วางแผนการเงินวัยเริ่มทำงาน เงินเดือนแรกควรแบ่งอย่างไรให้อยู่รอดปีแรก

เงินเดือนเดือนแรกควรถูกแบ่งก่อนที่คุณจะเปิดแอปช้อปปิ้ง ตามหลัก 50/30/20 คือค่าใช้จ่ายจำเป็นครึ่งหนึ่ง ใช้ส่วนตัวสามส่วนในสิบ และออมสองส่วนในสิบ ถ้ารายได้ยังน้อยจนทำไม่ได้ ให้เริ่มออมที่ 10% ก่อน สิ่งที่ตัดสินว่าปีแรกจะรอดหรือไม่คือลำดับของการตัดสินใจ มากกว่าตัวเลขเงินเดือน

อ่านสลิปเงินเดือนให้เป็นก่อนวางแผนอะไรทั้งนั้น

คนที่เพิ่งเริ่มงานมักเอาตัวเลขในสัญญาจ้างมาวางแผน ทั้งที่เงินที่เข้าบัญชีจริงน้อยกว่า สลิปเงินเดือนมีสามส่วนที่ต้องแยกให้ออก

ส่วนแรกคือเงินได้รวมก่อนหัก ได้แก่เงินเดือน ค่าล่วงเวลา ค่าคอมมิชชัน และเบี้ยเลี้ยง ส่วนที่สองคือรายการหัก เช่น เงินสมทบประกันสังคม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (ถ้ามี) และเงินกู้สวัสดิการ ส่วนที่สามคือเงินได้สุทธิที่โอนเข้าบัญชี ให้ใช้ตัวเลขนี้เป็นฐานของงบรายเดือนเสมอ ไม่ใช่ตัวเลขในสัญญา

ประกันสังคมสำหรับลูกจ้างทั่วไปถูกหักร้อยละ 5 ของค่าจ้างภายในเพดานฐานค่าจ้างที่สำนักงานประกันสังคมกำหนด และนายจ้างสมทบฝั่งของตัวเองเท่ากัน เพดานนี้เคยปรับมาแล้ว จึงควรเปิดดูหน้าเงินสมทบของ สปส. ก่อนคำนวณเอง สิทธิที่ได้กลับมามีรายละเอียดอยู่ใน สิทธิประโยชน์ประกันสังคม ซึ่งควรอ่านไว้ตั้งแต่ปีแรก เพราะเรื่องเจ็บป่วยและว่างงานเกิดขึ้นได้ก่อนที่คุณจะรู้ตัว

ส่วนภาษี ถ้าเดือนไหนสลิปแสดงภาษีหัก ณ ที่จ่ายเป็น 0 บาท ไม่ได้แปลว่านายจ้างลืมหัก แต่แปลว่าเงินได้สุทธิของคุณยังอยู่ในช่วงที่ได้รับการยกเว้น ซึ่งอธิบายในหัวข้อถัดไป

ภาษีของมนุษย์เงินเดือนเริ่มงาน ตัวอย่างสมมติสามระดับเงินเดือน

กรมสรรพากรให้หักค่าใช้จ่ายสำหรับเงินเดือนร้อยละ 50 แต่ไม่เกิน 100,000 บาท และให้ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท จากนั้นเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับการยกเว้น ส่วนที่เกินคิดอัตราก้าวหน้าเริ่มที่ 5% ตัวอย่างต่อไปนี้ไม่นับค่าลดหย่อนอื่น เช่น เงินสมทบประกันสังคม เบี้ยประกัน หรือกองทุน ซึ่งจะทำให้ภาษีต่ำลงอีก

เงินเดือน (สมมติ)	เงินได้ทั้งปี	หักค่าใช้จ่าย	หักส่วนตัว	เงินได้สุทธิ	ภาษีต่อปี
15,000 บาท	180,000	90,000	60,000	30,000	0
25,000 บาท	300,000	100,000	60,000	140,000	0
30,000 บาท	360,000	100,000	60,000	200,000	2,500
40,000 บาท	480,000	100,000	60,000	320,000	9,500

ที่ 30,000 บาท ส่วนที่เกิน 150,000 อยู่ 50,000 บาท คิด 5% ได้ 2,500 บาท ที่ 40,000 บาท ส่วน 150,001-300,000 เสีย 5% เป็น 7,500 บาท และส่วนที่เกิน 300,000 อีก 20,000 บาทเสีย 10% เป็น 2,000 บาท รวม 9,500 บาท

