กองทุนรวม คือ อะไร อ่าน NAV ค่าธรรมเนียม และเลือกประเภท

กองทุนรวมคือการนำเงินของผู้ลงทุนหลายคนมารวมเป็นก้อนเดียว แล้วให้ผู้จัดการกองทุนมืออาชีพนำไปลงทุนตามนโยบายที่ประกาศไว้ ตามคำอธิบายของ SET กองทุนรวมเปิดให้ผู้ลงทุนรายย่อยเข้าร่วมได้ และลงทุนได้หลายสินทรัพย์ เช่น ตราสารหนี้ หุ้นในประเทศ หุ้นต่างประเทศ อสังหาริมทรัพย์ และทองคำ ผลตอบแทนและความเสี่ยงของแต่ละกองทุนต่างกันตามสินทรัพย์ที่ถือ

คนที่ถือกองทุนรวมไม่ได้เป็นเจ้าของหุ้นหรือพันธบัตรตัวใดโดยตรง แต่ถือ "หน่วยลงทุน" ซึ่งเป็นส่วนแบ่งในกองทุนก้อนนั้น บทความนี้ไล่ตั้งแต่วิธีคิดราคา ประเภทกองทุนที่ตรงกับระยะเวลาของเป้าหมาย ไปจนถึงต้นทุนที่ถูกหักไปโดยที่คุณไม่ต้องจ่ายเอง

หน่วยลงทุนและ NAV ราคากองทุนมาจากไหน

สมมติกองทุนหนึ่งรับเงินจากผู้ลงทุน 1,000 คน รวมเป็นหน่วยลงทุน 100 ล้านหน่วย ราคาเริ่มต้นหน่วยละ 10 บาท คุณซื้อ 10,000 บาทได้ 1,000 หน่วย (ยังไม่รวมค่าธรรมเนียม) หลังจากนั้นผู้จัดการกองทุนนำเงินไปซื้อสินทรัพย์ และมูลค่าสินทรัพย์เปลี่ยนไปทุกวัน

ตาม SET มูลค่าทรัพย์สินสุทธิ (NAV) คือมูลค่ารวมของเงินลงทุนทั้งหมดในกองทุน รวมผลประโยชน์ที่ได้รับ แล้วหักค่าใช้จ่ายและหนี้สิน บริษัทจัดการมักคำนวณตามราคาตลาดทุกวันและเปิดเผยหลังสิ้นวันทำการ ในรูปมูลค่าต่อหน่วยลงทุน

สูตรคือ NAV ต่อหน่วย = NAV ของกองทุน ÷ จำนวนหน่วยลงทุน

รายการ	วันเริ่มต้น	หลัง 1 ปี (สมมติ)
มูลค่าสินทรัพย์หลังหักค่าใช้จ่ายและหนี้สิน (NAV)	1,000 ล้านบาท	1,100 ล้านบาท
จำนวนหน่วยลงทุน	100 ล้านหน่วย	100 ล้านหน่วย
NAV ต่อหน่วย	10.0000 บาท	11.0000 บาท
มูลค่าหน่วย 1,000 หน่วยของคุณ	10,000 บาท	11,000 บาท

NAV ต่อหน่วยเป็นฐานของราคาซื้อและราคารับซื้อคืน SET แนะนำให้ดูช่อง "ราคาขาย" เวลาซื้อ และช่อง "ราคารับซื้อคืน" เวลาขาย ซึ่งราคาขายมักสูงกว่าราคารับซื้อคืนเล็กน้อย และถ้ามีค่าธรรมเนียมการซื้อ จะถูกบวกเข้าไปในราคาขาย

ข้อสำคัญคือ ราคาหน่วยที่สูงกว่าไม่ได้แปลว่าแพงกว่า กองทุน ก. NAV 25 บาทกับกองทุน ข. NAV 10 บาท ที่ลงทุนในสินทรัพย์เหมือนกัน ให้ผลตอบแทนเป็นเปอร์เซ็นต์เท่ากัน ต่างกันเพียงจำนวนหน่วยที่คุณได้

ซื้อ 10,000 บาท คำนวณหน่วยและกำไรทีละขั้น

ตัวอย่างสมมติ กองทุนตราสารทุนแห่งหนึ่ง NAV ต่อหน่วยวันที่คุณสั่งซื้อ 12.5000 บาท มีค่าธรรมเนียมการซื้อ 1% และคุณสั่งซื้อ 10,000 บาท

