ทำพาสปอร์ตใช้อะไรบ้าง เอกสาร ขั้นตอน และข้อควรเตรียมก่อนไปวันนัด
Key Takeaways
- ผู้ใหญ่อายุ 20 ปีขึ้นไปใช้บัตรประชาชนตัวจริงที่ยังไม่หมดอายุ และพาสปอร์ตเล่มเดิมถ้ามี
- ผู้เยาว์ต่ำกว่า 20 ปีใช้บัตรประชาชนของเด็ก (ถ้าอายุ 7 ปีขึ้นไป) สูติบัตรตัวจริง และบัตรประชาชนของบิดามารดา ซึ่งต้องมาลงนามยินยอมทั้งคู่ เว้นแต่เข้าข้อยกเว้น
- ค่าธรรมเนียมแบบธรรมดา เล่ม 5 ปี 1,000 บาท เล่ม 10 ปี 1,500 บาท ผู้เยาว์ขอได้เฉพาะเล่ม 5 ปี
- ข้อมูลในพาสปอร์ตดึงจากทะเบียนราษฎร ถ้าเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ต้องทำบัตรประชาชนใหม่ที่เขตหรืออำเภอก่อน
- กรมการกงสุลแจ้งว่าพาสปอร์ตหายไม่ต้องแจ้งความ ขอทำเล่มใหม่ได้
ถ้าคุณอายุ 20 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป เอกสารที่ต้องใช้ทำพาสปอร์ตมีเพียงบัตรประชาชนฉบับจริงที่ยังไม่หมดอายุ บวกพาสปอร์ตเล่มเดิมถ้าเคยมี รูปถ่ายไม่ต้องเตรียม เพราะเจ้าหน้าที่ถ่ายภาพใบหน้า เก็บลายนิ้วมือ 10 นิ้ว และภาพม่านตาที่สำนักงาน ส่วนเด็กต่ำกว่า 20 ปีใช้เอกสารมากกว่า และต้องมีบิดามารดามาลงนามยินยอม
ที่ทำให้หลายคนต้องเดินทางไปสองรอบมักเป็นเรื่องข้อมูลไม่ตรงกัน เช่น เปลี่ยนนามสกุลแล้วแต่ยังไม่ได้ทำบัตรประชาชนใหม่ หรือพาลูกไปโดยที่พ่อหรือแม่มาไม่ได้และไม่มีหนังสือยินยอม ด้านล่างแยกเอกสารตามสถานการณ์ตามคู่มือสำหรับประชาชนของกองหนังสือเดินทาง กระทรวงการต่างประเทศ
เอกสารตามสถานการณ์ เทียบในตารางเดียว
| สถานการณ์ | เอกสารที่ต้องเตรียม | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| ผู้ใหญ่ ทำเล่มแรก | บัตรประชาชนฉบับจริงที่ยังมีอายุ | เลือกเล่ม 5 ปีหรือ 10 ปีได้ |
| ผู้ใหญ่ ทำเล่มใหม่แทนเล่มเดิม | บัตรประชาชนฉบับจริง และพาสปอร์ตเล่มเดิม | นำเล่มเดิมไปให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการ |
| เปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล | บัตรประชาชนใบใหม่ที่ข้อมูลเปลี่ยนแล้ว และเล่มเดิม | ต้องทำบัตรใหม่ที่เขตหรืออำเภอก่อนยื่น |
| ผู้เยาว์ต่ำกว่า 20 ปี | บัตรประชาชนเด็ก (อายุ 7 ปีขึ้นไป) สูติบัตรฉบับจริง บัตรประชาชนบิดาและมารดา | ขอได้เฉพาะเล่ม 5 ปี |
| บิดาหรือมารดาเป็นชาวต่างชาติ | ใช้พาสปอร์ตฉบับจริงของผู้นั้นแทนบัตรประชาชน | ยังต้องมาลงนามยินยอม |
