เลือกกองทุน ยังไง ไล่จากเป้าหมาย ความเสี่ยง ถึง factsheet

เลือกกองทุนให้เริ่มจากตัวคุณ แล้วค่อยไปที่ตัวกอง ลำดับที่ใช้ได้จริงมี 5 ขั้น คือกำหนดเป้าหมายและระยะเวลา จับคู่ระดับความเสี่ยง เลือกประเภทกอง คัดกองด้วยตัวเลขใน factsheet และตัดสินด้วยค่าใช้จ่ายกับรายละเอียดปลีกย่อย คนส่วนใหญ่ทำกลับด้าน คือเปิดแอปแล้วเรียงกองตามผลตอบแทน 1 ปี ซื้อกองที่อยู่บนสุด แล้วขายทิ้งตอนที่มันลงแรงที่สุด

ขั้นที่ 1 เงินก้อนนี้มีไว้ทำอะไร และไม่ต้องใช้อีกนานแค่ไหน

คำถามนี้ตัดตัวเลือกได้มากกว่าเครื่องมือคัดกรองใดๆ เงินที่ต้องใช้ใน 6 เดือนไม่ควรอยู่ในกองหุ้น ไม่ว่ากองนั้นจะดีแค่ไหน เพราะกองหุ้นลดลงได้ 20% ถึง 30% ในช่วงเวลาสั้นๆ และไม่มีใครรู้ว่าจะฟื้นเมื่อไร

ระยะเวลาที่ไม่ต้องใช้เงิน	กลุ่มกองที่สอดคล้อง
ต่ำกว่า 1 ปี	กองตลาดเงิน กองตราสารหนี้ระยะสั้น
1 ถึง 3 ปี	กองตราสารหนี้ กองผสมที่สัดส่วนหุ้นต่ำ
3 ถึง 7 ปี	กองผสม หรือแบ่งระหว่างกองตราสารหนี้กับกองหุ้น
มากกว่า 7 ปี	กองหุ้นได้เป็นสัดส่วนหลัก ตามระดับความเสี่ยงที่รับได้

ตารางนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่กฎตายตัว คนที่ยังไม่มีเงินสำรองฉุกเฉินควรสร้างส่วนนั้นก่อน เพราะถ้าเกิดเหตุต้องใช้เงิน คุณจะถูกบังคับให้ขายกองในจังหวะที่แย่ที่สุด

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงิน 300,000 บาท แบ่งได้เป็นสามก้อน 60,000 บาทสำหรับค่าใช้จ่ายฉุกเฉิน 6 เดือน 90,000 บาทสำหรับดาวน์รถในอีก 2 ปี และ 150,000 บาทสำหรับเกษียณที่อยู่อีก 25 ปี สามก้อนนี้ควรอยู่คนละกลุ่มกอง แม้จะเป็นเงินของคนคนเดียวกัน

ขั้นที่ 2 จับคู่ระดับความเสี่ยงของคุณกับของกอง

ก่อนซื้อกองทุน คุณต้องทำแบบประเมินความเสี่ยง (Suitability Test) กับผู้ขาย ผลออกมาเป็นระดับ ส่วนกองทุนทุกกองมีระดับความเสี่ยง 1 ถึง 8 แสดงใน factsheet คู่มือมือใหม่ของ SET Investnow ใช้หลักง่ายๆ ว่าถ้าระดับที่คุณรับได้คือ 4 ให้พิจารณาเฉพาะกองระดับ 1 ถึง 4

ระดับความเสี่ยงกอง	ตัวอย่างประเภทกอง
1	กองตลาดเงินที่ลงทุนเฉพาะในประเทศ
2	กองตลาดเงินที่ลงทุนในต่างประเทศบางส่วน
3	กองพันธบัตรรัฐบาล
4	กองตราสารหนี้
5	กองผสม
6	กองหุ้น
7	กองหุ้นที่เน้นลงทุนในบางหมวดอุตสาหกรรม
8	กองที่ลงทุนในทางเลือก เช่นสินค้าโภคภัณฑ์ หรือมีความเสี่ยงซับซ้อน

ตัวอย่างของจริง factsheet ของ M-S50 ซึ่งเป็นกองดัชนี SET50 ระบุว่าเป็นกองเสี่ยงสูง ลงทุนในตราสารทุนเป็นหลัก โดยเฉลี่ยในรอบปีไม่น้อยกว่า 80% ของ NAV คนที่ผลประเมินอยู่ระดับกลางจึงไม่ควรใส่เงินทั้งก้อนในกองแบบนี้

