อิสรภาพทางการเงิน คือ อะไร คำนวณเป้าหมายเป็นตัวเลขของตัวเอง
Key Takeaways
- อิสรภาพทางการเงินคือสถานะที่มีเงินพอใช้ชีวิตตามที่ต้องการโดยไม่กังวลเรื่องเงินรายวัน การทำงานต่อหรือไม่เป็นทางเลือกของคุณ ตามคำอธิบายของกรุงศรี
- เลขเป้าหมายคำนวณได้จาก ค่าใช้จ่ายต่อปี หารด้วยอัตราถอนที่ตั้งสมมติ เช่น ค่าใช้จ่ายเดือนละ 20,000 บาท ที่อัตราถอน 4% ต้องมีเงินราว 6 ล้านบาท
- ถ้าออม 25 ปีที่ผลตอบแทนสมมติ 3% ถึงเป้า 6 ล้านบาทต้องออมเดือนละราว 13,500 บาท ที่ 5% เหลือราว 10,100 บาท
- เงินเฟ้อสมมติ 2% ต่อปีทำให้ค่าใช้จ่าย 20,000 บาทวันนี้กลายเป็นราว 32,800 บาทใน 25 ปี เป้าหมายต้องคิดเป็นราคาอนาคต
- ลำดับก่อนหลังคือคุมค่าใช้จ่าย ตั้งเงินสำรอง 3-6 เท่าของเงินเดือน ลดหนี้ดอกแพง สร้างรายได้หลายช่องทาง แล้วลงทุนระยะยาว
อิสรภาพทางการเงิน คือสถานะที่คุณมีเงินพอใช้ชีวิตตามที่ต้องการโดยไม่ต้องกังวลว่าเงินจะขาดมือในแต่ละวัน กรุงศรีอธิบายว่าสถานะนี้ไม่บังคับให้เลิกทำงาน คุณเลือกได้ว่าจะทำหรือไม่ ในทางปฏิบัติตัวชี้วัดที่ใช้ได้คือ รายได้ที่เกิดจากเงินและสินทรัพย์ของคุณ มากกว่าหรือเท่ากับค่าใช้จ่ายของคุณ และตัวเลขนี้คำนวณเองได้ภายในสิบนาที
ระดับของอิสรภาพ ไม่ได้มีแค่ตื่นมาแล้วไม่ต้องทำงาน
คนส่วนใหญ่เห็นภาพอิสรภาพเป็นเส้นชัยเดียว ในความเป็นจริงมีหลายระดับ และแต่ละระดับมีเงื่อนไขของตัวเอง
| ระดับ | สถานะ | เงินหรือรายได้ที่ต้องมี |
|---|---|---|
| 1 | ไม่กังวลเรื่องเหตุฉุกเฉิน | เงินสำรอง 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายรายเดือน |
| 2 | ไม่มีหนี้ดอกแพง | หนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลเป็นศูนย์ |
| 3 | รายได้นอกงานประจำครอบคลุมค่าใช้จ่ายจำเป็น | ค่าเช่า ค่ากิน ค่าเดินทาง ประกัน |
| 4 | รายได้นอกงานประจำครอบคลุมค่าใช้จ่ายทั้งหมด | รวมส่วนที่ใช้เพื่อความสุข |
| 5 | ครอบคลุมค่าใช้จ่ายและเงินเฟ้อต่อเนื่องยาว | เงินต้นไม่หมดก่อนอายุขัย |
ระดับ 1 และ 2 เป็นฐานที่ทำได้ภายในไม่กี่ปี ระดับ 3 ทำให้คุณต่อรองงาน หรือเปลี่ยนงานได้โดยไม่ต้องรีบรับข้อเสนอแรก ระดับ 4 และ 5 คือสิ่งที่คนมักเรียกว่าอิสรภาพเต็มรูปแบบ การเห็นระดับช่วยให้ไม่รู้สึกว่าไม่ได้เริ่มขยับ เพราะระดับ 1 อย่างเดียวก็เปลี่ยนคุณภาพชีวิตได้แล้ว
เลขเป้าหมายของคุณ คำนวณจากค่าใช้จ่าย ไม่ใช่จากความฝัน