| พาสปอร์ตชำรุด | บัตรประชาชนฉบับจริง และเล่มที่ชำรุด | ทำเล่มใหม่ก่อนเดินทาง |
| พาสปอร์ตหาย (ยื่นในไทย) | บัตรประชาชนฉบับจริง | กรมการกงสุลแจ้งว่าไม่ต้องแจ้งความ |
กฎสำคัญที่คนมักไม่รู้คือ ข้อมูลในพาสปอร์ตดึงจากทะเบียนราษฎรผ่านระบบออนไลน์ตามข้อมูลบัตรประชาชน คู่มือของกระทรวงระบุชัดว่า ถ้าต้องการเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุล ให้แก้ไขและทำบัตรประชาชนที่เขตหรืออำเภอก่อนยื่นคำร้อง
ค่าธรรมเนียมและเวลารับเล่ม
ตามหน้าค่าธรรมเนียมของกรมการกงสุล อัตราปัจจุบันแบ่งเป็นแบบธรรมดาและแบบด่วนพิเศษที่รับเล่มในวันเดียวกัน
| แบบ | เล่ม 5 ปี | เล่ม 10 ปี | รับเล่มอย่างไร |
|---|---|---|---|
| ธรรมดา | 1,000 บาท | 1,500 บาท | ส่งทางไปรษณีย์ EMS ค่าส่ง 40 บาท |
| ด่วนพิเศษ รับในวันเดียวกัน | 3,000 บาท | 3,500 บาท | รับที่กรมการกงสุล |
ตัวอย่างสมมติ ครอบครัวพ่อแม่และลูกวัย 12 ปี ทำแบบธรรมดาพร้อมกัน พ่อแม่เลือกเล่ม 10 ปีคนละ 1,500 บาท ลูกทำได้เฉพาะเล่ม 5 ปี 1,000 บาท รวมค่าธรรมเนียม 4,000 บาท บวกค่าส่ง EMS 40 บาทต่อเล่มอีก 120 บาท รวม 4,120 บาท
ถ้าเทียบต้นทุนต่อปีของผู้ใหญ่ เล่ม 5 ปีตกปีละ 200 บาท เล่ม 10 ปีตกปีละ 150 บาท ถ้าคุณเดินทางต่างประเทศเป็นประจำและหน้าว่างพอใช้ เล่ม 10 ปีคุ้มกว่าและลดจำนวนครั้งที่ต้องไปสำนักงาน
เวลาส่ง EMS ตามหน้าของกรม กรุงเทพฯ และปริมณฑลราว 2 ถึง 3 วันทำการ ต่างจังหวัดราว 3 ถึง 5 วันทำการ นับจากวันยื่นคำร้อง ส่วนคู่มือระบุว่าผู้ที่ยื่นที่สำนักงานในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดจะได้รับเล่มทาง EMS เท่านั้น ยกเว้นยื่นที่กรมการกงสุล ถนนแจ้งวัฒนะ ซึ่งเลือกรับเองได้
ทำพาสปอร์ตให้เด็ก ใครต้องไปด้วย
กรณีผู้เยาว์ต่ำกว่า 20 ปี คู่มือกำหนดให้ทั้งบิดาและมารดามาลงนามให้ความยินยอมต่อหน้าเจ้าหน้าที่ในวันยื่นคำร้อง เว้นแต่เข้ากรณีใดกรณีหนึ่งต่อไปนี้
| สถานะครอบครัว | ใครลงนามยินยอม | เอกสารเพิ่มที่ต้องมี |
|---|---|---|
| บิดามารดาไม่ได้จดทะเบียนสมรส เด็กอยู่ในความปกครองของมารดา | มารดาฝ่ายเดียว | หนังสือรับรองการใช้อำนาจปกครองบุตร หรือ ป.ค.14 จากอำเภอ เขต หรือสำนักทะเบียนท้องถิ่น |