ขั้นที่ 3 เลือกประเภทกองก่อนเลือกตัวกอง

พอรู้ระยะเวลาและระดับความเสี่ยงแล้ว ขั้นถัดไปคือเลือกกลุ่ม ยังไม่ต้องดูชื่อบริษัทจัดการ คำถามที่ต้องตอบในขั้นนี้มีสามข้อ

ข้อแรก ลงทุนในประเทศหรือต่างประเทศ กองต่างประเทศเพิ่มความเสี่ยงค่าเงินและเวลารับเงินขายคืนนานกว่า ข้อสอง กองดัชนีหรือกองที่ผู้จัดการเลือกหุ้นเอง กองดัชนีค่าใช้จ่ายต่ำและคาดเดาได้ กองแบบเลือกหุ้นเองมีโอกาสชนะดัชนีแต่ก็มีโอกาสแพ้ ข้อสาม ต้องการสิทธิลดหย่อนภาษีหรือไม่ ถ้าต้องการ กองอย่าง RMF มีเงื่อนไขการถือที่ต้องรับได้ก่อน

ประเภทกองทั้งหมดและความต่างของแต่ละแบบอยู่ใน กองทุนรวมมีกี่ประเภท ถ้าตัดสินใจเรื่องกองดัชนีไม่ได้ อ่าน กองทุนดัชนีคืออะไร ก่อน

ขั้นที่ 4 คัดกองด้วยตัวเลขใน factsheet

SET Investnow แนะนำให้ใช้เครื่องมือคัดกรองของสมาคมบริษัทจัดการลงทุน (AIMC) หรือ Morningstar Thailand กรองตามบริษัทจัดการ นโยบายปันผล ระดับความเสี่ยง และเงินลงทุนขั้นต่ำ แล้วเปิด factsheet ของกองที่เหลือ ตัวเลขที่ต้องอ่านมีห้ากลุ่ม

ผลตอบแทนเทียบดัชนีชี้วัดและค่าเฉลี่ยกลุ่ม

factsheet แสดงผลตอบแทนย้อนหลังหลายช่วงคู่กับดัชนีชี้วัดและค่าเฉลี่ยของกองกลุ่มเดียวกัน ดูหลายช่วงเวลา ตั้งแต่ 3 เดือน ถึง 10 ปี ตัวอย่างจาก M-S50 ข้อมูล ณ 30 เมษายน 2569

ช่วงเวลา (% ต่อปี)	กองทุน	ดัชนีชี้วัด (SET50 TRI)	ค่าเฉลี่ยกลุ่ม
1 ปี	31.00	31.87	30.49
3 ปี	5.25	5.94	5.14
5 ปี	3.52	3.92	3.39
10 ปี	3.93	4.16	3.46

อ่านได้สองชั้น ชั้นแรก กองตามหลังดัชนีเล็กน้อยทุกช่วง ซึ่งเป็นปกติของกองดัชนีเพราะดัชนีไม่มีค่าใช้จ่าย ชั้นที่สอง กองชนะค่าเฉลี่ยกลุ่มทุกช่วง แปลว่าในกลุ่มกอง SET50 ด้วยกัน กองนี้ทำได้ดีกว่ากลางกลุ่ม สังเกตด้วยว่าผลตอบแทน 1 ปีที่ 31% ต่างจากผลตอบแทนเฉลี่ย 5 ปีที่ 3.52% ต่อปีมาก ถ้าดูแค่ 1 ปีคุณจะคาดหวังผิดไปไกล

ความผันผวนและ Maximum Drawdown

ความผันผวนบอกว่าผลตอบแทนแกว่งแค่ไหน ส่วน Maximum Drawdown บอกว่าใน 5 ปีย้อนหลัง NAV เคยลดลงจากจุดสูงสุดถึงจุดต่ำสุดลึกเท่าไร M-S50 มี Maximum Drawdown ที่ -28.53% และระยะฟื้นตัว (Recovering Period) 10 เดือน 7 วัน

ตัวเลขนี้แปลงเป็นคำถามได้ทันที ถ้าคุณลงไป 500,000 บาท แล้วเห็นมูลค่าเหลือราว 357,000 บาท และต้องรอเกือบหนึ่งปีกว่าจะกลับมาเท่าเดิม คุณจะถือต่อได้ไหม ถ้าคำตอบคือไม่ กองนี้ไม่เหมาะกับเงินทั้งก้อนของคุณ แม้ผลตอบแทนระยะยาวจะดี

