กำหนดยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ปฏิทินสำคัญ และสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อยื่นช้า

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดามีกำหนดยื่นสองรอบ รอบใหญ่คือ ภ.ง.ด.90 และ ภ.ง.ด.91 ยื่นช่วงมกราคมถึงมีนาคมของปีถัดจากปีที่มีเงินได้ รอบเล็กคือ ภ.ง.ด.94 สำหรับเงินได้ประเภท 40(5) ถึง 40(8) ที่ได้รับช่วงครึ่งปีแรก ยื่นภายในเดือนกันยายนของปีเดียวกัน ถ้ายื่นผ่านอินเทอร์เน็ต ประกาศกระทรวงการคลังที่ผ่านมาขยายเวลาให้อีกราวหนึ่งสัปดาห์ และถ้าจ่ายภาษีช้า เงินเพิ่มจะเดินที่ 1.5% ต่อเดือน

ตัวเลขทั้งหมดในหน้านี้มาจากหน้าความรู้ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของกรมสรรพากร ส่วนตัวอย่างการคำนวณเป็นตัวอย่างสมมติ

ปีภาษีนับอย่างไร และทำไมยื่นปีถัดไป

ปีภาษีของบุคคลธรรมดาคือปีปฏิทิน 1 มกราคมถึง 31 ธันวาคม เงินได้ทุกบาทที่ได้รับในปีนั้นนำมารวมยื่นในต้นปีถัดไป ตัวอย่างเช่น เงินเดือนที่ได้รับตลอดปี 2569 ยื่นแบบช่วงมกราคมถึงมีนาคม 2570 ค่าลดหย่อนก็ใช้หลักเดียวกัน ประกันหรือกองทุนที่จ่ายเงินวันที่ 2 มกราคม 2570 จะไปอยู่ในปีภาษี 2570 ไม่ใช่ปี 2569

คนที่ทำงานบริษัทมักสับสนกับปีบัญชีของบริษัทหรือปีงบประมาณของรัฐที่เริ่มเดือนตุลาคม สำหรับภาษีของคุณเอง ให้ยึดปีปฏิทินอย่างเดียว

แบบไหนยื่นเมื่อไร

แบบ	ใช้เมื่อ	กำหนดยื่นปกติ
ภ.ง.ด.91	มีเฉพาะเงินเดือน ค่าจ้าง ตามมาตรา 40(1)	มกราคมถึงมีนาคมของปีถัดไป
ภ.ง.ด.90	มีเงินได้ประเภทอื่นด้วย เช่น ค่าจ้างอิสระ ค่าเช่า ธุรกิจ	มกราคมถึงมีนาคมของปีถัดไป
ภ.ง.ด.94	มีเงินได้ 40(5) ถึง 40(8) ช่วงมกราคมถึงมิถุนายน	ภายในกันยายนของปีภาษีนั้น

เงินได้ 40(5) คือค่าเช่าทรัพย์สิน 40(6) คือวิชาชีพอิสระ เช่น แพทย์ วิศวกร ทนายความ ผู้ทำบัญชี 40(7) คือรับเหมาที่ผู้รับเหมาออกวัสดุสำคัญเอง และ 40(8) คือธุรกิจ การพาณิชย์ และเงินได้อื่นที่ไม่เข้าประเภทก่อนหน้า ภาษีที่จ่ายตอน ภ.ง.ด.94 ไม่ได้หายไปไหน กรมสรรพากรระบุว่านำไปเป็นเครดิตหักออกจากภาษีตอนยื่นสิ้นปีได้

พนักงานประจำที่มีแต่เงินเดือนใช้ ภ.ง.ด.91 รอบเดียวต่อปี แต่ถ้าคุณปล่อยห้องเช่าหรือขายของออนไลน์ด้วย ปฏิทินของคุณจะมีสองรอบทันที รายละเอียดสำหรับคนรับงานอิสระอยู่ใน ภาษีสำหรับฟรีแลนซ์

