กองทุนรวม มีกี่ประเภท แบ่งตามสินทรัพย์ ความเสี่ยง และภาษี

กองทุนรวมไม่มีจำนวนประเภทตายตัว เพราะแบ่งได้หลายแกนพร้อมกัน แกนที่ใช้มากที่สุดและควรดูเป็นอันดับแรกคือแบ่งตามสินทรัพย์ที่กองทุนลงทุน ซึ่ง SET Investnow จัดไว้เป็น 8 ระดับความเสี่ยง ตั้งแต่กองทุนตลาดเงินในประเทศที่ระดับ 1 ไปจนถึงกองทุนทางเลือกอย่างทองคำและน้ำมันที่ระดับ 8

แกนอื่นที่ต้องรู้ประกอบมีอีก 4 แกน คือสิทธิประโยชน์ทางภาษี รูปแบบการบริหาร แหล่งที่ลงทุน และนโยบายจ่ายปันผล กองทุนหนึ่งกองจึงมีหลายป้ายในเวลาเดียวกัน เช่น กองทุน RMF ที่ลงทุนหุ้นต่างประเทศแบบอิงดัชนีและไม่จ่ายปันผล ถ้าแยกแกนออกจากกันได้ การอ่านชื่อกองทุนยาวๆ จะไม่สับสนอีก

แกนที่ 1 สินทรัพย์ที่ลงทุน กับ 8 ระดับความเสี่ยง

ระดับ	ประเภทกองทุน	ลงทุนอะไรเป็นหลัก	ข้อสังเกต
1	ตลาดเงินในประเทศ	เงินฝากและตราสารหนี้ระยะสั้น อายุเฉลี่ยของพอร์ตไม่เกิน 1 ปี	ผันผวนต่ำที่สุดในกลุ่ม
2	ตลาดเงินที่ลงทุนต่างประเทศบางส่วน	ตราสารระยะสั้นในและนอกประเทศ	มีความเสี่ยงค่าเงิน ส่วนใหญ่ป้องกันความเสี่ยงไว้
3	พันธบัตรรัฐบาล	ตราสารหนี้ภาครัฐ อายุเฉลี่ยมักเกิน 1 ปี	แกว่งตามอัตราดอกเบี้ย
4	ตราสารหนี้	ตราสารหนี้ภาครัฐและเอกชน ทั้งระยะสั้นและระยะยาว	เพิ่มความเสี่ยงด้านเครดิตของผู้ออก
5	ผสม	หุ้นและตราสารหนี้รวมกันตามสัดส่วนในนโยบาย	ผลขึ้นกับสัดส่วนหุ้น
6	ตราสารทุน	หุ้นเป็นหลัก รวมถึงกอง SSF และ RMF ที่เน้นหุ้น	ผันผวนตามตลาดหุ้น
7	หมวดอุตสาหกรรม	หุ้นในอุตสาหกรรมเดียว	กระจุกตัวสูง
8	ทางเลือก	ทองคำ น้ำมัน หรือสินทรัพย์ทางเลือกอื่น	ราคาขึ้นกับตลาดโลกและค่าเงิน

กองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์และกองทุนโครงสร้างพื้นฐานไม่ได้อยู่ระดับเดียว SET Investnow ระบุว่าอยู่ได้ตั้งแต่ระดับ 4 ถึง 8 แล้วแต่บริษัทจัดการประเมิน ถ้าสนใจกลุ่มนี้ให้ดูระดับในเอกสารของกองนั้นเสมอ

ระดับความเสี่ยงไม่ใช่คะแนนความดีของกองทุน มันบอกว่าราคาหน่วยลงทุนแกว่งได้มากแค่ไหน และคุณต้องรอนานแค่ไหนกว่าจะผ่านช่วงขาดทุน ถ้าแบบประเมินความเสี่ยงของคุณได้ระดับ 4 กองที่เหมาะคือระดับ 1 ถึง 4

เทียบ 3 กองจริง ระดับ 1, 4 และ 6

ตัวเลขด้านล่างมาจาก factsheet ของกองทุน 3 กองภายใต้ บลจ.เอ็มเอฟซี ที่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ธนาคารออมสิน เลือกมาเพราะเป็นบริษัทจัดการเดียวกัน จึงเห็นความต่างที่มาจากประเภทกองทุนโดยไม่มีเรื่องสไตล์บริษัทปนมา ข้อมูลกองตลาดเงินและกองตราสารหนี้ ณ 27 กุมภาพันธ์ 2569 กองหุ้น ณ 30 เมษายน 2569

