ถอนเงินบัญชีผู้เสียชีวิต ทำยังไง ทายาทและผู้จัดการมรดก

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 12 นาที

ถอนเงินบัญชีผู้เสียชีวิต ทำยังไง ทายาทและผู้จัดการมรดก

ใจความสำคัญ

  • เงินฝากของผู้เสียชีวิตเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดก คนในครอบครัวนำบัตรประชาชนไปถอนเองไม่ได้ ต้องผ่านผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง
  • เอกสารหลักที่บทความของไทยรัฐระบุคือคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด สำเนาบัตรผู้จัดการมรดก ใบมรณบัตร และสมุดบัญชี
  • ถ้าไม่มีสมุดหรือจำเลขที่บัญชีไม่ได้ ต้องทำหนังสือขอให้ธนาคารค้นหาบัญชี ส่วนบัญชีร่วมและยอดเล็กน้อยไม่มีรายละเอียดในแหล่งที่ใช้ จึงต้องถามธนาคาร
  • ผู้จัดการมรดกยื่นคำร้องที่ศาลซึ่งผู้เสียชีวิตมีภูมิลำเนาอยู่ก่อนเสียชีวิต ใช้ใบมรณบัตร ทะเบียนบ้าน และบัญชีเครือญาติ

เงินในบัญชีของผู้เสียชีวิตถอนได้ แต่ไม่ใช่ด้วยการนำบัตรประชาชนของลูกหรือคู่สมรสไปที่สาขา คนที่ธนาคารยอมให้จัดการเงินก้อนนี้คือผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง หรือทายาทตามพินัยกรรมที่ยื่นเอกสารครบ ข้อมูลทั้งหมดอ่านจากบทความของไทยรัฐ (เผยแพร่ 16 ตุลาคม 2568) และหน้าความรู้ของ SCB ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 รายละเอียดเอกสารของแต่ละธนาคารอาจต่างกัน จึงควรโทรถามสาขาก่อนไปจริง

ทำไมถอนเองไม่ได้

เงินฝากเป็นทรัพย์สินที่ตกเป็นมรดกเมื่อเจ้าของบัญชีเสียชีวิต SCB จัดเงินฝากธนาคารอยู่ในกองมรดก และอธิบายว่าผู้จัดการมรดกคือบุคคลที่ศาลแต่งตั้งให้ดูแลทรัพย์สินของผู้ตาย รวมถึงรับเงินแทนกองมรดกได้ ธนาคารจึงต้องการเอกสารที่พิสูจน์ว่าคนตรงหน้ามีอำนาจนั้นจริง ไม่ว่าจะเป็นลูก คู่สมรส หรือพี่น้อง

ทายาทมีลำดับตามกฎหมาย SCB เรียงไว้ว่า ผู้สืบสันดาน บิดามารดา พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน ปู่ย่าตายาย และลุงป้าน้าอา คู่สมรสที่จดทะเบียนก็เป็นทายาทด้วย แต่การเป็นทายาทไม่ได้ให้สิทธิ์ถอนเงินในทันที เพราะเงินยังต้องผ่านการแบ่งตามกฎหมายหรือพินัยกรรม

เส้นทางที่ 1 ผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง

ไทยรัฐระบุเอกสารสำหรับผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้งไว้ดังนี้

  • คำสั่งศาลที่ตั้งผู้จัดการมรดก
  • หนังสือรับรองคดีถึงที่สุด
  • สำเนาบัตรประชาชนของผู้จัดการมรดก
  • ใบมรณบัตรของเจ้าของบัญชี
  • สมุดบัญชีเงินฝาก

ผู้จัดการมรดกเป็นใครก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นทายาท ไทยรัฐยกตัวอย่างว่าเป็นทนายความได้ SCB ระบุคุณสมบัติว่าต้องอายุ 20 ปีขึ้นไป ไม่เป็นบุคคลวิกลจริตหรือไร้ความสามารถ และไม่เป็นบุคคลล้มละลาย

ศาลตั้งผู้จัดการมรดกอย่างไร

ตามที่ SCB อธิบาย ขั้นตอนมีสี่ช่วง

  1. ยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ คือศาลที่ผู้เสียชีวิตมีภูมิลำเนาอยู่ก่อนเสียชีวิต
  2. เตรียมเอกสาร ได้แก่ ใบมรณบัตรของผู้ตาย สำเนาทะเบียนบ้าน บัตรประชาชนของผู้ยื่นคำร้อง บัญชีเครือญาติ และพินัยกรรมถ้ามี
  3. ศาลไต่สวน และอาจเรียกทายาทที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยคำ
  4. เมื่อศาลสั่งตั้ง ผู้ยื่นจะได้รับเอกสารรับรองการเป็นผู้จัดการมรดก

หน้าของ SCB ไม่ได้ให้ระยะเวลาที่แน่นอนซึ่งตรวจสอบได้ ในทางปฏิบัติจึงควรเผื่อเวลาไว้พอสมควร และไม่ควรนัดจ่ายค่าใช้จ่ายใหญ่โดยหวังว่าเงินจะออกทันที

