passive income คือ อะไร ต้องใช้เงินต้นเท่าไรถึงได้รายเดือน

Passive income คือรายได้ที่ไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง โดยที่คุณไม่ต้องลงแรงทำงานเพิ่มตามสัดส่วนของเงินที่ได้ ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือดอกเบี้ยเงินฝาก เงินปันผลจากหุ้นหรือกองทุน ค่าเช่าจากอสังหาริมทรัพย์ และค่าลิขสิทธิ์จากผลงานที่สร้างไว้แล้ว

คำว่า passive ทำให้หลายคนเข้าใจว่าได้เงินมาเปล่าๆ ซึ่งไม่ตรงกับความจริง ทุกช่องทางต้องมีของแลกตั้งแต่ต้น บางช่องทางใช้เงินต้นก้อนใหญ่ บางช่องทางใช้เวลาสร้างผลงานหลายเดือน และส่วนใหญ่ยังต้องดูแลต่อเนื่องในระดับหนึ่ง คำถามที่มีประโยชน์กว่าการถามว่าช่องทางไหนดีคือ ถ้าอยากได้รายเดือนเท่านี้ ต้องมีเงินต้นหรือต้องลงแรงเท่าไร

ช่องทางหลักและสิ่งที่ต้องแลก

ช่องทาง	สิ่งที่ต้องลงไปก่อน	การดูแลต่อเนื่อง	ภาษีที่เกี่ยวข้อง
ดอกเบี้ยเงินฝาก	เงินต้น	แทบไม่ต้องดูแล	หัก 15% ถ้าดอกเบี้ยออมทรัพย์รวมเกิน 20,000 บาทต่อปี
เงินปันผลหุ้นหรือกองทุน	เงินต้น และเวลาเรียนรู้	ทบทวนพอร์ตเป็นระยะ	หัก ณ ที่จ่าย 10%
ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์	เงินต้นก้อนใหญ่หรือหนี้	หาผู้เช่า ซ่อมแซม เก็บค่าเช่า	เงินได้ตามมาตรา 40(5) หักค่าใช้จ่ายเหมา 30% หรือตามจริง
ค่าลิขสิทธิ์ผลงาน	เวลาและฝีมือในการสร้าง	อัปเดตผลงาน ทำการตลาด	เงินได้ตามมาตรา 40(3) หักค่าใช้จ่ายได้ 50% ไม่เกิน 100,000 บาท

ข้อมูลภาษีในตารางมาจากกรมสรรพากรและธนาคารแห่งประเทศไทย อัตราการหักค่าใช้จ่ายของเงินได้แต่ละประเภทอยู่ในหน้าการหักค่าใช้จ่ายของกรมสรรพากร

แถวค่าเช่าเป็นช่องทางที่ถูกเรียกว่า passive ทั้งที่จริงมีงานต้องทำไม่น้อย ทั้งหาผู้เช่า ซ่อมแซม และจัดการเมื่อผู้เช่าค้างค่าเช่า ถ้าคุณจ้างคนอื่นดูแลแทน รายได้สุทธิจะลดลงตามค่าจ้างนั้น

ต้องมีเงินต้นเท่าไร

สูตรพื้นฐานคือ เงินต้นที่ต้องมี = รายได้ที่ต้องการต่อปี ÷ อัตราผลตอบแทนต่อปีหลังหักภาษี

ตัวอย่างสมมติ คุณต้องการ passive income เดือนละ 10,000 บาท หรือปีละ 120,000 บาท ลองดูว่าแต่ละอัตราผลตอบแทนต้องใช้เงินต้นเท่าไร

อัตราผลตอบแทนหลังภาษีต่อปี	เงินต้นที่ต้องมี
1.5%	8,000,000 บาท
3%	4,000,000 บาท
4.5%	ประมาณ 2,670,000 บาท
6%	2,000,000 บาท

