เครดิตสกอร์คืออะไร ช่วงคะแนน AA ถึง HH และวิธีอ่านผล

เครดิตสกอร์ย่อประวัติการเงินของคุณทั้งชุดให้เหลือตัวเลขเดียว เหมือนเกรดเฉลี่ยที่สรุปผลหลายวิชา สถาบันการเงินใช้ตัวเลขนี้ช่วยตัดสินว่าจะปล่อยสินเชื่อหรือไม่ ให้วงเงินเท่าไร และคิดดอกเบี้ยเท่าไร ความเข้าใจที่ถูกต้องคือ คะแนนไม่ได้ตัดสินคุณ แต่ทำนายความเสี่ยงจากข้อมูลที่มีอยู่ ด้านล่างไล่ให้เห็นว่าคะแนนมาจากอะไร อ่านระดับ AA ถึง HH อย่างไร และมีอะไรที่คุณปรับเองได้

เครดิตสกอร์คืออะไร

เครดิตสกอร์ของ NCB คือคะแนนที่คำนวณจากข้อมูลในรายงานเครดิตบูโรของคุณ เพื่อประเมินโอกาสที่จะชำระหนี้ล่าช้าในอนาคต ตามที่ NCB อธิบาย คะแนนอยู่ในช่วง 300-900 ยิ่งสูงยิ่งหมายถึงความเสี่ยงต่ำ และจัดเป็นระดับตัวอักษรจาก AA ลงมาถึง HH เพื่ออ่านง่ายขึ้น

สองคำที่คนมักสับสนคือ "เครดิตบูโร" กับ "เครดิตสกอร์" เครดิตบูโรคือฐานข้อมูลที่เก็บประวัติรายบัญชี เครดิตสกอร์คือสรุปจากฐานนั้นออกมาเป็นคะแนน พื้นฐานของระบบอธิบายไว้ใน เครดิตบูโรคืออะไร

ช่วงคะแนนและระดับ AA ถึง HH

NCB เผยแพร่ตารางระดับคะแนนไว้ ตารางนี้สรุปตามหลักการ โดยตัวเลขขอบเขตของแต่ละระดับให้ตรวจกับหน้าเว็บ NCB ล่าสุด เพราะอาจปรับปรุงได้

ระดับ	ความหมายเชิงความเสี่ยง	สิ่งที่มักเกิดกับการขอสินเชื่อ
AA ถึง CC	ความเสี่ยงต่ำถึงค่อนข้างต่ำ	มีแนวโน้มอนุมัติ ได้วงเงินและดอกเบี้ยดี
DD ถึง FF	ความเสี่ยงปานกลาง	อนุมัติได้ แต่อาจถูกลดวงเงินหรือเพิ่มเงื่อนไข
GG ถึง HH	ความเสี่ยงสูง คะแนนต่ำสุดอยู่ราว 300-615	มีโอกาสถูกปฏิเสธหรือขอหลักประกันเพิ่ม

หมายเหตุเรื่องการอ่านตาราง ขอบเขตคะแนนแต่ละตัวอักษรไม่ควรจดจำเป็นตัวเลขเป๊ะ ให้ดูตำแหน่งโดยรวมว่าอยู่ฝั่งไหน และให้ดูแนวโน้มว่าเมื่อเทียบกับครั้งก่อนคะแนนสูงขึ้นหรือลดลง

ปัจจัยที่ทำให้คะแนนขึ้นลง

NCB ไม่ได้เปิดสูตรคำนวณทั้งหมด แต่หลักที่ระบบเครดิตทั่วไปใช้และ NCB อธิบายแนวคิดไว้คือการดูพฤติกรรมการชำระหนี้เป็นหลัก ตารางนี้จัดตามน้ำหนักเชิงแนวคิด

ปัจจัย	ดีต่อคะแนน	ไม่ดีต่อคะแนน
ประวัติการชำระ	จ่ายตรงเวลาต่อเนื่อง	ค้างชำระ จ่ายขั้นต่ำไม่ถึง
ยอดหนี้เทียบวงเงิน	ใช้วงเงินไม่สูง	ใช้เกือบเต็มวงเงินทุกเดือน
อายุของประวัติ	มีบัญชีเก่าที่ยังใช้และจ่ายดี	เพิ่งเปิดบัญชีทั้งหมด
ประเภทสินเชื่อ	มีทั้งบัตรและสินเชื่อผ่อน ชำระดีทั้งคู่	สินเชื่อไม่มีหลักประกันสะสมหลายก้อน
การขอสินเชื่อใหม่	ขอเมื่อจำเป็น	สมัครหลายที่ในเวลาสั้น