ขั้นตอน	คำนวณ	ผล
ราคาขายรวมค่าธรรมเนียมซื้อ	12.5000 × 1.01	12.6250 บาทต่อหน่วย
หน่วยที่ได้	10,000 ÷ 12.6250	ประมาณ 792.08 หน่วย
NAV ต่อหน่วยหลัง 1 ปี (สมมติ)		13.2000 บาท
มูลค่าหน่วยที่ถือ	792.08 × 13.2000	ประมาณ 10,455 บาท
ผลตอบแทนจากเงิน 10,000 บาท		ประมาณ +4.55%

NAV ขึ้นจาก 12.50 เป็น 13.20 หรือ 5.6% แต่เงินของคุณโตแค่ 4.55% เพราะค่าธรรมเนียมซื้อ 1% ถูกหักไว้ตั้งแต่วันแรก และ NAV ที่แสดงเป็นราคาหลังหักค่าธรรมเนียมการจัดการรายปีให้แล้วด้วย (หัวข้อค่าธรรมเนียมอธิบายต่อ) ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าธรรมเนียมขายคืนซึ่งบางกองทุนมี

กองทุนเปิดกับกองทุนปิด ต่างกันที่วิธีซื้อขาย

สมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC) แบ่งง่าย ๆ ตามวิธีซื้อขายหน่วยลงทุน

ประเด็น	กองทุนเปิด	กองทุนปิด
อายุโครงการ	ไม่กำหนด	กำหนดอายุ
ช่วงเสนอขาย	เสนอขายครั้งแรกในช่วงสั้น แล้วเปิดซื้อขายตามรอบ เช่น รายวันหรือรายสัปดาห์ตามหนังสือชี้ชวน	เสนอขายครั้งเดียวในช่วงจำกัด
ซื้อขายกับใคร	บริษัทจัดการหรือตัวแทนสนับสนุนการขายและรับซื้อคืน	ซื้อตอนเสนอขายครั้งแรกผ่านบริษัทจัดการหรือผู้จัดจำหน่าย ภายหลังซื้อขายบน SET ผ่านบริษัทหลักทรัพย์
ราคา	ใกล้เคียง NAV	ราคาตลาดอาจสูงหรือต่ำกว่า NAV

กองทุนที่คนทั่วไปซื้อกันส่วนใหญ่คือกองทุนเปิด เพราะขายคืนได้ตามรอบโดยไม่ต้องหาผู้ซื้อ ส่วนกองทุนปิดที่ซื้อขายบน SET ต้องดูสภาพคล่องก่อน ถ้ามีคนซื้อขายน้อย ราคาอาจห่างจาก NAV มาก

ประเภทกองทุนที่ตรงกับเวลาที่คุณจะใช้เงิน

ตาม SET กองทุนรวมแบ่งหลัก ๆ เป็นตลาดเงิน ตราสารหนี้ ผสม อสังหาริมทรัพย์ และตราสารทุน และแนะนำเลือกตามระยะเวลาของเป้าหมาย

ระยะเวลาเป้าหมาย	ประเภทที่ SET แนะนำให้พิจารณา	เหตุผลคร่าว ๆ
0 ถึง 2 ปี	ตลาดเงิน ตราสารหนี้ หรือผสมที่เน้นตราสารหนี้	ความผันผวนต่ำกว่า
3 ถึง 5 ปี	ผสม หรืออสังหาริมทรัพย์	พักเงินนานขึ้น รับความผันผวนได้บ้าง
6 ปีขึ้นไป	ผสม หรือตราสารทุน	มีเวลารอให้ราคากลับหลังตลาดตก

ในประเภทเดียวกันยังมีนโยบายย่อย เช่น ตลาดเงินที่ลงทุนในพันธบัตรรัฐบาล หรือตราสารทุนที่เน้นบริษัทขนาดใหญ่หรือขนาดกลางเล็ก ความเสี่ยงต่างกัน หนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญของแต่ละกองทุนระบุระดับความเสี่ยงไว้ ใช้เทียบก่อนซื้อได้

ตัวอย่างสมมติของการจับคู่ คุณต้องใช้เงินดาวน์รถอีก 18 เดือน ควรอยู่ในกลุ่มระยะสั้น เพราะกองทุนตราสารทุนที่ตกไป 20% ในเดือนที่ต้องใช้เงินไม่ให้เวลากลับตัว ส่วนเงินเกษียณอีก 25 ปีรับความผันผวนได้มากกว่า เพราะมีเวลารอ

เพื่อดูภาพรวมของตราสารหนี้ที่กองทุนถือ อ่านต่อที่ ตราสารหนี้คืออะไร และ พันธบัตรรัฐบาล

ค่าธรรมเนียมที่ถูกหักจาก NAV ก่อนที่คุณจะเห็นผลตอบแทน

ค่าใช้จ่ายของกองทุนถูกหักออกจาก NAV ถ้าค่าใช้จ่ายสูง NAV จะโตช้าลงและผลตอบแทนที่ผู้ถือหน่วยได้จะน้อยลง ผู้ลงทุนมักเห็นค่าธรรมเนียมไม่ชัดเพราะไม่ได้จ่ายเป็นยอดเงินแยก

ค่าธรรมเนียม	จ่ายเมื่อไร	จ่ายอย่างไร
ค่าธรรมเนียมการจัดการ	ตลอดเวลาที่ถือ	หักจาก NAV เป็นเปอร์เซ็นต์ต่อปี
ค่าธรรมเนียมการขาย (ซื้อ)	ตอนซื้อ	บวกในราคาขาย
ค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืน	ตอนขายคืน	หักจากเงินที่ได้ ถ้ากองทุนกำหนด
ค่าธรรมเนียมสับเปลี่ยน	ตอนย้ายไปกองทุนอื่นในบริษัทเดียวกัน	ตามที่แต่ละกองทุนกำหนด

ตัวเลขจริงดูได้จากตาราง Fact Sheet ซึ่งแสดงเพดานสูงสุดและอัตราที่เก็บจริง อัตราจริงมักต่ำกว่าเพดาน ตัวอย่างสมมติของค่าธรรมเนียมการจัดการ 1.5% ต่อปี คำนวณให้เห็นผลสะสม

ปีที่ถือ	มูลค่าก่อนหักค่าจัดการ	ค่าจัดการ 1.5% ต่อปีของมูลค่านั้น (ประมาณ)
ปีที่ 1	100,000 บาท	1,500 บาท
ปีที่ 5 (ถ้าโต 5% ต่อปีก่อนหักค่าจัดการ)	ประมาณ 127,600 บาท	ประมาณ 1,900 บาท
รวม 10 ปี		ประมาณ 18,000 ถึง 20,000 บาท

ถ้ากองทุน A และ B ลงทุนเหมือนกัน แต่ A เก็บ 0.5% และ B เก็บ 1.5% ต่อปี ส่วนต่าง 1 จุดเปอร์เซ็นต์สะสมเป็นเงินหลักหมื่นบาทในระยะ 10 ปีกับเงินลงทุน 100,000 บาท ผู้ลงทุนจึงควรเทียบกองทุนที่ลงทุนในสินทรัพย์ประเภทเดียวกัน

กองทุนรวมช่วยลดความเสี่ยงได้แค่ไหน

กองทุนรวมช่วยกระจายเงินไปหลายหลักทรัพย์โดยใช้เงินน้อย เพราะคุณไม่ต้องซื้อหุ้นทีละตัวเอง แนวคิดนี้อธิบายไว้ใน การกระจายความเสี่ยง แต่ความเสี่ยงไม่หายไป กองทุนตราสารทุนยังขาดทุนได้เมื่อตลาดหุ้นตก กองทุนตราสารหนี้ยังได้รับผลเมื่อดอกเบี้ยเปลี่ยนหรือผู้ออกตราสารมีปัญหา และกองทุนต่างประเทศมีความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนเพิ่ม

SET ระบุว่าผลตอบแทนและความเสี่ยงของแต่ละกองทุนต่างกันตามสินทรัพย์ที่ลงทุน ผู้ลงทุนต้องทำแบบประเมินความเสี่ยงตอนเปิดบัญชี ซึ่งเป็นเครื่องมือจับคู่คุณกับกองทุนที่เหมาะ ควรตอบตามความจริง ไม่ใช่ตอบให้ผ่านเพื่อซื้อกองทุนที่อยากได้

อ่านเอกสารกองทุนก่อนซื้อ 5 จุด

หนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ (Fact Sheet) สั้นพอจะอ่านจบก่อนสั่งซื้อ SET แนะนำให้อ่านทั้ง Fact Sheet และหนังสือชี้ชวนก่อนลงทุน จุดที่ควรหา

1. นโยบายการลงทุน ถือสินทรัพย์อะไร สัดส่วนเท่าไร
2. ระดับความเสี่ยง และสัดส่วนที่กองทุนลงทุนในต่างประเทศหรือป้องกันอัตราแลกเปลี่ยนหรือไม่
3. ตารางค่าธรรมเนียม ทั้งเพดานและอัตราจริง
4. ผลตอบแทนย้อนหลังเทียบดัชนีชี้วัดของกองทุนเอง และความผันผวนในปีที่ตลาดตก
5. เงื่อนไขซื้อขาย จำนวนเงินขั้นต่ำ รอบรับคำสั่ง และเวลาที่ได้รับเงินคืนหลังขาย

ถ้าอยากเทียบหลายกองทุน SET ระบุว่ามีเว็บไซต์เปรียบเทียบกองทุนให้กรองตามบริษัทจัดการ ระดับความเสี่ยง และเงินลงทุนขั้นต่ำ ส่วนช่องทางสั่งซื้ออ่านต่อที่ กองทุนรวมซื้อที่ไหน

ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อยตอนซื้อครั้งแรก

หลายคนคิดว่ากองทุนที่ NAV ต่ำกว่า 10 บาทคือกองทุนที่ขาดทุน ความจริงกองทุนส่วนใหญ่เริ่มที่หน่วยละ 10 บาท ดังนั้น NAV 9.50 บาทหมายถึงมูลค่าลดลงจากราคาแรกเสนอขาย แต่ถ้าคุณเพิ่งซื้อที่ 9.50 ผลตอบแทนของคุณนับจากราคาที่คุณซื้อ ไม่ใช่จาก 10 บาท

อีกเรื่องคือเงินปันผลของกองทุน บางกองทุนจ่ายเงินปันผล เมื่อจ่าย NAV จะลดลงตามส่วนที่จ่ายออกไป เหมือนหุ้นที่ขึ้นเครื่องหมาย XD จึงไม่ควรดูแค่ว่า NAV ลดแล้วคิดว่าขาดทุน ให้ดูผลตอบแทนรวมที่คำนวณรวมเงินปันผลแล้วใน Fact Sheet

สุดท้ายคือการซื้อตามกระแส กองทุนที่ถูกพูดถึงมากมักเป็นกองทุนที่ราคาขึ้นไปแล้ว ถ้าเป้าหมายของคุณคือเงินใช้อีก 2 ปี การซื้อกองทุนตราสารทุนเพราะเห็นผลตอบแทนปีที่แล้วสูง คือการเอาเงินระยะสั้นไปรับความเสี่ยงระยะยาว

เลือกกองทุนแรกอย่างไรไม่ให้พลาด

ลองเรียงคำตอบเป็นตารางสั้น ๆ

คำถาม	ตัวอย่างคำตอบ	ผลที่ตามมา
ใช้เงินก้อนนี้เมื่อไร	อีก 8 ปี	พิจารณากลุ่มผสมหรือตราสารทุน
ถ้ามูลค่าลด 20% จะทนได้ไหม	ไม่ได้	ลดสัดส่วนตราสารทุน เพิ่มตราสารหนี้
ลงทุนทุกเดือนหรือก้อนเดียว	ทุกเดือน	ดูเงินขั้นต่ำและเงื่อนไขการลงทุนต่อเนื่อง
ต้องการสิทธิลดหย่อนภาษีไหม	ใช่	ดู RMF หรือ Thai ESG
ราคาต้นทุนรวมสูงเกินไปไหม	ค่าจัดการเกินกองทุนประเภทเดียวกันมาก	เปรียบเทียบกองทุนอื่นก่อน

อย่าลืมว่าเงินสำรองฉุกเฉินควรอยู่ในที่ที่ถอนได้ทันที ไม่ควรเอาไปลงกองทุนความเสี่ยงสูง สำหรับคนที่เริ่มต้นด้วยเงินน้อย อ่าน ลงทุนด้วยเงินน้อย และ เริ่มลงทุนสำหรับมือใหม่ ต่อ

ข้อมูลนี้เป็นเพียงความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผลตอบแทนในอดีตไม่รับประกันอนาคต ก่อนซื้อจริงให้อ่านหนังสือชี้ชวนของกองทุนนั้นและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ได้รับใบอนุญาต หรือสอบถามศูนย์ข้อมูลกองทุนรวมของ AIMC โทร 02-2640900 กด 6