อัตราภาษีเงินได้ขั้นบันได 0% ถึง 35% อ่านตารางแล้วคิดเองได้

อัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของไทยมี 7 ช่วง เริ่มจาก 0% สำหรับเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรก แล้วไล่ขึ้น 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30% จนถึง 35% สำหรับส่วนที่เกิน 5,000,000 บาท จุดที่คนเข้าใจผิดมากที่สุดคือคิดว่าพอรายได้ข้ามเส้นไปช่วงที่สูงกว่า ภาษีทั้งก้อนจะถูกคิดด้วยอัตราใหม่ ความจริงอัตราใหม่ใช้เฉพาะส่วนที่เกินเส้นเท่านั้น

ด้านล่างเป็นตารางอัตรา วิธีไล่คำนวณทีละช่อง ตัวเลขภาษีที่จ่ายจริงเมื่อเงินได้สุทธิอยู่ระดับต่าง ๆ และเหตุผลที่อัตราขั้นบนสุดของคุณเป็นตัวชี้ว่าค่าลดหย่อนคุ้มแค่ไหน ตัวอย่างทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิด

ตารางอัตราที่ใช้กับเงินได้สุทธิ

ตารางนี้ใช้กับเงินได้ที่เกิดตั้งแต่ปีภาษี 2560 เป็นต้นมา ตามที่กรมสรรพากรประกาศไว้ในหน้าอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คอลัมน์ภาษีสูงสุดของช่วงคือภาษีที่เกิดขึ้นถ้าเงินได้สุทธิของคุณเต็มช่วงนั้น

เงินได้สุทธิ (บาท)	อัตรา	ภาษีสูงสุดในช่วง (บาท)	ภาษีสะสมเมื่อเต็มช่วง (บาท)
0 - 150,000	ยกเว้น	0	0
150,001 - 300,000	5%	7,500	7,500
300,001 - 500,000	10%	20,000	27,500
500,001 - 750,000	15%	37,500	65,000
750,001 - 1,000,000	20%	50,000	115,000
1,000,001 - 2,000,000	25%	250,000	365,000
2,000,001 - 5,000,000	30%	900,000	1,265,000
เกิน 5,000,000	35%	ไม่มีเพดาน	-

คอลัมน์ขวาสุดคือตัวช่วยคิดเร็วที่สุด เมื่อรู้ภาษีสะสมที่ต้นแต่ละช่วงแล้ว ไม่ต้องไล่บวกทุกช่องทุกครั้ง แค่หยิบตัวเลขต้นช่วงมาบวกกับส่วนที่เกิน ซึ่งจะอธิบายในหัวข้อสูตรลัดด้านล่าง

อีกจุดที่ต้องจำคือช่องแรก 150,000 บาทที่ยกเว้นภาษี กรมสรรพากรอธิบายว่ามาจากพระราชกฤษฎีกาที่ยกเว้นรัษฎากร ตัวเลขนี้เป็นเงินได้สุทธิ คือหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว ดังนั้นรายได้ต่อปีที่เสียภาษีศูนย์บาทจึงสูงกว่า 150,000 บาทมาก รายละเอียดเรื่องขั้นตอนจากรายได้มาเป็นเงินได้สุทธิอยู่ใน วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

คิดทีละช่อง: มนุษย์เงินเดือน 50,000 บาทต่อเดือน

ตัวอย่างสมมติ พนักงานเงินเดือน 50,000 บาทต่อเดือน ไม่มีโบนัส ได้รายได้ทั้งปี 600,000 บาท จากนั้นไล่ลงมาเป็นเงินได้สุทธิ

1. รายได้ทั้งปี 600,000 บาท
2. หักค่าใช้จ่ายเหมา 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท ได้ 100,000 บาท (50% ของ 600,000 คือ 300,000 จึงชนเพดาน)
3. หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท
4. หักเงินสมทบประกันสังคมที่จ่ายจริงทั้งปี สมมติ 9,000 บาท
5. เงินได้สุทธิ = 600,000 - 100,000 - 60,000 - 9,000 = 431,000 บาท

ภาษีของเงินได้สุทธิ 431,000 บาท คิดตามช่วงที่เงินก้อนนี้เดินผ่าน

ช่วงที่เดินผ่าน	ส่วนของเงินได้สุทธิในช่วงนั้น	อัตรา	ภาษี
0 - 150,000	150,000	ยกเว้น	0
150,001 - 300,000	150,000	5%	7,500
300,001 - 431,000	131,000	10%	13,100
รวม	431,000		20,600