ลำดับสำคัญที่ควรจำคือ ประวัติจ่ายตรงเวลามาก่อนทุกอย่าง ต่อให้ยอดหนี้ต่ำ ถ้าค้างบ่อยคะแนนก็ลดอยู่ดี

ตัวอย่างสมมติ สองคนรายได้เท่ากัน คะแนนต่างกัน

คุณเอ (สมมติ) และคุณบี (สมมติ) รายได้ 40,000 บาทต่อเดือนเท่ากัน มีบัตรเครดิตวงเงิน 100,000 บาทเหมือนกัน

	คุณเอ	คุณบี
ยอดใช้ต่อเดือนเฉลี่ย	20,000 บาท จ่ายเต็มทุกเดือน	85,000 บาท จ่ายขั้นต่ำ 3 เดือนล่าสุด
สัดส่วนใช้วงเงิน	20%	85%
ค้างชำระ 24 เดือน	ไม่มี	1 ครั้ง
สมัครสินเชื่อใหม่ใน 6 เดือน	0 ครั้ง	4 ครั้ง
แนวโน้มระดับ	ฝั่งความเสี่ยงต่ำ	ฝั่งความเสี่ยงสูงขึ้น

รายได้เท่ากัน แต่พฤติกรรมต่างกัน ผู้พิจารณาสินเชื่อจึงตีความต่างกัน ข้อนี้ชี้ว่าคะแนนวัดนิสัยการใช้เงินมากกว่าวัดว่าคุณรวยหรือจน

ตัวอย่างสมมติ ยอดใช้วงเงินกับคะแนนในมุมของผู้พิจารณา

คุณซี (สมมติ) มีบัตรสองใบ วงเงินรวม 150,000 บาท ลองดูว่าการจัดการยอดต่างกันให้ภาพต่างกันอย่างไร

กรณี	ยอดที่ถูกรายงานรวม	สัดส่วนใช้วงเงิน	ภาพที่ผู้พิจารณาเห็น
ก. จ่ายเต็มก่อนตัดรอบ เหลือยอด 15,000 บาท	15,000 บาท	10%	ใช้น้อย คุมวินัยดี
ข. จ่ายเต็มหลังตัดรอบ ยอดที่ถูกรายงานเต็มบิล	75,000 บาท	50%	ใช้ปานกลาง ปกติ
ค. จ่ายขั้นต่ำ ยอดเหลือสะสม	135,000 บาท	90%	พึ่งวงเงินมาก ความเสี่ยงสูงขึ้น

พฤติกรรมการใช้จ่ายจริงของคุณซีอาจเหมือนกันทั้งสามกรณี ต่างกันที่ช่วงเวลาจ่าย ความรู้เรื่องวันตัดรอบจึงเป็นเครื่องมือราคาถูกที่สุดในการปรับภาพ แต่อย่าลดยอดด้วยการโยกเงินจากที่ต้องเก็บไว้ใช้จ่ายจำเป็น

ความเชื่อผิดเรื่องเครดิตสกอร์

ความเชื่อ	ความจริง
ต้องมีหนี้ค้างจึงจะคะแนนดี	ไม่ต้อง การใช้และจ่ายหมดตรงเวลาเป็นประวัติที่ดีที่สุด การจ่ายดอกเบี้ยเพิ่มไม่ช่วยคะแนน
ปิดบัตรเยอะ ๆ จะช่วยคะแนน	ไม่ได้เสมอไป บัตรเก่าที่จ่ายดีช่วยอายุประวัติ
ตรวจคะแนนตัวเองแล้วคะแนนตก	ตรวจตัวเองเป็นการขอดูข้อมูลของตนเอง ไม่ใช่การสมัครสินเชื่อ
จ่ายหนี้หมดแล้วคะแนนพุ่งทันที	ข้อมูลส่งเป็นรายเดือน ผลค่อย ๆ สะท้อนในรอบถัดไป
มีบริการเพิ่มคะแนนให้ได้	ไม่มีบุคคลภายนอกเปลี่ยนคะแนนได้ คะแนนคำนวณจากข้อมูลที่สถาบันการเงินส่ง