อัตราในตารางเป็นตัวเลขสมมติเพื่อแสดงการคำนวณ ไม่ใช่ผลตอบแทนที่คาดหวังได้จากสินทรัพย์ใดโดยเฉพาะ สิ่งที่ตารางบอกคือ ผลตอบแทนที่ต่ำต้องใช้เงินต้นสูงมาก และผลตอบแทนที่สูงขึ้นมักมาพร้อมความผันผวน เช่น เงินปันผลที่ลดลงในปีที่บริษัทกำไรน้อย

ถ้าคุณเคยอ่านเรื่องเงินเกษียณ จะเห็นว่าสูตรนี้คือสูตรเดียวกับที่ใช้คำนวณเงินก้อนแบบใช้แต่ดอกผล แนวคิดเรื่องอิสรภาพทางการเงินที่ต่อยอดจากสูตรนี้อยู่ใน อิสรภาพทางการเงิน

ผลของภาษีต่อเงินต้นที่ต้องมี

ภาษีทำให้เงินต้นที่ต้องมีสูงขึ้น ตัวอย่างสมมติ ถ้าหุ้นที่คุณถือให้ปันผล 4% ต่อปีก่อนภาษี หลังหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% จะเหลือ 3.6% เงินต้นที่ต้องมีเพื่อได้ 120,000 บาทต่อปีจึงเป็น 120,000 ÷ 3.6% หรือประมาณ 3,333,000 บาท แทนที่จะเป็น 3,000,000 บาท

กรมสรรพากรระบุว่าเงินปันผลที่ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% แล้ว ผู้มีเงินได้เลือกไม่นำไปรวมคำนวณภาษีปลายปีได้ หรือจะนำไปรวมคำนวณและใช้สิทธิเครดิตภาษีเงินปันผลก็ได้ ทางไหนคุ้มกว่าขึ้นกับอัตราภาษีของคุณ รายละเอียดอยู่ใน ภาษีเงินปันผล

ส่วนดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ ธปท. อธิบายว่าธนาคารจ่ายดอกเบี้ยปีละ 2 ครั้ง ในเดือนมิถุนายนและธันวาคม ถ้าดอกเบี้ยรวมทุกบัญชีเกิน 20,000 บาทต่อปี จะถูกหักภาษี 15% และถ้าคุณมีบัญชีหลายธนาคาร ต้องแจ้งธนาคารเองเพื่อให้รวมยอด เรื่องภาษีดอกเบี้ยดูต่อที่ ภาษีดอกเบี้ยเงินฝาก

เริ่มจากเงินก้อนเล็ก

ตัวเลขหลักล้านในตารางข้างบนทำให้หลายคนรู้สึกว่าเรื่องนี้ไกลตัว แต่ passive income ทุกก้อนเริ่มจากเงินต้นก้อนเล็กที่ทบไปเรื่อยๆ

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยยกตัวอย่างการลงทุนเดือนละ 1,000 บาท เป็นเวลา 10 ปี ด้วยผลตอบแทนเฉลี่ย 8% ต่อปี เงินลงทุนรวม 120,000 บาท จะเติบโตเป็น 187,745 บาท ผลตอบแทนรวม 67,745 บาท แบ่งเป็นเงินปันผล 20,171 บาท และส่วนต่างราคา 47,574 บาท ตัวเลขนี้เป็นการจำลองจากผลตอบแทนเฉลี่ย ผลจริงในแต่ละปีขึ้นลงได้

ช่องทางที่บทความเดียวกันแนะนำสำหรับคนที่รายได้ไม่สม่ำเสมอ ได้แก่

• ลงทุนในกองทุนรวมแบบถัวเฉลี่ย หรือ DCA ทุกเดือน ดูวิธีการที่ DCA คืออะไร
• บัญชีเงินฝากออมทรัพย์ดอกเบี้ยสูง สำหรับเงินที่ต้องการสภาพคล่อง
• เงินฝากประจำปลอดภาษีระยะ 24-36 เดือน สำหรับคนที่ฝากสม่ำเสมอได้ทุกเดือน
• กองทุนรวมดัชนีที่ซื้อขายในตลาด หรือ ETF

