ทวิ 50 คือ อะไร หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายที่ต้องมีตอนยื่นภาษี

ทวิ 50 คือหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ที่ผู้จ่ายเงินต้องออกให้คุณทุกครั้งที่หักภาษีไว้จากเงินที่จ่าย ตามมาตรา 50 ทวิ แห่งประมวลรัษฎากร เอกสารนี้บอกว่าใครจ่าย จ่ายเงินได้ประเภทไหน จำนวนเท่าไร และหักภาษีส่งสรรพากรไปแล้วเท่าไร ตอนยื่นภาษีประจำปี ยอดภาษีที่หักไว้แล้วนี้คือเครดิตที่คุณนำไปหักจากภาษีทั้งปี ถ้าถูกหักไว้มากกว่าภาษีที่ต้องเสียจริงก็ขอคืนส่วนเกินได้

พนักงานประจำได้เอกสารนี้จากนายจ้างปีละครั้ง ส่วนฟรีแลนซ์ ผู้ให้เช่า และคนที่มีรายได้หลายทางจะได้หลายใบจากผู้จ่ายหลายราย และต้องรวบรวมเอง

"ทวิ" มาจากไหน และใครมีหน้าที่ออก

"ทวิ" แปลว่าสอง เป็นคำที่กฎหมายไทยใช้ต่อท้ายเลขมาตราที่แทรกเพิ่มเข้าไปภายหลัง มาตรา 50 กำหนดให้ผู้จ่ายเงินบางประเภทหักภาษีไว้ก่อนจ่าย ส่วนมาตรา 50 ทวิ ซึ่งแทรกต่อจากนั้น กำหนดว่าผู้ที่หักแล้วต้องออกหนังสือรับรองให้ผู้ถูกหักภาษีสองฉบับที่มีข้อความตรงกัน และต้องใช้ตามแบบที่อธิบดีกรมสรรพากรกำหนด

คนที่มีหน้าที่ออกคือผู้จ่ายเงินที่หักภาษีไว้ ได้แก่

• นายจ้างที่จ่ายเงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส
• บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนที่จ่ายค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าเช่า ค่าโฆษณา ค่าขนส่ง ให้บุคคลธรรมดา
• ธนาคารที่จ่ายดอกเบี้ยเงินฝากซึ่งถูกหักภาษี
• บริษัทจดทะเบียนหรือกองทุนที่จ่ายเงินปันผล
• ผู้จัดการแข่งขันหรือชิงโชคที่จ่ายรางวัล

ถ้าผู้จ่ายไม่ได้หักภาษีเลย ก็ไม่มีทวิ 50 ให้ แต่รายได้ก้อนนั้นยังต้องนำไปรวมยื่นภาษีตามปกติ หลักการว่าเงินแบบไหนต้องหักเท่าไรอยู่ใน ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร

อ่านทวิ 50 ทีละช่อง

แบบฟอร์มที่ใช้ทั่วไปแบ่งเป็นช่องตามนี้

ส่วนของเอกสาร	ระบุอะไร	สิ่งที่ต้องตรวจ
ผู้มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย	ชื่อ ที่อยู่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษี 13 หลักของผู้จ่าย	ชื่อตรงกับคู่สัญญาที่จ่ายเงินให้คุณ
ผู้ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย	ชื่อ ที่อยู่ เลขประจำตัวของคุณ	เลขบัตรประชาชนถูกทุกหลัก สะกดชื่อถูก
ลำดับที่ในแบบ	ช่องติ๊กว่านำส่งด้วยแบบใด เช่น ภ.ง.ด.1ก ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53	บอกว่าเงินของคุณถูกรายงานในแบบไหน
ประเภทเงินได้	แถวตามมาตรา 40 เช่น 40(1) เงินเดือน 40(2) ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า 40(4) ดอกเบี้ยและเงินปันผล	ต้องตรงกับลักษณะเงินที่ได้จริง
วัน เดือน หรือปีภาษีที่จ่าย	วันที่จ่ายหรือปีภาษี	ตรงกับปีที่กำลังยื่น
จำนวนเงินที่จ่าย	เงินได้ก่อนหักภาษี	ตรงกับยอดสะสมในสลิปหรือใบแจ้งหนี้
ภาษีที่หักและนำส่งไว้	ยอดภาษีที่ถูกหัก	ใช้กรอกเป็นเครดิตภาษี
เงินที่จ่ายเข้า	กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เงินสมทบประกันสังคม กบข.	ใช้ตรวจยอดค่าลดหย่อน
ผู้จ่ายเงิน	ช่องติ๊กว่าหัก ณ ที่จ่าย ออกให้ตลอดไป หรือออกให้ครั้งเดียว	ถ้าเป็นแบบออกให้ ภาษีส่วนนั้นนับเป็นเงินได้เพิ่ม