สถาบันการเงินเอาคะแนนไปใช้อย่างไร

คะแนนมักถูกใช้ 3 ทาง คือ คัดกรองเบื้องต้นว่าจะพิจารณาต่อหรือไม่ กำหนดวงเงินและดอกเบี้ยตามระดับความเสี่ยง และตัดสินกรณีที่รายได้อยู่ในเกณฑ์กำกับเส้นบรรทัดบาง ๆ สถาบันที่คิดดอกเบี้ยตามความเสี่ยงจะให้อัตราต่างกันระหว่างผู้ขอที่คะแนนดีกับไม่ดี ต่างกันถึงหลายจุดเปอร์เซ็นต์ต่อปีได้ เมื่อกู้ก้อนใหญ่ ส่วนต่างนี้เท่ากับเงินหลายหมื่นบาทตลอดสัญญา ดังนั้นการดูแลคะแนนก่อนกู้บ้านหรือรถจึงคุ้มกว่าแก้ทีหลัง ลองคำนวณส่วนต่างดอกเบี้ยด้วยวิธีใน คำนวณดอกเบี้ยเงินกู้

เช็กเครดิตสกอร์ได้ที่ไหน

ขอตรวจผ่านช่องทางทางการของ NCB เท่านั้น เช่น เว็บไซต์ แอป หรือสาขา ตามที่ NCB ประกาศ ควรเตรียมบัตรประชาชนและทำตามขั้นตอนยืนยันตัวตนของ NCB อย่าส่งสำเนาบัตรหรือรหัส OTP ให้ตัวแทนที่ติดต่อมาเอง ระวังข้อความอ้างว่าช่วยเช็กหรือเพิ่มคะแนนให้ ซึ่งไม่ใช่บริการของ NCB และมีลักษณะเดียวกับกลโกงที่อธิบายใน บทความเรื่องมิจฉาชีพแอบอ้างธนาคาร

เมื่อได้รายงาน ให้ดูสามอย่างตามลำดับ

1. ข้อมูลส่วนตัวถูกต้องหรือไม่ ชื่อ เลขบัตร ที่อยู่
2. รายการบัญชีทั้งหมดเป็นของคุณจริงหรือไม่ มีบัญชีที่ปิดแล้วแต่ขึ้นเปิดอยู่หรือเปล่า
3. สถานะการชำระรายเดือนของแต่ละบัญชีมีเดือนไหนผิดปกติ

ถ้ารายการผิด ดูขั้นตอนโต้แย้งใน เครดิตบูโรลบประวัติได้ไหม

ปรับคะแนนให้ดีขึ้น ทำอะไรก่อน

เรียงตามผลที่เกิดเร็วและควบคุมได้

1. จ่ายตรงเวลาทุกบัญชี ตั้งหักอัตโนมัติอย่างน้อยเท่ายอดขั้นต่ำ ผลของการพลาดแต่ละครั้งอธิบายใน บัตรเครดิตหลุดชำระผลเสีย
2. ลดยอดที่ใช้เทียบกับวงเงิน ถ้าใช้เกินครึ่งให้ทยอยจ่ายก่อนวันตัดรอบบิล ซึ่งยอด ณ วันตัดรอบมักเป็นยอดที่ถูกรายงาน ดูวิธีใน ตัดรอบบิลบัตรเครดิตคือวันไหน
3. อย่ารีบปิดบัตรเก่าที่ไม่มีค่าธรรมเนียมและจ่ายดี เพราะอายุประวัติช่วยคะแนน
4. เว้นระยะการสมัครสินเชื่อใหม่ อย่างน้อยเว้นเป็นเดือน ไม่สมัครกระจุกกัน
5. ถ้ามีหนี้หลายก้อน ให้ทยอยปิดก้อนดอกเบี้ยสูงก่อน แนวทางอยู่ใน วิธีปลดหนี้ให้หมด
6. ตรวจรายงานปีละครั้งและแก้ข้อมูลผิดทันที

ไม่มีทางลัดที่ได้ผลจริงในเวลาสั้น ๆ คำสัญญาว่าเพิ่มคะแนนหลายร้อยแต้มใน 1 สัปดาห์เป็นสัญญาณหลอกลวง ผลที่เห็นได้ชัดมักใช้เวลาหลายเดือนของการจ่ายสม่ำเสมอ