ข้อสรุปที่เอาไปใช้ได้ทันทีมีสองข้อ ข้อแรก คนเงินเดือนไม่เกินราว 25,000 บาทที่ไม่มีรายได้อื่นมักไม่มีภาษีต้องจ่ายจริง แต่ถ้ามีภาษีถูกหักไว้ระหว่างปี ต้องยื่นแบบเพื่อขอคืน ข้อสอง เมื่อเงินเดือนผ่าน 30,000 บาท ค่าลดหย่อนจาก RMF หรือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพเริ่มมีผลต่อภาษีที่เสียจริง ส่วนวิธีคำนวณละเอียดดูได้ที่ การคำนวณภาษีจากเงินเดือน

ตัวอย่างสมมติ แบ่งเงินเดือน 25,000 บาทที่เช่าห้องในกรุงเทพ

หลัก 50/30/20 เป็นกรอบเริ่มต้น ของจริงต้องปรับตามค่าเช่า ตัวอย่างนี้สมมติว่าเงินที่เข้าบัญชีหลังหักประกันสังคมประมาณ 24,000 บาท

หมวด	บาทต่อเดือน	หมายเหตุ
ค่าห้องและค่าน้ำไฟ	8,000	ราวหนึ่งในสามของรายได้
ค่าเดินทาง	2,000	รถไฟฟ้าหรือรถเมล์
อาหารหลัก	4,500	ทำเองบางมื้อ
โทรศัพท์และอินเทอร์เน็ต	700
ผ่อนหนี้ที่มีอยู่	1,500	เช่น ผ่อนมือถือ
รวมจำเป็น	16,700	ประมาณ 70%
ใช้ส่วนตัว	3,800	เหลือราว 16% ต่ำกว่า 30% ในหลักการ
ออม	3,500	ประมาณ 15%

จะเห็นว่าสัดส่วน 50/30/20 ถูกบีบเมื่อค่าห้องสูง ซึ่งเป็นเรื่องปกติของคนเริ่มงานในเมืองใหญ่ ทางออกมีสามทาง เปลี่ยนที่พักให้ค่าเช่าไม่เกินราว 30% ของรายได้ ลดรายการผ่อนที่ถึงกำหนดสิ้นสุดแล้วเอาเงินส่วนนั้นไปเติมเงินออม หรือหารายได้เสริม ถ้ายังจดรายจ่ายไม่เป็น ให้เริ่มจาก การจดรายรับรายจ่าย สัก 2 เดือนก่อน เพราะตัวเลขในหัวมักต่ำกว่าความจริงเสมอ

SET แนะนำให้ออมก่อนแล้วใช้จ่ายตามงบ และตั้งหักอัตโนมัติในวันที่เงินเดือนเข้า ซึ่งตรงกับสิ่งที่ทำได้จริงโดยไม่ต้องใช้ความตั้งใจรายวัน

เงินสำรองฉุกเฉิน เริ่มจากหนึ่งเดือนก่อนได้

เป้าระยะยาวคือ 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายต่อเดือน ตามที่ SET ระบุ แต่คนเพิ่งเริ่มงานที่มีเงินเหลือเดือนละสามสี่พันบาท ไม่มีทางเก็บ 6 เดือนได้ในปีแรก SET จึงให้ตั้งเป้าเล็กที่หนึ่งเดือนของค่าใช้จ่ายก่อน

จากตารางข้างบน ค่าใช้จ่ายจำเป็นเดือนละ 16,700 บาท ขั้นบันไดจึงเป็นแบบนี้

ขั้น	เป้าหมาย	เงินที่ต้องมี	ถ้าเก็บเดือนละ 3,500 บาท
1	1 เดือน	16,700	ราว 5 เดือน
2	3 เดือน	50,100	ราว 14 เดือน
3	6 เดือน	100,200	ราว 29 เดือน

ฐานที่ใช้คำนวณคือค่าใช้จ่ายจำเป็น ไม่ใช่เงินเดือน เพราะตอนตกงานคุณตัดค่าใช้ส่วนตัวได้ ส่วนค่าห้อง ค่าอาหาร และค่างวดตัดไม่ได้ เก็บเงินก้อนนี้ในบัญชีที่ถอนได้ทันที แยกจากบัญชีใช้จ่าย ดูตัวเลือกดอกเบี้ยได้ใน บัญชีออมทรัพย์ดอกเบี้ยสูง แต่ไม่ควรทิ้งเงินสำรองไว้ในที่ที่ต้องรอหลายวันหรือมีค่าปรับเมื่อถอน