ช่องที่คนข้ามบ่อยคือประเภทเงินได้ เพราะเงินได้แต่ละประเภทหักค่าใช้จ่ายได้ไม่เท่ากัน ถ้าเงินที่จริงเป็นค่าบริการตาม 40(8) แต่เอกสารระบุเป็น 40(2) วิธีคำนวณภาษีของคุณจะเปลี่ยนทั้งก้อน ดูความต่างของแต่ละประเภทได้ที่ ประเภทเงินได้พึงประเมิน

ต้องได้เอกสารภายในวันไหน

มาตรา 50 ทวิ กำหนดกำหนดเวลาไว้ต่างกันตามชนิดของเงินที่จ่าย

กรณี	กำหนดเวลาที่ผู้จ่ายต้องออกให้
เงินเดือนและค่าจ้างที่หักตามมาตรา 50 (1)	ภายในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ของปีถัดจากปีภาษี
ลาออกจากงานระหว่างปี	ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันที่ออกจากงาน
เงินได้ที่หักตามมาตรา 3 เตรส เช่น ค่าบริการ ค่าเช่า ค่าโฆษณา	ทันทีทุกครั้งที่หักภาษี
เงินได้ที่หักตามมาตรา 50 (2) (3) หรือ (4)	ทันทีทุกครั้งที่หักภาษี

ผลในทางปฏิบัติคือ ถ้าคุณเป็นพนักงานและวันที่ 15 กุมภาพันธ์ผ่านไปแล้วยังไม่ได้เอกสาร คุณมีเหตุผลทางกฎหมายที่จะทวง ถ้าคุณลาออกเดือนสิงหาคม ไม่ต้องรอถึงต้นปีหน้า ขอได้ภายในกันยายน ส่วนฟรีแลนซ์ที่ผู้ว่าจ้างหักค่าบริการไว้ ควรได้เอกสารพร้อมเงินโอนแต่ละงวด ไม่ใช่รวมส่งตอนสิ้นปี

เอายอดในทวิ 50 ไปคำนวณภาษีอย่างไร

มาตรา 60 แห่งประมวลรัษฎากรกำหนดให้ภาษีที่หักและนำส่งไว้แล้วเป็นเครดิตของผู้เสียภาษี เมื่อคำนวณภาษีจากเงินได้ทั้งปีแล้ว ให้นำเครดิตนี้มาหักออก ผลลัพธ์มีสองทาง จ่ายเพิ่มหรือได้คืน

ตัวอย่างสมมติ พนักงานคนหนึ่งได้ทวิ 50 จากนายจ้างรายเดียว ระบุเงินได้ 40(1) ทั้งปี 480,000 บาท ภาษีที่หักและนำส่ง 12,000 บาท เงินสมทบประกันสังคม 9,000 บาท ไม่มีค่าลดหย่อนอื่น

ขั้น	รายการ	จำนวน (บาท)
1	เงินได้ 40(1) ตามทวิ 50	480,000
2	หักค่าใช้จ่าย 50% แต่ไม่เกิน 100,000	100,000
3	หักค่าลดหย่อนส่วนตัว	60,000
4	หักเงินสมทบประกันสังคมตามทวิ 50	9,000
5	เงินได้สุทธิ	311,000
6	ภาษี 150,001 ถึง 300,000 บาท อัตรา 5%	7,500
7	ภาษี 300,001 ถึง 311,000 บาท อัตรา 10%	1,100
8	ภาษีทั้งปี	8,600
9	หักเครดิตภาษีตามทวิ 50	12,000
10	ภาษีที่ชำระเกิน ขอคืนได้	3,400

ค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000 บาทมาจากมาตรา 42 ทวิ ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาทมาจากมาตรา 47 และอัตราภาษีเป็นไปตามตารางอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของกรมสรรพากร ตัวเลข 3,400 บาทคือเงินที่คุณได้คืน เพราะนายจ้างหักไว้ระหว่างปีมากกว่าภาษีจริง ซึ่งเกิดได้บ่อยเมื่อคุณมีค่าลดหย่อนที่นายจ้างไม่รู้ เช่น เบี้ยประกันชีวิตหรือเงินซื้อกองทุนลดหย่อนภาษี ขั้นตอนเต็มของการคำนวณอยู่ที่ วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ส่วนการติดตามเงินคืนดูที่ ขอคืนภาษีทำอย่างไร

ถ้าภาษีทั้งปีออกมามากกว่าเครดิต เช่น คุณมีรายได้เสริมที่ไม่มีใครหักภาษี คุณจ่ายส่วนต่างตอนยื่นแบบ ไม่มีค่าปรับถ้ายื่นและจ่ายภายในกำหนด

ฟรีแลนซ์ที่ได้ทวิ 50 หลายใบ

กรณีที่ผู้จ่ายเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล และจ่ายค่าบริการให้บุคคลธรรมดาตั้งแต่ 1,000 บาทต่อสัญญาขึ้นไป เอกสารของกรมสรรพากรเรื่องผู้มีหน้าที่หักภาษีตามแบบ ภ.ง.ด.3 ระบุอัตราหักไว้ เช่น ค่าบริการและค่าจ้างทำของ 3% ค่าวิชาชีพอิสระ 3% ค่าเช่าทรัพย์สิน 5% ค่าโฆษณา 2% และค่าขนส่งที่ไม่ใช่ขนส่งสาธารณะ 1%

