ลดหย่อนภาษี กองทุน RMF ได้เท่าไร เงื่อนไขถือครอง และตัวอย่างประหยัดภาษี

กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ หรือ RMF ให้คุณนำเงินที่ซื้อมาลดหย่อนภาษีได้ไม่เกิน 30% ของเงินได้พึงประเมิน และเมื่อรวมกับกองทุนเกษียณอื่นต้องไม่เกิน 500,000 บาทต่อปี ประโยชน์จริงคือภาษีที่ลดลง ซึ่งเท่ากับเงินที่ซื้อคูณอัตราภาษีขั้นสูงสุดที่คุณอยู่ ราคาที่ต้องจ่ายแลกคือเงินก้อนนี้ถูกล็อกไว้นานหลายปี

เนื้อหาต่อไปนี้ว่าด้วยกลไกภาษีและเงื่อนไขของตัวกองทุนเท่านั้น ไม่แนะนำกองทุนหรือนโยบายการลงทุนใดๆ

เงินหนึ่งแสนที่ซื้อ RMF ลดภาษีได้จริงเท่าไร

หลักคิดคือ เงินที่ซื้อ RMF ถูกหักออกจากเงินได้สุทธิ ภาษีที่ลดจึงไม่ได้เท่ากับเงินที่ซื้อ แต่เท่ากับส่วนที่หักคูณอัตราภาษีขั้นที่คุณอยู่

ตัวอย่างสมมติ พนักงานเงินเดือน 50,000 บาท ทำงานครบปี มีเงินได้ 600,000 บาท ค่าใช้จ่ายหัก 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และเงินสมทบประกันสังคม 9,000 บาท

รายการ	ไม่ซื้อ RMF	ซื้อ RMF 100,000 บาท
เงินได้พึงประเมิน	600,000	600,000
หักค่าใช้จ่าย	100,000	100,000
ลดหย่อนส่วนตัวและประกันสังคม	69,000	69,000
ลดหย่อน RMF	0	100,000
เงินได้สุทธิ	431,000	331,000
ภาษี 150,000 แรก	0	0
ภาษี 150,001 ถึง 300,000 (5%)	7,500	7,500
ภาษีส่วนที่เกิน 300,000 (10%)	13,100	3,100
ภาษีที่ต้องจ่าย	20,600	10,600

ซื้อ RMF 100,000 บาท ภาษีลดลง 10,000 บาท เท่ากับ 10% ของเงินที่ซื้อ เพราะส่วนที่ถูกหักทั้งหมดตกอยู่ในขั้นภาษี 10% พอดี คำนวณขั้นบันไดตามบัญชีอัตราภาษีของกรมสรรพากรที่ 5% ถึง 35% และมองว่า 150,000 บาทแรกเป็นช่วงยกเว้น

ถ้าคุณมีเงินได้สุทธิสูงกว่านี้ เช่น 1,200,000 บาท ส่วนที่ถูกหักจะตกในขั้น 25% ทำให้เงิน 100,000 บาทลดภาษีได้ 25,000 บาท ผลต่างจึงมากกว่าตัวอย่างข้างบนเกือบ 2.5 เท่า

เพดานสองชั้น 30% ของเงินได้ และ 500,000 บาท

ตามข้อมูลของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) เพดานของ RMF มีสองชั้นและต้องผ่านทั้งสอง

1. ไม่เกิน 30% ของเงินได้พึงประเมินที่ได้รับในปีนั้น
2. เมื่อรวมกับเงินสะสมเข้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ หรือกองทุนสงเคราะห์ครูโรงเรียนเอกชน ต้องไม่เกิน 500,000 บาท

ตัวอย่างสมมติ คนเงินได้ 600,000 บาทต่อปี ซื้อ RMF ได้สูงสุดตามเพดานแรกคือ 180,000 บาท ถ้าเงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพของเขาปีนั้น 30,000 บาท วงเงินรวมคือ 210,000 บาท ยังต่ำกว่า 500,000 บาท จึงไม่ติดเพดานที่สอง

