ค่าลดหย่อนบุตร 30,000 หรือ 60,000 บาท นับลูกคนที่เท่าไรถึงได้เพิ่ม

ค่าลดหย่อนบุตรตามที่กรมสรรพากรระบุคือหักได้คนละ 30,000 บาท สำหรับบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของคุณหรือคู่สมรส และถ้าเป็นบุตรคนที่ 2 ขึ้นไปที่เกิดตั้งแต่ปี 2561 จะหักได้คนละ 60,000 บาท ส่วนค่าฝากครรภ์และคลอดบุตรเป็นสิทธิแยกอีกต่างหาก หักตามที่จ่ายจริงไม่เกิน 60,000 บาทต่อการตั้งครรภ์หนึ่งครั้ง

เรื่องที่คนยื่นภาษีแล้วพลาดบ่อยมีสามจุด ได้แก่ นับลูกคนที่เท่าไร ลูกเข้าเงื่อนไขอายุและรายได้หรือยัง และใครในบ้านควรเป็นคนใช้สิทธิ

ลูกคนที่เท่าไรถึงได้ 60,000 บาท

ลูกทุกคนได้ 30,000 บาทเป็นฐาน ส่วนเพิ่มอีก 30,000 บาทมีเงื่อนไขสองข้อพร้อมกัน คือเป็นบุตรคนที่ 2 ขึ้นไป และเกิดตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นมา ลูกที่เกิดก่อนปี 2561 ไม่ได้ส่วนเพิ่มนี้ไม่ว่าจะเป็นคนที่เท่าไรก็ตาม ส่วนบุตรบุญธรรมถูกยกเว้นจากส่วนเพิ่ม ตามที่หน้า Clear Cut ของกรมสรรพากรระบุ

ครอบครัว	ลูกและปีเกิด	ค่าลดหย่อนบุตรรวม
ก	คนเดียว เกิด 2563	30,000 บาท
ข	สองคน เกิด 2560 และ 2563	30,000 + 60,000 = 90,000 บาท
ค	สามคน เกิด 2559, 2562 และ 2565	30,000 + 60,000 + 60,000 = 150,000 บาท
ง	สองคน เกิด 2555 และ 2557	30,000 + 30,000 = 60,000 บาท

ครอบครัว ง เห็นภาพชัดว่าทำไมต้องดูปีเกิด ลูกคนที่สองเกิดก่อนปี 2561 จึงได้แค่ 30,000 บาท และครอบครัว ข ได้ส่วนเพิ่มจากลูกคนที่เกิดปี 2563 เท่านั้น

ลำดับของลูกให้นับตามลำดับการเกิดของบุตรที่ชอบด้วยกฎหมาย ถ้าครอบครัวมีกรณีพิเศษ เช่น บุตรที่เสียชีวิตแล้ว บุตรที่รับรองภายหลัง หรือพ่อแม่มีบุตรจากการสมรสเดิม ควรโทรสายด่วนสรรพากร 1161 ถามว่านับลำดับอย่างไรก่อนกรอกแบบ เพราะผลต่างต่อคนคือ 30,000 บาทของเงินได้สุทธิ

เงื่อนไขของลูก อายุ การเรียน และรายได้

สิทธิหักลดหย่อนบุตรไม่ได้อยู่ตลอดจนลูกโต ลูกแต่ละคนต้องผ่านเงื่อนไขในแต่ละปีภาษี

เรื่อง	เงื่อนไข
อายุ	ไม่ถึง 20 ปี หรืออายุไม่เกิน 25 ปีถ้ากำลังศึกษา
ระดับการศึกษา	อนุปริญญา ปริญญาตรี หรือสูงกว่า รวมหลักสูตรเนติบัณฑิต
ผู้บกพร่อง	บุตรที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ หักได้
เงินได้ของลูก	ไม่ถึง 30,000 บาทในปีนั้น ไม่นับเงินได้ที่ยกเว้นตามมาตรา 42
ถิ่นที่อยู่	ถ้าคุณเป็นผู้อยู่ในไทย 180 วันขึ้นไป ลูกอยู่ที่ไหนก็หักได้ ถ้าไม่ใช่ ลูกต้องอยู่ในไทย 180 วัน

