ลดหย่อนภาษีมีอะไรบ้าง รวมรายการที่ใช้ได้จริง พร้อมเงื่อนไขและเพดานหลัก

ค่าลดหย่อนภาษีคือรายการที่กฎหมายให้หักออกจากเงินได้อีกชั้นหนึ่ง หลังจากหักค่าใช้จ่ายแล้ว ผลคือเงินได้สุทธิต่ำลงและภาษีที่ต้องจ่ายลดลง สรุปของกรมสรรพากรฉบับปรับปรุงมกราคม 2568 แบ่งรายการสำหรับบุคคลธรรมดาไว้ 28 ข้อ จัดกลุ่มได้เป็น ส่วนตัวและครอบครัว ประกัน กองทุนเพื่อการเกษียณ ที่อยู่อาศัย ประกันสังคม เงินบริจาค และมาตรการเฉพาะกิจที่รัฐประกาศเป็นรายปี

ตัวเลขเพดานในหน้านี้ยกมาจากเอกสารสรุปฉบับนั้นของกรมสรรพากร ส่วนมาตรการเฉพาะกิจ เช่น Easy E-Receipt หรือเที่ยวเมืองรอง เป็นของปีภาษี 2567 ซึ่งแต่ละปีรัฐประกาศใหม่ไม่เหมือนกัน ก่อนยื่นแบบปีไหน ให้เปิดประกาศของปีนั้นจากกรมสรรพากรประกอบเสมอ ตัวอย่างการคำนวณทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติ

ลดหย่อน 1 บาท ประหยัดภาษีได้เท่าไหร่

คำถามนี้สำคัญกว่าการจำรายการให้ครบ เพราะประโยชน์ของค่าลดหย่อนขึ้นกับว่าเงินได้สุทธิของคุณอยู่ขั้นอัตราไหน ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นอัตราก้าวหน้า เงินได้สุทธิส่วนแรก 150,000 บาทได้รับยกเว้น ส่วน 150,001 ถึง 300,000 บาทเสีย 5% ส่วน 300,001 ถึง 500,000 บาทเสีย 10% แล้วขยับขึ้นไปทีละขั้น

เงินได้สุทธิ (บาท)	อัตรา	ลดหย่อนเพิ่ม 10,000 บาท ประหยัดได้
ไม่เกิน 150,000	ยกเว้น	0 บาท
150,001 ถึง 300,000	5%	500 บาท
300,001 ถึง 500,000	10%	1,000 บาท
500,001 ถึง 750,000	15%	1,500 บาท
750,001 ถึง 1,000,000	20%	2,000 บาท
1,000,001 ถึง 2,000,000	25%	2,500 บาท

ถ้าเงินได้สุทธิของคุณต่ำกว่า 150,000 บาทอยู่แล้ว การซื้อประกันหรือกองทุนเพิ่มไม่ช่วยลดภาษีเลย เงินก้อนนั้นควรไปอยู่ที่เงินสำรองฉุกเฉินหรือปิดหนี้ก่อน ขั้นตอนการคำนวณทั้งปีอยู่ใน วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

รายการที่ได้โดยไม่ต้องซื้ออะไรเพิ่ม

กลุ่มนี้มาจากสถานะของคุณและคนที่คุณดูแล ไม่ต้องจ่ายเงินเพิ่ม แค่ต้องเข้าเงื่อนไขและกรอกให้ครบ

รายการ	เพดานตามสรุปกรมสรรพากร	เงื่อนไขที่ต้องดู
ผู้มีเงินได้	60,000 บาท	ทุกคนได้
คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้	60,000 บาท	ถ้าต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ หักรวมกันไม่เกิน 120,000 บาท
บุตร	คนละ 30,000 บาท	บุตรชอบด้วยกฎหมายและบุตรบุญธรรม
บุตรคนที่ 2 เป็นต้นไป	คนละ 60,000 บาท	เกิดตั้งแต่ปี 2561
ค่าฝากครรภ์และคลอดบุตร	จ่ายจริง ไม่เกิน 60,000 บาทต่อคราว	มีใบเสร็จจากสถานพยาบาล
บิดามารดา	คนละ 30,000 บาท	อายุ 60 ปีขึ้นไป อยู่ในความอุปการะ เงินได้ทั้งปีไม่เกิน 30,000 บาท
บิดามารดาของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้	คนละ 30,000 บาท	เงื่อนไขเดียวกับบิดามารดาของคุณ
คนพิการหรือทุพพลภาพที่อุปการะ	คนละ 60,000 บาท	มีเอกสารรับรองตามที่กำหนด

จุดที่คนตกหล่นบ่อยคือบิดามารดาของคู่สมรส ถ้าคู่สมรสไม่มีเงินได้ คุณหักลดหย่อนพ่อแม่ของเขาได้อีกคนละ 30,000 บาท อีกจุดคือเงื่อนไขเงินได้ของพ่อแม่ ถ้าพ่อแม่มีรายได้จากค่าเช่าหรือดอกเบี้ยรวมเกิน 30,000 บาทในปีนั้น สิทธินี้จะหายไป รายละเอียดเรื่องเอกสารและกรณีพี่น้องหลายคนอยู่ใน ลดหย่อนภาษีพ่อแม่ ส่วนเรื่องบุตรอยู่ใน ลดหย่อนภาษีบุตร

ประกันชีวิต ประกันสุขภาพ และประกันสังคม

ประกันแต่ละแบบมีเพดานแยก และบางคู่ถูกจับรวมกันอีกชั้น

รายการ	เพดาน	เงื่อนไขสำคัญ
ประกันชีวิตของผู้มีเงินได้	จ่ายจริง ไม่เกิน 100,000 บาท	กรมธรรม์ 10 ปีขึ้นไป
ประกันชีวิตของคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้	ไม่เกิน 10,000 บาท	เป็นสามีภริยาตลอดปีภาษี
ประกันสุขภาพของผู้มีเงินได้	ไม่เกิน 25,000 บาท	รวมกับประกันชีวิตต้องไม่เกิน 100,000 บาท
ประกันสุขภาพบิดามารดา	ไม่เกิน 15,000 บาท	พ่อแม่มีเงินได้ไม่เกิน 30,000 บาท
ประกันชีวิตแบบบำนาญ	15% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท	อยู่ในเพดานรวม 500,000 บาท
เงินสมทบประกันสังคม	จ่ายจริง ไม่เกิน 9,000 บาท	ดูยอดจาก 50 ทวิ

ตัวอย่างสมมติ คุณจ่ายเบี้ยประกันชีวิต 85,000 บาท และประกันสุขภาพ 25,000 บาท รวม 110,000 บาท แต่สองรายการนี้รวมกันใช้ได้ไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนเกิน 10,000 บาทจึงไม่ได้ใช้ ถ้ามีประกันชีวิตแบบบำนาญด้วย ให้ไปนับในช่องบำนาญแทน ซึ่งมีเพดานแยกของตัวเอง

ประกันสังคมเป็นรายการที่ลูกจ้างมักลืมกรอก ทั้งที่จ่ายไปแล้วทุกเดือน ยอดที่ถูกหักทั้งปีจะแสดงอยู่ในหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายที่นายจ้างออกให้ เงื่อนไขของกรมธรรม์ประกันชีวิตที่ใช้ลดหย่อนได้อธิบายต่อใน ประกันชีวิตลดหย่อนภาษี

กองทุนเพื่อการเกษียณและเพดานรวม 500,000 บาท

กลุ่มนี้เป็นจุดที่คนวางแผนพลาดมากที่สุด เพราะแต่ละรายการดูเหมือนมีเพดานของตัวเอง แต่เมื่อรวมกันแล้วยังมีเพดานอีกชั้น

รายการ	เพดานของรายการ	นับในเพดานรวม 500,000 บาท
กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (ส่วนที่หักลดหย่อน)	ไม่เกิน 10,000 บาท	นับ
RMF	30% ของเงินได้ที่ต้องเสียภาษี	นับ
ประกันชีวิตแบบบำนาญ	15% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท	นับ
กบข.	ไม่เกิน 500,000 บาท	นับ
กองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน	ไม่เกิน 500,000 บาท	นับ
SSF	30% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท	ดูเงื่อนไขของปีที่ซื้อ
กอช.	ไม่เกิน 30,000 บาท	ดูเงื่อนไขของปีที่ซื้อ
Thai ESG	30% ของเงินได้ ไม่เกิน 300,000 บาท	ไม่นับ เป็นเพดานแยก

RMF ต้องถือไม่น้อยกว่า 5 ปีนับจากวันที่ซื้อครั้งแรก และ Thai ESG ต้องถือต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปีนับจากวันซื้อ ถ้าขายก่อนครบเงื่อนไข สิทธิที่ใช้ไปต้องคืน สองกองทุนนี้เป็นการลงทุนที่ราคาขึ้นลงได้ ไม่มีการรับประกันผลตอบแทน ภาษีที่ประหยัดได้จึงไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงของกองทุนหายไป

ตัวอย่างสมมติ เงินได้ทั้งปี 1,200,000 บาท คุณสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (ส่วนลดหย่อน) 10,000 บาท จ่ายประกันบำนาญ 150,000 บาท และตั้งใจซื้อ RMF เต็ม 30% คือ 360,000 บาท แต่เมื่อรวมกันจะได้ 520,000 บาท เกินเพดานรวม 20,000 บาท RMF ที่ใช้ลดหย่อนได้จริงจึงเหลือ 340,000 บาท ถ้าอยากลดหย่อนเพิ่ม Thai ESG เป็นช่องที่แยกจากกลุ่มนี้ เงื่อนไขการถือและการขายของ RMF อ่านต่อที่ ลดหย่อนภาษี RMF

บ้าน การลงทุนในวิสาหกิจเพื่อสังคม และเงินบริจาค

ดอกเบี้ยเงินกู้เพื่อซื้อ เช่าซื้อ หรือสร้างที่อยู่อาศัย หักได้ตามจ่ายจริงไม่เกิน 100,000 บาท โดยต้องกู้จากธนาคาร สถาบันการเงิน บริษัทประกันชีวิต สหกรณ์ หรือนายจ้าง และจำนองบ้านหลังนั้นเป็นประกัน ส่วนเงินต้นที่ผ่อนไปไม่ได้นับ ธนาคารจะออกหนังสือรับรองดอกเบี้ยรายปีให้ใช้ประกอบ

ค่าก่อสร้างบ้านที่จ่ายให้ผู้รับจ้างที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม หักได้ 10,000 บาทต่อทุก 1,000,000 บาท ไม่เกิน 100,000 บาท และเงินลงทุนในหุ้นของวิสาหกิจเพื่อสังคมที่จดแจ้งถูกต้อง หักได้ไม่เกิน 100,000 บาท

เงินบริจาคคิดต่างจากรายการอื่น เพราะใช้เพดานเป็นสัดส่วน

ประเภทบริจาค	วิธีนับ	เพดาน
พรรคการเมือง	จ่ายจริง	ไม่เกิน 10,000 บาท
การศึกษา กีฬา โรงพยาบาลรัฐ ผ่าน e-Donation	2 เท่าของที่จ่ายจริง	ไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน
บริจาคอื่น	จ่ายจริง	ไม่เกิน 10% ของเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

เพราะเพดาน 10% คิดจากยอดหลังหักรายการอื่นแล้ว เงินบริจาคจึงเป็นรายการสุดท้ายที่นำมาหัก ถ้าบริจาคให้โรงเรียนหรือโรงพยาบาลรัฐ ให้ตรวจว่าหน่วยงานนั้นส่งข้อมูลผ่านระบบ e-Donation เพราะเป็นเงื่อนไขของการนับ 2 เท่า

มาตรการเฉพาะกิจ ใช้ได้เฉพาะปีที่ประกาศ

ในสรุปฉบับมกราคม 2568 มีมาตรการที่ผูกกับช่วงเวลาในปีภาษี 2567 เช่น ค่าซื้อสินค้าหรือบริการ Easy E-Receipt ระหว่าง 1 มกราคม ถึง 15 กุมภาพันธ์ 2567 ไม่เกิน 50,000 บาท ค่าเที่ยวเมืองรองระหว่าง 1 พฤษภาคม ถึง 30 พฤศจิกายน 2567 ไม่เกิน 15,000 บาท และค่าซ่อมบ้านกับค่าซ่อมรถจากอุทกภัยระหว่าง 16 สิงหาคม ถึง 31 ธันวาคม 2567 ไม่เกิน 100,000 บาทและ 30,000 บาทตามลำดับ

รายการเหล่านี้ใช้ได้กับค่าใช้จ่ายที่เกิดในช่วงที่ประกาศเท่านั้น ใบเสร็จนอกช่วงใช้ไม่ได้ และปีถัดไปรัฐจะประกาศมาตรการใหม่หรือไม่ก็ได้ วิธีที่ปลอดภัยคืออย่าวางแผนซื้อของล่วงหน้าโดยอิงมาตรการของปีก่อน ให้รอประกาศของปีนั้นออกมาก่อน และขอใบกำกับภาษีให้ถูกประเภทตามที่ประกาศกำหนด

ตัวอย่างสมมติ พนักงานเงินเดือน 50,000 บาท

คุณมีเงินเดือน 50,000 บาท ทั้งปี 600,000 บาท ยังไม่มีครอบครัว ลองดูภาษีก่อนและหลังวางแผน

ขั้นตอน	ก่อนวางแผน	หลังวางแผน
เงินได้ทั้งปี	600,000	600,000
หักค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000	100,000	100,000
ลดหย่อนส่วนตัว	60,000	60,000
ประกันสังคม	9,000	9,000
ประกันชีวิต	0	30,000
RMF	0	50,000
เงินได้สุทธิก่อนบริจาค	431,000	351,000
บริจาคโรงเรียนผ่าน e-Donation 10,000 (นับ 2 เท่า)	0	20,000
เงินได้สุทธิ	431,000	331,000
ภาษี	20,600	10,600

ก่อนวางแผน ภาษีคือ 7,500 บาทจากขั้น 5% บวก 13,100 บาทจากส่วน 131,000 บาทที่อยู่ขั้น 10% รวม 20,600 บาท หลังวางแผน ส่วนที่อยู่ขั้น 10% เหลือ 31,000 บาท ภาษีจึงเหลือ 10,600 บาท ส่วนเพดานบริจาค 10% ของ 351,000 บาทคือ 35,100 บาท ยอด 20,000 บาทจึงใช้ได้ครบ

ภาษีลดลง 10,000 บาท จากเงินที่จ่ายออกไป 90,000 บาท ซึ่งเงิน 80,000 บาทที่เข้าประกันและ RMF ยังเป็นทรัพย์สินหรือความคุ้มครองของคุณอยู่ ส่วน 10,000 บาทที่บริจาคไม่กลับมา ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นว่าค่าลดหย่อนแต่ละบาทของคนที่อยู่ขั้น 10% คืนมาเป็นภาษีเพียงราว 10 สตางค์ ไม่ควรซื้ออะไรเพียงเพราะลดภาษีได้

เอกสารที่ควรเก็บแยกไว้ทั้งปี

รายการ	หลักฐาน
ประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ	หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากนายจ้าง
ประกันชีวิต สุขภาพ บำนาญ	หนังสือรับรองการชำระเบี้ยจากบริษัทประกัน
RMF SSF Thai ESG	หนังสือรับรองการซื้อหน่วยลงทุนจาก บลจ.
ดอกเบี้ยบ้าน	หนังสือรับรองดอกเบี้ยจากผู้ให้กู้
บุตร บิดามารดา คู่สมรส	สูติบัตร ทะเบียนบ้าน ทะเบียนสมรส
ฝากครรภ์และคลอดบุตร	ใบเสร็จจากสถานพยาบาล
บริจาค	ใบอนุโมทนาบัตร หรือข้อมูลในระบบ e-Donation

เก็บไฟล์ไว้ในโฟลเดอร์แยกปี เพราะกรมสรรพากรขอเอกสารประกอบได้หลังจากยื่นแบบแล้ว และโดยเฉพาะปีที่ขอคืนภาษี เจ้าหน้าที่มักขอดูหลักฐานลดหย่อนก่อนอนุมัติ

ลำดับคิดก่อนจ่ายเงินเพื่อลดหย่อน

เริ่มจากรายการที่ได้ฟรีก่อน คือ ส่วนตัว ครอบครัว ประกันสังคม และดอกเบี้ยบ้านถ้ามี จากนั้นคำนวณเงินได้สุทธิเพื่อรู้ขั้นอัตราของตัวเอง ถ้าอยู่ขั้นยกเว้นหรือ 5% การซื้อผลิตภัณฑ์เพิ่มให้ผลทางภาษีน้อย ถ้าอยู่ขั้น 10% ขึ้นไป ค่อยดูว่าประกันหรือกองทุนตัวไหนตรงกับเป้าหมายที่คุณมีอยู่แล้ว เช่น ต้องการความคุ้มครองสุขภาพ หรือเก็บเงินเกษียณที่ไม่ต้องใช้ใน 5 ถึง 10 ปี แล้วตรวจเพดานรวม 500,000 บาทก่อนโอนเงิน ถ้าไม่แน่ใจเรื่องเงื่อนไขของรายการใด ให้สอบถามกรมสรรพากรหรือสำนักงานสรรพากรพื้นที่ก่อนยื่นแบบ