ครอบครัวปรึกษาทนายความเรื่องเอกสารที่ศาล

เส้นทางที่ 2 ทายาทตามพินัยกรรม

ถ้าผู้เสียชีวิตทำพินัยกรรมไว้ ไทยรัฐระบุว่าทายาทตามพินัยกรรมต้องเตรียมบัตรประชาชน สำเนาทะเบียนบ้าน ใบมรณบัตร พินัยกรรม คำสั่งศาลที่ตั้งผู้จัดการมรดก และแบบฟอร์มคำขอถอนเงิน แบบฟอร์มนี้ขอได้ที่สาขาที่ผู้เสียชีวิตเปิดบัญชีไว้

พินัยกรรมต้องถูกต้องตามกฎหมาย ไทยรัฐระบุว่ามีหลายแบบ ถ้าไม่แน่ใจว่าพินัยกรรมที่มีอยู่ใช้ได้หรือไม่ ควรให้ทนายความตรวจก่อนนำไปยื่นที่ธนาคาร SCB ยังชี้ด้วยว่าพินัยกรรมกำหนดผู้จัดการมรดกและวิธีแบ่งทรัพย์ได้ แต่ส่วนที่กฎหมายคุ้มครองให้ทายาทบางลำดับและคู่สมรส พินัยกรรมตัดออกไม่ได้

ขั้นตอนที่สาขา

ไปที่สาขาที่ระบุอยู่ในสมุดบัญชีของผู้เสียชีวิต แล้วยื่นเอกสารตามเส้นทางที่เหมาะกับกรณีของคุณ เจ้าหน้าที่จะตรวจเอกสารและแจ้งขั้นตอนต่อไป ไทยรัฐไม่ได้ระบุกำหนดเวลาการอนุมัติ ดังนั้นก่อนออกจากบ้านควรโทรสอบถามสาขาเรื่องสามอย่าง

  • ต้องใช้ต้นฉบับหรือสำเนาของเอกสารแต่ละฉบับ
  • ต้องนำสมุดบัญชีและบัตรเอทีเอ็มของผู้ตายไปด้วยหรือไม่
  • ต้องนัดล่วงหน้าไหม และใช้เวลาประมาณเท่าไร

ไม่มีสมุดหรือจำเลขที่บัญชีไม่ได้

กรณีนี้เกิดบ่อยเมื่อผู้เสียชีวิตเก็บเอกสารไว้เอง ไทยรัฐระบุว่าให้ทำหนังสือขอให้ธนาคารช่วยค้นหาบัญชี ยื่นพร้อมเอกสารของผู้จัดการมรดก ก่อนยื่นลองหาร่องรอยจากเอกสารในบ้านให้ครบ เช่น สมุดบัญชีเล่มเก่า รายการเดินบัญชีที่ธนาคารส่งทางจดหมาย หรือใบแจ้งยอดในอีเมล เพื่อให้ธนาคารค้นได้เร็วขึ้น

ถ้าสงสัยว่าผู้เสียชีวิตมีบัญชีหลายธนาคาร ควรถามแต่ละธนาคารว่าต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง และถ่ายสำเนาคำสั่งศาลเตรียมไว้หลายชุด

เอกสารที่ยื่นที่เคาน์เตอร์ธนาคาร

ตัวอย่างสมมติ เตรียมเอกสารทีละขั้น

ตัวอย่างสมมติ คุณพ่อเสียชีวิตโดยไม่มีพินัยกรรม มีบัญชีออมทรัพย์ที่ธนาคารแห่งหนึ่ง ลูกสองคนตกลงกันให้พี่คนโตเป็นผู้ยื่นคำร้อง

  1. พี่คนโตขอใบมรณบัตรและเตรียมสำเนาทะเบียนบ้านของคุณพ่อ บัตรประชาชนของตนเอง และบัญชีเครือญาติ
  2. ยื่นคำร้องที่ศาลซึ่งคุณพ่ออยู่อาศัยก่อนเสียชีวิต ศาลไต่สวนและเรียกน้องมาให้ถ้อยคำ
  3. เมื่อศาลสั่งตั้ง พี่คนโตรับเอกสารจากศาล แล้วขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดตามที่ธนาคารต้องการ
  4. ไปที่สาขาตามสมุดบัญชี พร้อมคำสั่งศาล หนังสือรับรอง บัตรประชาชน ใบมรณบัตร และสมุดบัญชี
  5. เมื่อได้เงินแล้ว พี่คนโตแบ่งให้ลูกทั้งสองคนและเก็บหลักฐานการแบ่งไว้

ขั้นสุดท้ายสำคัญไม่แพ้ขั้นแรก เพราะผู้จัดการมรดกต้องแบ่งทรัพย์ตามกฎหมายหรือพินัยกรรม และ SCB ระบุหน้าที่ว่าต้องชำระหนี้สินของผู้ตายก่อนแบ่งให้ทายาท