คนเงินได้ 3,000,000 บาท เพดานแรกให้ 900,000 บาท แต่เพดานที่สองตัดเหลือ 500,000 บาทรวมทุกกองทุน ถ้ากองทุนสำรองเลี้ยงชีพของเขามียอดสะสมปีละ 200,000 บาทแล้ว จะเหลือวงเงินซื้อ RMF เพิ่มได้ 300,000 บาท

ต้องถือนานแค่ไหนถึงขายได้โดยไม่เสียสิทธิ

ข้อมูลของ ตลท. สรุปเงื่อนไขฝั่งการถือครองไว้ดังนี้

เงื่อนไข	รายละเอียด
ระยะถือครอง	อย่างน้อย 5 ปีนับจากวันที่ซื้อครั้งแรก
อายุตอนขายคืน	55 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป (ยกเว้นทุพพลภาพหรือเสียชีวิต)
การซื้อต่อเนื่อง	เงื่อนไขเดิมคือซื้ออย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และไม่หยุดซื้อเกิน 1 ปีติดต่อกัน
หลังถือครบเงื่อนไข	จะซื้อต่อหรือไม่ก็ได้ ปีใดก็ได้ จำนวนเท่าไรก็ได้

ต้องผ่านทั้งเงื่อนไขอายุและระยะเวลา ไม่ใช่อย่างใดอย่างหนึ่ง คนอายุ 50 ปีที่เริ่มซื้อวันนี้ต้องรอถึงอายุ 55 ปี คนอายุ 40 ปีต้องรอ 15 ปีจึงจะขายได้เพราะติดเงื่อนไขอายุ ไม่ใช่ 5 ปี

เงื่อนไขการซื้อต่อเนื่องเป็นส่วนที่มีการผ่อนผันเป็นบางช่วงปี ตัวเลขใน ตลท. เป็นกรอบเดิม ก่อนซื้อให้ถามบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) หรือกรมสรรพากรว่าปีภาษีนั้นใช้เงื่อนไขอะไร

ขายก่อนครบเงื่อนไข จะเสียอะไรบ้าง

บทลงโทษมีสองชั้น

1. ต้องคืนภาษีที่เคยลดหย่อนไปย้อนหลัง 5 ปี โดยยื่นแบบเพิ่มเติม
2. กำไรจากการขายหน่วยลงทุนที่เคยได้รับยกเว้นภาษี ต้องนำมารวมคำนวณภาษี

ถ้ายื่นภาษีเพิ่มเติมภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไปหลังจากขาย ตลท. ระบุว่าจะไม่ต้องเสียเงินเพิ่มรายเดือน หน้าเดียวกันเขียนอัตราเงินเพิ่มไว้ไม่ตรงกันสองจุด จึงไม่ควรใช้ตัวเลขนั้นประมาณการ ให้ขอให้เจ้าหน้าที่สรรพากรคำนวณจริง

ตัวอย่างสมมติ ซื้อ RMF ปีละ 100,000 บาทเป็นเวลา 3 ปี แล้วขายหมดในปีที่ 4 เพราะต้องใช้เงิน ผลคือต้องคืนภาษีที่ลดไปทั้ง 3 ปี หากขั้นภาษี 10% ก็คือประมาณ 30,000 บาท แถมกำไรจากกองทุนที่เคยได้ยกเว้นต้องเสียภาษี จึงไม่ควรนำเงินสำรองฉุกเฉินมาซื้อ

ใครได้ประโยชน์มาก ใครได้น้อย

ดูที่เงินได้สุทธิก่อนซื้อ

เงินได้สุทธิก่อนซื้อ RMF	อัตราขั้นสูงสุด	เงิน 100,000 บาทลดภาษีได้
ไม่เกิน 150,000 บาท	0%	0 บาท
150,001 ถึง 300,000 บาท	5%	ไม่เกิน 5,000 บาท
300,001 ถึง 500,000 บาท	10%	ไม่เกิน 10,000 บาท
500,001 ถึง 750,000 บาท	15%	ไม่เกิน 15,000 บาท
750,001 ถึง 1,000,000 บาท	20%	ไม่เกิน 20,000 บาท
1,000,001 ถึง 2,000,000 บาท	25%	ไม่เกิน 25,000 บาท