ภาษีทั้งปีคือ 20,600 บาท คิดเป็น 4.78% ของเงินได้สุทธิ และเพียง 3.43% ของรายได้ 600,000 บาท ทั้งที่ขั้นบนสุดที่เงินก้อนนี้ไปถึงคือ 10% ถ้าใครคิดว่า "ฉันอยู่ขั้น 10% ก็เสีย 10% ของ 431,000" จะได้ 43,100 บาท เกินจริงไปกว่าสองเท่า

อัตราขั้นบนกับภาษีที่จ่ายจริง ต่างกันเท่าไร

อัตราของช่วงบนสุดที่คุณไปถึงเรียกว่าอัตราภาษีส่วนเพิ่ม (marginal rate) บอกว่าเงินบาทถัดไปที่ได้เพิ่มจะถูกหักเท่าไร ส่วนภาษีที่จ่ายจริงหารด้วยเงินได้สุทธิเรียกอัตราภาษีที่แท้จริง (effective rate) ตารางนี้คำนวณจากภาษีสะสมข้างต้น

เงินได้สุทธิ (บาท)	ภาษีทั้งปี (บาท)	อัตราส่วนเพิ่ม	ภาษีต่อเงินได้สุทธิ
300,000	7,500	5%	2.50%
500,000	27,500	10%	5.50%
750,000	65,000	15%	8.67%
1,000,000	115,000	20%	11.50%
1,500,000	240,000	25%	16.00%
2,000,000	365,000	25%	18.25%
3,000,000	665,000	30%	22.17%
5,000,000	1,265,000	30%	25.30%
6,000,000	1,615,000	35%	26.92%

เงินได้สุทธิ 1,500,000 บาท คิดจาก 115,000 บาทที่ต้นช่วง 25% บวก 25% ของ 500,000 บาทที่เกิน 1,000,000 ได้ 125,000 บาท รวม 240,000 บาท ส่วน 6,000,000 บาท คิดจาก 1,265,000 บาท บวก 35% ของ 1,000,000 บาทที่เกิน 5,000,000 ได้ 350,000 บาท รวม 1,615,000 บาท

สังเกตว่าแม้เงินได้สุทธิหลักล้านที่ถึงขั้น 35% ภาษีที่แท้จริงยังอยู่ราว 27% ไม่มีใครเสียภาษีเต็ม 35% ของทุกบาท

ได้เงินเพิ่มจนข้ามขั้นแล้วจะเหลือเท่าไร

มีความเชื่อว่า "อย่าขึ้นเงินเดือนข้ามขั้น เพราะจะโดนภาษีมากขึ้นจนเหลือน้อยกว่าเดิม" ซึ่งเป็นไปไม่ได้ในระบบขั้นบันได ตัวอย่างสมมติ เงินได้สุทธิ 495,000 บาท แล้วได้ขึ้นเงินเดือนจนเงินได้สุทธิเป็น 515,000 บาท ข้ามเส้น 500,000 บาท

• เงินได้สุทธิ 495,000 บาท: 7,500 + 10% x 195,000 = 27,000 บาท
• เงินได้สุทธิ 515,000 บาท: 27,500 + 15% x 15,000 = 29,750 บาท
• ภาษีเพิ่ม 2,750 บาท จากเงินที่เพิ่ม 20,000 บาท

ส่วนที่เกินเส้น 15,000 บาทโดนอัตรา 15% ส่วนอีก 5,000 บาทที่ยังอยู่ในช่วง 10% โดน 10% รวมแล้วภาษีที่เพิ่มคิดเป็น 13.75% ของเงินที่เพิ่ม คุณยังได้เงินเพิ่มสุทธิ 17,250 บาท การข้ามขั้นไม่เคยทำให้เหลือน้อยกว่าเดิม

โบนัสก็ใช้หลักเดียวกัน โบนัสถูกรวมกับเงินเดือนทั้งปีก่อนหักค่าใช้จ่ายและลดหย่อน ที่ต้องระวังคือภาษีที่นายจ้างหักในเดือนที่จ่ายโบนัสอาจดูสูงเพราะคำนวณเป็นการหักล่วงหน้า ไม่ใช่ภาษีจริงของโบนัส ภาษีจริงดูได้จากการคำนวณทั้งปีตอนยื่นแบบ เรื่องส่วนต่างนี้เขียนไว้ละเอียดใน ภาษีเงินเดือนคำนวณยังไง

