NAV คือ อะไร คำนวณอย่างไร และทำไม NAV ต่ำไม่ได้แปลว่าถูก

NAV ย่อมาจาก Net Asset Value คือมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนรวม หาได้จากทรัพย์สินทั้งหมดที่กองทุนถืออยู่ตีเป็นราคาตลาด แล้วหักหนี้สินและค่าใช้จ่ายที่ค้างจ่ายออก พอนำ NAV ไปหารด้วยจำนวนหน่วยลงทุนที่ขายออกไปแล้ว จะได้ราคาต่อหน่วยที่คุณเห็นในใบยืนยันการซื้อ

เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือ เห็นกองทุน A มี NAV ต่อหน่วย 10 บาท กองทุน B มี 150 บาท แล้วคิดว่า A ถูกกว่า ตัวอย่างตัวเลขด้านล่างจะแสดงว่าความคิดนี้พลาดตรงไหน ก่อนจะถึงตรงนั้นต้องรู้ก่อนว่า NAV คำนวณอย่างไร

สูตร NAV และ NAV ต่อหน่วย

ตัวเลข	คำนวณจาก	หมายเหตุ
NAV ของกองทุน	ทรัพย์สินตามราคาตลาด - หนี้สิน	คำนวณทุกวันทำการ เป็นจำนวนเงินรวมของกองทุน
NAV ต่อหน่วย	NAV / จำนวนหน่วยลงทุนที่ขายได้แล้ว ณ สิ้นวัน	คือราคาต่อหน่วยที่ใช้ซื้อขาย

ตัวอย่างสมมติ กองทุนหนึ่งถือหุ้นและเงินฝากมูลค่าตลาด 520 ล้านบาท มีหนี้สินและค่าใช้จ่ายค้างจ่าย 20 ล้านบาท จำนวนหน่วยที่ขายได้แล้วเมื่อสิ้นวันคือ 50 ล้านหน่วย

NAV = 520 - 20 = 500 ล้านบาท
NAV ต่อหน่วย = 500 / 50 = 10.0000 บาท

พรุ่งนี้ถ้าหุ้นที่ถือมีมูลค่าเพิ่ม 10 ล้านบาทและไม่มีรายการอื่น NAV เป็น 510 ล้านบาท NAV ต่อหน่วยเป็น 10.2000 บาท คนที่ถือหน่วยลงทุนอยู่ก็ได้กำไรตามสัดส่วน

กองทุนต้องตีราคาทรัพย์สินตามราคาตลาด (mark to market) จึงไม่มีการคงราคาไว้ที่ราคาซื้อ ตามที่ประกาศของสมาคมบริษัทจัดการลงทุนกำหนด NAV ต้องคำนวณและประกาศภายในวันทำการถัดไป นี่คือเหตุผลที่ใบยืนยันการซื้อขายไม่ออกในวันเดียวกัน แต่ออกหลังบริษัทจัดการคำนวณ NAV ของวันนั้นเสร็จ

วันไหนได้ NAV ราคาไหน

กองทุนรวมทั่วไปไม่ได้ซื้อขายด้วยราคาที่เห็นตอนกดสั่ง ราคาที่ใช้คือ NAV ต่อหน่วยของวันที่รับคำสั่งได้ทัน เรียกว่าเวลาตัดรับคำสั่ง (cut-off) ซึ่งแต่ละกองกำหนดไว้ในหนังสือชี้ชวนและไม่เท่ากัน

ตัวอย่างสมมติ กองทุนหนึ่งตัดรับคำสั่งเวลา 15:30 น.