ยื่นออนไลน์ได้เวลาเพิ่มเท่าไหร่

กระทรวงการคลังออกประกาศขยายกำหนดเวลาการยื่นแบบผ่านระบบอินเทอร์เน็ตเป็นช่วง ๆ ประกาศฉบับที่กรมสรรพากรเผยแพร่ไว้กำหนดให้ ภ.ง.ด.90 และ 91 ที่ต้องยื่นภายในมีนาคม ขยายเป็นภายในวันที่ 8 เมษายนของปีถัดไป และ ภ.ง.ด.94 ที่ต้องยื่นภายในกันยายน ขยายเป็นภายในวันที่ 8 ตุลาคม

ข้อที่ต้องระวังคือ ประกาศแต่ละฉบับมีช่วงเวลาบังคับใช้ของตัวเอง ฉบับที่ยกมาครอบคลุมการยื่นระหว่างปี 2555 ถึงต้นปี 2557 แล้วมีฉบับใหม่ออกต่อมา ทุกปีให้เปิดข่าวหรือประกาศของกรมสรรพากรสำหรับรอบที่จะยื่น อย่าจำวันที่ 8 เมษายนเป็นกฎถาวร และวันขยายใช้กับการยื่นผ่านอินเทอร์เน็ตเท่านั้น ถ้าคุณยื่นกระดาษที่สำนักงาน กำหนดยังเป็นสิ้นเดือนมีนาคม

อีกเรื่องที่ประสบการณ์สอนคือ วันท้าย ๆ ของช่วงยื่น ระบบมีคนใช้พร้อมกันมาก ถ้ารอยื่นคืนวันสุดท้ายแล้วเจอปัญหาเข้าระบบไม่ได้ หรือเพิ่งรู้ว่าลืมรหัสผ่าน เวลาที่เหลือจะไม่พอ ขั้นตอนเตรียมตัวและเข้าระบบอยู่ใน ยื่นภาษีออนไลน์ทำยังไง

ปฏิทินที่ใช้ได้จริงตลอดปี

ช่วงเวลา	งานที่ควรทำ
ตลอดปี	เก็บใบเสร็จและหนังสือรับรองลดหย่อนเข้าแฟ้มปีนั้น
ตุลาคมถึงธันวาคม	ประเมินเงินได้สุทธิ ตัดสินใจเรื่องลดหย่อนก่อน 31 ธันวาคม
มกราคมถึงกุมภาพันธ์	ขอหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากนายจ้างและผู้จ่ายเงินทุกราย
กุมภาพันธ์ถึงต้นมีนาคม	คำนวณภาษีและยื่น ภ.ง.ด.90 หรือ 91
ภายในมีนาคม	กำหนดปกติ และวันชำระงวดแรกถ้าผ่อน
กรกฎาคมถึงกันยายน	ยื่น ภ.ง.ด.94 ถ้ามีเงินได้ 40(5) ถึง 40(8) ครึ่งปีแรก

ตามหลักของกรมสรรพากร นายจ้างต้องออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ลูกจ้างภายใน 15 กุมภาพันธ์ของปีถัดไป ถ้าใกล้ถึงวันนั้นแล้วยังไม่ได้ ให้ทวงเป็นข้อความหรืออีเมลถึงฝ่ายบุคคล เพื่อไม่ให้เวลาไปกองอยู่ปลายเดือนมีนาคม

ยื่นช้าหรือจ่ายช้า เสียอะไรบ้าง

กรมสรรพากรแยกผลไว้หลายกรณี

สถานการณ์	ผลตามที่กรมสรรพากรระบุ
ชำระภาษีหลังกำหนด	เงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ เศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน
ไม่ยื่น ภ.ง.ด.90 91 หรือ 94 ภายในกำหนด	โทษปรับทางอาญาไม่เกิน 2,000 บาท
ถูกออกหมายเรียกแล้วพบว่าไม่ยื่น หรือยื่นแต่ภาษีขาด	เบี้ยปรับ 1 เท่าหรือ 2 เท่าของภาษี นอกเหนือจากเงินเพิ่ม
จงใจแจ้งเท็จหรือใช้หลักฐานเท็จเพื่อเลี่ยงภาษี	จำคุก 3 เดือนถึง 7 ปี และปรับ 2,000 ถึง 200,000 บาท

