ผู้สูงอายุ ต้องเสียภาษีไหม ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาท

โดย ทีมบรรณาธิการ Longtoon | | อ่าน 16 นาที

ผู้สูงอายุ ต้องเสียภาษีไหม ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาท

Key Takeaways

  • ผู้มีเงินได้ที่เป็นผู้อยู่ในประเทศไทยและอายุไม่ต่ำกว่า 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษี ได้รับยกเว้นภาษีสำหรับเงินได้ส่วนที่ไม่เกิน 190,000 บาท
  • ยกเว้นให้กับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 หลายประเภทรวมกันได้ แต่ยอดรวมต้องไม่เกิน 190,000 บาทต่อปีภาษี
  • ต้องแสดงเงินได้และยอดที่ขอยกเว้นในแบบแสดงรายการภาษีตอนยื่น ผู้จ่ายเงินยังหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ตามปกติ และขอคืนผ่านการยื่นแบบ
  • สามีภรรยาที่มีเงินได้ร่วมกันตลอดปี สามีเป็นผู้ใช้สิทธิ ส่วนเงินได้แยกกัน ต่างฝ่ายใช้สิทธิของตัวเอง
  • เงินได้ส่วนที่เกิน 190,000 บาทยังต้องนำไปคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า และอาจยังต้องยื่นแบบถ้าเข้าเกณฑ์

ผู้สูงอายุยังต้องเสียภาษีถ้ามีเงินได้เกินสิทธิที่กฎหมายให้ แต่กรมสรรพากรยกเว้นภาษีให้เงินได้ส่วนที่ไม่เกิน 190,000 บาทต่อปีภาษี สำหรับผู้มีเงินได้ที่เป็นผู้อยู่ในประเทศไทยและอายุไม่ต่ำกว่า 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีนั้น คนที่มีรายได้หลักเป็นบำนาญหรือดอกเบี้ยไม่มากจึงมักเหลือภาษีที่ต้องจ่ายเป็นศูนย์ แต่ต้องยื่นแบบเพื่อใช้สิทธิ ไม่ได้ได้รับโดยอัตโนมัติ

ตัวเลข 190,000 บาทนี้มาจากประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 150 ซึ่งลงวันที่ 12 มกราคม 2549 หน้าประกาศบนเว็บไซต์กรมสรรพากรแสดงวันปรับปรุงล่าสุดคือ 17 มกราคม 2555 ข้อมูลทั้งหมดอ่านจากหน้าที่กรมสรรพากรเผยแพร่ ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 ถ้ากฎหมายปีถัดไปเปลี่ยน ให้ยึดหน้าของกรมสรรพากรเป็นหลัก

สิทธิ 190,000 บาท คืออะไรกันแน่

สิทธิข้อนี้เป็นการยกเว้นเงินได้ ซึ่งหมายความว่าเงินได้ส่วนนั้นไม่ถูกนำไปคิดภาษีเลย ต่างจากค่าลดหย่อนที่นำมาหักออกจากเงินได้หลังจากคำนวณเงินได้สุทธิแล้ว คำวินิจฉัยของกรมสรรพากรที่เปิดอ่านอธิบายว่ารัฐเลือกใช้วิธียกเว้นเงินได้ เพราะการเพิ่มค่าลดหย่อนอีกรายการต้องแก้ประมวลรัษฎากรด้วยการออกเป็นพระราชบัญญัติ ในขณะที่การยกเว้นทำได้ผ่านกฎกระทรวง กฎกระทรวงที่กรมสรรพากรอ้างถึงคือฉบับที่ 257 พ.ศ. 2549 ซึ่งแก้ไขกฎกระทรวงฉบับที่ 126

ผลในทางปฏิบัติคือผู้สูงอายุแต่ละคนมี "โควตา" ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาทต่อปีภาษี เงินได้ส่วนที่อยู่ในโควตาไม่ถูกคิดภาษี ส่วนที่เกินโควตายังต้องรวมคำนวณตามอัตราก้าวหน้าเหมือนคนวัยอื่น สิทธิข้อนี้ไม่ได้ทดแทนค่าลดหย่อนส่วนตัวหรือค่าลดหย่อนอื่น ซึ่งยังใช้ได้ตามเงื่อนไขของแต่ละรายการ รายการลดหย่อนทั้งหมดดูได้ที่ ลดหย่อนภาษี มีอะไรบ้าง