หน้าที่ของผู้จัดการมรดกหลังได้เงินมา

ผู้จัดการมรดกไม่ได้รับเงินไว้ใช้ส่วนตัว SCB สรุปหน้าที่ไว้สี่ข้อ คือทำบัญชีทรัพย์มรดกและแจ้งทายาท ชำระหนี้ของผู้ตายก่อนแบ่ง แบ่งมรดกตามกฎหมายหรือพินัยกรรม และรายงานต่อศาลเมื่อเสร็จ ถ้าผู้ตายยังมีหนี้บัตรเครดิตหรือสินเชื่อค้างอยู่ ควรอ่านเรื่องหนี้บัตรเครดิตที่ค้างชำระเพื่อดูว่าเจ้าหนี้จะติดต่ออย่างไร

ทายาทที่ไม่ต้องการรับมรดกมีทางเลือก SCB ระบุว่ามีสิทธิ์ปฏิเสธภายใน 1 ปีนับแต่ทราบว่ามีสิทธิ์ แต่ถ้ารับมรดกก็ต้องรับหนี้ของผู้ตายด้วย โดยจำกัดอยู่ในมูลค่าทรัพย์ที่ได้รับ

เรื่องที่แหล่งข้อมูลไม่ได้ตอบ

บทความที่ใช้อ้างอิงไม่ได้พูดถึงสามเรื่องที่ผู้อ่านมักถาม

  • บัญชีร่วมของผู้เสียชีวิต ไทยรัฐไม่ได้พูดถึง บทความของ ttb ในเรื่องบัญชีร่วมระบุว่าเงินตกเป็นของเจ้าของที่ยังมีชีวิต เว้นแต่มีคำสั่งศาลหรือพินัยกรรมระบุเป็นอย่างอื่น แต่เป็นแหล่งเดียวและเป็นเงื่อนไขของธนาคารนั้น จึงต้องถามสาขาที่ถือบัญชี
  • เพดานยอดเงินที่ถอนได้โดยไม่ต้องมีคำสั่งศาล ไม่มีกำหนดในแหล่งที่เปิดอ่าน อย่าเชื่อคำบอกเล่าว่ายอดน้อยๆ ถอนได้เลย
  • ระยะเวลาที่ธนาคารใช้พิจารณา ไม่มีข้อมูลที่ยืนยันได้

เรื่องภาษีของเงินที่ได้รับมา ดูภาษีมรดกว่ามีเงื่อนไขอย่างไร ส่วนเงินที่ไม่ได้อยู่ในบัญชี เช่น เงินสงเคราะห์จากประกันสังคมหรือเงินจากกรมธรรม์ที่มีผู้รับผลประโยชน์ มีทางรับเงินของตัวเอง อ่านต่อได้ที่เงินช่วยเหลือกรณีเสียชีวิตของประกันสังคมและผู้รับผลประโยชน์ประกันชีวิต

ถามใครต่อ

ถ้าต้องการรู้ว่าบัญชีของ SCB ต้องใช้เอกสารใดเพิ่ม หน้าความรู้ของ SCB แนะนำให้ติดต่อ SCB Call Center โทร 02-777-7777 ส่วนธนาคารอื่นให้โทรเบอร์ที่หลังบัตรหรือท้ายสมุดบัญชี สำหรับการยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดก ทนายความช่วยดูเอกสารให้ครบก่อนยื่นต่อศาลได้

ผู้ใหญ่นั่งอ่านเอกสารที่โต๊ะอาหารอย่างใจเย็น

ข้อมูลทั้งหมดนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กรณีที่มีทายาทหลายคนขัดแย้งกัน หรือมีทรัพย์สินหลายประเภท ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อย

ลูกหรือสามีภรรยาของผู้เสียชีวิตถอนเงินจากบัญชีได้เลยไหม

ตามบทความของไทยรัฐ คนที่เข้าไปจัดการเงินในบัญชีคือผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง หรือทายาทตามพินัยกรรมที่ยื่นเอกสารครบ การนำบัตรประชาชนไปแจ้งเฉยๆ ยังไม่พอ

ไม่มีสมุดบัญชีของผู้เสียชีวิต ทำอย่างไร

บทความของไทยรัฐระบุว่าให้ทำหนังสือขอให้ธนาคารช่วยค้นหาบัญชี แล้วยื่นพร้อมเอกสารของผู้จัดการมรดก ควรโทรถามธนาคารก่อนว่าต้องใช้แบบฟอร์มใด

ผู้จัดการมรดกต้องเป็นทายาทหรือไม่

ไม่จำเป็น ทั้งไทยรัฐและ SCB ระบุว่าเป็นคนนอกครอบครัวได้ เช่น ทนายความ ผู้ที่ศาลตั้งต้องบรรลุนิติภาวะ ไม่เป็นบุคคลวิกลจริต และไม่เป็นบุคคลล้มละลาย

แหล่งอ้างอิง

  1. ถอนเงินจากบัญชีธนาคารของผู้เสียชีวิต ต้องทำอย่างไร | ไทยรัฐ
  2. ผู้จัดการมรดกคือใคร? เจาะลึกวิธีแต่งตั้งและลำดับทายาทตามกฎหมาย | ธนาคารไทยพาณิชย์ (SCB)