ภาษีเงินปันผล หุ้น 10% หรือยื่นรวม ดูจากขั้นภาษีของคุณ

เงินปันผลจากหุ้นไทยถูกหักภาษีไว้ก่อนเข้าบัญชี 10% ตามที่สรรพากรอธิบายไว้ในหนังสือตอบข้อหารือ แต่คำถามที่ผู้ถือหุ้นมักตัดสินใจผิดคือ ควรปล่อยให้ 10% นั้นจบเลย หรือนำปันผลไปรวมกับเงินได้อื่นตอนยื่นแบบประจำปี ตัวตัดสินคือขั้นภาษีสูงสุดที่เงินได้อื่นของคุณไปถึง

คำอธิบายพื้นฐานเรื่องปันผลและวัน XD อยู่ที่ หุ้นปันผลคืออะไร และ XD คืออะไร หน้านี้ข้ามส่วนนั้นไป และเริ่มที่ใบหักภาษีที่คุณได้รับ แล้วไล่ว่าจะเลือกทางไหน ใช้ตัวเลขอะไร และกรณีพิเศษมีอะไรบ้าง

เงินปันผลที่เข้าบัญชีผ่านอะไรมาแล้ว

ลำดับเงินจากบริษัทถึงคุณมีสองชั้นภาษี ชั้นแรกบริษัทเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรก่อนจะเอามาจ่ายปันผล ชั้นที่สองผู้จ่ายหักภาษี ณ ที่จ่ายจากปันผลที่จ่ายให้บุคคลธรรมดา 10% คำสั่ง ป.119/2545 ของสรรพากรสร้างกลไกให้ผู้ถือหุ้นนำภาษีชั้นแรกกลับมาเป็นเครดิตได้ ถ้าเลือกยื่นรวม

ชั้น	ใครจ่าย	เท่าไร	หมายเหตุ
1	บริษัท	อัตราภาษีนิติบุคคลของกำไรก้อนนั้น	คุณไม่เห็นตัวเลขนี้ในบัญชี
2	ผู้จ่ายปันผลหักไว้	10% ของปันผล	ปรากฏในหนังสือรับรองการหักภาษี
3	คุณ ตอนยื่นแบบประจำปี	แล้วแต่ทางที่เลือก	ใช้ภาษีที่ถูกหักเป็นเครดิต

บรรทัดล่างของหนังสือรับรองที่ผู้จ่ายออกให้เป็นสิ่งที่คุณใช้ตัดสินใจ ถ้าไม่เข้าใจโครงสร้างเอกสารนี้ ดูที่ ทวิ 50 คืออะไร และดูหลักการหักภาษีทั้งระบบที่ ภาษีหัก ณ ที่จ่ายคืออะไร

สองทางเลือก และสิ่งที่แต่ละทางทำให้ต่างกัน

หนังสือตอบข้อหารือเรื่องนี้ระบุว่า ผู้ได้รับปันผลมีสิทธิเลือกไม่ต้องนำเงินปันผลไปรวมคำนวณภาษีสิ้นปี ถ้าเลือกนำไปรวมก็มีสิทธิได้เครดิตภาษีตามมาตรา 47 ทวิ

• ทางที่ 1 ปล่อยให้ 10% เป็นภาษีสุดท้าย ไม่ต้องใส่ปันผลในแบบ ภ.ง.ด.90 และไม่มีเครดิต
• ทางที่ 2 ยื่นรวม ปันผลบวกเครดิตภาษีเข้าเงินได้ คิดภาษีตามขั้น แล้วหักทั้งภาษีที่ถูกหัก 10% และเครดิตออก

สูตรเครดิตตามคำสั่ง ป.119/2545 คืออัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของผู้จ่าย หารด้วย (100 ลบอัตรานั้น) แล้วคูณเงินปันผลที่ได้รับ เครดิตนี้ต้องนำมารวมเป็นเงินได้พึงประเมินด้วย และใช้เฉพาะตอนคำนวณภาษีสิ้นปีของผู้อยู่ในประเทศไทยที่ได้รับปันผลจากนิติบุคคลไทย ไม่เกี่ยวกับการหักภาษี ณ ที่จ่าย