ตัวอย่างสมมติ คุณยื่นแบบกระดาษกำหนดสิ้นมีนาคม มีภาษีต้องชำระ 10,000 บาท แต่ไปยื่นและจ่ายวันที่ 20 พฤษภาคม นับจากวันพ้นกำหนดจะเป็นเดือนเมษายนเต็ม 1 เดือน กับเดือนพฤษภาคมอีก 20 วัน ซึ่งเศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน รวม 2 เดือน เงินเพิ่มคือ 10,000 x 1.5% x 2 เท่ากับ 300 บาท ถ้าลากไปจ่ายเดือนธันวาคม เงินเพิ่มจะขึ้นเป็น 9 เดือน คือ 1,350 บาท และยังมีค่าปรับฐานไม่ยื่นตามกำหนดอีกส่วนหนึ่ง

เงินเพิ่มเดินทุกเดือนที่รอ ดังนั้นถ้าพลาดกำหนดไปแล้ว ยื่นและจ่ายวันนี้ถูกกว่ารอเดือนหน้าเสมอ อย่าปล่อยไว้จนเจ้าพนักงานออกหมายเรียก เพราะตอนนั้นเบี้ยปรับจะเข้ามาเพิ่มอีกชั้น

ภาษีก้อนใหญ่ ผ่อน 3 งวดได้โดยไม่เสียเงินเพิ่ม

หลายคนยื่นช้าเพราะเห็นยอดภาษีแล้วยังไม่มีเงินพอ ทั้งที่กฎหมายมีทางออกให้ ถ้ามีภาษีต้องชำระตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไป ทั้งภาษีครึ่งปีและสิ้นปี ผู้เสียภาษีขอผ่อนได้ 3 งวดเท่ากัน โดยไม่ต้องเสียเงินเพิ่ม

งวด	กำหนดชำระ
งวดที่ 1	พร้อมยื่นแบบ ภายใน 31 มีนาคม (หรือ 30 กันยายนสำหรับภาษีครึ่งปี)
งวดที่ 2	ภายใน 1 เดือนนับจากวันที่ต้องชำระงวดที่ 1
งวดที่ 3	ภายใน 1 เดือนนับจากวันที่ต้องชำระงวดที่ 2

ตัวอย่างสมมติ ภาษี 18,000 บาท ผ่อนงวดละ 6,000 บาท จ่ายงวดแรกตอนยื่นปลายมีนาคม งวดสองปลายเมษายน งวดสามปลายพฤษภาคม ภาระต่อเดือนเบาลงสามเท่าโดยไม่มีดอกเบี้ย เงื่อนไขที่ต้องจำคือ ถ้าพลาดงวดใดงวดหนึ่ง สิทธิผ่อนจะหมดทันที และภาษีงวดที่เหลือต้องเสียเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน การยื่นที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใช้แบบ บ.ช.35

กรณีที่ต้องดูวันให้ดีเป็นพิเศษ

ลาออกกลางปี

เงินเดือนตั้งแต่มกราคมถึงวันสุดท้ายที่ทำงานยังต้องนำมายื่นในรอบปีถัดไปตามปกติ ต่างกันแค่หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย นายจ้างต้องออกให้ภายใน 1 เดือนนับจากวันที่คุณออกจากงาน ถ้าย้ายไปที่ใหม่ในปีเดียวกัน คุณจะมีหนังสือรับรองสองใบ และต้องรวมเงินได้ทั้งสองแห่งในแบบเดียว การคำนวณภาษีจากเงินได้รวมดูได้ที่ วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

