ลดหย่อนภาษีประกันชีวิต ได้เท่าไร เงื่อนไข 10 ปี และคำนวณภาษี

เบี้ยประกันชีวิตของตัวเองลดหย่อนภาษีได้เท่าที่จ่ายจริง ไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี โดยกรมธรรม์ต้องมีกำหนดเวลา 10 ปีขึ้นไป ตัวเลข 100,000 บาทนี้เป็นเพดานของเบี้ยที่ใช้สิทธิ ไม่ใช่ภาษีที่ได้คืน ส่วนภาษีที่ประหยัดได้จริงคือ 100,000 บาทคูณอัตราภาษีขั้นสูงสุดของคุณ ซึ่งตั้งแต่ 5,000 ถึง 35,000 บาทขึ้นกับรายได้

คนที่ตัดสินใจซื้อประกันเพราะอยากลดภาษีควรอ่านตารางประหยัดภาษีในหัวข้อกลางบทความก่อน เพราะเบี้ยหนึ่งแสนบาทที่ขั้นภาษี 5% ลดภาษีได้ไม่ถึงห้าพันบาท

เบี้ย 100,000 บาท แบ่งเป็นสองก้อน

กรมสรรพากรอธิบายไว้ว่าเบี้ยประกันชีวิตส่วนแรกหักเป็นค่าลดหย่อนตามจ่ายจริงไม่เกิน 10,000 บาท ส่วนที่เกิน 10,000 บาทและไม่เกิน 90,000 บาท หักเป็นรายการยกเว้น รวมแล้วสูงสุด 100,000 บาท ในแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 สองก้อนนี้อยู่คนละช่อง แต่ผลต่อเงินได้สุทธิเหมือนกันคือหักออกทั้งคู่ คุณไม่ต้องแยกเองเพราะระบบยื่นออนไลน์แยกให้ตามยอดที่กรอก

เบี้ยที่จ่ายจริงต่อปี	ก้อนค่าลดหย่อน	ก้อนรายการยกเว้น	หักได้รวม
8,000	8,000	0	8,000
30,000	10,000	20,000	30,000
60,000	10,000	50,000	60,000
100,000	10,000	90,000	100,000
140,000	10,000	90,000	100,000 (ส่วนเกิน 40,000 ใช้ไม่ได้)

ลดหย่อนตามเบี้ยที่จ่ายภายในปีภาษีนั้นเท่านั้น เบี้ยของปีก่อนที่จ่ายล่วงหน้ามาแล้วไม่ถูกยกมาใช้ซ้ำ และเบี้ยที่ค้างจ่ายยังไม่ถือเป็นเบี้ยที่จ่ายจริง

ประกันสุขภาพแย่งเพดานเดียวกัน

หลายคนบวกเลขผิดตรงนี้ ประกันสุขภาพของตัวเองลดหย่อนได้ไม่เกิน 25,000 บาท แต่เมื่อรวมกับเบี้ยประกันชีวิตแล้วต้องไม่เกิน 100,000 บาท จึงไม่ได้ได้ทั้ง 100,000 บาทและ 25,000 บาทแยกกัน

เบี้ยประกันชีวิต	เบี้ยประกันสุขภาพ	หักได้รวม	ส่วนที่เสียสิทธิ
70,000	25,000	95,000	0
80,000	25,000	100,000	5,000
100,000	25,000	100,000	25,000 (สุขภาพไม่ได้เพิ่ม)
100,000	0	100,000	0
40,000	35,000	65,000	10,000 (สุขภาพเกินเพดาน 25,000)

บรรทัดที่สามคือกับดักที่เจอบ่อยสุด คนที่เบี้ยประกันชีวิตเต็ม 100,000 บาทแล้ว ประกันสุขภาพที่ซื้อเพิ่มไม่ได้ลดภาษีสักบาท ถ้าคุณอยู่ใกล้เพดานนี้ ให้ซื้อประกันสุขภาพเพราะต้องการความคุ้มครองเท่านั้น ไม่ใช่เพื่อภาษี

กรมสรรพากรระบุว่าข้อมูลเบี้ยประกันสุขภาพส่งตรงจากบริษัทประกันถึงกรมสรรพากรเมื่อผู้เอาประกันแจ้งความประสงค์ไว้ ถ้ายังไม่เคยแจ้ง สามารถแจ้งภายหลังได้ ดังนั้นก่อนยื่นแบบให้ถามบริษัทว่าแจ้งไว้แล้วหรือยัง