คุณสั่งซื้อ	ได้ NAV ของวัน
วันจันทร์ 10:00 น.	วันจันทร์
วันจันทร์ 16:00 น.	วันอังคาร
วันศุกร์ 17:00 น.	วันจันทร์ถัดไป

ผลคือช่วงที่ตลาดขึ้นแรง ถ้าสั่งหลังเวลา คุณอาจซื้อในราคาที่สูงขึ้นไปแล้ว และในทางกลับกันตอนตลาดตก จังหวะเวลาตัดมีผลต่อราคาขายคืน ก่อนสั่งให้เปิดหนังสือชี้ชวนหา "เวลาตัดรับคำสั่ง" ของกองนั้น ไม่ใช่เดาจากกองอื่น เรื่องช่องทางซื้อขายกองทุนอ่านเพิ่มที่ กองทุนรวมคืออะไร

ราคาขายกับราคารับซื้อคืน ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกัน

ในตารางราคากองทุนจะเห็นหลายคอลัมน์ ตัวที่ต้องแยกให้ออกคือ

คอลัมน์	ใช้เมื่อ	หมายเหตุ
NAV ต่อหน่วย	อ้างอิงมูลค่ากลาง	ประกาศ 4 ตำแหน่งทศนิยม
ราคาขาย	คุณซื้อ	รวมค่าธรรมเนียมการขาย (front-end fee) ถ้ามี
ราคารับซื้อคืน	คุณขายคืน	หักค่าธรรมเนียมการรับซื้อคืนถ้ามี

ข้อมูลของ SET Investnow ระบุว่า ถ้ากองทุนคิดค่าธรรมเนียมหน้า (front-end) จะถูกบวกเข้าไปในราคาขาย ดังนั้นราคาซื้อจริงอาจสูงกว่า NAV ต่อหน่วยที่ประกาศ

กติกาการปัดเศษ

ประกาศของสมาคมบริษัทจัดการลงทุนกำหนดวิธีปัดเศษไว้ตายตัว เพื่อไม่ให้บริษัทปัดเข้าข้างตัวเอง

NAV ของกองทุนปัดเป็น 2 ตำแหน่งทศนิยม
NAV ต่อหน่วยคำนวณ 5 ตำแหน่ง แล้วประกาศ 4 ตำแหน่ง โดยตัดทิ้งตำแหน่งที่ 5
ราคาขายปัดตำแหน่งที่ 4 ขึ้น
ราคารับซื้อคืนตัดตำแหน่งที่ 5 ทิ้ง

ผลคือราคาที่คุณซื้ออาจสูงกว่า NAV ต่อหน่วยที่ประกาศเล็กน้อย และราคาที่ขายได้อาจต่ำกว่าเล็กน้อย ส่วนต่างระดับ 0.0001 บาทต่อหน่วยดูน้อย แต่มีไว้ให้คำนวณสม่ำเสมอ ไม่มีใครได้ประโยชน์เป็นพิเศษ

NAV ต่ำไม่ได้แปลว่าถูก

นี่คือความเข้าใจผิดที่ SET Investnow ย้ำไว้ในบทความเรื่อง NAV ตัวเลข NAV ต่อหน่วยบอกแค่ว่ากองทุนเริ่มขายที่ราคาหน่วยละ 10 บาทและเดินทางมาถึงจุดนี้ ไม่ได้บอกว่าสินทรัพย์ข้างในถูกหรือแพง

ตัวอย่างสมมติ กองทุน A เริ่มที่ 10 บาท ตอนนี้ NAV ต่อหน่วย 10 บาท กองทุน B เริ่มที่ 10 บาทเมื่อสิบปีก่อน ตอนนี้ 150 บาท สมมติปีหน้าสินทรัพย์ในทั้งสองกองขึ้นเท่ากัน 10%

	กองทุน A	กองทุน B
NAV ต่อหน่วยตอนนี้	10.00 บาท	150.00 บาท
ลงเงิน	15,000 บาท	15,000 บาท
ได้หน่วย	1,500 หน่วย	100 หน่วย
NAV ต่อหน่วยปีหน้า (+10%)	11.00 บาท	165.00 บาท
มูลค่าเงินลงทุน	16,500 บาท	16,500 บาท

เงินเท่ากัน ผลตอบแทนเท่ากัน เพราะผลตอบแทนคือสัดส่วนการเปลี่ยนแปลง ไม่ใช่ตัวเลขเริ่มต้น คุณได้หน่วยมากกว่าในกอง A แต่หน่วยละน้อยกว่า การได้หน่วยเยอะจึงไม่ใช่กำไร