เริ่มรับงานอิสระหรือเปิดร้านกลางปี

ถ้าเริ่มมีเงินได้ 40(8) ในเดือนพฤษภาคม เงินได้เดือนพฤษภาคมและมิถุนายนเข้าข่าย ภ.ง.ด.94 ที่ต้องยื่นภายในกันยายนแล้ว คนที่เพิ่งเริ่มกิจการมักไม่รู้ว่ามีรอบนี้ และไปรู้ตอนยื่นสิ้นปีว่าพลาดกำหนด ภ.ง.ด.94 ไปแล้ว

ไม่มีภาษีต้องจ่ายแต่มีสิทธิได้คืน

กรณีนี้ไม่มีเงินเพิ่มให้กังวล แต่การยื่นเร็วทำให้เรื่องเข้าคิวพิจารณาเร็ว และการคืนเงินของกรมสรรพากรใช้การโอนเข้าบัญชีพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขประจำตัวประชาชน ถ้ายังไม่ได้ผูก ให้ทำก่อนยื่น ขั้นตอนทั้งหมดอยู่ใน ขอคืนภาษีทำยังไง

เอกสารที่ควรมีในมือก่อนนั่งลงยื่น

เหตุผลที่คนยื่นช้าส่วนใหญ่ไม่ใช่เพราะลืม แต่เพราะเปิดระบบแล้วพบว่าเอกสารยังไม่ครบ แล้วปิดไปก่อน จากนั้นก็ไม่ได้กลับมาอีกจนเลยกำหนด วิธีแก้คือเตรียมทุกอย่างไว้ในแฟ้มเดียวก่อนเปิดระบบ

เอกสาร	ได้จากใคร	ใช้กรอกส่วนไหน
หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย ทุกใบ	นายจ้าง ผู้ว่าจ้าง ธนาคาร	เงินได้และภาษีที่ถูกหัก
หนังสือรับรองเบี้ยประกัน	บริษัทประกัน	ค่าลดหย่อนกลุ่มประกัน
หนังสือรับรองการซื้อกองทุน	บริษัทจัดการกองทุน	ค่าลดหย่อนกลุ่มกองทุน
หนังสือรับรองดอกเบี้ยเงินกู้บ้าน	ธนาคารผู้ให้กู้	ดอกเบี้ยที่อยู่อาศัย
ใบเสร็จค่าเช่าหรือสมุดบัญชีรายรับ	ตัวคุณเอง	เงินได้ 40(5) ถึง 40(8)
เลขบัตรประชาชนของคู่สมรส บุตร พ่อแม่	ครอบครัว	ค่าลดหย่อนครอบครัว

ตัวอย่างสมมติ คุณมีเงินเดือนจากบริษัท ค่าเช่าห้องจากคอนโดหนึ่งห้อง และดอกเบี้ยเงินฝากที่ธนาคารหักภาษีไว้ แฟ้มของคุณควรมีหนังสือรับรองอย่างน้อยสองใบ คือจากนายจ้างและจากธนาคาร บวกสรุปค่าเช่ารายเดือนทั้งปี ถ้าค่าเช่าครึ่งปีแรกยื่นใน ภ.ง.ด.94 ไปแล้ว ให้เก็บหลักฐานการชำระภาษีครึ่งปีไว้ด้วย เพราะต้องนำยอดนั้นมาหักตอนยื่นสิ้นปี

ลำดับงานสำหรับคนที่ยังไม่เริ่ม

ถ้าวันนี้ยังไม่ได้แตะเรื่องภาษีปีนี้เลย ให้เริ่มจากรวบรวมหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกใบ จากนั้นรวมเอกสารลดหย่อนที่มี แล้วคำนวณคร่าว ๆ ว่าต้องจ่ายเพิ่มหรือได้คืน ถ้าต้องจ่ายตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไปและเงินสดตึง ให้วางแผนผ่อน 3 งวดตั้งแต่ตอนยื่น ถ้าได้คืน ให้ตรวจพร้อมเพย์ด้วยเลขบัตรประชาชน แล้วยื่นให้เสร็จก่อนสัปดาห์สุดท้ายของช่วงยื่น ถ้าสงสัยว่าเงินได้ของคุณต้องยื่นแบบใด สอบถามได้ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใกล้บ้าน