| บิดาจดทะเบียนรับรองบุตรแล้ว | บิดาและมารดาร่วมกัน | บัตรประชาชนฉบับจริงของทั้งสองคน |
| บิดามารดาจดทะเบียนหย่า | ฝ่ายที่บันทึกการหย่าระบุให้ใช้อำนาจปกครองแต่ผู้เดียว | บันทึกการหย่า |
| มีผู้ปกครองตามคำสั่งศาล | ผู้ปกครองที่มีชื่อในคำสั่งศาล | คำสั่งศาล และบัตรประชาชนของผู้ปกครอง |
ถ้าพ่อหรือแม่มาไม่ได้ในวันนัด ฝ่ายที่มาไม่ได้ต้องทำหนังสือยินยอมให้ผู้เยาว์ทำหนังสือเดินทางที่อำเภอ เขต หรือสำนักทะเบียนท้องถิ่น พร้อมสำเนาบัตรประชาชนที่รับรองสำเนาถูกต้อง ถ้าอยู่ต่างประเทศ ทำที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทย
กรณีเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปีและทั้งพ่อและแม่มาไม่ได้ ต้องมีหนังสือมอบอำนาจเพิ่มจากหนังสือยินยอม เพื่อให้ผู้ใหญ่คนอื่นที่อายุ 20 ปีขึ้นไปพาเด็กมายื่น และผู้รับมอบอำนาจต้องนำบัตรประชาชนฉบับจริงของตัวเองไปด้วย
ตัวอย่างสมมติ ลูกวัย 10 ปี พ่อทำงานต่างจังหวัดมาไม่ได้ในวันนัด แม่พาลูกไปเอง เอกสารที่แม่ต้องถือไปคือ สูติบัตรฉบับจริงของลูก บัตรประชาชนของลูก (เพราะอายุเกิน 7 ปีแล้ว) บัตรประชาชนฉบับจริงของแม่ หนังสือยินยอมที่พ่อไปทำไว้ที่อำเภอหรือเขต และสำเนาบัตรประชาชนของพ่อที่ลงนามรับรองแล้ว ถ้าขาดหนังสือยินยอมของพ่อเพียงฉบับเดียว เจ้าหน้าที่รับคำร้องไม่ได้ และต้องนัดใหม่
คืนก่อนวันนัด ให้วางเอกสารทั้งหมดเรียงบนโต๊ะแล้วตรวจสามเรื่อง ชื่อและนามสกุลของเด็กในสูติบัตรตรงกับบัตรประชาชน บัตรประชาชนของทุกคนที่ต้องไปยังไม่หมดอายุ และหนังสือยินยอมระบุชื่อเด็กถูกต้อง ใช้เวลาไม่ถึง 10 นาที แต่ช่วยไม่ให้เด็กต้องขาดเรียนซ้ำอีกวัน
ขั้นตอนที่สำนักงาน ใช้เวลาเท่าไร
คู่มือของกระทรวงแบ่งขั้นตอนหน้างานไว้ดังนี้
- ตรวจเอกสารประกอบคำร้อง ถ้าครบถ้วน รับบัตรคิว
- เรียกตามคิวและวัดส่วนสูง
- ตรวจข้อมูลทะเบียนราษฎรและบัตรประชาชนผ่านระบบของกรมการปกครอง เก็บภาพใบหน้า ลายนิ้วมือ 10 นิ้ว และภาพม่านตา แล้วลงลายมือชื่อบนเครื่องบันทึกลายมือชื่อ
- ชำระค่าธรรมเนียมและรับใบรับเล่ม ซึ่งระบุเลข EMS สำหรับติดตามพัสดุ
ก่อนไป ให้ตรวจช่องทางนัดหมายและเวลาทำการของสำนักงานที่จะไป สำนักงานในห้างสรรพสินค้าบางแห่งเปิดถึง 18.00 น. และบางแห่งเปิดวันเสาร์อาทิตย์ ขณะที่กรมการกงสุล ถนนแจ้งวัฒนะ เปิดจันทร์ถึงศุกร์ 08.30 ถึง 16.30 น.