ยิ่งไปกว่านั้น กองทุนที่จ่ายปันผลจะมี NAV ต่อหน่วยลดลงหลังวันจ่าย เพราะเงินส่วนหนึ่งถูกจ่ายออกจากกองทุน NAV ที่ลดลงจึงไม่ได้แปลว่าคุณขาดทุน ต้องรวมปันผลที่ได้รับกลับเข้ามาตอนเทียบผลตอบแทน

NAV ของ ETF ไม่เหมือนกองทุนทั่วไปตรงไหน

ETF ซื้อขายระหว่างวัน ตลาดจึงต้องมีราคาอ้างอิงระหว่างวัน ข้อมูลที่ประกาศของสมาคมฯ ระบุไว้คือบริษัทจัดการเปิดเผย iNAV ระหว่างซื้อขาย และต้องเปิดเผยค่า tracking error ก่อนรอบแรกของวัน ส่วน NAV ปลายวันคำนวณเหมือนกองทุนทั่วไป ถ้าสนใจกลไกนี้ อ่านต่อที่ ETF คืออะไร

NAV ของกองทุนต่างจากราคาหุ้นอย่างไร

หุ้นมีราคาที่ตลาดตัดสินจากคนซื้อและคนขาย ถ้ามีคนอยากซื้อมาก ราคาก็ขึ้นได้ทั้งที่บริษัทไม่ได้ทำกำไรเพิ่ม ส่วน NAV ของกองทุนรวมเป็นตัวเลขที่คำนวณจากมูลค่าของสิ่งที่กองทุนถืออยู่จริง ไม่ได้มาจากการเสนอราคาของคนซื้อกองทุน ต่อให้คนแห่ซื้อหน่วยลงทุนมากแค่ไหน NAV ต่อหน่วยก็ไม่ขยับจากแรงซื้อนั้น มันขยับเมื่อราคาของหุ้นหรือตราสารข้างในขยับ ดอกเบี้ยหรือปันผลเข้ามา หรือมีค่าใช้จ่ายถูกหักออก

ข้อต่างนี้ทำให้พฤติกรรมของนักลงทุนต่างกัน คนซื้อหุ้นถามว่าราคาแพงเกินมูลค่าไหม คนซื้อกองทุนรวมควรถามว่าสินทรัพย์ข้างในคืออะไร และคนบริหารเก่งแค่ไหนเมื่อเทียบกับค่าธรรมเนียมที่จ่าย ดูฝั่งหุ้นที่ หุ้นคืออะไร

ตัวอย่าง NAV ลดลงหลังจ่ายปันผล แต่คุณไม่ได้ขาดทุน

บางกองทุนจ่ายเงินปันผลเป็นงวด วันที่ขึ้นเครื่องหมายสิทธิรับเงินปันผล NAV ต่อหน่วยจะลดลงเท่ากับเงินที่จ่ายออกไป ตัวอย่างสมมติ คุณถือ 1,000 หน่วย NAV ต่อหน่วย 12.0000 บาท มูลค่า 12,000 บาท กองประกาศจ่ายหน่วยละ 0.5000 บาท

รายการ	ก่อนจ่าย	หลังจ่าย
NAV ต่อหน่วย	12.0000 บาท	11.5000 บาท
มูลค่าหน่วยลงทุน (1,000 หน่วย)	12,000 บาท	11,500 บาท
เงินปันผลที่ได้รับ	0	500 บาท
รวมมูลค่าที่คุณมี	12,000 บาท	12,000 บาท

ถ้าดูแค่ NAV ต่อหน่วยจะรู้สึกว่าขาดทุนราว 4% แต่ความจริงมูลค่ารวมของคุณเท่าเดิม ต้องดูผลตอบแทนที่คิดรวมปันผลแล้ว ซึ่งกองทุนต้องเปิดเผยในเอกสารผลงานย้อนหลัง

วิธีอ่านตัวเลข NAV ในเอกสารกองทุน

หนังสือชี้ชวนและ Fact Sheet มีข้อมูลที่เกี่ยวกับ NAV ซ่อนอยู่หลายจุด ให้หาสี่อย่างนี้