ผู้สูงอายุนั่งตรวจเอกสารภาษีที่โต๊ะในบ้าน

ใครเข้าเงื่อนไข

ประกาศฉบับที่ 150 กำหนดผู้มีสิทธิไว้ชัดเจน ดูตารางเทียบด้านล่างก่อนใช้สิทธิ

เรื่อง เงื่อนไขตามประกาศ
ถิ่นที่อยู่ เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย
อายุ ไม่ต่ำกว่า 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีนั้น
สถานะผู้เสียภาษี ต้องเป็นผู้มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ห้างหุ้นส่วนสามัญ คณะบุคคลที่ไม่ใช่นิติบุคคล และกองมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง ใช้สิทธิไม่ได้
เงินได้ที่ใช้สิทธิได้ เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 แห่งประมวลรัษฎากร
วงเงิน ส่วนที่ไม่เกิน 190,000 บาทในปีภาษี รวมทุกประเภทเงินได้
วิธีใช้สิทธิ แสดงเงินได้และจำนวนที่ขอยกเว้นในแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

เงื่อนไขที่คนมักข้ามคือเรื่องอายุ ประกาศใช้คำว่า "อายุไม่ต่ำกว่า 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีที่ได้รับ" ผู้ที่จะอายุครบ 65 ปีใกล้สิ้นปีจึงควรดูวันเกิดเทียบกับปีภาษีให้ชัด หน้าประกาศที่เปิดอ่านไม่ได้อธิบายวิธีนับอย่างละเอียด ถ้าอยู่ในช่วงก้ำกึ่ง ให้โทรสายด่วนสรรพากร 1161 ซึ่งสำนักงานสรรพากรพื้นที่สระบุรีระบุไว้เป็นช่องทางสอบถามเงื่อนไข

เงินได้ประเภทไหนนำมายกเว้นได้ และแบ่งใช้หลายประเภทได้ไหม

ประกาศระบุว่ายกเว้นให้เงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ซึ่งครอบคลุมเงินได้หลายลักษณะ เช่น เงินเดือน บำนาญ ค่าเช่า และดอกเบี้ย (การแบ่งประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 อ่านเพิ่มได้ที่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คือ) ผู้มีเงินได้จะนำสิทธิไปใช้กับประเภทเดียวหรือหลายประเภทก็ได้ และกำหนดว่าจะใช้กับประเภทไหนเท่าใดก็ได้ ขอเพียงยอดรวมที่ขอยกเว้นไม่เกิน 190,000 บาทในปีภาษีนั้น

ตัวอย่างสมมติ ผู้เกษียณอายุ 67 ปีมีเงินได้ในปีเดียวกันสองทาง

รายการ จำนวน
บำนาญรายปี 150,000 บาท
ค่าเช่าห้องแถวที่ให้เช่า 100,000 บาท
เงินได้รวมก่อนยกเว้น 250,000 บาท
ยกเว้นตามสิทธิ 65 ปี (สูงสุด) 190,000 บาท
เงินได้ส่วนที่ยังต้องนำไปคำนวณภาษี 60,000 บาท

ผู้เกษียณคนนี้เลือกใช้สิทธิกับเงินบำนาญเต็ม 150,000 บาทก่อน แล้วใช้ส่วนที่เหลือ 40,000 บาทกับค่าเช่า หรือจะกลับด้านก็ได้ ยอดรวมต้องไม่เกิน 190,000 บาท ผลสุดท้ายเงินได้ 60,000 บาทที่เหลือยังต้องผ่านการหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนตามประเภทเงินได้นั้น ซึ่งส่วนใหญ่ทำให้เงินได้สุทธิต่ำกว่า 150,000 บาท ที่ตารางอัตราก้าวหน้ากำหนดให้ไม่ต้องเสียภาษี ดูตารางอัตราได้ที่ อัตราภาษีเงินได้ขั้นบันได การหักค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทเงินได้ไม่ได้ครอบคลุมในหน้าประกาศที่เปิดอ่าน จึงควรตรวจกับแบบแสดงรายการของปีนั้นอีกครั้ง

เครื่องคิดเลขและเอกสารบำนาญบนโต๊ะ

ทำไมยังถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายอยู่ ทั้งที่อายุเกิน 65 แล้ว

คำถามนี้เป็นเรื่องที่ข้าราชการบำนาญสอบถามกรมสรรพากรมาก่อน และกรมสรรพากรตอบไว้ในข้อหารือสองฉบับที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ ฉบับหนึ่งลงวันที่ 30 มิถุนายน 2551 อีกฉบับลงวันที่ 15 สิงหาคม 2557 ใจความตรงกันคือผู้จ่ายเงินไม่สามารถนำสิทธิยกเว้น 190,000 บาทมาลดการหักภาษี ณ ที่จ่ายได้ ผู้มีเงินได้ต้องแสดงเงินได้ที่ขอยกเว้นในแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตอนยื่นแบบ