เงินที่ซื้ออาจคร่อมสองขั้น เช่น เงินได้สุทธิ 350,000 บาทซื้อ 100,000 บาท ส่วนแรก 50,000 บาทลดที่อัตรา 10% ส่วนที่เหลือลดที่ 5% ภาษีที่ลดจึงเป็น 7,500 บาท ไม่ใช่ 10,000 บาท ควรคำนวณทั้งก้อนเหมือนตัวอย่างข้างต้น ไม่ใช่คูณอัตราเดียว

รายการลดหย่อนอื่นที่ควรใช้ก่อนหรือพร้อมกัน เช่น ค่าเบี้ยประกันชีวิต ดอกเบี้ยบ้าน และเงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ สรุปเพดานของแต่ละรายการไว้ในรวมรายการลดหย่อนภาษีที่ใช้ได้จริง การเรียงลำดับว่ารายการไหนมาก่อนช่วยให้ไม่เผลอใช้เกินวงเงินรวม

RMF เทียบกับ Thai ESG และกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

คนที่มีเงินจะลดหย่อนก้อนเดียว มักต้องเลือกว่าจะใส่ RMF หรือกองทุนอื่นที่ให้สิทธิคล้ายกัน เอกสารสรุปค่าลดหย่อนของกรมสรรพากร (ปรับปรุงมกราคม 2568) กำหนดเพดานไว้ดังนี้

รายการ	เพดานลดหย่อน	ระยะถือหรือเงื่อนไขหลัก	นับรวมเพดาน 500,000 บาทหรือไม่
RMF	ไม่เกิน 30% ของเงินได้พึงประเมิน	ถือไม่น้อยกว่า 5 ปี และขายเมื่ออายุ 55 ปีขึ้นไป	นับรวม
เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ	ส่วนลดหย่อนเท่าที่จ่ายจริง ไม่เกิน 10,000 บาท	ตามข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง	นับรวม
เบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญ	ไม่เกิน 15% ของเงินได้ และไม่เกิน 200,000 บาท	คุ้มครอง 10 ปีขึ้นไป รับบำนาญช่วงอายุ 55 ถึง 85 ปี	นับรวม
Thai ESG	ไม่เกิน 30% ของเงินได้ และไม่เกิน 300,000 บาท	ถือต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันซื้อ	แยกเพดานต่างหาก

ความต่างที่มีผลกับการตัดสินใจมีสองเรื่อง เรื่องแรกคืออายุ RMF ต้องถือถึงอายุ 55 ปี ส่วน Thai ESG ดูเพียงระยะถือ 5 ปีนับจากวันซื้อ คนอายุ 30 ปีที่ซื้อ RMF จึงล็อกเงินยาว 25 ปี ขณะที่ Thai ESG ขายได้เร็วกว่ามาก เรื่องที่สองคือเพดานรวม ถ้าคุณมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพยอดสูงจนใกล้ 500,000 บาทอยู่แล้ว วงเงิน RMF จะเหลือน้อย ขณะที่ Thai ESG ยังใช้ได้เต็มเพราะไม่นับรวม

ถ้านายจ้างของคุณมีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพแบบสมทบ ให้พิจารณาเพิ่มอัตราสะสมตามที่กองทุนเปิดให้ก่อน เพราะได้ทั้งสิทธิภาษีกลุ่มเดียวกับ RMF และเงินสมทบจากนายจ้าง ส่วน RMF เหมาะกับคนที่ไม่มีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เช่น ฟรีแลนซ์และเจ้าของกิจการ หรือคนที่สะสมเต็มอัตราแล้วแต่ยังมีวงเงินเหลือ รายละเอียดฝั่ง SSF ซึ่งมีเงื่อนไขต่างออกไป อยู่ที่ ลดหย่อนภาษี SSF