ขนาดกองทุน (NAV รวม) ถ้ากองเล็กมาก ค่าใช้จ่ายคงที่ต่อปีจะกินสัดส่วนของ NAV มากกว่ากองใหญ่ และกองที่เล็กลงเรื่อย ๆ เพราะคนไถ่ถอน อาจถูกควบรวมหรือเลิกกองได้
ความถี่การคำนวณ NAV กองทุนทั่วไปคำนวณทุกวันทำการ แต่กองบางประเภท เช่นกองทุนที่ลงทุนต่างประเทศ อาจกำหนดการประกาศและการชำระเงินต่างออกไป ให้ดูวันที่ได้รับเงินเมื่อขายคืนด้วย
นโยบายปันผล ว่าจ่ายหรือไม่จ่าย เพราะมีผลต่อการอ่านการเปลี่ยนของ NAV ต่อหน่วย
ค่าธรรมเนียมที่หักจากกองทุน ซึ่งถูกหักก่อนประกาศ NAV ทุกวัน คุณจึงไม่เห็นแยกเป็นรายการ

สิ่งที่ควรดูแทน NAV ต่อหน่วย

ผลตอบแทนย้อนหลังเป็นเปอร์เซ็นต์ต่อปี เทียบกับดัชนีชี้วัดของกองเดียวกัน ช่วง 3 ปีและ 5 ปี
ค่าธรรมเนียมรวมต่อปี (Total Expense Ratio) ที่ถูกหักจาก NAV
ความผันผวนของผลตอบแทนและการขาดทุนสูงสุดย้อนหลัง
นโยบายการลงทุนว่าสอดคล้องกับระยะเวลาที่คุณต้องใช้เงิน
เวลาตัดรับคำสั่งและวันที่ได้รับเงินเมื่อขายคืน

ถ้าตั้งหลักเรื่องการเริ่มลงทุนไม่ถูก อ่านภาพรวมที่ ลงทุนสำหรับมือใหม่ และเรื่องความเสี่ยงที่ ความเสี่ยงในการลงทุน

ตัวอย่างอ่านใบยืนยันการซื้อ

สมมติคุณสั่งซื้อกองทุนด้วยเงิน 10,000 บาทก่อนเวลาตัด ราคาขายของวันนั้นประกาศที่ 12.5000 บาท ไม่มีค่าธรรมเนียมหน้า

จำนวนหน่วยที่ได้ = 10,000 / 12.5000 = 800.0000 หน่วย
ใบยืนยันจะออกหลังบริษัทจัดการคำนวณ NAV วันนั้นเสร็จ ไม่เกินวันทำการถัดไป

ถ้ากองนั้นมีค่าธรรมเนียมหน้า 1% ราคาขายจะรวมไว้แล้ว เงิน 10,000 บาทของคุณจะได้หน่วยน้อยลงเล็กน้อยตามราคาขายที่สูงขึ้น และต้องอ่านเงื่อนไขนี้จากหนังสือชี้ชวน ไม่ใช่คาดจากชื่อกอง

ก่อนสั่งซื้อกองทุนครั้งต่อไป

ขั้นตอนข้างล่างใช้เวลาไม่ถึงสิบนาที แต่ช่วยกันความเข้าใจผิดเรื่องราคาที่พบบ่อย โดยเฉพาะเรื่องวันที่ได้ราคาและส่วนต่างจากการปัดเศษ

หาเวลาตัดรับคำสั่งของกองนั้น แล้วเลือกวันที่สั่งให้ชัด
ดูคอลัมน์ราคาขายสำหรับซื้อ และราคารับซื้อคืนสำหรับขาย ไม่ใช้ NAV ต่อหน่วยตรง ๆ
ตรวจว่ามีค่าธรรมเนียมหน้าหรือหลังหรือไม่
อย่าเปรียบเทียบสองกองด้วยตัวเลข NAV ต่อหน่วย
เก็บใบยืนยันและตรวจจำนวนหน่วยกับเงินที่จ่ายว่าตรงกับสูตรหรือไม่