คะแนนสูงแล้ว ยังไม่ผ่านได้ไหม

ได้ สาเหตุที่พบบ่อยคือ ภาระผ่อนต่อรายได้สูงเกินเกณฑ์ ผู้ขอเป็นพนักงานอายุงานสั้น เอกสารรายได้ไม่ครบ วงเงินที่ขอสูงเกินกว่ารายได้รองรับ หรือผลิตภัณฑ์นั้นตั้งเกณฑ์ภายในเข้มงวดกว่า ในทางกลับกัน คนที่คะแนนไม่สูงมากอาจผ่านได้ถ้ามีหลักประกันหรือผู้ค้ำประกัน เช่น สินเชื่อรถหรือบ้านที่ใช้ทรัพย์สินค้ำ

ก่อนยื่น ควรคำนวณภาระผ่อนของตัวเองก่อน ใช้ตัวอย่างวิธีคิดใน คำนวณดอกเบี้ยเงินกู้ แล้วค่อยเลือกวงเงินที่จ่ายไหว

แผน 12 เดือนสำหรับคนที่คะแนนไม่ดี

ตัวอย่างลำดับที่ทำได้จริง เหมาะกับคนที่เพิ่งผ่านช่วงลำบากทางการเงิน

ช่วง	สิ่งที่ทำ	ตัวชี้วัดที่ดู
เดือน 1	เปิดรายงาน ตรวจรายการผิด ปิดยอดค้างที่ยังเหลือ	ไม่มีบัญชีค้างชำระ
เดือน 2-3	ตั้งหักบัญชีอัตโนมัติ ใช้บัตรเฉพาะรายจ่ายที่มีเงินรองรับ	จ่ายครบก่อนครบกำหนดทุกรอบ
เดือน 4-6	ลดยอดคงค้างให้ต่ำกว่า 30% ของวงเงิน	ยอดที่ตัดรอบต่ำลง
เดือน 7-9	ทยอยจ่ายหนี้ดอกเบี้ยสูงก่อน ไม่เปิดสินเชื่อใหม่	ภาระผ่อนต่อรายได้ลดลง
เดือน 10-12	เปิดรายงานซ้ำ เปรียบเทียบกับเดือนที่ 1	จำนวนเดือนที่จ่ายปกติติดกันเพิ่มขึ้น

เป้าหมายไม่ใช่ให้ได้ AA ในปีเดียว แต่ให้แนวโน้มชัดว่าดีขึ้น ซึ่งผู้พิจารณาสินเชื่อมักอ่านออกจากประวัติรายเดือนเอง

คนไม่มีประวัติเลย เริ่มอย่างไร

นักศึกษาจบใหม่หรือคนที่ไม่เคยมีสินเชื่อ มักไม่มีข้อมูลให้คำนวณ วิธีเริ่มที่เสี่ยงต่ำคือเปิดบัตรเครดิตใบเดียววงเงินเล็ก ใช้กับรายจ่ายประจำที่จ่ายอยู่แล้ว เช่น ค่าอินเทอร์เน็ต และจ่ายเต็มทุกเดือน หลังผ่านไป 6-12 เดือน ประวัติจะเริ่มมีน้ำหนักพอให้ประเมิน อย่าเปิดบัตรหลายใบพร้อมกันเพื่อเร่งประวัติ เพราะการสมัครถี่ถูกมองเป็นความเสี่ยง

เริ่มจากสิ่งที่ปรับได้เร็วที่สุด

ถ้ายังไม่เคยเห็นรายงานของตัวเอง ให้ขอตรวจก่อนทำอย่างอื่น ถ้าเห็นรายการผิด ให้รวบรวมเอกสารแล้วโต้แย้ง ถ้าคะแนนอยู่ฝั่งเสี่ยงสูง ให้เริ่มจ่ายตรงเวลาและลดยอดใช้วงเงิน แล้วเปิดดูอีกครั้งหลังผ่านไปหลายรอบ ถ้าจะยื่นสินเชื่อก้อนใหญ่ ให้ถามเจ้าหน้าที่ของสถาบันนั้นว่าใช้เกณฑ์อะไรประกอบ เพราะคะแนนเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคำตัดสิน