กองทุนเพื่อการศึกษาบุตร ตั้งเองได้ เริ่มจากตัวเลขค่าเรียน

กองทุนเพื่อการศึกษาบุตรในความหมายของพ่อแม่ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นผลิตภัณฑ์ชื่อนี้ที่ซื้อได้จากธนาคาร มันคือเงินก้อนที่คุณตั้งขึ้นเอง มีเป้าหมายชัด มีวันที่ต้องใช้ และเก็บไว้ในที่ที่เหมาะกับระยะเวลา สิ่งที่ทำให้กองทุนนี้ต่างจากเงินออมทั่วไปคือวันใช้เงินที่รู้ล่วงหน้า ลูกเข้าอนุบาล ประถม มัธยม และมหาวิทยาลัยตามปฏิทินที่เลื่อนไม่ได้

ถ้าคุณรับราชการ ยังมีสวัสดิการเงินช่วยเหลือการศึกษาบุตรตามระเบียบของหน่วยงาน ซึ่งช่วยลดภาระได้บางส่วน ให้ตรวจสิทธิกับฝ่ายบุคคลของหน่วยงานคุณแล้วหักออกจากเป้าหมาย ส่วนที่เหลือคือสิ่งที่กองทุนของครอบครัวต้องรับผิดชอบ

ขั้นที่ 1 ประเมินค่าเรียนตามช่วงวัย

ค่าเรียนแต่ละช่วงต่างกันมาก ขึ้นกับว่าเลือกโรงเรียนรัฐ เอกชน หรือนานาชาติ และมหาวิทยาลัยในประเทศหรือต่างประเทศ ตัวเลขที่ดีที่สุดคือตัวเลขจากโรงเรียนและมหาวิทยาลัยที่คุณตั้งใจไว้จริง ให้เปิดดูค่าธรรมเนียมการศึกษาที่ประกาศบนเว็บไซต์ของสถานศึกษา แล้วกรอกลงตาราง

ช่วง	อายุลูก	ค่าใช้จ่ายที่ต้องนับ	ปีที่ต้องใช้เงิน
อนุบาล	3-5 ปี	ค่าเทอม ค่ารถ ค่าอาหาร	อีกไม่กี่ปี
ประถม	6-11 ปี	ค่าเทอม ค่าเรียนพิเศษ กิจกรรม	ระยะกลาง
มัธยม	12-17 ปี	ค่าเทอม ค่าเรียนพิเศษ ค่าสอบ	ระยะกลางถึงยาว
มหาวิทยาลัย	18-22 ปี	ค่าเทอม ค่าหอพัก ค่าครองชีพ	ระยะยาว

ค่าเรียนอนุบาลถึงมัธยมส่วนใหญ่จ่ายจากรายได้ประจำของครอบครัวได้ ถ้าคุณวางงบไว้ในแผนรายเดือน ก้อนที่หนักที่สุดและต้องเตรียมล่วงหน้านานที่สุดคือมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะถ้าเรียนต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ ซึ่งมีค่าครองชีพเพิ่มเข้ามา

เผื่อค่าเรียนที่ขึ้นทุกปี

ตลาดหลักทรัพย์ระบุว่าค่าเรียนของบางมหาวิทยาลัยปรับขึ้น 5-10% ต่อปี ถ้าค่าเรียนวันนี้ปีละ 100,000 บาท และขึ้นปีละ 5% อีก 15 ปีข้างหน้าค่าเรียนจะเป็นประมาณ 208,000 บาทต่อปี ตัวเลขนี้คำนวณจาก 100,000 × 1.05 ยกกำลัง 15 ถ้าใช้ค่าเรียนวันนี้เป็นเป้าโดยไม่ปรับ เงินที่เก็บได้จะไม่พอในวันที่ต้องใช้จริง

ขั้นที่ 2 แปลงเป้าเป็นเงินต่อเดือน

ตลาดหลักทรัพย์ให้ตัวอย่างไว้สองชุดที่ใช้เป็นจุดอ้างอิงได้

ชุดแรก ถ้าตั้งเป้า 1,000,000 บาทใน 18 ปี และลงทุนได้ผลตอบแทนราว 8% ต่อปี ต้องเก็บเดือนละประมาณ 2,300 บาท ตัวเลข 8% อ้างอิงจากผลตอบแทนเฉลี่ยในอดีตของตลาดหุ้นไทยช่วงปี 2554-2564 ที่ราว 8.32% ต่อปี ซึ่งไม่ได้รับประกันว่าอนาคตจะเท่ากัน