ค่าเช่าและค่าลิขสิทธิ์ คิดผลตอบแทนอย่างไร

สองช่องทางนี้คำนวณผลตอบแทนยากกว่าเงินฝากหรือปันผล เพราะมีต้นทุนแฝงที่ต้องนับ

ค่าเช่า

ตัวอย่างสมมติ คุณซื้อคอนโด 2,000,000 บาทด้วยเงินสด ปล่อยเช่าเดือนละ 9,000 บาท รายได้ค่าเช่าเต็มปีคือ 108,000 บาท คิดเป็น 5.4% ของราคาซื้อ ตัวเลขนี้ดูดี แต่ยังไม่ได้หักอะไรเลย

รายการ	ต่อปี
ค่าเช่าเต็มปี	108,000 บาท
ห้องว่างระหว่างเปลี่ยนผู้เช่า สมมติ 1 เดือน	หัก 9,000 บาท
ค่าส่วนกลาง สมมติ	หัก 15,000 บาท
ค่าซ่อมและเปลี่ยนเครื่องใช้ไฟฟ้า สมมติ	หัก 6,000 บาท
รายได้สุทธิก่อนภาษี	78,000 บาท
ผลตอบแทนสุทธิก่อนภาษี	3.9%

ตัวเลขทุกบรรทัดเป็นค่าสมมติ ในชีวิตจริงต้องใช้ค่าส่วนกลางและค่าซ่อมของห้องที่คุณดูจริง ที่ต้องเห็นคือ ผลตอบแทนสุทธิต่ำกว่าตัวเลขที่ผู้ขายมักโฆษณาอย่างชัดเจน และถ้าซื้อด้วยเงินกู้ ดอกเบี้ยจะกินส่วนนี้ไปอีก

ในการยื่นภาษี เงินได้ค่าเช่าอาคารหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 30% หรือหักตามจริงถ้ามีหลักฐาน ตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร ถ้าค่าใช้จ่ายจริงของคุณสูงกว่า 30% ของค่าเช่า การเก็บหลักฐานไว้หักตามจริงช่วยลดภาษีได้

ค่าลิขสิทธิ์และผลงานดิจิทัล

หนังสือ คอร์สออนไลน์ เพลง ภาพถ่ายในคลังภาพ หรือเทมเพลตที่ขายซ้ำได้ ต้องลงเวลาสร้างช่วงแรกมาก แล้วรายได้มาจากยอดขายที่เกิดซ้ำ ต้นทุนหลักคือเวลาของคุณ ไม่ใช่เงินต้น

วิธีคิดผลตอบแทนที่ใช้ได้คือคิดเป็นรายได้ต่อชั่วโมงที่ลงไป ตัวอย่างสมมติ คุณใช้เวลาสร้างคอร์สออนไลน์ 200 ชั่วโมง ขายได้รวม 60,000 บาทในปีแรก เท่ากับชั่วโมงละ 300 บาท ถ้าปีที่สองขายได้อีก 30,000 บาทโดยลงแรงดูแลเพียงเล็กน้อย รายได้ต่อชั่วโมงจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตามเวลา นี่คือลักษณะของ passive income ที่มาจากผลงาน

ค่าลิขสิทธิ์จัดเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(3) ซึ่งกรมสรรพากรให้หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท หรือหักตามจริง ส่วนดอกเบี้ยและเงินปันผลตามมาตรา 40(4) หักค่าใช้จ่ายไม่ได้เลย ความต่างนี้ทำให้รายได้จากผลงานกับรายได้จากเงินต้นที่ได้ยอดเท่ากัน เสียภาษีไม่เท่ากัน ควรนับรวมตอนเทียบผลตอบแทนของแต่ละช่องทาง

ระยะสร้าง กับ ระยะเก็บเกี่ยว

การสร้าง passive income มีสองระยะที่ใช้วิธีคิดต่างกัน

ระยะสร้าง คือช่วงที่คุณยังมีรายได้จากงานหลัก เป้าหมายคือให้เงินต้นโตเร็วที่สุด ช่วงนี้ควรนำดอกผลที่ได้ทั้งหมดกลับไปลงทุนต่อ ไม่ได้นำออกมาใช้ เพราะการทบต้นทำงานได้ดีที่สุดเมื่อไม่ถูกขัดจังหวะ

ระยะเก็บเกี่ยว คือช่วงที่คุณเริ่มใช้ดอกผลเป็นรายได้ เป้าหมายเปลี่ยนเป็นความสม่ำเสมอของกระแสเงินสด ไม่ใช่การเติบโตสูงสุด สินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนคงที่กว่าจะมีน้ำหนักมากขึ้น

	ระยะสร้าง	ระยะเก็บเกี่ยว
ดอกผลที่ได้	ลงทุนต่อทั้งหมด	ถอนมาใช้ตามที่ตั้งไว้
สิ่งที่ให้ความสำคัญ	การเติบโตของเงินต้น	ความสม่ำเสมอของรายได้
ความผันผวนที่รับได้	สูงกว่า เพราะยังไม่ต้องใช้เงิน	ต่ำกว่า เพราะเงินที่ได้คือค่าใช้จ่าย
ภาษี	วางแผนให้ภาษีน้อยระหว่างทาง	เลือกวิธียื่นที่คุ้มที่สุดทุกปี

คนที่เปลี่ยนจากระยะสร้างไปเก็บเกี่ยวเร็วเกินไป เช่น เริ่มถอนปันผลมาใช้ตั้งแต่เงินต้นยังน้อย มักพบว่ารายได้ที่ได้น้อยเกินกว่าจะเปลี่ยนชีวิต แต่ทำให้เงินต้นโตช้าลงมาก

สิ่งที่ถูกขายในชื่อ passive income

คำนี้ถูกใช้ในการตลาดของธุรกิจบางประเภท ที่ต้องระวังคือข้อเสนอที่มีลักษณะเหล่านี้

• รับประกันผลตอบแทนสูงต่อเดือน โดยไม่อธิบายว่าเงินมาจากไหน
• ต้องจ่ายค่าสมัครหรือค่าคอร์สก่อน แล้วรายได้หลักมาจากการชวนคนอื่นเข้าร่วม
• ให้ฝากเงินกับบุคคลหรือแพลตฟอร์มที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับของหน่วยงานใด
• เร่งให้ตัดสินใจภายในเวลาสั้น

ส่วนรายได้จากงานเสริม เช่น รับจ้างออนไลน์ ขายของ หรือสอนพิเศษ ยังเป็นรายได้ที่ต้องแลกด้วยเวลา แต่เป็นแหล่งเงินต้นที่ดีสำหรับระยะสร้าง ไอเดียงานเสริมดูได้ที่ รายได้เสริม

เลือกเป้าหมายแรกเป็นตัวเลขเล็กที่วัดได้

แทนที่จะตั้งเป้าว่าจะมี passive income พอใช้ทั้งเดือน ให้เริ่มจากเป้าที่วัดได้ภายในไม่กี่ปี เช่น ให้ดอกผลครอบคลุมค่าโทรศัพท์และค่าเน็ตรายเดือน หรือค่าสาธารณูปโภคของบ้าน

ตัวอย่างสมมติ ค่าโทรศัพท์และเน็ตรวม 1,000 บาทต่อเดือน หรือ 12,000 บาทต่อปี ถ้าได้ผลตอบแทนหลังภาษี 3% ต่อปี ต้องมีเงินต้น 400,000 บาท เป้าที่ชัดแบบนี้ทำให้รู้ว่าต้องเก็บเดือนละเท่าไร และเมื่อทำสำเร็จ ค่อยขยับเป้าไปรายการถัดไป

คำนวณตัวเลขแรกของคุณตอนนี้ เลือกรายจ่ายประจำหนึ่งรายการ คูณ 12 แล้วหารด้วยอัตราผลตอบแทนหลังภาษีที่คุณคิดว่าทำได้อย่างสมเหตุสมผล ได้ตัวเลขเท่าไร นั่นคือเงินต้นก้อนแรกที่ต้องสร้าง ถ้ามีข้อสงสัยเรื่องการยื่นภาษีของรายได้แต่ละประเภท สอบถามกรมสรรพากรได้โดยตรง