ตารางตัดสินใจตามขั้นภาษีสูงสุดของคุณ

เพื่อให้เห็นภาพ ผมสมมติว่าเงินปันผลก่อนหัก 10,000 บาท และอัตราภาษีนิติบุคคลของบริษัทที่จ่ายเป็น 20% ซึ่งเป็นตัวเลขสมมติ ไม่ใช่อัตราของบริษัทใดจริง บริษัทอาจมีอัตราอื่น ให้ตรวจจากหนังสือรับรองของคุณ

คำนวณพื้นฐาน เครดิต = 20 หาร 80 คูณ 10,000 = 2,500 บาท เงินได้ที่นำไปคิดภาษี = 10,000 + 2,500 = 12,500 บาท ภาษีที่ถูกหักไว้แล้ว = 1,000 บาท เครดิตที่ใช้ได้ทั้งหมด = 1,000 + 2,500 = 3,500 บาท

ขั้นภาษีสูงสุดของคุณ	ภาษีจากปันผลรวมเครดิต	ได้คืน หรือจ่ายเพิ่ม	เงินสุทธิหลังภาษีทางที่ 2	เงินสุทธิทางที่ 1
0% (เงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000)	0	ได้คืน 3,500	12,500	9,000
5%	625	ได้คืน 2,875	11,875	9,000
10%	1,250	ได้คืน 2,250	11,250	9,000
15%	1,875	ได้คืน 1,625	10,625	9,000
20%	2,500	ได้คืน 1,000	10,000	9,000
25%	3,125	ได้คืน 375	9,375	9,000
30%	3,750	จ่ายเพิ่ม 250	8,750	9,000
35%	4,375	จ่ายเพิ่ม 875	8,125	9,000

ตารางบอกว่าจุดเปลี่ยนอยู่ระหว่างขั้น 25% กับ 30% ภายใต้สมมติฐานอัตรานิติบุคคล 20% ถ้าอัตราของบริษัทที่จ่ายต่างจากนี้ จุดเปลี่ยนก็ขยับ วิธีเช็กเร็ว คือเอาขั้นภาษีของคุณคูณ 1.25 แล้วเทียบกับ 35% ถ้าผลต่ำกว่า 35% การยื่นรวมให้เงินคืนมากกว่า

อ่านวิธีหาขั้นภาษีของคุณที่ ภาษีอัตราก้าวหน้า ตัวเลขที่ต้องใช้คือเงินได้สุทธิหลังหักลดหย่อน ไม่ใช่เงินเดือนรวม

ข้อควรรู้เมื่อรวมปันผลยื่น

หลักตามคำสั่ง ป.119/2545 ข้อ 19 สรุปได้สามเรื่อง

1. เลือกรวมแล้ว ต้องรวมปันผลที่ได้เครดิตจากผู้จ่ายทุกรายในปีภาษี เลือกเฉพาะบางรายไม่ได้
2. เครดิตต้องบวกเป็นเงินได้ด้วย ถ้าลืมบวก ตัวเลขภาษีจะผิด
3. ถ้าหนังสือรับรองถูกต้องแต่คุณใช้เครดิตเกินสิทธิ ผู้รับต้องรับผิดเอง ส่วนถ้าหนังสือรับรองผิดแล้วคุณใช้ตาม ผู้จ่ายกับผู้รับรับผิดร่วมกัน

ข้อ 3 ย้ำว่าควรอ่านหนังสือรับรองทุกครั้ง อย่าดูแค่ยอดที่ถูกหัก ถ้าตัวเลขไม่สอดคล้องกับยอดปันผลที่เข้าบัญชี ให้ถามบริษัทหลักทรัพย์หรือนายทะเบียนก่อนยื่น