รายการ	MMGOVMF (ตลาดเงิน)	SMARTMF (ตราสารหนี้)	M-S50 (หุ้นดัชนี SET50)
ระดับความเสี่ยง	1	4	6
ผลตอบแทนย้อนหลัง 1 ปี	1.13%	3.49%	31.00%
ผลตอบแทนย้อนหลัง 5 ปี (ต่อปี)	0.99%	1.92%	3.52%
ผลขาดทุนสูงสุดในอดีต (max drawdown)	-0.05%	-1.87%	ไม่ได้ยกมา
ค่าใช้จ่ายรวมที่เรียกเก็บจริง (ต่อปีของ NAV)	0.3024%	0.4664%	0.5951%
ซื้อครั้งแรกขั้นต่ำ	100 บาท	100 บาท	1,000 บาท
ได้เงินหลังขายคืน (ตามที่ปฏิบัติจริง)	T+1	T+2	T+3

อ่านตารางนี้แล้วเห็นสามเรื่อง เรื่องแรก กองหุ้นให้ผลตอบแทน 1 ปีสูงมากในช่วงนั้น แต่เฉลี่ย 5 ปีอยู่ที่ 3.52% ต่อปี แปลว่าในบางปีระหว่างทางขาดทุน ตัวเลขปีเดียวจึงเชื่อไม่ได้ เรื่องที่สอง กองตราสารหนี้ระดับ 4 ก็ขาดทุนได้ ช่วงที่แย่ที่สุดลงไป 1.87% และ factsheet ระบุว่าใช้เวลาราว 7 เดือนกว่าจะฟื้น เรื่องที่สาม ยิ่งเสี่ยงสูง ค่าใช้จ่ายรวมยิ่งมีแนวโน้มสูงขึ้น และวันได้เงินคืนช้าขึ้น

รายละเอียดของกองระดับ 1 และกองระดับ 4 มีแยกไว้ใน กองทุนรวมตลาดเงิน และ กองทุนรวมตราสารหนี้

แกนที่ 2 สิทธิลดหย่อนภาษี

กองทุนกลุ่มนี้แบ่งจากเงื่อนไขภาษี ไม่ได้บอกว่าลงทุนในอะไร ในตระกูลเดียวกันจึงมีทั้งกองเสี่ยงต่ำและเสี่ยงสูง

ชื่อ	จุดประสงค์	สิ่งที่ต้องดูเพิ่ม
RMF	ออมเพื่อเกษียณ ลดหย่อนภาษีได้ตามเงื่อนไข	ต้องถือจนอายุ 55 ปีและครบ 5 ปี และซื้อต่อเนื่องตามกติกา
SSF	ออมระยะยาว ลดหย่อนภาษีได้ตามเงื่อนไข	ระยะถือครองขั้นต่ำและเพดานลดหย่อนตามปีที่ซื้อ
Thai ESG	ลงทุนหุ้นและตราสารที่ผ่านเกณฑ์ด้านความยั่งยืน	ระยะถือครองและสัดส่วนที่ลงทุนตามเกณฑ์

ถ้าจะใช้กองกลุ่มนี้ ให้ตอบสองคำถามแยกกัน คำถามแรกคือเงื่อนไขภาษีเหมาะกับคุณไหม คำถามที่สองคือกองที่เลือกอยู่ระดับความเสี่ยงไหน เงื่อนไขของ RMF อธิบายไว้ละเอียดใน กองทุน RMF คืออะไร และเรื่องสิทธิลดหย่อนแต่ละรายการควรตรวจกับกรมสรรพากรในปีที่ยื่นแบบ

แกนที่ 3 Active หรือ Passive

กองทุนแบบ Active มีผู้จัดการกองทุนเลือกหลักทรัพย์เพื่อพยายามชนะดัชนีอ้างอิง กองแบบ Passive หรือกองทุนดัชนี ลงทุนตามดัชนีที่กำหนด เป้าหมายคือให้ผลตอบแทนใกล้ดัชนีที่สุด ไม่ได้พยายามชนะ

ตัวอย่างจาก factsheet ของ M-S50 ซึ่งเป็นกองดัชนี SET50 ผลตอบแทน 5 ปีอยู่ที่ 3.52% ต่อปี ขณะที่ดัชนีอ้างอิง SET50 TRI ได้ 3.92% ส่วนต่างราว 0.4% ต่อปีคือต้นทุนของการติดตามดัชนี ซึ่งรวมค่าธรรมเนียมและเงินสดที่กองต้องถือไว้ กองแบบ Active ไม่มีส่วนต่างแบบคงที่แบบนี้ บางปีชนะดัชนีมาก บางปีแพ้มาก คุณจึงต้องดูผลย้อนหลังหลายช่วงเวลา ไม่ใช่ปีเดียว อ่านกลไกเต็มได้ใน กองทุนดัชนีคืออะไร

วิธีดูว่ากองไหนเป็นแบบไหน ให้หาคำว่า "กลยุทธ์การบริหารจัดการลงทุน" ในหน้าแรกของ factsheet ถ้าเขียนว่ามุ่งหวังให้ผลประกอบการเคลื่อนไหวตามดัชนี (passive management หรือ index tracking) คือกองดัชนี ถ้าเขียนว่ามุ่งหวังให้ผลประกอบการสูงกว่าดัชนี (active management) คือกองที่ผู้จัดการเลือกหลักทรัพย์เอง สองแบบนี้ควรเทียบกันด้วยค่าใช้จ่ายรวมและผลตอบแทนเทียบดัชนีอ้างอิงในช่วงเวลาเดียวกัน ไม่ใช่ดูผลตอบแทนตัวเลขเดียว เพราะกองที่ค่าธรรมเนียมสูงกว่าต้องทำผลงานได้ดีกว่าดัชนีมากพอจึงจะคุ้ม

แกนที่ 4 ลงทุนในประเทศหรือต่างประเทศ

กองทุนที่ลงทุนในต่างประเทศเกินสัดส่วนที่กำหนดเรียกว่ากอง FIF บางกองลงทุนผ่านกองทุนหลักในต่างประเทศเพียงกองเดียว บางกองกระจายเองหลายตลาด สิ่งที่เพิ่มขึ้นจากกองในประเทศมีสามเรื่อง

• ความเสี่ยงค่าเงิน ซึ่งกองอาจป้องกันทั้งหมด บางส่วน หรือไม่ป้องกันเลย ดูในหัวข้อนโยบายป้องกันความเสี่ยงของ factsheet
• วันได้เงินคืนนานกว่า เพราะต้องรอให้ทั้งตลาดไทยและตลาดต่างประเทศเปิดทำการ
• ค่าธรรมเนียมสองชั้น ถ้ากองไทยไปลงทุนในกองทุนต่างประเทศที่คิดค่าธรรมเนียมของตัวเองอีกชั้น

ภาพรวมการเลือกกองหุ้นต่างประเทศอยู่ใน กองทุนหุ้นต่างประเทศ

แกนที่ 5 นโยบายปันผล

กองทุนประเภทเดียวกันอาจมีทั้งแบบจ่ายปันผลและไม่จ่าย หรือแบ่งเป็นหลายชนิดหน่วยลงทุน เช่น ชนิดสะสมมูลค่า ชนิดจ่ายปันผล และชนิดขายคืนอัตโนมัติ แบบจ่ายปันผลให้เงินสดเป็นระยะ และปันผลที่ได้มีภาระภาษีของตัวเอง ส่วนแบบไม่จ่ายปันผลจะสะสมมูลค่าไว้ใน NAV คุณรับผลตอบแทนตอนขายคืน และเลือกจังหวะใช้เงินได้เอง คนที่ยังไม่ต้องการกระแสเงินสดจึงนิยมชนิดสะสมมูลค่า ก่อนเลือกชนิดหน่วยลงทุน ให้ถามกรมสรรพากรหรือผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีว่าเงินได้แต่ละแบบต้องนำไปรวมยื่นแบบอย่างไรในกรณีของคุณ

ชื่อคล้ายกัน แต่อยู่คนละประเภท

หลายกองทุนมีชื่อที่ทำให้เข้าใจผิดได้ง่าย ด้านล่างคือคู่ที่สับสนบ่อยที่สุด

คู่ที่สับสน	ต่างกันตรงไหน	ผลต่อคุณ
กองตลาดเงิน กับ กองตราสารหนี้ระยะสั้น	กองตลาดเงินมีข้อจำกัดเรื่องอายุตราสารและอายุเฉลี่ยของพอร์ตเข้มกว่า กองตราสารหนี้ระยะสั้นยืดหยุ่นกว่า	กองตราสารหนี้ระยะสั้นให้ผลสูงกว่าได้ แต่ราคาแกว่งมากกว่า
กองผสมแบบกำหนดสัดส่วน กับ กองผสมแบบยืดหยุ่น	แบบแรกถือหุ้นในกรอบที่ระบุ แบบหลังปรับหุ้นได้ตั้งแต่ศูนย์ถึงสัดส่วนสูง	กองยืดหยุ่นขึ้นกับการตัดสินใจของผู้จัดการมากกว่า
กองหุ้นทั่วไป กับ กองหุ้นปันผล	กองหุ้นปันผลหมายถึงเลือกหุ้นที่จ่ายปันผลดี ไม่ได้แปลว่ากองจ่ายปันผลให้คุณเสมอ	ต้องดูนโยบายปันผลของกองแยกต่างหาก
กองหุ้นต่างประเทศ กับ กองหมวดอุตสาหกรรมต่างประเทศ	แบบแรกกระจายหลายอุตสาหกรรม แบบหลังเน้นธีมเดียว เช่นเทคโนโลยีหรือสุขภาพ	ระดับความเสี่ยงต่างกัน 6 กับ 7
กองทองคำ กับ กองหุ้นเหมืองทอง	กองแรกอิงราคาทองคำ กองหลังถือหุ้นบริษัทเหมือง	หุ้นเหมืองขึ้นลงแรงกว่าราคาทองและมีความเสี่ยงของบริษัทเพิ่ม

วิธีกันความสับสนง่ายที่สุดคือดูบรรทัด "ประเภทกองทุน" และ "นโยบายการลงทุน" ในหน้าแรกของ factsheet ซึ่งเขียนตามการจัดกลุ่มของสมาคมบริษัทจัดการลงทุน แล้วดูตัวเลขระดับความเสี่ยงคู่กัน อย่าอาศัยชื่อการตลาดของกองอย่างเดียว

จับคู่ประเภทกองทุนกับวันที่จะใช้เงิน

เริ่มจากถามว่าเงินก้อนนี้จะใช้เมื่อไร แล้วค่อยเลือกประเภท ตารางนี้เป็นจุดตั้งต้น ไม่ใช่สูตรตายตัว

จะใช้เงินภายใน	ประเภทที่สอดคล้อง	เหตุผล
ไม่เกิน 1 ปี หรือเป็นเงินสำรองฉุกเฉิน	ตลาดเงิน (ระดับ 1-2)	แกว่งต่ำ ขายคืนได้เงินเร็ว
1-3 ปี	ตราสารหนี้ระยะสั้นถึงกลาง (ระดับ 3-4)	ให้ผลมากกว่าตลาดเงิน แลกกับความผันผวนที่ยังจำกัด
3-7 ปี	ผสม (ระดับ 5) หรือแบ่งหุ้นกับตราสารหนี้เอง	ต้องมีเวลาพอให้ผ่านปีที่หุ้นติดลบ
เกิน 7 ปี	หุ้นในประเทศและต่างประเทศ (ระดับ 6)	ระยะยาวพอรับความผันผวนของหุ้น
ใช้เป็นส่วนเสริมเล็กๆ	หมวดอุตสาหกรรมหรือทางเลือก (ระดับ 7-8)	ไม่ควรเป็นแกนหลักของพอร์ต

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงิน 300,000 บาท ต้องใช้ดาวน์คอนโดอีก 2 ปี 100,000 บาท ที่เหลือเก็บเพื่อเกษียณอีก 20 ปี ส่วนแรกจับคู่กับกองตลาดเงินหรือตราสารหนี้ระยะสั้น ส่วนที่สองจับคู่กับกองหุ้นที่กระจายหลายตลาด ทั้งสองส่วนอยู่ในพอร์ตเดียวแต่ใช้คนละประเภท เพราะวันที่ต้องใช้เงินต่างกัน

ก่อนซื้อจริง ทำแบบประเมินความเสี่ยงกับธนาคารหรือบริษัทหลักทรัพย์ที่คุณใช้ เทียบผลกับตารางด้านบน แล้วเปิด factsheet ของกองที่เข้ารอบดูระดับความเสี่ยง ค่าใช้จ่ายรวม และ max drawdown ถ้าแผนเงินของคุณซับซ้อน เช่นมีทั้งหนี้บ้าน เงินเกษียณ และสิทธิลดหย่อนหลายรายการ การนั่งคุยกับผู้แนะนำการลงทุนที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. สักครั้งช่วยให้แบ่งเงินได้ตรงกับเป้าหมายมากขึ้น