ถ้าต้องการเล่มด่วนพิเศษ คู่มือระบุว่าต้องแจ้งความประสงค์ที่จุดรับบัตรคิวก่อน 11.00 น. ยื่นคำร้องและชำระเงินให้เสร็จภายใน 11.30 น. แล้วรับเล่มได้เฉพาะที่ฝ่ายจ่ายเล่ม กรมการกงสุล ระหว่าง 14.30 ถึง 16.30 น. บริการนี้รับรวมกันไม่เกินวันละ 2,000 เล่ม ถ้าคุณยื่นที่สำนักงานต่างจังหวัด ให้คิดเวลาเดินทางมารับที่กรุงเทพฯ ด้วย
พาสปอร์ตหายหรือชำรุด ทำอย่างไร
กรมการกงสุลประกาศว่าพาสปอร์ตหายไม่ต้องแจ้งความแล้ว ขอทำเล่มใหม่ได้เลย กรณีนี้ใช้กับการยื่นในประเทศไทย ถ้าหายระหว่างอยู่ต่างประเทศ ขั้นตอนต่างออกไป ให้ติดต่อสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในประเทศนั้นทันที
เล่มชำรุดก็เป็นเหตุให้เดินทางไม่ได้ กรมการกงสุลยกตัวอย่างอาการที่ควรทำเล่มใหม่ ได้แก่ ฉีกขาด เปียกน้ำ มีรอยไหม้ หรือมีการขีดเขียน อย่าพยายามซ่อมหรือติดเทปเอง แล้วหวังว่าจะผ่านด่าน
เพื่อให้เรื่องเร็วขึ้นถ้าเกิดเหตุ ให้ถ่ายภาพหน้าข้อมูลพาสปอร์ตเก็บไว้ในอีเมลหรือคลาวด์ส่วนตัว และจดเลขพาสปอร์ตแยกไว้อีกที่หนึ่ง สายด่วนกรมการกงสุลตลอด 24 ชั่วโมงคือ 02 572 8442
นัดวันอย่างไรไม่ให้กระทบแผนเดินทาง
คนจำนวนมากเริ่มทำพาสปอร์ตหลังซื้อตั๋วเครื่องบินแล้ว ซึ่งเสี่ยง ลำดับที่ปลอดภัยกว่าคือ
| ลำดับ | สิ่งที่ควรทำ | ช่วงเวลาที่แนะนำ |
|---|---|---|
| 1 | ตรวจวันหมดอายุของเล่มเดิม และจำนวนหน้าว่าง | ก่อนวางแผนเที่ยว |
| 2 | ตรวจว่าบัตรประชาชนยังไม่หมดอายุและข้อมูลถูกต้อง | ก่อนจองคิว |
| 3 | จองคิวทำเล่มใหม่ | อย่างน้อย 1 เดือนก่อนเดินทาง |
| 4 | ตรวจเงื่อนไขวีซ่าและอายุพาสปอร์ตที่ประเทศปลายทางกำหนด | หลังได้เล่มใหม่ |
| 5 | ซื้อตั๋วที่เปลี่ยนวันได้ถ้ายังไม่ได้เล่ม | ช่วงที่รอเล่ม |
หลายประเทศกำหนดอายุพาสปอร์ตคงเหลือขั้นต่ำนับจากวันเดินทาง ให้ตรวจกับสถานทูตของประเทศปลายทาง ตัวอย่างสมมติ ถ้าคุณจะไปเที่ยวเดือนธันวาคม และเล่มหมดอายุเดือนมีนาคมปีถัดไป อายุคงเหลือแค่ 3 เดือน ซึ่งไม่พอสำหรับหลายประเทศ ควรทำเล่มใหม่ตั้งแต่เดือนกันยายน
เรื่องชื่อภาษาอังกฤษก็ต้องคิดก่อนยื่น ชื่อในพาสปอร์ตต้องตรงกับตั๋วเครื่องบินและวีซ่าทุกใบ ถ้าเคยใช้ตัวสะกดแบบหนึ่งในเอกสารต่างประเทศมาก่อน ให้ใช้แบบเดิมต่อ
เอกสารการเงินที่ต้องใช้ต่อหลังได้พาสปอร์ต