กรณีที่ไม่ได้เครดิต

ไม่ใช่ปันผลทุกก้อนที่ได้เครดิต คำสั่ง ป.119/2545 ยกกรณีไม่ได้เครดิตไว้ เช่น ปันผลจากบริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนและจ่ายจากกำไรที่ได้รับยกเว้นภาษีนิติบุคคล และกำไรจากกองทุนรวมบางประเภท ในหนังสือตอบข้อหารือ กค 0706/4588 สรรพากรยกตัวอย่างว่า ถ้าจ่ายรวม 100 บาท โดย 40 บาทมาจากกำไรที่เสียภาษีนิติบุคคลแล้ว และ 60 บาทมาจากกองทุน ผู้จ่ายต้องหักภาษีเต็มจำนวนและระบุในหนังสือรับรองชัดเจนว่า เฉพาะ 40 บาทได้เครดิต

แหล่งปันผล	เครดิตตามมาตรา 47 ทวิ	หมายเหตุ
บริษัทไทยที่เสียภาษีนิติบุคคลปกติ	ได้	รวมยื่นแล้วใช้สูตรเครดิต
บริษัทที่ได้รับส่งเสริมการลงทุน จ่ายจากกำไรที่ยกเว้นภาษี	ไม่ได้	ดูข้อความในหนังสือรับรอง
กำไรส่วนที่มาจากกองทุนรวมบางประเภท	ไม่ได้	ผู้จ่ายต้องแยกส่วนให้เห็น
ปันผลจ่ายปนกันหลายแหล่ง	ได้เฉพาะส่วนที่ระบุ	ดูยอดแต่ละส่วนในเอกสาร

ผู้ลงทุนผ่านกองทุนรวมหุ้นควรรู้ว่าตัวเลขที่เห็นใน กองทุนรวมคืออะไร ไม่ได้บอกเรื่องเครดิตภาษี ต้องไปดูหนังสือรับรองของกองทุนนั้น

ลูกที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะมีหุ้น

สรรพากรอธิบายกรณีนี้ว่า ถ้าบิดามารดาสมรสกันตลอดปีภาษี เงินปันผลของลูกถือเป็นเงินได้ของบิดา ถ้าไม่ได้สมรสกันตลอดปี ถือเป็นเงินได้ของผู้มีอำนาจปกครอง และถ้าปกครองร่วมกันถือเป็นของบิดา กฎเดียวกันใช้กับบุตรบุญธรรมที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ผู้ปกครองที่เปิดบัญชีหุ้นให้ลูกจึงควรคิดว่าปันผลนั้นไปอยู่ในแบบของใคร ก่อนตัดสินใจรวมยื่น

เรื่องที่ต้องทำก่อนยื่นทุกปี คือเก็บหนังสือรับรองให้ครบทุกใบ ปันผลหุ้นไทยอาจมาจากหลายบริษัทหลักทรัพย์ และบางรายส่งเอกสารเป็นไฟล์อิเล็กทรอนิกส์เท่านั้น ถ้าขาดใบใดใบหนึ่ง ยอดภาษีที่ถูกหักและเครดิตที่ใช้ได้จะไม่ครบ ทำให้ตัวเลขในแบบไม่ตรงกับข้อมูลที่สรรพากรได้รับจากผู้จ่าย

เงินปันผลจากต่างประเทศ ไม่ใช่เรื่องเดียวกับหุ้นไทย

ทุกอย่างข้างบนเป็นปันผลจากนิติบุคคลไทย ปันผลหุ้นต่างประเทศอยู่ภายใต้คำสั่งกรมสรรพากร ป.161 และ ป.162 ซึ่งอธิบายมาตรา 41 วรรคสอง ตามเอกสารถามตอบของกองกฎหมายสรรพากร คุณมีหน้าที่นำเงินได้จากต่างประเทศมารวมคำนวณภาษีเมื่อครบสองข้อ

• เงินได้เกิดตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 เป็นต้นไป ในปีภาษีที่คุณอยู่ในประเทศไทยรวมตั้งแต่ 180 วัน
• คุณนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทยในปีนั้นหรือปีหลังจากนั้น

ภาษีเสียในปีที่นำเข้ามา เอกสารยกตัวอย่างนาย ก. ที่ได้ปันผลต่างประเทศในปี 2567 แล้วโอนเข้าไทยปี 2568 ต้องรวมคำนวณสำหรับปีภาษี 2568 เงินที่เกิดก่อน 2567 ไม่ต้องรวม แม้นำเข้ามาในภายหลัง การอยู่ในไทย 179 วันถือว่าไม่ใช่ผู้อยู่ในไทยในปีนั้น