ชุดที่สองเป็นกรณีเรียนต่อต่างประเทศ ค่าเรียนปริญญาโทในสหราชอาณาจักรอยู่ราว 27,000-37,500 ปอนด์ หรือประมาณ 1.5-2 ล้านบาท ถ้าตั้งเป้า 1.5 ล้านบาท

วิธีเก็บ	จำนวนต่อเดือน	ระยะเวลา	ผลโดยประมาณ
เริ่มช้า เก็บในกองทุนตราสารหนี้ผลตอบแทนราว 3.45%	29,700 บาท	48 เดือน	ถึงเป้า 1.5 ล้านบาท
เริ่มตั้งแต่ลูกเกิด เดือนละ 1,500 บาท เพิ่ม 10% ทุกปี	เริ่ม 1,500 บาท	ถึงอายุ 22 ปี	ประมาณ 1,735,257 บาท

ตัวเลขทั้งสองแถวมาจากตัวอย่างของตลาดหลักทรัพย์ ความต่างที่เห็นชัดคือเงินต่อเดือนช่วงแรก 1,500 บาท กับ 29,700 บาท เวลาที่เริ่มเก็บส่งผลมากกว่าจำนวนเงินที่เก็บได้ในแต่ละเดือน หลักการทบต้นที่อยู่เบื้องหลังอธิบายไว้ใน ดอกเบี้ยทบต้น

ตัวอย่างสมมติ ครอบครัวที่ลูกอายุ 3 ขวบ

สมมติว่าลูกของคุณอายุ 3 ขวบ คุณตั้งใจให้เรียนมหาวิทยาลัยในประเทศ หลังเปิดดูค่าธรรมเนียมของคณะที่เป็นไปได้ และรวมค่าหอพักกับค่าครองชีพ คุณประเมินว่าวันนี้ต้องใช้ราว 600,000 บาทตลอด 4 ปี

ลูกจะเข้ามหาวิทยาลัยในอีก 15 ปี ถ้าค่าใช้จ่ายขึ้นปีละ 5% ซึ่งเป็นตัวเลขต่ำสุดของช่วงที่ตลาดหลักทรัพย์ระบุ เป้าจะกลายเป็นประมาณ 600,000 × 2.08 หรือราว 1,250,000 บาท

เทียบกับตัวอย่างของตลาดหลักทรัพย์ที่เป้า 1 ล้านบาทใน 18 ปีต้องเก็บเดือนละราว 2,300 บาท กรณีนี้เป้าสูงกว่าและเวลาสั้นกว่า เงินต่อเดือนที่ต้องเก็บจึงสูงกว่า 2,300 บาทอย่างชัดเจน เมื่อประมาณด้วยสูตรเงินออมรายเดือนที่ผลตอบแทน 8% ต่อปีเท่ากัน จะอยู่ราว 3,600 บาทต่อเดือน ตัวเลขนี้เป็นการประมาณที่ใช้ผลตอบแทนคงที่ ผลจริงจะขึ้นลงตามตลาด

ถ้า 3,600 บาทสูงเกินไป ให้ใช้วิธีเพิ่มขึ้นปีละน้อยแบบตัวอย่างของตลาดหลักทรัพย์ เริ่มที่ระดับที่ทำได้ เช่น 2,000 บาท แล้วเพิ่ม 10% ทุกปี

ขั้นที่ 3 เลือกที่เก็บตามระยะเวลาก่อนใช้เงิน

กติกาเดียวที่ควรยึดคือ ยิ่งใกล้วันใช้เงิน ยิ่งต้องลดความเสี่ยง เพราะถ้าตลาดตกในปีที่ลูกต้องจ่ายค่าเทอม คุณจะไม่มีเวลารอให้ราคากลับมา

ระยะเวลาก่อนใช้เงิน	ที่เก็บที่เหมาะ	เหตุผล
ไม่เกิน 3 ปี	บัญชีเงินฝาก เงินฝากประจำ	ต้องการความแน่นอนของยอดเงิน
3-7 ปี	ผสมเงินฝากกับกองทุนตราสารหนี้ และหุ้นบางส่วน	รับความผันผวนได้บ้าง แต่ไม่มาก
มากกว่า 7 ปี	กองทุนรวมหุ้นหรือกองทุนผสม ลงทุนสม่ำเสมอทุกเดือน	มีเวลาผ่านรอบขึ้นลงของตลาด

สัดส่วนในตารางเป็นแนวทางทั่วไป ไม่ได้เป็นคำแนะนำการลงทุนเฉพาะบุคคล เมื่อกองทุนของลูกเข้าใกล้ช่วง 3-5 ปีสุดท้ายก่อนเข้ามหาวิทยาลัย ให้ทยอยย้ายเงินจากส่วนที่เสี่ยงไปส่วนที่ปลอดภัยกว่าปีละเล็กน้อย ไม่ต้องย้ายทั้งหมดในครั้งเดียว

ถ้าคุณยังไม่คุ้นกับกองทุนรวม อ่าน กองทุนรวมคืออะไร ก่อน ส่วนบัญชีเงินฝากสำหรับเด็กซึ่งเหมาะกับส่วนระยะสั้นและการสอนลูกเรื่องเงิน ดูที่ บัญชีเงินฝากสำหรับเด็ก

เงินลดหย่อนภาษีจากลูก นำมาเติมกองทุนได้

ตามเอกสารเรื่องการหักลดหย่อนของกรมสรรพากร ผู้มีเงินได้หักลดหย่อนบุตรได้คนละ 30,000 บาท และบุตรคนที่สองเป็นต้นไปที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 หักได้คนละ 60,000 บาท

ภาษีที่ประหยัดได้จากค่าลดหย่อนนี้ขึ้นกับอัตราภาษีของคุณ ตัวอย่างสมมติ ถ้าอัตราภาษีขั้นสูงสุดของคุณคือ 10% ค่าลดหย่อน 30,000 บาทช่วยลดภาษีได้ 3,000 บาทต่อปี ถ้านำเงินก้อนนี้เข้ากองทุนการศึกษาของลูกทุกปีที่ได้ภาษีคืน กองทุนจะได้เงินเพิ่มโดยไม่กระทบงบรายเดือน รายละเอียดเงื่อนไขของค่าลดหย่อนบุตรอยู่ใน ลดหย่อนภาษีบุตร และถ้ามีข้อสงสัยเรื่องสิทธิของคุณในปีภาษีนั้น สอบถามกรมสรรพากรได้โดยตรง

แยกเงินของลูกออกจากเงินครอบครัว

กองทุนการศึกษาที่ปนอยู่กับเงินออมทั่วไปมักถูกดึงไปใช้เรื่องอื่นทีละน้อย ค่าซ่อมรถ ค่าเที่ยว หรือค่าใช้จ่ายฉุกเฉิน จนวันที่ต้องจ่ายค่าเทอมจริงเหลือไม่ถึงครึ่ง วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือแยกบัญชีและแยกพอร์ตกองทุนให้ชัด ตั้งชื่อบัญชีหรือพอร์ตว่าเป็นของลูก เพื่อให้เห็นทุกครั้งที่เปิดแอป

ทางเลือก	ข้อดี	สิ่งที่ต้องคิด
บัญชีหรือกองทุนในชื่อพ่อแม่ แยกไว้เฉพาะ	ย้ายเงินและปรับแผนได้คล่อง	ต้องมีวินัยไม่ดึงไปใช้เรื่องอื่น
บัญชีเงินฝากในชื่อลูก	แยกขาดจากเงินครอบครัว ใช้สอนลูกได้	การถอนเงินมีเงื่อนไขตามที่ธนาคารกำหนดสำหรับบัญชีผู้เยาว์
แบ่งสองส่วน ระยะสั้นในชื่อลูก ระยะยาวในชื่อพ่อแม่	ได้ทั้งความคล่องและการแยกเงิน	ต้องติดตามสองที่

เงื่อนไขการเปิดและถอนบัญชีของผู้เยาว์ต่างกันในแต่ละธนาคาร ให้สอบถามธนาคารที่คุณใช้ก่อนเลือก นอกจากนี้ ก่อนเริ่มกองทุนลูก ควรมีเงินสำรองฉุกเฉินของครอบครัวแยกไว้แล้ว เพราะถ้าไม่มี เงินของลูกจะเป็นที่แรกที่ถูกดึงไปเมื่อมีเหตุไม่คาดคิด

ถ้าเงินไม่พอในวันที่ต้องใช้

แม้จะวางแผนดี บางครอบครัวก็เจอเหตุไม่คาดคิด เช่น รายได้ลด ตลาดลงช่วงท้าย หรือลูกเลือกคณะที่ค่าเรียนสูงกว่าที่คาด ทางเลือกที่มีมีดังนี้

กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา หรือ กยศ. ตลาดหลักทรัพย์อธิบายว่า กยศ. ไม่คิดดอกเบี้ยระหว่างเรียน ให้กู้ค่าเล่าเรียนตามที่สถานศึกษาเรียกเก็บจริง และมีค่าครองชีพรายเดือน สำหรับกลุ่มขาดแคลนทุนทรัพย์ รายได้ครอบครัวต้องไม่เกิน 360,000 บาทต่อปี รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ใน กยศ.

ทุนการศึกษาจากมหาวิทยาลัยหรือหน่วยงานต่างๆ ให้ลูกเริ่มหาข้อมูลตั้งแต่ชั้นมัธยมปลาย เพราะหลายทุนต้องสมัครล่วงหน้าหนึ่งปี

ปรับแผนการเรียน เช่น เรียนปริญญาตรีในประเทศ แล้วเก็บเงินต่อปริญญาโทต่างประเทศภายหลัง ซึ่งลดเป้าเงินก้อนแรกลงได้มาก

ทบทวนกองทุนทุกปีพร้อมวันเกิดลูก

ใช้วันเกิดของลูกเป็นวันทบทวนกองทุนทุกปี ตรวจสามเรื่อง คือยอดเงินปัจจุบันเทียบกับเส้นทางที่วางไว้ ค่าเรียนของสถานศึกษาเป้าหมายเปลี่ยนไปเท่าไร และถึงเวลาย้ายเงินไปส่วนที่เสี่ยงต่ำแล้วหรือยัง

ตัวอย่างสมมติ ตามแผนลูกอายุ 10 ขวบควรมีเงินในกองทุน 400,000 บาท แต่ตรวจแล้วมี 340,000 บาท ขาดไป 60,000 บาท ยังเหลือเวลาอีก 8 ปีก่อนเข้ามหาวิทยาลัย ถ้ากระจายส่วนที่ขาดไปตามเวลาที่เหลือ ต้องเก็บเพิ่มจากแผนเดิมราว 625 บาทต่อเดือน (60,000 หาร 96 เดือน ยังไม่รวมผลตอบแทน) ตัวเลขนี้ทำได้ง่ายกว่าการรอจนลูกอายุ 16 แล้วพบว่าขาดมากกว่าเดิม

เมื่อลูกโตพอที่จะเข้าใจ ให้ลูกมีส่วนร่วมในการทบทวนด้วย การเห็นว่าค่าเรียนมาจากไหน และพ่อแม่เตรียมไว้อย่างไร เป็นบทเรียนการเงินที่มีค่าไม่แพ้ตัวเงิน

เริ่มเดือนนี้ด้วยตัวเลขเดียว

ถ้าคุณยังไม่เคยเริ่ม ไม่ต้องรอให้วางแผนครบทุกช่วงวัย เลือกตัวเลขอ้างอิงหนึ่งตัวก่อน เช่น เป้า 1 ล้านบาทที่ต้องเก็บเดือนละราว 2,300 บาทตามตัวอย่างของตลาดหลักทรัพย์ แล้วปรับตามอายุลูกตอนนี้

ลูกอายุน้อยกว่า 5 ขวบ เปิดบัญชีหรือกองทุนแยก และตั้งหักอัตโนมัติจำนวนที่ทำได้ภายในเดือนนี้

ลูกอายุ 5-12 ปี เปิดดูค่าเรียนของมหาวิทยาลัยที่เป็นไปได้ ปรับด้วยอัตราเพิ่ม 5% ต่อปี แล้วคำนวณจำนวนต่อเดือนใหม่ตามเวลาที่เหลือ

ลูกอายุเกิน 12 ปี เริ่มย้ายเงินที่มีไปส่วนความเสี่ยงต่ำ และศึกษาเงื่อนไข กยศ. กับทุนการศึกษาไว้เป็นแผนสำรองตั้งแต่ตอนนี้