ลดหย่อน 100,000 บาท ประหยัดภาษีได้ตั้งแต่ 5,000 ถึง 35,000 บาท

ค่าลดหย่อนลดเงินได้สุทธิ จึงลดภาษีในช่วงบนสุดที่เงินของคุณไปถึงก่อน ยิ่งอยู่ช่วงสูง ยิ่งประหยัดต่อบาทลดหย่อนมาก

อัตราส่วนเพิ่มของคุณ	ลดหย่อน 100,000 บาท ประหยัดภาษี (บาท)
5%	5,000
10%	10,000
15%	15,000
20%	20,000
25%	25,000
30%	30,000
35%	35,000

ตารางนี้ใช้ได้เมื่อเงินที่ลดหย่อนไม่ทำให้เงินได้สุทธิหล่นไปอีกช่วง ถ้าลดหย่อนก้อนใหญ่จนข้ามเส้น ต้องแยกคิดเป็นสองส่วน ตัวอย่างสมมติ เงินได้สุทธิก่อนลดหย่อน 560,000 บาท แล้วมีค่าลดหย่อนเพิ่ม 100,000 บาท

• ก่อนลดหย่อน: 27,500 + 15% x 60,000 = 36,500 บาท
• หลังลดหย่อน เงินได้สุทธิ 460,000 บาท: 7,500 + 10% x 160,000 = 23,500 บาท
• ประหยัดได้ 13,000 บาท ซึ่งเท่ากับ 15% ของ 60,000 บาทที่อยู่เหนือเส้น 500,000 บวก 10% ของ 40,000 บาทที่เหลือ

ผลคือคนที่อยู่ช่วง 5% ได้ประโยชน์จากลดหย่อนน้อยกว่าคนช่วง 30% มาก ซึ่งเป็นเหตุผลที่ต้องดูต้นทุนที่แท้จริงของการซื้อกองทุนลดหย่อน เพราะเงินที่ลงไปไม่ได้คืนหมด และเงื่อนไขการถือครองต่างกันตามประเภท ดูรายการค่าลดหย่อนที่ใช้ได้ใน รวมค่าลดหย่อนภาษี และเรื่องกองทุนใน กองทุน RMF ลดหย่อนภาษี

สูตรลัด: ภาษีต้นช่วง บวกอัตราคูณส่วนที่เกิน

เมื่อมีคอลัมน์ภาษีสะสมแล้ว คิดภาษีในขั้นเดียวได้ ใช้ตัวอย่างเงินได้สุทธิ 1,350,000 บาท

1. หาช่วงที่เงินได้สุทธิตกอยู่: 1,000,001 - 2,000,000 อัตรา 25%
2. หยิบภาษีสะสมที่ต้นช่วง: 115,000 บาท
3. หาส่วนที่เกินต้นช่วง: 1,350,000 - 1,000,000 = 350,000 บาท
4. คูณอัตรา: 350,000 x 25% = 87,500 บาท
5. บวกกัน: 115,000 + 87,500 = 202,500 บาท

ต้นช่วงและภาษีสะสมที่ต้องจำมีแค่ห้าคู่ คือ 150,000 ได้ 0, 300,000 ได้ 7,500, 500,000 ได้ 27,500, 750,000 ได้ 65,000 และ 1,000,000 ได้ 115,000 ส่วนช่วงบนเกิน 1,000,000 ใช้ 365,000 และ 1,265,000 ที่ต้นช่วง 2 ล้านและ 5 ล้านบาท ตรวจสอบง่าย ๆ ว่าคำตอบไม่น่าเกินผลคูณของเงินได้สุทธิกับอัตราส่วนเพิ่ม ถ้าเกินแปลว่าคิดผิดช่อง

ผู้มีเงินได้อื่นนอกจากเงินเดือน และวิธีที่สองแบบ 0.5%

กรมสรรพากรกำหนดว่าผู้ที่มีเงินได้พึงประเมินรวมแล้วตั้งแต่ 120,000 บาท โดยไม่นับเงินได้ประเภทเงินเดือน (ประเภทที่ 1) ต้องคำนวณภาษีอีกวิธีหนึ่ง คือ 0.5% ของยอดเงินได้พึงประเมิน แล้วเทียบกับภาษีที่ได้จากตารางขั้นบันได จ่ายตามวิธีที่ได้ภาษีสูงกว่า และถ้าวิธีที่สองคำนวณแล้วได้ไม่เกิน 5,000 บาท จะไม่ต้องคิดวิธีที่สอง จ่ายตามวิธีขั้นบันไดตามปกติ