วันสุดท้ายที่ซื้อแล้วยังนับเป็นปีภาษีนี้

สิทธิลดหย่อนนับตามวันที่ซื้อหน่วยลงทุนสำเร็จ ไม่ใช่วันที่คุณกดคำสั่ง วันทำการสุดท้ายของเดือนธันวาคมมักไม่ใช่วันที่ 31 เพราะติดวันหยุดสิ้นปี และแต่ละ บลจ. กำหนดเวลาตัดรอบคำสั่งซื้อของวันนั้นต่างกัน คำสั่งที่ส่งหลังเวลาตัดรอบจะถูกนับเป็นรายการของปีถัดไป

แนวทางที่ลดความเสี่ยงคือซื้อให้เสร็จภายในกลางเดือนธันวาคม หรือแบ่งซื้อเป็นงวดรายเดือนตลอดปี การแบ่งงวดยังช่วยให้กระแสเงินสดไม่ต้องหาเงินก้อนใหญ่ตอนปลายปี และคุณเห็นตัวเลขเงินได้ทั้งปีชัดขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้ปรับยอดซื้องวดสุดท้ายให้พอดีเพดาน 30% ได้

ตัวอย่างสมมติ ฟรีแลนซ์คาดว่าเงินได้ทั้งปีจะเป็น 800,000 บาท ตั้งซื้อ RMF เดือนละ 15,000 บาท ถึงเดือนพฤศจิกายนพบว่าเงินได้จริงน่าจะเหลือ 600,000 บาท เพดาน 30% จึงเหลือ 180,000 บาท และยอดซื้อสะสม 11 เดือนคือ 165,000 บาท งวดธันวาคมจึงควรซื้อไม่เกิน 15,000 บาท เพราะส่วนที่ซื้อเกินเพดานไม่ได้ลดหย่อน

ขั้นตอนตั้งแต่ซื้อจนถึงใช้สิทธิตอนยื่นภาษี

1. ตรวจเงินได้พึงประเมินทั้งปี และเงินสะสมกองทุนเกษียณอื่นที่ถูกหักไว้แล้ว เพื่อรู้วงเงินที่เหลือ
2. คำนวณเงินได้สุทธิเบื้องต้นด้วยวิธีในวิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เพื่อรู้อัตราที่ตัวเองอยู่
3. ซื้อผ่านผู้ขายที่ บลจ. แต่งตั้งภายในปีภาษีนั้น วันที่ซื้อต้องไม่เกินสิ้นปีปฏิทิน
4. เก็บหนังสือรับรองการซื้อหน่วยลงทุนที่ บลจ. ออกให้
5. ใส่ยอดลดหย่อนตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ตามกำหนดในกำหนดยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
6. จดปีที่ซื้อครั้งแรกและวันที่อายุครบ 55 ปีไว้ในปฏิทิน เพื่อวางแผนวันที่ขายได้จริง

ถ้าคุณขอคืนภาษีอยู่แล้วจากเงินที่ถูกหักไว้ตลอดปี ยอดลดหย่อนจาก RMF จะกลายเป็นเงินคืนก้อนใหญ่ขึ้นตอนยื่น ดูขั้นตอนขอคืนได้ในขอคืนภาษีทำอย่างไร

ก่อนซื้อ ให้ตอบสามข้อนี้ให้ได้

• เงินก้อนนี้จะไม่ถูกใช้ภายในอย่างน้อย 5 ปี และถึงอายุ 55 ปีหรือยัง
• เงินได้สุทธิของฉันอยู่ขั้นภาษีใด และยอดซื้อทำให้ข้ามขั้นไปหรือไม่
• ปีภาษีนี้ กรมสรรพากรกำหนดสิทธิและเงื่อนไขของกองทุนกลุ่มเกษียณไว้อย่างไร ให้โทรสอบถามศูนย์บริการข้อมูลสรรพากร 1161 หรือสอบถาม บลจ. ที่ถือหน่วยลงทุนอยู่ เพราะสิทธิลดหย่อนปรับเป็นรายปี

ถ้าตอบสามข้อนี้ได้ชัด การซื้อ RMF จะเป็นการตัดสินใจเรื่องเงินเกษียณที่พ่วงสิทธิภาษี ไม่ใช่ซื้อเพราะเดือนธันวาคมมาถึงแล้วค่อยรีบหาที่ลดหย่อน