เงื่อนไขที่ทำให้สิทธิหายคือเงินได้ของลูก ลูกอายุ 19 ปีที่รับจ้างถ่ายแบบหรือทำงานพาร์ตไทม์ได้ปีละ 30,000 บาทขึ้นไป จะหมดสิทธิทั้งก้อนทันที ไม่มีการลดสัดส่วน และดอกเบี้ยบัญชีเงินฝากที่เปิดให้ลูกก็นับรวมเป็นเงินได้ได้ ถ้าลูกมีเงินฝากจำนวนมากในชื่อตัวเอง ควรดูยอดดอกเบี้ยทั้งปีก่อนตัดสินใจใช้สิทธิ

ช่วงที่ต้องตรวจเป็นพิเศษคืออายุ 19 ถึง 22 ปี ลูกที่ครบ 20 ปีแล้วและยังเรียนมัธยมปลายหรือ ปวช. ไม่เข้าส่วนขยายถึง 25 ปี เพราะเงื่อนไขกำหนดไว้ที่ระดับอนุปริญญาขึ้นไป ส่วนลูกที่เรียนปริญญาตรีตามปกติจะเข้าเงื่อนไขไปจนถึงอายุ 25 ปี วิธีนับอายุในปีที่ลูกครบ 20 หรือ 25 พอดี ให้ถามสรรพากรพื้นที่ก่อนยื่น

ตัวอย่างคำนวณภาษีทั้งก้อน ก่อนและหลังใช้ลดหย่อนบุตร

ตัวอย่างสมมติ ครอบครัว ข เงินได้สุทธิก่อนใช้ลดหย่อนบุตร 620,000 บาท

รายการ	ก่อนใช้ลดหย่อนบุตร	หลังใช้ 90,000 บาท
เงินได้สุทธิ	620,000 บาท	530,000 บาท
ช่วง 150,001 - 300,000 (5%)	7,500 บาท	7,500 บาท
ช่วง 300,001 - 500,000 (10%)	20,000 บาท	20,000 บาท
ช่วง 500,001 - 750,000 (15%)	18,000 บาท (120,000 บาท)	4,500 บาท (30,000 บาท)
ภาษีรวม	45,500 บาท	32,000 บาท

ผลคือประหยัด 13,500 บาท เท่ากับ 90,000 x 15% เพราะทั้งก้อนอยู่ในขั้น 15% ใช้ตารางขั้นภาษีด้านบนเทียบกับฐานภาษีของคุณได้ทันที

ประหยัดภาษีได้เท่าไร ขึ้นกับขั้นภาษีของผู้ใช้สิทธิ

ค่าลดหย่อนไม่ได้ลดภาษีเท่าตัวเลข แต่ลดเงินได้สุทธิก่อนคูณอัตราภาษีก้าวหน้า ภาษีที่ประหยัดได้จึงเท่ากับยอดลดหย่อนคูณอัตราของขั้นที่ฐานภาษีอยู่ อัตราก้าวหน้าและช่วงเงินได้สุทธิอยู่ใน วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ตัวอย่างสมมติ ครอบครัว ข ลูกสองคน ค่าลดหย่อนบุตรรวม 90,000 บาท

ขั้นภาษีของผู้ใช้สิทธิ	ประหยัดภาษีจาก 90,000 บาท
5% (เงินได้สุทธิ 150,001 - 300,000)	4,500 บาท
10% (300,001 - 500,000)	9,000 บาท
15% (500,001 - 750,000)	13,500 บาท
20% (750,001 - 1,000,000)	18,000 บาท

การคำนวณนี้ใช้ได้เมื่อก้อน 90,000 บาทไม่ข้ามขั้น ถ้าเงินได้สุทธิของคุณอยู่ที่ 520,000 บาทก่อนใช้สิทธิ ส่วนที่เกิน 500,000 บาท 20,000 บาทแรกถูกลดที่ 15% ได้ 3,000 บาท ที่เหลือ 70,000 บาทลดที่ 10% ได้ 7,000 บาท รวมประหยัดได้ 10,000 บาทเท่านั้น ไม่ใช่ 13,500 บาท จึงต้องดูว่าฐานภาษีอยู่ตรงไหนของแต่ละขั้น