ขนาดกองทุน

คู่มือของ SET Investnow ใช้เกณฑ์คร่าวๆ ว่ากองที่มีขนาดต่ำกว่า 100 ล้านบาทถือว่าเล็ก และกองที่ใหญ่กว่า 15,000 ล้านบาทถือว่าใหญ่ กองเล็กมากมีต้นทุนต่อหน่วยสูงกว่าและเสี่ยงถูกเลิกกองหรือควบรวม กองใหญ่มากในตลาดที่สภาพคล่องจำกัดอาจซื้อขายหุ้นขนาดกลางและเล็กได้ยากขึ้น

ค่าใช้จ่าย

ค่าใช้จ่ายรวมที่เก็บจริงคือต้นทุนที่หักจาก NAV ทุกวัน เทียบเฉพาะกองนโยบายเดียวกัน วิธีอ่านเพดานกับที่เก็บจริงอธิบายไว้ใน ค่าธรรมเนียมกองทุน

ตัวชี้วัดเพิ่มเติม

สำหรับกองดัชนี ดู Tracking Error ยิ่งต่ำยิ่งตามดัชนีได้ใกล้ M-S50 มีค่านี้ 0.24% สำหรับกองที่ผู้จัดการเลือกหุ้นเอง ดู Sharpe Ratio ซึ่งบอกผลตอบแทนส่วนเพิ่มต่อหนึ่งหน่วยความเสี่ยง และ Alpha ซึ่งบอกผลตอบแทนส่วนเกินจากดัชนี

ขั้นที่ 5 ตัดสินเมื่อสองกองใกล้กัน

หลังคัดกรอง มักเหลือ 2 ถึง 3 กองที่ตัวเลขใกล้กัน ตัวตัดสินที่เหลือคือ

เรื่อง	คำถาม
นโยบายปันผล	ต้องการเงินสดเป็นระยะ หรืออยากให้ผลตอบแทนทบต้นในกอง
เงินลงทุนขั้นต่ำ	M-S50 ซื้อครั้งแรกขั้นต่ำ 1,000 บาท ครั้งถัดไป 500 บาท กองอื่นต่างกันได้
ระยะเวลารับเงินขายคืน	M-S50 ระบุ T+5 ปัจจุบันจ่ายใน 3 วันทำการ ถ้าต้องการเงินเร็วต้องดูข้อนี้
ช่องทางซื้อ	ซื้อผ่านแอปที่ใช้อยู่ได้ไหม และมีค่าบริการเพิ่มหรือไม่
ผู้จัดการกองทุน	อยู่กับกองมานานแค่ไหน ผลงานช่วงที่เขาดูแลเป็นอย่างไร

นโยบายปันผลมีผลกับภาษีด้วย ปันผลจากกองทุนถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย ส่วนกำไรจากการขายหน่วยลงทุนของบุคคลธรรมดามีสถานะทางภาษีต่างกัน ถ้าคุณอยู่ในขั้นภาษีสูง กองไม่จ่ายปันผลมักเหมาะกว่า

ลองไล่ครบ 5 ขั้นกับเงินสามก้อน

กลับไปที่ตัวอย่างสมมติเงิน 300,000 บาทในขั้นที่ 1 สมมติผลประเมินความเสี่ยงออกมาระดับ 5

ก้อนฉุกเฉิน 60,000 บาท ต้องถอนได้ภายในไม่กี่วันและห้ามลดค่า ขั้นที่ 2 บอกว่ารับระดับ 5 ได้ แต่ขั้นที่ 1 สำคัญกว่า กลุ่มที่เหมาะคือกองตลาดเงินระดับ 1 ขั้นที่ 4 จึงเหลือแค่เทียบค่าใช้จ่ายรวมและระยะเวลารับเงินขายคืน เพราะกองตลาดเงินในประเทศลงทุนในสินทรัพย์คล้ายกันมาก

ก้อนดาวน์รถ 90,000 บาท ใช้ในอีก 2 ปี ยอมให้แกว่งได้นิดหน่อยแต่ไม่ควรลดลงมาก กลุ่มที่เหมาะคือกองตราสารหนี้ระยะสั้นถึงปานกลาง ระดับ 3 หรือ 4 ในขั้นที่ 4 ให้ดู Maximum Drawdown เป็นหลัก กองที่เคยลงเกิน 2% ถึง 3% ในช่วง 5 ปีไม่เหมาะกับเงินที่มีกำหนดใช้ชัดเจน

ก้อนเกษียณ 150,000 บาท อยู่ได้ 25 ปี ระยะเวลายาวพอให้รับความผันผวนของหุ้น และผลประเมินระดับ 5 ทำให้กองผสมเป็นกลุ่มหลักได้ หรือแบ่งเป็นกองดัชนีหุ้นกับกองตราสารหนี้ในสัดส่วนที่ทำให้ความเสี่ยงรวมใกล้ระดับ 5 ในขั้นที่ 4 ตัวเลขที่ต้องดูคือผลตอบแทน 5 ถึง 10 ปีเทียบดัชนี ค่าใช้จ่ายรวม และ Tracking Error ถ้าเลือกกองดัชนี

ผลลัพธ์คือคนคนเดียวถือกองสามกลุ่มที่ระดับความเสี่ยงต่างกันมาก และทุกกองมีเหตุผลรองรับที่ตรวจย้อนกลับได้ เมื่อตลาดหุ้นลง คุณรู้ว่าก้อนที่ลดลงคือก้อนที่ยังไม่ต้องใช้อีก 25 ปี ไม่ต้องรีบขาย

กับดักที่ทำให้เลือกกองผิด

กับดักแรก ไล่ซื้อกองที่ผลตอบแทน 1 ปีสูงสุด กองเหล่านี้มักลงทุนในธีมหรือตลาดที่เพิ่งขึ้นแรง ความผันผวนสูงตามไปด้วย และคนที่เข้าช่วงท้ายมักเจอช่วงย่อตัว

กับดักที่สอง ถือกองซ้ำกันโดยไม่รู้ตัว ซื้อกอง SET50 จากสามบริษัทเพราะคิดว่ากระจายความเสี่ยง แต่ทั้งสามกองถือหุ้นชุดเดียวกัน M-S50 ถือหุ้น 5 อันดับแรกรวมกันราว 41% ของ NAV และกองดัชนี SET50 อื่นก็ถือหุ้นชุดใกล้กัน การกระจายจริงคือกระจายสินทรัพย์และตลาด อ่านต่อได้ใน การกระจายความเสี่ยง

กับดักที่สาม ซื้อตามคำแนะนำของคนขายโดยไม่ถามว่ากองนั้นจ่าย trailer fee ให้ช่องทางนั้นเท่าไร ไม่ได้แปลว่ากองที่แนะนำจะไม่ดี แต่คุณควรเทียบกับทางเลือกอื่นด้วยตัวเองก่อน

กับดักที่สี่ เปลี่ยนกองบ่อยตามข่าว ทุกครั้งที่สับเปลี่ยนมีต้นทุน ทั้งค่าธรรมเนียมและเวลาที่เงินไม่ได้อยู่ในตลาด

เริ่มจากรายการนี้แล้วตัดสินใจ

เขียนลงกระดาษสามบรรทัดก่อนเปิดแอป เงินก้อนนี้สำหรับอะไร ไม่ต้องใช้อีกกี่ปี และถ้ามูลค่าลดลง 25% คุณจะทำอย่างไร จากนั้นทำแบบประเมินความเสี่ยง เลือกกลุ่มกองให้ตรงกับคำตอบ แล้วเทียบ factsheet ของกองในกลุ่มนั้นอย่างน้อย 3 กอง ด้วยผลตอบแทนหลายช่วงเทียบดัชนี Maximum Drawdown ค่าใช้จ่ายรวม และขนาดกอง

ถ้าคำตอบทั้งหมดชี้ไปที่กองระยะยาวแต่คุณยังไม่มีเงินสำรองฉุกเฉิน ให้เริ่มจากกองตลาดเงินหรือกองตราสารหนี้ระยะสั้นสำหรับส่วนนั้นก่อน เรื่องกองตราสารหนี้อ่านต่อที่ กองทุนรวมตราสารหนี้ ถ้าพอร์ตของคุณซับซ้อน เช่นมีทั้ง RMF กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และหุ้นรายตัว ปรึกษาผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. ให้ช่วยดูภาพรวมก่อนจัดสรรเงินใหม่