ข้อหารือฉบับปี 2557 ระบุเพิ่มว่าเงินได้ที่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ดอกเบี้ย ค่าเช่า หรือค่าวิชาชีพ ผู้จ่ายยังหักไว้ตามปกติ และผู้มีเงินได้ต้องนำมารวมแสดงในแบบ ถ้าภาษีที่ถูกหักไว้เกินกว่าภาษีที่ต้องเสียจริง ผู้มีเงินได้ขอคืนได้ตามขั้นตอน ซึ่งโดยทั่วไปเงินคืนจะได้รับในช่วงหลังยื่นแบบ รายละเอียดวิธีขอคืนอยู่ที่ ขอคืนภาษี ทำยังไง

สรุปให้เห็นลำดับง่าย ๆ ได้ดังนี้

  1. ผู้จ่ายหักภาษี ณ ที่จ่ายระหว่างปีตามปกติ
  2. สิ้นปีขอหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (หรือเอกสารที่ยืนยันยอดที่ถูกหัก) จากผู้จ่ายเงิน
  3. กรอกแบบแสดงรายการ ระบุเงินได้รวม และระบุจำนวนที่ขอยกเว้นไม่เกิน 190,000 บาท
  4. ภาษีที่ถูกหักไว้เกินจะกลายเป็นยอดขอคืน

ผู้สูงอายุหลายคนข้ามขั้นที่ 3 เพราะคิดว่ารายได้ต่ำอยู่แล้ว แต่ถ้าไม่ยื่นแบบ เงินที่ถูกหักไว้ก็ไม่มีช่องทางย้อนกลับมา

สามีภรรยาอายุเกิน 65 ทั้งคู่ ใช้สิทธิกันอย่างไร

ประกาศฉบับที่ 150 แยกไว้สองกรณี ในกรณีที่สามีภรรยาอยู่ด้วยกันตลอดปีภาษีและมีเงินได้ร่วมกัน เช่น ค่าเช่าจากทรัพย์สินที่เป็นของสองคน สามีเป็นผู้ใช้สิทธิยกเว้นสำหรับเงินได้ร่วมนั้น ส่วนกรณีที่ต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ของตัวเอง ทั้งสองคนใช้สิทธิของตัวเองได้คนละ 190,000 บาท ถ้าอายุเข้าเงื่อนไขทั้งคู่

ตัวอย่างสมมติ สามีอายุ 70 ปีรับบำนาญ 240,000 บาท ภรรยาอายุ 68 ปีมีดอกเบี้ยเงินฝากและเงินปันผลรวม 80,000 บาท ทั้งคู่ต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ของตัวเอง สามีใช้สิทธิกับบำนาญได้ 190,000 บาท และภรรยาใช้สิทธิกับเงินได้ของตัวเองได้เต็ม 80,000 บาท เพราะไม่เกินวงเงิน 190,000 บาท ไม่มีการเอาสิทธิของคนหนึ่งไปให้อีกคนใช้

ถ้าสถานะการยื่นภาษีของครอบครัวคุณมีความซับซ้อน เช่น มีเงินได้ร่วมบางส่วนและแยกบางส่วน ควรอ่านแนวคิดเรื่องการยื่นแยกหรือรวมที่ ยื่นภาษีร่วมดีไหม ประกอบ แล้วสอบถามสรรพากรพื้นที่ก่อนยื่น เพราะผลการเลือกใช้สิทธิต่อภาษีที่ต้องเสียจริงต่างกันได้

ต้องยื่นแบบไหม ถ้ารายได้ไม่มาก

เรื่องนี้มีสองชั้น ชั้นแรกคือหน้าที่ยื่นแบบ ซึ่งขึ้นกับว่าเงินได้ในปีนั้นเข้าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องยื่นหรือไม่ เกณฑ์ตามสถานะอยู่ในบทความ เงินได้เท่าไหร่ต้องยื่นภาษี ชั้นที่สองคือสิทธิขอคืน ผู้ที่ไม่เข้าเกณฑ์บังคับยื่น แต่ถูกหักภาษีไว้ระหว่างปี ยังยื่นแบบเพื่อขอคืนได้ และการใช้สิทธิยกเว้น 190,000 บาทต้องทำในแบบเสมอ

ผู้มีเงินได้บางประเภทต้องยื่นแบบครึ่งปีด้วย สำนักงานสรรพากรพื้นที่สระบุรีมีข้อความเตือนผู้สูงอายุว่าเวลายื่นแบบ ภ.ง.ด.94 อย่าลืมใช้สิทธิยกเว้นเงินได้ 190,000 บาทสำหรับผู้มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป หน้านั้นไม่ได้ระบุเงื่อนไขเพิ่มจากหัวข้อดังกล่าว ผู้ที่มีเงินได้ลักษณะที่ต้องใช้แบบนี้ดูภาพรวมได้ที่ ยื่นภาษีกลางปี ภ.ง.ด.94 คืออะไร