คำว่านำเข้ากินความกว้าง เอกสารเดียวกันยกตัวอย่างการโอนผ่านบัญชีธนาคาร การโอนผ่านระบบออนไลน์ และการนำเงินติดตัวเข้ามา สิ่งที่เอกสารที่ผมอ่านไม่ได้ลงรายละเอียด คือการหักภาษีที่ต่างประเทศและการนำมาเป็นเครดิตในไทย กรณีที่มีหุ้นต่างประเทศจำนวนมากควรปรึกษาสรรพากรหรือนักบัญชีก่อนยื่น

ตัวอย่างสมมติ ผู้ถือหุ้นสองคนปีเดียวกัน

คุณมะลิเป็นข้าราชการเกษียณ เงินได้สุทธิหลังลดหย่อนประมาณ 100,000 บาท ได้ปันผลรวมทั้งปี 30,000 บาท จากหุ้นไทยที่เสียภาษีนิติบุคคล 20% เครดิตเท่ากับ 7,500 บาท เงินได้ที่คิดรวม 37,500 บาท รวมกับ 100,000 ได้ 137,500 บาท ยังอยู่ในขั้นยกเว้น ภาษี 0 ภาษีที่ถูกหัก 3,000 บาทและเครดิต 7,500 บาท รวม 10,500 บาท ขอคืนได้ทั้งหมด

คุณวีรพนักงานบริษัท เงินได้สุทธิ 2,500,000 บาท อยู่ขั้น 30% ปันผล 30,000 บาท จบที่ 10% ได้สุทธิ 27,000 บาท ถ้ารวมยื่น ภาษีจากเงินได้ 37,500 บาท ที่ 30% เท่ากับ 11,250 บาท ลบเครดิตรวม 10,500 บาท ต้องจ่ายเพิ่ม 750 บาท จึงไม่ควรรวมยื่น

ตัวอย่างทั้งสองเป็นตัวเลขสมมติ และอัตรา 20% เป็นสมมติฐานเพื่อสาธิต

สองตัวอย่างนี้สะท้อนหลักเดียวกัน คนที่มีเงินได้อื่นน้อยได้ภาษีที่บริษัทจ่ายไปแล้วกลับคืนผ่านเครดิต ส่วนคนที่อยู่ขั้นสูงจ่ายภาษีเต็มอัตราของตัวเองบนก้อนเงินที่ถูกบวกเครดิตเข้าไปด้วย จึงไม่คุ้ม ควรคำนวณใหม่ทุกปี เพราะขั้นภาษีของคุณเปลี่ยนตามเงินเดือน โบนัส และค่าลดหย่อนที่ใช้ในปีนั้น และยอดปันผลของแต่ละปีก็ไม่เท่ากัน

วิธีทำตามขั้น

1. รวบรวมหนังสือรับรองการหักภาษีจากทุกบริษัทหลักทรัพย์และกองทุน
2. แยกว่าปันผลก้อนไหนระบุว่าได้เครดิต ก้อนไหนไม่ได้
3. หาขั้นภาษีสูงสุดของคุณหลังลดหย่อน
4. เทียบกับตารางด้านบนตามอัตราที่ระบุในเอกสาร
5. ถ้าเลือกรวม ใส่ปันผลและเครดิตในแบบ ภ.ง.ด.90 แล้วใช้ยอดที่ถูกหักไว้เป็นเครดิต ขั้นตอนออนไลน์ดูที่ ยื่นภาษีออนไลน์
6. ถ้าได้คืนภาษี ดูขั้นตอนรับเงินที่ ขอคืนภาษี

ปันผลของคุณมีทั้งหุ้นไทย กองทุน และต่างประเทศ หรือไม่แน่ใจว่าหนังสือรับรองระบุเครดิตครบหรือไม่ โทร RD Intelligence Center 1161 พร้อมหนังสือรับรองในมือ ก่อนวันสุดท้ายของการยื่น ภ.ง.ด.90