สูตรที่ใช้คือ เงินที่ต้องมี = ค่าใช้จ่ายต่อปี ÷ อัตราถอนต่อปี อัตราถอนคือสัดส่วนของพอร์ตที่คุณใช้ได้ในแต่ละปีโดยหวังว่าเงินต้นจะยังอยู่ ค่านี้เป็นข้อสมมติที่ตั้งเอง ไม่ใช่กฎตายตัว และขึ้นกับผลตอบแทนที่พอร์ตทำได้จริง อัตราถอนต่ำปลอดภัยกว่าแต่ต้องใช้เงินก้อนใหญ่กว่า
| ค่าใช้จ่ายต่อเดือน (สมมติ) | ต่อปี | อัตราถอน 3% | อัตราถอน 4% | อัตราถอน 5% |
|---|---|---|---|---|
| 20,000 บาท | 240,000 | 8.0 ล้าน | 6.0 ล้าน | 4.8 ล้าน |
| 30,000 บาท | 360,000 | 12.0 ล้าน | 9.0 ล้าน | 7.2 ล้าน |
| 40,000 บาท | 480,000 | 16.0 ล้าน | 12.0 ล้าน | 9.6 ล้าน |
| 50,000 บาท | 600,000 | 20.0 ล้าน | 15.0 ล้าน | 12.0 ล้าน |
ค่าที่ยังไม่รวมคือภาษีจากผลตอบแทนบางประเภท ค่ารักษาพยาบาลที่สูงขึ้นตามอายุ และค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่อย่างซ่อมบ้านหรือเปลี่ยนรถ ควรบวกส่วนสำรองไว้อีก 10-20% ในเลขเป้าหมาย
สิ่งที่เปลี่ยนเลขได้เร็วที่สุดคือค่าใช้จ่าย ไม่ใช่รายได้ ทุก 5,000 บาทต่อเดือนที่ตัดได้ ลดเป้าที่อัตราถอน 4% ลง 1.5 ล้านบาท และเพิ่มเงินที่เหลือไปออมอีกต่อหนึ่งเด้ง เพราะเหตุนี้การจดรายจ่ายจึงเป็นขั้นแรก ดู วิธีจดรายรับรายจ่าย
ใช้เวลากี่ปี ตารางเงินออมต่อเดือนตามผลตอบแทนสมมติ
คำนวณเงินที่ต้องออมต้นเดือนละเท่ากัน เพื่อให้ได้เป้าหมาย 4.8 ล้านและ 6 ล้านบาท โดยสมมติผลตอบแทนต่อปีคงที่และทบต้นรายเดือน ผลตอบแทนเป็นข้อสมมติเพื่อเปรียบเทียบ ไม่ได้อ้างอิงผลิตภัณฑ์ใด และไม่หักภาษีหรือค่าธรรมเนียม
| ระยะเวลา | ผลตอบแทน | เป้า 4.8 ล้าน (ต่อเดือน) | เป้า 6 ล้าน (ต่อเดือน) |
|---|---|---|---|
| 15 ปี | 3% | 21,148 | 26,435 |
| 15 ปี | 5% | 17,958 | 22,448 |
| 20 ปี | 3% | 14,621 | 18,276 |
| 20 ปี | 5% | 11,678 | 14,597 |
| 25 ปี | 3% | 10,762 | 13,453 |
| 25 ปี | 5% | 8,060 | 10,075 |
ตัวเลขชี้ว่าเวลาสำคัญกว่าอัตราผลตอบแทน การเพิ่มเวลาจาก 15 เป็น 25 ปี ลดเงินออมรายเดือนลงเกินครึ่งในทุกกรณี ในขณะที่ผลต่างระหว่าง 3% กับ 5% ที่ 25 ปีคือราว 3,400 บาทต่อเดือน สำหรับเป้าหมาย 1 ล้านบาทแรก ตารางละเอียดอยู่ใน วิธีออมเงิน 1 ล้านบาท
ต้องคิดเป็นเงินวันข้างหน้า ไม่ใช่เงินวันนี้