เตรียมอะไรก่อนยื่นแบบ

  • บัตรประจำตัวประชาชนและเลขประจำตัวผู้เสียภาษี เพื่อยืนยันอายุกับปีภาษี
  • หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากผู้จ่ายบำนาญ ผู้จ่ายดอกเบี้ย หรือผู้เช่า
  • สรุปรายรับทุกทางของปีนั้น แยกตามประเภทเงินได้ เพื่อกำหนดว่าจะนำสิทธิ 190,000 บาทไปใช้กับเงินได้ส่วนไหน
  • เอกสารลดหย่อนอื่น ๆ ที่มี เช่น ค่าเบี้ยประกัน หรือเงินบริจาค ซึ่งใช้ควบคู่กับสิทธิ 65 ปีได้ตามเงื่อนไขของแต่ละรายการ
  • ตัวเลขบำนาญจากหน่วยงานต้นสังกัด ถ้ารับบำนาญข้าราชการ รายละเอียดอยู่ที่ บำเหน็จบำนาญข้าราชการ

ผู้สูงอายุที่ไม่ถนัดยื่นแบบทางอินเทอร์เน็ต สามารถให้ลูกหลานช่วยกรอกในระบบ หรือไปที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใกล้บ้านเพื่อสอบถามและยื่นแบบกระดาษ ขั้นตอนทางออนไลน์ดูได้ที่ ยื่นภาษีออนไลน์ ทำยังไง

หลานช่วยคุณยายกรอกข้อมูลบนแล็ปท็อป

ถามใครเมื่อไม่แน่ใจ

ตัวเลข 190,000 บาทและเงื่อนไขอายุเป็นเรื่องที่กฎกระทรวงและประกาศอธิบดีกำหนดไว้ แต่การนำไปใช้กับเงินได้หลายทางพร้อมกันในปีเดียวมีรายละเอียดมาก ถ้าคุณมีทั้งบำนาญ ค่าเช่า ดอกเบี้ย และเงินปันผลในปีเดียว ให้โทรสายด่วนกรมสรรพากร 1161 หรือไปสอบถามที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใกล้บ้านพร้อมเอกสารรายได้ของปีนั้น เจ้าหน้าที่จะบอกได้ว่าควรกำหนดการใช้สิทธิกับเงินได้ส่วนไหนในแบบที่ยื่น

คำถามที่พบบ่อย

อายุ 65 ปีแล้ว ไม่ต้องยื่นภาษีเลยใช่ไหม

ไม่ใช่เช่นนั้น สิทธิที่กรมสรรพากรให้คือการยกเว้นเงินได้ส่วนที่ไม่เกิน 190,000 บาท ไม่ได้ยกเว้นหน้าที่ยื่นแบบ ผู้ที่ถูกหักภาษีไว้และต้องการขอคืนก็ต้องยื่นแบบแสดงรายการเพื่อใช้สิทธิ

ขอให้นายจ้างหรือผู้จ่ายบำนาญไม่หักภาษี ณ ที่จ่ายได้ไหม

ตามคำวินิจฉัยที่กรมสรรพากรเผยแพร่ ผู้จ่ายเงินนำสิทธิยกเว้น 190,000 บาทมาคำนวณตอนหักภาษี ณ ที่จ่ายไม่ได้ ผู้มีเงินได้ต้องใช้สิทธิตอนยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ปีที่อายุครบ 65 ปี ใช้สิทธิได้เลยไหม

ประกาศกรมสรรพากรกำหนดว่าต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีที่ได้รับเงินได้ หน้าที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุวิธีนับวันตัดอายุอย่างละเอียด ถ้าวันเกิดของคุณอยู่ปลายปี ควรโทรสายด่วนสรรพากร 1161 ถามก่อนยื่น

แหล่งอ้างอิง

  1. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 150 (กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเพื่อการยกเว้นภาษีเงินได้) | กรมสรรพากร
  2. ข้อหารือ 0702/5745 การหักภาษี ณ ที่จ่ายของข้าราชการบำนาญอายุ 65 ปีขึ้นไป | กรมสรรพากร
  3. ข้อหารือ 0702/3649 การหักภาษี ณ ที่จ่ายของข้าราชการบำนาญอายุ 65 ปีขึ้นไป | กรมสรรพากร
  4. ยื่นแบบ ภ.ง.ด.94 อย่าลืมใช้สิทธิ ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาท กรณีผู้มีเงินได้อายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป | สำนักงานสรรพากรพื้นที่สระบุรี