เมื่อได้เล่มแล้ว ขั้นต่อไปของหลายคนคือขอวีซ่า ซึ่งสถานทูตหลายแห่งขอดูความพร้อมทางการเงิน เอกสารที่ใช้บ่อยมีสามอย่าง
- ใบรับรองเงินเดือนจากนายจ้าง ดูวิธีขอที่ ใบรับรองเงินเดือน
- รายการเดินบัญชีย้อนหลังหลายเดือน ดูขั้นตอนที่ การขอ Statement ย้อนหลัง
- กรมธรรม์ประกันเดินทาง ซึ่งบางประเทศบังคับเมื่อยื่นวีซ่า ดูที่ ประกันเดินทางต่างประเทศ
เอกสารเหล่านี้ใช้เวลาขอหลายวัน ขอพร้อมกันระหว่างรอเล่มส่งมาทาง EMS จะประหยัดเวลาได้หนึ่งถึงสองสัปดาห์
ระวังผู้ที่อ้างว่าช่วยทำพาสปอร์ตได้เร็วกว่าปกติแลกกับค่าบริการ ช่องทางด่วนพิเศษที่ถูกต้องมีอยู่แล้วตามตารางค่าธรรมเนียมด้านบน และไม่ควรส่งภาพบัตรประชาชนให้คนที่ไม่รู้จัก ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องเอกสารกรณีเฉพาะ โทรถามกรมการกงสุลที่ 02 572 8442 ก่อนวันนัด
คำถามที่พบบ่อย
ทำพาสปอร์ตเล่มแรกใช้อะไรบ้าง
ผู้ใหญ่อายุ 20 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปใช้บัตรประชาชนฉบับจริงที่ยังมีอายุใช้งาน ส่วนผู้ที่เคยมีพาสปอร์ตให้นำเล่มเดิมไปด้วย รูปถ่ายไม่ต้องเตรียม เพราะเจ้าหน้าที่เก็บภาพใบหน้า ลายนิ้วมือ และภาพม่านตาที่สำนักงาน
ทำพาสปอร์ตให้เด็กใช้อะไรบ้าง
ใช้บัตรประชาชนของเด็กถ้าอายุ 7 ปีขึ้นไป สูติบัตรฉบับจริง พาสปอร์ตเล่มเดิมถ้ามี และบัตรประชาชนฉบับจริงของบิดาและมารดา ทั้งสองคนต้องมาลงนามยินยอมต่อหน้าเจ้าหน้าที่ ถ้ามาไม่ได้ ต้องทำหนังสือยินยอมจากอำเภอ เขต หรือสำนักทะเบียนท้องถิ่น
พาสปอร์ตหายต้องแจ้งความก่อนไหม
กรมการกงสุลประกาศว่าพาสปอร์ตหายไม่ต้องแจ้งความ ขอทำเล่มใหม่ได้เลย กรณีนี้หมายถึงการยื่นในประเทศไทย ถ้าหายระหว่างอยู่ต่างประเทศ ให้ติดต่อสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในประเทศนั้น เพราะขั้นตอนต่างกัน
แหล่งอ้างอิง
- คู่มือสำหรับประชาชน : การออกหนังสือเดินทางอิเล็กทรอนิกส์ | กองหนังสือเดินทาง กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- ค่าธรรมเนียม ระยะเวลาการผลิตและจัดส่งหนังสือเดินทาง | กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- พาสปอร์ตหาย ไม่ต้องแจ้งความ ขอทำเล่มใหม่ได้ | กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
- พาสปอร์ตชำรุด!! = อดเดินทาง!! | กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ
