กองทุนรวม ซื้อที่ไหน เทียบช่องทางและขั้นตอนซื้อครั้งแรก

คำถามนี้ตอบได้สั้น ๆ ว่า กองทุนเปิดซื้อได้จากบริษัทจัดการกองทุนโดยตรง หรือจากตัวแทนที่บริษัทจัดการแต่งตั้ง ส่วนกองทุนปิดซื้อตอนเสนอขายครั้งแรก แล้วค่อยซื้อขายผ่านตลาดหลักทรัพย์ แต่การเลือกช่องทางจริง ๆ มีรายละเอียดที่ทำให้ต้นทุนและความสะดวกต่างกันมาก โดยเฉพาะถ้าคุณวางแผนลงทุนทุกเดือน

ถ้ายังไม่แน่ใจว่ากองทุนรวมคืออะไรและราคาหน่วยลงทุนมาจากไหน อ่าน กองทุนรวมคืออะไร ก่อนจะง่ายกว่า บทความนี้เน้นเรื่องที่ต้องทำจริง คือซื้อที่ไหน เตรียมอะไร และเช็กอะไรก่อนโอนเงิน

ช่องทางซื้อกองทุนรวม 4 แบบ เทียบกันตรง ๆ

AIMC ระบุว่ากองทุนเปิดซื้อและขายคืนได้ผ่านบริษัทจัดการหรือตัวแทนสนับสนุนการขายและรับซื้อคืน และตัวแทนของแต่ละกองทุนไม่เหมือนกัน จึงควรถามบริษัทจัดการก่อน ตารางด้านล่างสรุปลักษณะของแต่ละช่องทาง

ช่องทาง	เหมาะกับ	ข้อดี	ข้อที่ต้องระวัง
บริษัทจัดการกองทุน (สาขา เว็บไซต์ หรือแอปของบริษัท)	คนที่เลือกกองทุนของบริษัทใดบริษัทหนึ่งไว้แล้ว	มีกองทุนครบของบริษัทนั้น ข้อมูลตรงจากต้นทาง	เทียบกองทุนข้ามบริษัทต้องเปิดหลายบัญชี
ธนาคาร	คนที่มีบัญชีเงินฝากอยู่แล้ว ต้องการพนักงานอธิบาย	โอนเงินสะดวก มีสาขาให้ถาม	มักมีกองทุนของบริษัทจัดการในเครือเป็นหลัก ควรถามว่ามีกองทุนอื่นด้วยหรือไม่
บริษัทหลักทรัพย์	คนที่ซื้อหุ้นอยู่แล้ว ต้องการดูพอร์ตรวมที่เดียว	เลือกกองทุนหลายบริษัทได้ในแอปเดียว	อาจมีเงื่อนไขขั้นต่ำและค่าธรรมเนียมตามที่ตัวแทนกำหนด
ตัวแทนอื่นที่ได้รับอนุญาต	คนที่ใช้แพลตฟอร์มลงทุนหลายประเภท	สั่งซื้อต่อเนื่องรายเดือนได้ง่าย	ตรวจว่าเป็นตัวแทนที่ได้รับอนุญาตจริงก่อนเปิดบัญชี

หลักคิดคือ ตัวกองทุนเดียวกันไม่ได้เปลี่ยนตามช่องทาง สิ่งที่เปลี่ยนคือรายชื่อกองทุนที่มีให้เลือก ค่าธรรมเนียมที่ตัวแทนเรียกเก็บหรือลดให้ และความง่ายของการสั่งซื้อซ้ำ

กองทุนปิดซื้อต่างจากกองทุนเปิดอย่างไร

AIMC อธิบายว่ากองทุนปิดมีช่วงเสนอขายครั้งแรก หลังจากนั้นหน่วยลงทุนซื้อขายบน SET ผ่านบริษัทหลักทรัพย์ในแบบเดียวกับหุ้น

ประเด็น	กองทุนเปิด	กองทุนปิด
ซื้อครั้งแรก	บริษัทจัดการหรือตัวแทน	ช่วงเสนอขายครั้งแรก ผ่านผู้จัดจำหน่ายที่กำหนด
ซื้อภายหลัง	สั่งซื้อตามรอบที่กองทุนกำหนด	ซื้อขายบน SET ผ่านโบรกเกอร์
ขายคืน	ขายคืนกับบริษัทจัดการตามรอบ	ขายบน SET ต้องมีผู้ซื้อ
บัญชีที่ต้องใช้	บัญชีกองทุน	บัญชีซื้อขายหลักทรัพย์

สำหรับมือใหม่ กองทุนเปิดใช้ง่ายกว่า เพราะขายคืนได้ตามรอบโดยไม่ต้องหาผู้ซื้อ ถ้าสนใจกองทุนปิด เปิดบัญชีหุ้นก่อน วิธีอยู่ใน วิธีเปิดบัญชีหุ้น

เอกสารและเงื่อนไขตอนเปิดบัญชีกองทุนครั้งแรก

ข้อมูลที่ AIMC และ SET ให้ไว้ตรงกันคือ การเปิดบัญชีต้องยืนยันตัวตน มีบัญชีธนาคารสำหรับรับเงินคืน และต้องทำแบบประเมินความเสี่ยงก่อนซื้อ รายการที่ควรเตรียม

1. บัตรประชาชน และสำเนาบัตร ถ้าสถานที่ที่ไปขอ
2. สำเนาสมุดบัญชีธนาคารหรือข้อมูลบัญชีที่ใช้รับเงินคืนจากการขายหน่วยลงทุน
3. ข้อมูลอาชีพ แหล่งที่มาของเงิน และที่อยู่ตามที่ตัวแทนกำหนด
4. เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงสำหรับทำแบบประเมินความเสี่ยง ถ้าเปิดแบบพบหน้า

แต่ละตัวแทนอาจขอเอกสารไม่เท่ากัน โดยเฉพาะการเปิดทางแอปที่ใช้การยืนยันตัวตนทางอิเล็กทรอนิกส์แทนสำเนา ให้ดูรายการเอกสารที่หน้าเปิดบัญชีของตัวแทนนั้น

แบบประเมินความเสี่ยงไม่ใช่ข้อสอบ ผลของมันบอกระดับความเสี่ยงที่คุณรับได้ และตัวแทนใช้ตรวจว่ากองทุนที่คุณเลือกเกินระดับนั้นหรือไม่ ตอบตามความจริง เพราะถ้าตอบให้คะแนนสูงเพื่อซื้อกองทุนที่อยากได้ คุณอาจถือกองทุนที่ผันผวนเกินกว่าจะทนได้ตอนตลาดตก

7 ขั้นตอนซื้อกองทุนแรก ตั้งแต่เลือกจนถึงยืนยันหน่วย

1. เลือกกองทุนจากเป้าหมายและระยะเวลา ตาม SET เป้าหมาย 0 ถึง 2 ปีควรเป็นกลุ่มความเสี่ยงต่ำ ส่วนเป้าหมายยาวกว่านั้นรับกองทุนผสมหรือตราสารทุนได้มากขึ้น
2. เปิดหนังสือชี้ชวนส่วนสรุปข้อมูลสำคัญ (Fact Sheet) แล้วดูรายชื่อตัวแทนสนับสนุนการขายของกองทุนนั้น
3. เลือกช่องทางจากตารางด้านบน แล้วเปิดบัญชีพร้อมทำแบบประเมินความเสี่ยง
4. ตรวจเงินลงทุนขั้นต่ำครั้งแรกและครั้งถัดไป รอบรับคำสั่ง และเวลาปิดรับคำสั่ง
5. สั่งซื้อระบุจำนวนเงินที่ต้องการ แล้วโอนเงินตามวิธีที่ตัวแทนกำหนด
6. รอการจัดสรรหน่วยลงทุน โดยราคาที่ใช้อิง NAV ของวันทำรายการตามหนังสือชี้ชวน (ตามหลัก NAV ที่ SET อธิบายว่าเปิดเผยหลังสิ้นวันทำการ)
7. เก็บหลักฐานยืนยันการทำรายการ ตรวจจำนวนหน่วยที่ได้ และเข้าตรวจสอบพอร์ตเป็นระยะ