ค่าใช้จ่าย 20,000 บาทวันนี้ ไม่ใช่ 20,000 บาทในอีก 25 ปี ถ้าสมมติเงินเฟ้อ 2% ต่อปี ค่าใช้จ่ายจะเป็นราว 32,800 บาทต่อเดือน เพื่อให้ซื้อของได้เท่าเดิม ผลคือเป้าหมายที่อัตราถอน 4% จะเป็นราว 9.8 ล้านบาทในราคาอนาคต แทนที่จะเป็น 6 ล้านบาท อีกมุมหนึ่ง เงิน 6 ล้านบาทใน 25 ปีข้างหน้ามีกำลังซื้อเท่ากับราว 3.7 ล้านบาทวันนี้
วิธีรับมือมีสองทาง ตั้งเป้าสูงขึ้นให้ครอบคลุมเงินเฟ้อ หรือเลือกสินทรัพย์ที่ผลตอบแทนระยะยาวมีโอกาสชนะเงินเฟ้อ ซึ่งมาพร้อมความเสี่ยงที่ผลตอบแทนผันผวน ดูพื้นฐานได้ที่ เงินเฟ้อคืออะไร การถือเงินสดทั้งหมดปลอดภัยต่อเงินต้นแต่เสียกำลังซื้อเมื่อเวลาผ่านไป
ลำดับห้าขั้นที่กรุงศรีเสนอ และตัวเลขที่ควรมีในแต่ละขั้น
คำแนะนำของ Krungsri The COACH เรียงเป็นห้าขั้น ซึ่งปรับให้เป็นตัวเลขตรวจสอบตัวเองได้
- คุมค่าใช้จ่าย แยกค่าใช้จ่ายส่วนตัวกับหนี้ และให้ค่าใช้จ่ายอื่นอยู่ต่ำกว่า 50% ของรายได้ เงินส่วนที่เหลือคือวัตถุดิบของอิสรภาพ
- เงินสำรองฉุกเฉิน 3-6 เท่าของเงินเดือน เป็นเงินออมก้อนแรกที่ต้องมี
- ลดหนี้ดอกเบี้ยสูงให้มากที่สุด หลีกเลี่ยงหนี้ใหม่ และพิจารณารวมหนี้ พักชำระ หรือรีไฟแนนซ์ ดู รีไฟแนนซ์ และ วิธีหลุดพ้นจากหนี้
- สร้างรายได้จากมากกว่า 2 ช่องทาง เช่น ขายของออนไลน์หรือไลฟ์สด โดยเริ่มจากสิ่งที่ชอบ
- ลงทุนระยะยาว เช่น พันธบัตร หุ้นกู้ ตราสารหนี้ หรือกองทุนรวมรวมถึง SSF และ RMF โดยเริ่มได้ด้วยเงินไม่กี่ร้อยบาท และทุกการลงทุนมีความเสี่ยง
ข้อสังเกตจากลำดับนี้คือการลงทุนมาเป็นขั้นสุดท้าย ไม่ใช่ขั้นแรก คนที่ข้ามไปลงทุนเลยโดยไม่มีเงินสำรองและยังมีหนี้บัตรเครดิต มักต้องขายสินทรัพย์ตอนราคาไม่ดีเพื่อปิดหนี้หรือรับมือเหตุฉุกเฉิน
รายได้ที่ไม่ได้มาจากงานประจำ มีตัวอย่างอะไรที่คำนวณได้
ในมุมของเลขเป้าหมาย รายได้นอกงานประจำแบ่งได้เป็นสองกลุ่ม กลุ่มที่เกิดจากเงินต้นของคุณ และกลุ่มที่เกิดจากแรงและเวลาของคุณ
| ที่มา | ลักษณะ | สิ่งที่ต้องพิจารณา |
|---|---|---|
| ดอกเบี้ยเงินฝากและพันธบัตร | ค่อนข้างแน่นอน | อัตราต่ำกว่าเงินเฟ้อได้ ดู พันธบัตรรัฐบาล |
| เงินปันผลหุ้นและกองทุน | ไม่แน่นอน ปรับตามผลประกอบการ | ดู หุ้นปันผล |
| ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ | ต้องมีเงินก้อนใหญ่และมีช่วงว่าง | ภาษีและค่าบำรุงรักษา |
| รายได้เสริมจากทักษะ | ใช้เวลาของคุณ | ถ้าหยุดทำ รายได้หยุด |
จุดที่ทำให้ตัวเลขหลอกตา คือการรวมรายได้เสริมที่ต้องแลกเวลา เข้าไปในรายได้ที่เรียกว่า passive ถ้าคุณต้องทำงานอยู่ทุกสัปดาห์ รายได้นั้นยังเป็นรายได้จากงาน ซึ่งไม่ผิดอะไร แต่ต้องไม่นับเป็นรายได้ที่จะอยู่ต่อได้เมื่อคุณหยุด
ตัวอย่างสมมติสามคน ตัวเลขเดียวกัน ผลต่างกัน
ทุกคนมีค่าใช้จ่าย 20,000 บาทต่อเดือน ออมสม่ำเสมอ และได้ผลตอบแทนสมมติเท่ากัน สิ่งที่ต่างกันคือจำนวนเงินออมและเวลา เงินสะสมต่อไปนี้คำนวณจากการออมต้นเดือนรายเดือนที่ผลตอบแทนสมมติ
| ออมต่อเดือน | 15 ปี (3% / 5%) | 25 ปี (3% / 5%) | |
|---|---|---|---|
| คนที่ 1 | 8,000 | 1.82 ล้าน / 2.14 ล้าน | 3.57 ล้าน / 4.76 ล้าน |
| คนที่ 2 | 10,000 | 2.27 ล้าน / 2.67 ล้าน | 4.46 ล้าน / 5.96 ล้าน |
| คนที่ 3 | 15,000 | 3.40 ล้าน / 4.01 ล้าน | 6.69 ล้าน / 8.93 ล้าน |
เทียบกับเป้า 6 ล้านบาท (อัตราถอน 4%) คนที่ 2 ถึงเป้าที่ 25 ปี และ 5% เกือบพอดี คนที่ 3 ถึงเป้าที่ 25 ปีทั้งสองอัตรา แต่ถ้าคิดเงินเฟ้อ เป้าจะเลื่อนไปเป็น 9.8 ล้านบาท ซึ่งแม้คนที่ 3 ที่ 5% ก็ยังไม่ถึง ผลของตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่าต้องยอมแพ้ แต่บอกว่าทางเลือกที่มีคือออมเพิ่มตามรายได้ที่ขึ้น ลดค่าใช้จ่ายในวันเกษียณ หรือยอมให้ระยะเวลายาวขึ้น
SET ยกตัวอย่างเป้าหมายเกษียณ 20 ล้านบาทใน 25 ปี ไว้ในกรอบเป้าหมายระยะยาว และเตือนว่าเป้าที่ไม่สัมพันธ์กับรายได้จะล้ม ซึ่งตรงกับตารางข้างบน ก่อนตั้งเลข ให้ลองใส่ตัวเลขออมของคุณลงตารางแล้วดูว่าสบายใจหรือไม่
สามเรื่องที่ทำให้เลขเป้าหมายคลาดมากที่สุด
เรื่องแรกคือค่าที่อยู่อาศัย ถ้าวันนั้นคุณยังผ่อนบ้านหรือเช่าห้อง ค่าใช้จ่ายส่วนนี้มักเป็นหนึ่งในสามของทั้งหมด การผ่อนบ้านจบก่อนวันที่ตั้งเป้าจะลดเลขเป้าลงมาก เช่นค่าผ่อน 10,000 บาทต่อเดือนที่หายไปลดเป้าที่อัตราถอน 4% ลง 3 ล้านบาท ดูรายละเอียดสินเชื่อบ้านได้ที่ คู่มือสินเชื่อบ้าน
เรื่องที่สองคือค่ารักษาพยาบาลหลังอายุ 60 ปี ซึ่งมักสูงขึ้นตามอายุ การมีประกันสุขภาพที่ต่ออายุได้ยาวช่วยให้ไม่ต้องกันเงินก้อนใหญ่ไว้เองทั้งหมด ดู ประกันสุขภาพผู้สูงอายุ
เรื่องที่สามคือผู้พึ่งพิง เช่นพ่อแม่หรือบุตร ที่เพิ่มค่าใช้จ่ายโดยตัวเลขไม่อยู่ในบันทึกวันนี้ ควรบวกเผื่อไว้ในเลขเป้าหมายตั้งแต่ต้น แล้วค่อยลดเมื่อสถานการณ์ชัดเจน
เกษียณหรืออิสรภาพ ใช้เครื่องมือรัฐและนายจ้างที่มีอยู่ก่อน