กรมธรรม์แบบไหนผ่านเงื่อนไข

มีสองเงื่อนไขที่ตัดสินว่ากรมธรรม์ของคุณใช้สิทธิได้หรือไม่

1. กำหนดเวลาของกรมธรรม์ 10 ปีขึ้นไป ดูที่ระยะเวลาความคุ้มครองในตารางกรมธรรม์ ไม่ใช่จำนวนปีที่ต้องจ่ายเบี้ย แบบตลอดชีพ แบบสะสมทรัพย์ 15 ปี หรือ 20 ปี ผ่านโดยโครงสร้าง ส่วนแบบชั่วระยะเวลา (term) ที่ระยะคุ้มครองสั้นกว่า 10 ปี เช่น 5 ปี ไม่ผ่าน
2. ถ้ากรมธรรม์มีเงินคืนระหว่างสัญญา เงินคืนที่ได้ทุกปี (ไม่รวมเงินปันผล) ต้องไม่เกิน 20% ของเบี้ยประกันชีวิตรายปี

ตัวอย่างสมมติของข้อ 2 กรมธรรม์เบี้ยรายปี 50,000 บาท เพดานเงินคืนต่อปีคือ 10,000 บาท ถ้ากรมธรรม์จ่ายคืนปีละ 8,000 บาทก็ผ่าน แต่ถ้าจ่ายคืนปีละ 12,000 บาท ไม่เข้าเงื่อนไข จึงใช้สิทธิลดหย่อนไม่ได้ แบบสะสมทรัพย์ที่จ่ายเงินคืนสูงมักติดเงื่อนไขนี้ ก่อนซื้อให้ถามตัวแทนว่ากรมธรรม์นี้ใช้ลดหย่อนภาษีได้หรือไม่ และขอเป็นลายลักษณ์อักษร ส่วนโครงสร้างของแต่ละแบบอ่านได้ที่ ประกันชีวิตมีกี่ประเภท และ ประกันสะสมทรัพย์

ภาษีที่ประหยัดได้ขึ้นกับขั้นของคุณ

เบี้ยที่หักได้ไปลดเงินได้สุทธิ ภาษีที่ลดจึงเท่ากับยอดหักคูณอัตราภาษีของขั้นที่เงินได้สุทธิของคุณอยู่ (ตามบัญชีอัตราภาษีเงินได้ของกรมสรรพากร) ตารางนี้ใช้เบี้ย 100,000 บาทเป็นฐาน

เงินได้สุทธิหลังลดหย่อน	อัตราภาษีขั้นสูงสุด	ภาษีที่ประหยัดจากเบี้ย 100,000
150,001 - 300,000	5%	ประมาณ 5,000
300,001 - 500,000	10%	ประมาณ 10,000
500,001 - 750,000	15%	ประมาณ 15,000
750,001 - 1,000,000	20%	ประมาณ 20,000
1,000,001 - 2,000,000	25%	ประมาณ 25,000
2,000,001 - 5,000,000	30%	ประมาณ 30,000
มากกว่า 5,000,000	35%	ประมาณ 35,000

ตัวเลขเป็นค่าประมาณ เพราะถ้ายอดที่หักทำให้เงินได้สุทธิข้ามไปอยู่อีกขั้น ส่วนที่ข้ามจะประหยัดตามอัตราของขั้นนั้นแทน

ตัวอย่างที่ 1 เงินเดือน 50,000 บาท

สมมติมนุษย์เงินเดือนโสด เงินเดือน 50,000 บาท รวมทั้งปี 600,000 บาท หักค่าใช้จ่ายเหมา 100,000 บาท ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และประกันสังคม 9,000 บาท

รายการ	ไม่มีประกัน	มีประกันชีวิต 60,000 และสุขภาพ 20,000
เงินได้สุทธิ	431,000	351,000
ภาษีส่วน 150,001 - 300,000	7,500	7,500
ภาษีส่วนที่เกิน 300,000 (10%)	13,100	5,100
ภาษีรวม	20,600	12,600

ลดหย่อน 80,000 บาท ประหยัดภาษี 8,000 บาท เท่ากับ 10% ของเบี้ยที่จ่ายไป ส่วนอีก 72,000 บาทของเบี้ยไม่ได้กลับมาเป็นภาษี มันซื้อความคุ้มครองและเงินออมตามกรมธรรม์ ภาพรวมการคิดภาษีอยู่ที่ วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ตัวอย่างที่ 2 เงินเดือน 150,000 บาท

เงินได้ 1,800,000 บาทต่อปี หักค่าใช้จ่ายเหมา 100,000 บาท ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท ประกันสังคม 9,000 บาท เงินได้สุทธิ 1,631,000 บาท ภาษีประมาณ 272,750 บาท ถ้าใช้สิทธิเบี้ยประกัน 100,000 บาท เงินได้สุทธิเหลือ 1,531,000 บาท ภาษีประมาณ 247,750 บาท ประหยัด 25,000 บาท ทั้งหมดอยู่ในขั้น 25%

คนที่เงินได้สุทธิสูงจึงได้ผลต่อบาทมากกว่า แต่เหตุผลหลักของการซื้อประกันควรเป็นความคุ้มครองที่ครอบครัวต้องการ ภาษีเป็นผลพลอยได้ที่ช่วยลดต้นทุนเท่านั้น ดูแนวคิดเลือกกรมธรรม์ได้ที่ ประกันชีวิตคืออะไร

ใครลดหย่อนได้ ใครลดหย่อนไม่ได้

คำถามที่ตามมาทันทีหลังรู้เรื่องเพดานคือ แล้วซื้อให้คนอื่นล่ะ

ผู้เอาประกัน	ประกันชีวิต	ประกันสุขภาพ
ตัวคุณเอง	ได้ ไม่เกิน 100,000	ได้ ไม่เกิน 25,000 (รวมแล้วไม่เกิน 100,000)
คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้	ได้ ไม่เกิน 10,000	ไม่มีรายการนี้
บิดามารดา	ไม่ได้	ได้ ไม่เกิน 15,000
บุตร	ไม่ได้	ไม่มีรายการนี้
กรมธรรม์กลุ่มที่ไม่ระบุชื่อคุณ	ไม่ได้	ดูเงื่อนไขกรมธรรม์

รายละเอียดที่ควรจำ

• ประกันชีวิตคู่สมรสใช้ได้เมื่อคู่สมรสไม่มีเงินได้ และความเป็นสามีภริยามีอยู่ตลอดปีภาษี ถ้าจดทะเบียนสมรสหรือหย่าระหว่างปี ใช้สิทธินี้ไม่ได้ในปีนั้น
• ประกันสุขภาพบิดามารดาเป็นของพ่อแม่ทั้งสองฝ่าย รวมของคู่สมรสด้วย แต่ทั้งหมดอยู่ใต้เพดาน 15,000 บาท ท่านต้องมีเงินได้ในปีนั้นไม่เกิน 30,000 บาท และไม่กำหนดอายุของท่าน
• ถ้าพี่น้องหลายคนร่วมจ่ายเบี้ยประกันสุขภาพให้พ่อแม่กรมธรรม์เดียวกัน ให้เฉลี่ยตามส่วนของผู้จ่าย ดูตัวอย่างเพิ่มที่ ค่าลดหย่อนพ่อแม่

ประกันบำนาญ ใช้เพดานของมันเอง

เบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญลดหย่อนได้ตามจ่ายจริง ไม่เกิน 15% ของเงินได้ และไม่เกิน 200,000 บาท กรมธรรม์ต้องคุ้มครอง 10 ปีขึ้นไป และจ่ายเงินบำนาญเมื่อผู้เอาประกันอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไปจนถึง 85 ปีหรือกว่านั้น เมื่อรวมกับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กบข. กองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน และ RMF ต้องไม่เกิน 500,000 บาท

เรื่องที่ทำให้งงคือลำดับการหัก กรมสรรพากรอธิบายว่าให้ใช้เบี้ยประกันชีวิตทั่วไปก่อน ถ้าเบี้ยประกันชีวิตไม่ถึง 100,000 บาท ให้นำเบี้ยบำนาญมาหักเติมจนครบ 100,000 บาทก่อน ที่เหลือจึงนับในเพดานบำนาญของมัน ส่วนเบี้ยประกันชีวิตของคู่สมรสที่หัก 10,000 บาท รวมเบี้ยบำนาญของคู่สมรสไว้ด้วย ถ้าคุณมีทั้งประกันทั่วไปและบำนาญ ให้ขอให้เจ้าหน้าที่หรือระบบยื่นออนไลน์คำนวณ ไม่ควรแบ่งเองจากเมมโมในหัว

ยกเลิกกรมธรรม์ก่อนครบ 10 ปี เสียอะไร

กรมสรรพากรอธิบายว่า ถ้ากรมธรรม์ที่ใช้สิทธิไว้ถูกยกเลิกหรือสิ้นสุดก่อนครบ 10 ปี ถือว่าผิดเงื่อนไข ผู้มีเงินได้หมดสิทธิรายการยกเว้นของปีที่เคยหัก และต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.91 เพิ่มเติมสำหรับปีนั้น ส่วนเงินที่ได้รับคืนจากการยกเลิกบางส่วน ได้รับการยกเว้น ไม่ต้องนำมารวมเป็นเงินได้

ความหมายในทางปฏิบัติ เบี้ยปีละ 60,000 บาทที่ถือมา 4 ปีแล้วเลิก ภาษีที่ประหยัดไปทั้ง 4 ปีอาจถูกเรียกคืน พร้อมเงินเพิ่มตามกฎหมายถ้าชำระช้า ก่อนตัดสินใจเลิก ให้โทรถามสรรพากรที่ 1161 ว่ากรมธรรม์ของคุณเข้ากรณีไหน และขอยอดมูลค่าเวนคืนจากบริษัทประกันเทียบด้วย

ซื้อเพราะภาษี หรือซื้อเพราะความคุ้มครอง

ใช้สามข้อนี้ตัดสิน

1. ถ้าเงินได้สุทธิของคุณอยู่ขั้น 5% เบี้ยหนึ่งแสนบาทประหยัดภาษีไม่เกินห้าพันบาท ไม่ควรเป็นเหตุผลหลักในการซื้อ ให้ซื้อตามความเสี่ยงที่ต้องคุ้มครอง
2. ถ้าอยู่ขั้น 20% ขึ้นไป ประกันที่ซื้อเพราะต้องการอยู่แล้วช่วยลดภาษีได้เป็นหลักหมื่น ทำให้ต้นทุนจริงของเบี้ยต่ำลง ซึ่งเป็นเหตุผลที่สมเหตุสมผล
3. ห้ามซื้อกรมธรรม์ที่คุณจ่ายไม่ไหวแค่เพื่อเก็บสิทธิ เพราะการเลิกกลางทางทำให้ต้องคืนสิทธิ ตามหัวข้อที่แล้ว

เปรียบเทียบตัวเลือกที่ตลาดมีอยู่ได้ที่ รวมกรมธรรม์ประกันชีวิตที่น่าสนใจ เป็นข้อมูลเพื่อเทียบ ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อรายใดรายหนึ่ง

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนยื่นแบบ

ชุดเอกสารที่ควรมีในมือก่อนกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91

1. หนังสือรับรองการจ่ายเบี้ยประกันของปีภาษีนั้นจากบริษัทประกัน แยกกรมธรรม์ชีวิต สุขภาพ และบำนาญ
2. หน้าตารางกรมธรรม์ที่ระบุกำหนดเวลาความคุ้มครองและเงินคืนรายปี เพื่อตรวจเงื่อนไข 10 ปีและ 20%
3. ถ้าใช้สิทธิประกันสุขภาพ ตรวจว่าบริษัทส่งข้อมูลถึงกรมสรรพากรแล้ว
4. ถ้าใช้สิทธิคู่สมรสหรือบิดามารดา ข้อมูลเลขประจำตัวประชาชนและรายได้ของท่านในปีนั้น
5. หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) จากนายจ้าง เพื่อดูภาษีที่ถูกหักไปแล้ว ดู ทวิ 50 คืออะไร

ก่อนยื่น ให้ตรวจเพดานล่าสุดกับกรมสรรพากรที่ 1161 หรือหน้าสรุปค่าลดหย่อนของปีนั้น และสอบถามตัวแทนหรือผู้เชี่ยวชาญด้านการเงินหากกรมธรรม์มีเงินคืนหรือผลตอบแทนที่ซับซ้อน