ตัวอย่างสมมติ คุณสั่งซื้อ 5,000 บาทก่อนเวลาปิดรับคำสั่งของวันจันทร์ ถ้ากองทุนใช้ NAV ของวันที่สั่งและ NAV อยู่ที่ 20.0000 บาท จะได้ประมาณ 250 หน่วย (ยังไม่รวมค่าธรรมเนียมการซื้อ ถ้ามี) ถ้าสั่งหลังปิดรับคำสั่ง รอบอาจเลื่อนไปวันทำการถัดไปและใช้ NAV ของวันนั้น ซึ่งอาจต่างจากวันที่คุณเห็นตอนสั่ง

เช็กค่าธรรมเนียมช่องทางก่อนตัดสินใจ

ค่าธรรมเนียมของกองทุนเดียวกันอาจต่างกันตามช่องทาง เพราะตัวแทนบางรายลดค่าธรรมเนียมการซื้อในช่วงโปรโมชัน ส่วนค่าธรรมเนียมการจัดการหักจาก NAV เหมือนกันทุกช่องทาง ตารางต่อไปนี้ช่วยเทียบ

รายการที่ต้องถาม	ทำไมต้องรู้
ค่าธรรมเนียมการซื้อ (ที่จะถูกบวกในราคาขาย)	ลดจำนวนหน่วยที่ได้ตั้งแต่วันแรก
ค่าธรรมเนียมการขายคืน	ลดเงินที่ได้ตอนถอน
ค่าธรรมเนียมสับเปลี่ยนกองทุน	เกี่ยวถ้าอยากย้ายไปกองทุนอื่นของบริษัทเดียวกัน
ค่าธรรมเนียมของตัวแทน เช่น ค่าบริการแพลตฟอร์ม	ต้องอ่านเงื่อนไขของตัวแทนแยกต่างหาก
เงินลงทุนขั้นต่ำ	ถ้าเงินเดือนละน้อยต้องเลือกกองทุนที่ขั้นต่ำต่ำ

ตัวอย่างสมมติ เงิน 10,000 บาท ค่าธรรมเนียมซื้อ 1.5% ที่ช่องทาง ก. กับ 0.5% ที่ช่องทาง ข. ส่วนต่างตอนซื้อคือ 100 บาท ถ้าคุณซื้อทุกเดือนปีละ 12 ครั้ง ส่วนต่างสะสมเป็น 1,200 บาทต่อปี จึงควรเช็กก่อนว่าช่องทางที่คุณเลือกคิดค่าธรรมเนียมซื้อเท่าไรสำหรับกองทุนที่ต้องการ

ข้อควรจำ ผลตอบแทนที่เห็นในโฆษณาไม่ใช่ผลตอบแทนที่คุณจะได้ ผลตอบแทนในอดีตไม่รับประกันอนาคต และเงินในกองทุนไม่ได้รับการคุ้มครองเหมือนเงินฝาก

เลือกช่องทางตามสถานการณ์ของคุณ

สถานการณ์	ช่องทางที่น่าพิจารณา	เหตุผล
ต้องการให้มีคนอธิบายตัวต่อตัว	ธนาคารหรือสาขาบริษัทจัดการ	ถามได้ทันทีและเห็นเอกสารจริง
เงินน้อย ลงทุนรายเดือน	แอปของบริษัทจัดการหรือตัวแทนที่ตั้งสั่งซื้ออัตโนมัติได้	สะดวก ไม่ต้องไปสาขาทุกเดือน
อยากเทียบหลายบริษัทจัดการ	บริษัทหลักทรัพย์หรือแพลตฟอร์มที่รวมหลายกอง	เลือกจากที่เดียว
ซื้อกองทุนลดหย่อนภาษี	ตัวแทนที่มีกองทุนนั้น	ดู RMF ก่อน แล้วเทียบเงื่อนไขของแต่ละกอง
มีบัญชีหุ้นอยู่แล้ว	บริษัทหลักทรัพย์เดิม	ดูพอร์ตรวมที่เดียว

ถ้าเงินที่มีอยู่น้อยและยังไม่แน่ใจ ลองอ่านแนวทางใน ลงทุนด้วยเงินน้อย และ เริ่มลงทุนสำหรับมือใหม่ ประกอบ

ตัวอย่างการเลือกช่องทางของคนสามแบบ

คนที่หนึ่งคือพนักงานบริษัทอายุ 28 ปี ต้องการออมเดือนละ 3,000 บาทเข้ากองทุนผสม เขาไม่ต้องการไปสาขาทุกเดือน ช่องทางที่เหมาะคือแอปที่ตั้งสั่งซื้ออัตโนมัติได้ ข้อที่ต้องเช็กคือเงินลงทุนขั้นต่ำครั้งถัดไป เพราะบางกองทุนกำหนดขั้นต่ำสูงกว่ายอดที่เขาตั้งใจออม

คนที่สองคือผู้ที่เกษียณแล้วอายุ 62 ปี มีเงินก้อน 300,000 บาทอยากพักในกองทุนความเสี่ยงต่ำ เขาคุ้นกับสาขาธนาคารและอยากได้คนอธิบายเอกสาร ช่องทางที่เหมาะคือธนาคารหรือสาขาของบริษัทจัดการ สิ่งที่ควรขอคือ Fact Sheet ฉบับพิมพ์ และให้พนักงานชี้จุดที่ระบุระดับความเสี่ยงและค่าธรรมเนียมให้ดูทีละบรรทัด

คนที่สามคือเจ้าของกิจการอายุ 40 ปี มีบัญชีหุ้นอยู่แล้วและอยากถือกองทุนหลายบริษัทปนกัน เขาควรใช้บริษัทหลักทรัพย์เดิมที่รวมกองทุนหลายแห่ง จะดูพอร์ตรวมได้ที่เดียว ถ้าสนใจกองทุนปิดที่ซื้อขายบน SET ก็ใช้บัญชีเดียวกันได้

ปัญหาที่เจอบ่อยหลังสั่งซื้อ

• สั่งแล้วแต่ไม่ได้หน่วย มักเกิดจากโอนเงินไม่ตรงยอดหรือเลยเวลาที่กำหนด ให้ติดต่อตัวแทนพร้อมหลักฐานการโอน
• ราคาที่ได้ไม่เท่ากับราคาที่เห็นตอนสั่ง เพราะ NAV คำนวณหลังสิ้นวันทำการ ตามคำอธิบายของ SET ราคาที่ใช้จึงเป็นของวันทำรายการ ไม่ใช่ราคาตอนที่คุณกดสั่ง
• ขายคืนแล้วเงินยังไม่เข้า ให้ดูจำนวนวันทำการที่หนังสือชี้ชวนระบุไว้สำหรับกองทุนนั้น แต่ละกองทุนไม่เท่ากัน
• ย้ายตัวแทนแล้วหน่วยลงทุนหาย ตามปกติหน่วยลงทุนไม่หาย แต่ต้องทำเรื่องโอนย้ายตามขั้นตอนของบริษัทจัดการ ซึ่งอาจมีค่าธรรมเนียม ควรถามก่อนย้าย

ถ้าพบเหตุผิดปกติ เช่น ตัวแทนไม่ส่งยืนยันรายการ ให้เก็บหลักฐานการโอนและข้อความสั่งซื้อไว้ แล้วร้องเรียนบริษัทจัดการก่อน ถ้าไม่ได้คำตอบที่น่าพอใจจึงติดต่อสายด่วน ก.ล.ต. 1207

เช็กลิสต์ก่อนโอนเงิน

• ชื่อกองทุนและบริษัทจัดการตรงกับที่ตั้งใจจะซื้อ
• ตัวแทนที่คุณใช้อยู่ในรายชื่อตัวแทนสนับสนุนการขายของกองทุนนั้น
• ระดับความเสี่ยงของกองทุนไม่เกินผลแบบประเมินความเสี่ยงของคุณ
• รู้ค่าธรรมเนียมซื้อ ขาย และสับเปลี่ยน ทั้งของกองทุนและของตัวแทน
• รู้เวลาปิดรับคำสั่ง และวันที่จะได้ราคา NAV
• รู้ว่าขายคืนแล้วเงินเข้าบัญชีกี่วันตามหนังสือชี้ชวน และมีเงินสำรองฉุกเฉินแยกไว้แล้ว
• เก็บหลักฐานการสั่งซื้อทุกครั้ง

ถ้าสงสัยว่าตัวแทนหรือกองทุนน่าเชื่อถือหรือไม่ สอบถามศูนย์ข้อมูลกองทุนรวมของ AIMC ที่ 02-2640900 กด 6 หรือศูนย์ช่วยเหลือ ก.ล.ต. 1207 ก่อนโอนเงินทุกครั้ง