ตัวอย่างสมมติ นักออกแบบอิสระรับงานจากสามบริษัทในปีเดียว

ผู้ว่าจ้าง	ค่าบริการก่อนหัก	หัก 3%	ทวิ 50 ที่ได้
บริษัท ก	120,000	3,600	4 ใบ ตามงวดที่จ่าย
บริษัท ข	60,000	1,800	1 ใบ
บริษัท ค	45,000	1,350	3 ใบ
รวม	225,000	6,750	8 ใบ

ตอนยื่นแบบ คุณกรอกเงินได้แยกตามผู้จ่ายแต่ละราย รวมภาษีที่ถูกหัก 6,750 บาทเป็นเครดิต ถ้ามีลูกค้ารายย่อยที่เป็นบุคคลธรรมดาจ่ายเงินให้อีก 30,000 บาทโดยไม่หักภาษี ก้อนนั้นไม่มีทวิ 50 แต่ต้องกรอกรวมด้วย ระบบของกรมสรรพากรเทียบข้อมูลที่ผู้จ่ายแต่ละรายนำส่งกับที่คุณกรอก ถ้าตกหล่นใบใดใบหนึ่ง ยอดจะไม่ตรงและคุณอาจถูกขอให้ชี้แจง

นอกจากใช้ยื่นภาษี ทวิ 50 ที่สะสมทั้งปียังเป็นหลักฐานรายได้ที่ธนาคารหลายแห่งรับประกอบการขอสินเชื่อสำหรับคนที่ไม่มีสลิปเงินเดือน รายละเอียดอยู่ที่ กู้เงินแบบไม่มีสลิปเงินเดือน

ข้อมูลผิดหรือไม่ได้รับเอกสาร ทำอย่างไร

ข้อมูลผิดที่เจอบ่อยมีสามแบบ แต่ละแบบแก้ต่างกัน

1. เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของคุณผิดหนึ่งหลัก ภาษีที่หักไว้จะไปเข้าบัญชีของเลขอื่น ระบบหาไม่เจอว่าเป็นเครดิตของคุณ ให้ผู้จ่ายแก้ทั้งเอกสารและข้อมูลในแบบที่ยื่นนำส่ง
2. ประเภทเงินได้ผิด เช่น ระบุ 40(2) แทน 40(8) ให้ขอฉบับแก้ไข เพราะประเภทเงินได้ผูกกับวิธีหักค่าใช้จ่าย
3. ยอดเงินได้ไม่ตรงกับสลิปเดือนธันวาคม มักเกิดจากโบนัสหรือค่าล่วงเวลาที่จ่ายต่างเดือน ให้ฝ่ายบัญชีอธิบายรายการก่อนสรุปว่าผิด

ถ้าไม่ได้รับเอกสารเลย ให้ทวงเป็นอีเมลถึงฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายบัญชี ระบุปีภาษี ยอดเงินโดยประมาณ และกำหนดเวลาตามมาตรา 50 ทวิ เก็บหลักฐานการทวงไว้ทุกครั้ง ถ้าผ่านไปหลายสัปดาห์ยังเงียบ ให้โทรศูนย์สารนิเทศสรรพากร 1161 เพื่อถามว่ากรณีของคุณควรยื่นแบบอย่างไรและต้องแนบหลักฐานอะไรแทน

เก็บทวิ 50 ให้หยิบใช้ได้ทุกปี

ระบบเก็บง่ายๆ ที่ใช้ได้ทั้งพนักงานและฟรีแลนซ์

1. สร้างโฟลเดอร์แยกตามปีภาษี ตั้งชื่อไฟล์เป็น ปี-ชื่อผู้จ่าย-เดือน เช่น 2569-บริษัทก-03
2. ทำตารางหนึ่งแผ่นต่อปี มีคอลัมน์ ผู้จ่าย ประเภทเงินได้ เงินได้ ภาษีที่หัก และเลขที่เอกสาร
3. ทุกสิ้นเดือน เทียบยอดเงินโอนเข้าบัญชีกับตาราง ถ้ามีเงินเข้าที่ถูกหักภาษีแต่ยังไม่มีเอกสาร ให้ทวงทันที
4. ต้นเดือนกุมภาพันธ์ รวมยอดทั้งตาราง เทียบกับทวิ 50 ฉบับเงินเดือนของนายจ้าง
5. เก็บต้นฉบับและไฟล์ไว้หลังยื่นภาษีแล้วหลายปี เพราะกรมสรรพากรตรวจย้อนหลังได้ ถามระยะเวลาที่แน่นอนกับนักบัญชีหรือ 1161

ถ้าตารางของคุณครบทุกช่องก่อนเปิดระบบยื่นภาษี การกรอกแบบจะใช้เวลาไม่กี่นาที และยอดเครดิตภาษีที่กรอกจะตรงกับข้อมูลที่ผู้จ่ายแต่ละรายนำส่งไว้