ก่อนสร้างทุกอย่างเอง ให้ดูเครื่องมือที่ได้รับอยู่แล้ว ได้แก่ เงินชราภาพจากประกันสังคม ดู เงินชราภาพประกันสังคม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพของนายจ้างที่นายจ้างสมทบให้ ดู กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ สิทธิลดหย่อนภาษีจากกองทุน SSF และ RMF ดู RMF ทั้งหมดนี้นับรวมเป็นส่วนหนึ่งของเลขเป้าหมาย ทำให้ส่วนที่ต้องออมเองน้อยลง และบางส่วนยังลดภาษีได้
เริ่มวันนี้ด้วยสามตัวเลข
- ค่าใช้จ่ายต่อเดือนจริง จากการจดอย่างน้อย 3 เดือน (ไม่ใช่ตัวเลขจากความรู้สึก)
- เลขเป้าหมายที่อัตราถอน 4% และเลขเป้าที่ปรับเงินเฟ้อ
- เงินออมต่อเดือนที่ทำได้ทุกเดือนโดยไม่เบียดเงินสำรอง
จากนั้นดูตารางเวลาแล้วเลือกว่าจะขยับตัวไหน ค่าใช้จ่าย รายได้ หรือระยะเวลา อย่าลืมว่าทุกตัวเลขในหน้านี้เป็นข้อสมมติเพื่อเข้าใจโครงสร้าง ผลตอบแทนจริงไม่คงที่และอาจติดลบได้ การวางแผนจริงควรปรึกษาที่ปรึกษาการเงินที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. และตรวจสิทธิประโยชน์ล่าสุดกับสำนักงานประกันสังคมและกรมสรรพากร
คำถามที่พบบ่อย
อิสรภาพทางการเงินกับการเกษียณต่างกันอย่างไร
การเกษียณคือการเลิกทำงานประจำตามอายุ ส่วนอิสรภาพทางการเงินคือการที่เงินสะสมและรายได้อื่นรองรับค่าใช้จ่ายได้ จึงเกิดตอนอายุเท่าไรก็ได้ และหลายคนยังทำงานต่อโดยเลือกงานที่ชอบ
ต้องมีเงินกี่ล้านถึงจะมีอิสรภาพทางการเงิน
ไม่มีเลขกลาง ขึ้นกับค่าใช้จ่ายของคุณ ถ้าเดือนละ 20,000 บาทและตั้งอัตราถอน 4% ก็ราว 6 ล้านบาท ถ้าเดือนละ 50,000 บาทเป้าจะเป็น 15 ล้านบาท ให้เริ่มจากค่าใช้จ่ายจริงที่จดมาอย่างน้อย 3 เดือน
คอร์สสอนสร้างอิสรภาพทางการเงินที่รับประกันผลน่าเชื่อถือไหม
ระวังเป็นพิเศษ ไม่มีวิธีใดรับประกันผลตอบแทนหรือระยะเวลาได้ ผู้ที่ขายคอร์สโดยเน้นตัวเลขรายได้สูงและเร่งให้ตัดสินใจมักมีรายได้หลักจากการขายคอร์ส ก่อนจ่ายเงินให้ตรวจว่าผู้ขายมีใบอนุญาตให้คำแนะนำการลงทุนจาก ก.ล.ต. หรือไม่
แหล่งอ้างอิง
- มีอิสระทางการเงินได้ แบบฉบับคนไม่มีเวลา | ธนาคารกรุงศรีอยุธยา (Krungsri The COACH)
- วิธีตั้งเป้าหมายการเงินให้สำเร็จ ทำอย่างไร | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET)
- 5 เรื่องการเงินต้องรู้ ก่อนอายุ 30 ปี | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET)