คนที่ใกล้ตกงานจริงมักพบว่าสิทธิว่างงานของประกันสังคมไม่ใช่เงินก้อนเต็มเดือนเงินเดือน และต้องรอตามขั้นตอน เงินสำรองจึงเป็นตัวกันชนที่ไม่มีอะไรมาแทนได้

หนี้ของคนเริ่มงาน เรียงตามดอกเบี้ย

หนี้ก้อนแรกของวัยนี้มักมีสามแบบ ได้แก่ เงินกู้เพื่อการศึกษา ผ่อนมือถือหรือคอมพิวเตอร์ และบัตรเครดิต ต้นทุนต่างกันมาก

หนี้	ต้นทุนโดยประมาณ	ควรทำ
บัตรเครดิตที่ค้างยอด	ราว 15-20% ต่อปี (ตัวเลขที่ SET ใช้เป็นตัวอย่าง)	ปิดก่อนทุกอย่างหลังตั้งเงินสำรอง 1 เดือน
ผ่อนสินค้าแบบมีดอกเบี้ย	ต้องคิดจากค่างวดรวมเทียบราคาเงินสด	ไม่เพิ่มรายการใหม่ ผ่อนให้จบ
เงินกู้เพื่อการศึกษา	ต่ำกว่าสองข้อบน	ผ่อนตามกำหนด อย่าให้ค้าง

เหตุผลที่ต้องปิดบัตรเครดิตก่อนลงทุน คือไม่มีการลงทุนไหนที่คาดหวังผลตอบแทนเกิน 15% ต่อปีได้อย่างมั่นคง ขณะที่ดอกเบี้ยบัตรเครดิตเกิดขึ้นแน่นอนทุกวัน หลักการเดียวกันนี้อยู่ในเรื่อง ดอกเบี้ยบัตรเครดิต และแผนจัดการหนี้หลายก้อนอยู่ใน วิธีหลุดพ้นจากหนี้

สำหรับโบนัสหรือรายได้พิเศษครั้งแรก SET เสนอสัดส่วน 50% ไปปลดหนี้ดอกเบี้ยสูงหรือลงทุน 30% ค่าใช้จ่ายจำเป็น และ 20% ให้ตัวเอง ซึ่งเป็นกรอบที่ใช้ได้ถ้าคุณไม่มีหนี้บัตรเครดิตค้าง ถ้ามีให้ส่วนครึ่งนั้นไปที่บัตรทั้งหมด

ประวัติการชำระหนี้ของคุณเริ่มสะสมตั้งแต่ก้อนแรก เมื่อถึงวันขอสินเชื่อบ้านหรือรถ ผู้พิจารณาจะดูประวัตินี้ อ่านเพิ่มได้ที่ เครดิตสกอร์

ประกันสุขภาพมาก่อนประกันชีวิต

SET ระบุว่าควรซื้อประกันสุขภาพตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะเบี้ยถูกกว่าและสมัครได้ง่ายกว่า เหตุผลเชิงปฏิบัติคือผู้ที่เคยมีผลตรวจสุขภาพผิดปกติหรือเคยรักษาโรคบางโรคอาจถูกเพิ่มเบี้ยหรือยกเว้นความคุ้มครองภายหลัง ความเสี่ยงของคนอายุ 22-28 ปีที่ต้องพิจารณาจริงคือค่ารักษาจากอุบัติเหตุหรือเจ็บป่วยเฉียบพลันที่สิทธิประกันสังคมครอบคลุมไม่ทั้งหมด เช่นเลือกห้องหรือโรงพยาบาลเองไม่ได้

คำถามที่ควรใช้คัดแบบประกัน

• วงเงินค่าห้องต่อวันและวงเงินต่อโรคเพียงพอกับโรงพยาบาลที่คุณจะไปจริงหรือไม่
• เบี้ยเพิ่มขึ้นตามอายุอย่างไร และต่ออายุได้ถึงกี่ปี
• มีข้อยกเว้นหรือระยะรอกี่วันก่อนเคลมได้

ถ้าไม่มีใครต้องพึ่งรายได้ของคุณ ประกันชีวิตทุนสูงยังไม่เร่งด่วน การเทียบประเภทประกันดูได้ที่ ประกันชีวิตมีกี่แบบ ก่อนเซ็นสัญญาควรตรวจแบบประกันกับ คปภ. หรือผู้แนะนำที่ได้รับใบอนุญาต

เงินสะสมกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ถ้าบริษัทมี ให้เปิดเงื่อนไขอ่าน

บริษัทที่จัดตั้งกองทุนสำรองเลี้ยงชีพให้ลูกจ้างสะสมได้ตั้งแต่ 2% ของค่าจ้าง และนายจ้างสมทบเพิ่มตามตารางของบริษัท สิ่งที่ต้องอ่านเงื่อนไขมีสามข้อ สัดส่วนที่นายจ้างสมทบเพิ่มเมื่อคุณสะสมมากขึ้น สิทธิในเงินสมทบของนายจ้างตามอายุงาน และนโยบายการลงทุนที่คุณเลือกได้

เงินก้อนนี้ถูกออกแบบให้ถอนตอนเกษียณ ถ้าลาออกก่อนเวลาหรือถอนก่อนครบเงื่อนไข ผลตอบแทนอาจถูกนำไปคิดภาษี รายละเอียดและตัวอย่างอยู่ใน กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ การเริ่มสะสมวันแรกที่ทำได้มีค่ามาก เพราะเวลาสะสม 30-35 ปีทำงานให้ดอกเบี้ยทบต้นมากกว่าจำนวนเงินที่ใส่เพิ่ม

ตั้งเป้าให้เป็นตัวเลขและวันที่

เป้าหมายที่ไม่มีเลขกับวันที่ จะถูกแซงโดยรายจ่ายประจำเดือนเสมอ SET สอนกรอบ SMART คือเจาะจง วัดได้ ทำได้จริง สมเหตุสมผล และมีเส้นตาย พร้อมตัวอย่างเช่น เงินสำรองฉุกเฉิน 100,000 บาทใน 12 เดือน หรือเงินดาวน์ 500,000 บาทใน 3 ปี

SET เตือนว่าเป้าที่ใหญ่เกินรายได้จะล้ม ตัวอย่างในบทความของ SET คือคนที่ได้เงินเดือน 30,000 บาทแต่ตั้งออม 25,000 บาทต่อเดือน เพื่อเรียนต่อปริญญาโท ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้ ทางแก้คือขยายเวลา เพิ่มรายได้ หรือลดเป้า สำหรับเป้าล้านแรก ตารางเต็มอยู่ใน วิธีออมเงิน 1 ล้านบาท

ลำดับก่อนหลังที่ใช้ได้ในปีแรก

คนเริ่มงานส่วนใหญ่ติดอยู่ที่คำถามว่า "ควรลงทุนเลยไหม" คำตอบที่ปลอดภัยคือ เริ่มลงทุนหลังจากครบสี่ข้อก่อนหน้า ได้แก่ มีงบที่จดจริง มีเงินสำรองอย่างน้อย 1 เดือน ไม่มีหนี้ดอกแพงค้าง และมีประกันสุขภาพพื้นฐาน เมื่อพร้อมแล้ว เริ่มจากจำนวนน้อยในสินทรัพย์ที่เข้าใจ ความเสี่ยงและวิธีกระจายอยู่ใน ลงทุนสำหรับมือใหม่ การลงทุนมีโอกาสขาดทุนและไม่มีผลตอบแทนที่แน่นอน

ถ้าต้องเริ่มในเดือนนี้

ลำดับงานในเดือนแรกที่ใช้เวลารวมไม่เกินสองชั่วโมง

1. เปิดบัญชีที่สองสำหรับเงินออมและเงินสำรอง แยกจากบัญชีรับเงินเดือน
2. ตั้งโอนอัตโนมัติวันเงินเดือนเข้า เริ่ม 10% ของเงินที่ได้รับจริง
3. จดรายจ่ายทุกรายการ 60 วัน แล้วคำนวณค่าใช้จ่ายจำเป็นรายเดือน
4. ตั้งเป้าเงินสำรอง 1 เดือนของค่าใช้จ่ายจำเป็น พร้อมวันที่
5. ถามฝ่ายบุคคลว่ามีกองทุนสำรองเลี้ยงชีพและประกันกลุ่มหรือไม่ และขอตารางเงื่อนไข
6. ถ้ามีบัตรเครดิต ตั้งจ่ายเต็มจำนวนอัตโนมัติ

เรื่องภาษีและสิทธิประกันสังคมที่เปลี่ยนตามปี ให้ตรวจกับกรมสรรพากรและสำนักงานประกันสังคมโดยตรง ส่วนการเลือกผลิตภัณฑ์ลงทุนหรือประกัน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ได้รับอนุญาต