คนที่เงินได้สุทธิหลังหักลดหย่อนทั้งหมดไม่ถึง 150,000 บาท ไม่ต้องเสียภาษีอยู่แล้ว ลดหย่อนบุตรไม่ได้ช่วยเพิ่มอะไร ไม่มีเงินคืนเกินกว่าภาษีที่ถูกหักไว้ ยกเว้นกรณีหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้เกินแล้วขอคืนได้ตามขั้นตอนใน ขอคืนภาษี

ค่าฝากครรภ์และคลอดบุตร เป็นสิทธิแยกจากลดหย่อนลูก

ตั้งแต่ปีภาษี 2561 ค่าฝากครรภ์และค่าคลอดบุตรหักได้ตามจำนวนที่จ่ายจริงในปีภาษีนั้น สำหรับการตั้งครรภ์แต่ละครั้ง ไม่เกิน 60,000 บาท และเมื่อรวมกับสวัสดิการที่ได้จากนายจ้างหรือหน่วยงานรัฐสำหรับการตั้งครรภ์ครั้งนั้นแล้ว ต้องไม่เกิน 60,000 บาท

ตัวอย่างสมมติ ค่าฝากครรภ์และค่าคลอดที่โรงพยาบาลรวม 80,000 บาท คุณได้เงินสวัสดิการจากสิทธิของตัวเอง 15,000 บาท

• หักได้ไม่เกิน 60,000 - 15,000 = 45,000 บาท ไม่ถึง 60,000 บาท
• ถ้าค่าใช้จ่ายรวมแค่ 30,000 บาท และสวัสดิการ 15,000 บาท ควรคิดส่วนต่างที่จ่ายเองจริง ซึ่งเป็นยอดที่ใช้ใบเสร็จยืนยันได้

สิทธินี้แยกจากลดหย่อนบุตร ในปีที่ลูกเกิด คุณใช้ค่าคลอดตามที่จ่ายจริงได้ และใช้ลดหย่อนบุตร 30,000 หรือ 60,000 บาทของลูกคนนั้นได้ด้วย โดยเป็นสิทธิของปีที่เกิดเลย ไม่ต้องรอปีถัดไป ถ้าฝากครรภ์ช่วงปลายปีและคลอดต้นปีหน้า ให้แยกใบเสร็จตามปีที่จ่ายจริง ส่วนสิทธิประโยชน์ตอนคลอดบุตรจากประกันสังคมอ่านเพิ่มได้ที่ สิทธิประโยชน์ประกันสังคม

เอกสารที่ต้องมีสำหรับค่าฝากครรภ์และคลอดคือใบรับรองแพทย์ที่ยืนยันการตั้งครรภ์ และใบเสร็จรับเงินจากสถานพยาบาลที่ระบุชื่อผู้ชำระ

สามีภรรยาทั้งคู่มีรายได้ ใครควรใช้สิทธิ

กรมสรรพากรระบุให้หักบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของผู้มีเงินได้หรือของคู่สมรส ซึ่งหมายความว่าเมื่อทั้งสองคนมีเงินได้ ลูกคนเดียวกันไม่ควรถูกนำมาหักซ้ำสองคน ถ้าไม่แน่ใจว่าเกณฑ์การแบ่งสิทธิของครอบครัวคุณทำได้หรือไม่ ให้โทร 1161 ก่อนยื่น

ตัวอย่างสมมติ สามีมีเงินได้สุทธิ 800,000 บาท อยู่ขั้น 20% ภรรยามีเงินได้สุทธิ 300,000 บาท อยู่ขั้น 5% ลูกสองคนค่าลดหย่อน 90,000 บาท

ผู้ใช้สิทธิ	ภาษีที่ประหยัดโดยประมาณ
สามี (ขั้น 20%)	90,000 x 20% = 18,000 บาท
ภรรยา (ขั้น 5%)	90,000 x 5% = 4,500 บาท

ในกรณีนี้ผู้ที่อยู่ขั้นสูงกว่าคือสามี ควรเป็นผู้ใช้สิทธิ ผลต่างระหว่างสองทางเลือกคือ 13,500 บาทต่อปี ก่อนตัดสินใจให้ตรวจก่อนว่าฐานภาษีของสามียังอยู่ในขั้น 20% หลังหักลดหย่อนอื่นครบแล้วหรือไม่ เพราะถ้าลดหย่อนอื่นดันฐานลงไปขั้น 15% ผลต่างจะน้อยลง

ครอบครัวที่ภรรยาไม่ทำงาน ไม่มีเงินได้พึงประเมิน สามีใช้สิทธิลดหย่อนบุตรได้เต็ม รายการอื่นที่ต้องดูร่วมกันอยู่ใน รายการลดหย่อนภาษีทั้งหมด ซึ่งรวมค่าลดหย่อนคู่สมรสและพ่อแม่ ส่วนกรณีให้พ่อแม่ใช้สิทธิลดหย่อนพ่อแม่ของแต่ละฝ่าย ดูเงื่อนไขที่ ค่าลดหย่อนพ่อแม่

ขั้นตอนใช้สิทธิตอนยื่นแบบ

1. รวบรวมปีเกิดของลูกทุกคน และเรียงลำดับพี่คนโตถึงน้องคนเล็ก
2. เช็กว่าลูกแต่ละคนผ่านเกณฑ์อายุ การเรียน และรายได้ในปีภาษีนั้น
3. กรอกจำนวนลูกที่ได้ 30,000 บาท และจำนวนลูกที่ได้ 60,000 บาทแยกกัน ในแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 หรือระบบยื่นออนไลน์ ตามขั้นตอนใน ยื่นภาษีออนไลน์
4. ถ้าปีนั้นมีค่าฝากครรภ์และคลอด ให้กรอกแยกในช่องของตัวเอง
5. ตรวจกำหนดยื่นปีนั้นที่ กำหนดยื่นภาษี

ลืมใช้สิทธิในปีที่ผ่านมา ทำอย่างไร

ครอบครัวที่ลูกคนที่สองเกิดหลังปี 2561 แต่ยังกรอกลูกทุกคนเป็นคนละ 30,000 บาทมาหลายปี จะเสียส่วนต่างปีละ 30,000 บาทของเงินได้สุทธิ ถ้าอยู่ขั้น 10% ก็คือ 3,000 บาทต่อปี สามปีก็ 9,000 บาท ทางแก้คือยื่นแบบเพิ่มเติม (ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ฉบับเพิ่มเติม) เพื่อขอคืนภาษี ตามระยะเวลาที่กฎหมายให้ขอคืนได้ ซึ่งถ้าเกินกำหนดจะขอไม่ได้ ควรเช็กระยะเวลากับสรรพากรพื้นที่ก่อนเตรียมเอกสาร และขั้นตอนที่คล้ายกันอ่านได้ใน วิธีขอคืนภาษี

สำหรับลูกที่เรียนต่างประเทศ ถ้าคุณเป็นผู้อยู่ในไทยเกิน 180 วันในปีภาษี ลูกอยู่ที่ไหนก็ใช้สิทธิได้ตามที่กรมสรรพากรระบุ ขอเพียงเข้าเงื่อนไขอายุ การศึกษา และรายได้ของลูกครบ

เอกสารที่ควรเก็บไว้

• สำเนาสูติบัตรของลูกทุกคน และทะเบียนบ้านที่แสดงความเป็นบิดามารดา
• ทะเบียนสมรส ถ้าใช้สิทธิลูกที่เป็นบุตรของคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย
• หนังสือรับรองสถานะการเป็นนักเรียนหรือนักศึกษา สำหรับลูกที่อายุ 20 ถึง 25 ปี
• ใบรับรองแพทย์ยืนยันการตั้งครรภ์ และใบเสร็จรับเงินค่าฝากครรภ์และคลอด
• หนังสือรับรองสวัสดิการที่ได้จากนายจ้างหรือหน่วยงานรัฐ ถ้ามี เพื่อคำนวณเพดาน 60,000 บาทรวม

กรมสรรพากรอาจขอดูหลักฐานภายหลังการยื่น ให้เก็บเอกสารไว้ตามระยะเวลาที่กฎหมายภาษีกำหนด กรณีลูกมีเงินได้หลายทาง หรือครอบครัวมีบุตรบุญธรรมและบุตรที่เกิดก่อนสมรส ถามสายด่วน 1161 หรือสรรพากรพื้นที่ก่อนยื่นจะประหยัดเวลากว่าแก้แบบทีหลัง