ตัวอย่างสมมติ ฟรีแลนซ์ที่มีรายได้ทั้งปี 2,000,000 บาท ที่ไม่ใช่เงินเดือน

• วิธีที่สอง: 0.5% x 2,000,000 = 10,000 บาท เกิน 5,000 บาท จึงต้องนำมาเทียบ
• ถ้าวิธีขั้นบันไดคำนวณได้ 4,000 บาท (เพราะมีค่าใช้จ่ายและลดหย่อนมาก) ต้องจ่าย 10,000 บาท
• ถ้าวิธีขั้นบันไดคำนวณได้ 80,000 บาท จ่าย 80,000 บาท

ทางลัดสังเกตคือรายได้ที่ไม่ใช่เงินเดือนไม่เกิน 1,000,000 บาท วิธีที่สองจะได้ไม่เกิน 5,000 บาทพอดี จึงไม่ต้องคิดวิธีนี้ หากคุณเป็นฟรีแลนซ์หรือมีรายได้หลายทาง ควรเก็บรายได้แยกประเภทไว้ตั้งแต่ต้นปีเพื่อให้เทียบสองวิธีได้ง่าย ภาพรวมประเภทเงินได้อยู่ใน ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคืออะไร

ใส่ตัวเลขผิดช่อง: ตารางใช้กับเงินได้สุทธิ ไม่ใช่เงินเดือน

ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดเมื่อคนใช้ตารางด้วยตัวเอง คือเอาเงินเดือนต่อปีไปเทียบตารางตรง ๆ ตัวอย่างสมมติ รายได้ 600,000 บาทต่อปี เอาไปเทียบได้ช่วง 500,001 - 750,000 เห็นอัตรา 15% แล้วคิดว่าตัวเองเสีย 90,000 บาท ทั้งที่เงินได้สุทธิจริงคือ 431,000 บาท ภาษีจริง 20,600 บาท ต่างกันกว่าสี่เท่า

ตารางนี้ใช้กับบุคคลธรรมดาเท่านั้น บัญชีอัตราภาษีเงินได้ฉบับเดียวกันของกรมสรรพากรระบุว่าบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเสียภาษีเงินได้ 20% ของกำไรสุทธิ คนที่เปิดบริษัทจึงต้องแยกว่าภาษีส่วนไหนเป็นของบริษัท ส่วนไหนเป็นเงินเดือนหรือปันผลที่รับเข้ากระเป๋าส่วนตัว

ภาษีที่ถูกหักไว้ล่วงหน้าตลอดปี ไม่ว่านายจ้างหักจากเงินเดือนหรือผู้จ่ายหักจากค่าจ้างเป็นรายครั้ง คือเครดิตที่ได้หักออกจากภาษีที่คำนวณได้ตอนสิ้นปี หลักการอยู่ใน ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ใช้ตารางกับตัวเลขของคุณวันนี้

ทำตามนี้ได้ในสิบนาที โดยใช้ตัวเลขจากหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ของปีที่ผ่านมา

1. เอารายได้ทั้งปีรวมโบนัส หักค่าใช้จ่ายตามประเภทเงินได้ ถ้าเป็นเงินเดือนคือ 50% ไม่เกิน 100,000 บาท
2. หักค่าลดหย่อนที่มีหลักฐานครบ ได้เงินได้สุทธิ
3. หาช่วงในตาราง หยิบภาษีสะสมต้นช่วง บวกอัตราคูณส่วนที่เกิน
4. เทียบกับภาษีที่ถูกหักไว้แล้ว ถ้าหักไว้เกินคือยอดที่ขอคืนได้ ถ้าขาดคือยอดที่ต้องจ่ายเพิ่ม
5. ดูอัตราส่วนเพิ่มของคุณ แล้วใช้ตารางมูลค่าลดหย่อนข้างต้นตัดสินว่าค่าลดหย่อนที่ยังไม่ได้ใช้คุ้มกับเงินที่ต้องลงไปหรือไม่

ตัวอย่างสมมติ ผลสุดท้ายของคนเงินเดือน 50,000 บาทคือภาษี 20,600 บาท อยู่ช่วงอัตราส่วนเพิ่ม 10% ลดหย่อนเพิ่ม 50,000 บาทจะประหยัดได้ 5,000 บาทเท่านั้น เพราะเงินได้สุทธิหลังลดหย่อนเป็น 381,000 บาท ยังอยู่ในช่วง 10% ทั้งหมด ถ้าอัตราที่ใช้หรือเงื่อนไขลดหย่อนปีนี้ต่างจากที่เขียนไว้ ให้เปิดหน้าอัตราภาษีและรายการลดหย่อนของกรมสรรพากรเทียบก่อนยื่นแบบ และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีถ้ามีรายได้หลายประเภท