วิธีปลดหนี้ เรียงหนี้ให้ครบก่อน แล้วค่อยเลือกว่าจะจ่ายก้อนไหนก่อน

ปลดหนี้เริ่มจากการรู้ว่าตัวเองเป็นหนี้เท่าไรและเสียดอกเบี้ยเดือนละเท่าไร ไม่ใช่เริ่มจากการหาเงินก้อนมาโปะ เมื่อมีตัวเลขครบ ให้จ่ายขั้นต่ำทุกก้อนให้ตรงเวลา แล้วเอาเงินที่เหลือไปลงที่หนี้ก้อนเดียวตามลำดับที่เลือกไว้ ถ้าจ่ายขั้นต่ำยังไม่ไหว ให้คุยกับเจ้าหนี้ก่อนที่ยอดค้างจะเกิน 90 วัน

คนที่มาปรึกษาเรื่องหนี้ส่วนใหญ่ไม่ได้ขาดความตั้งใจ แต่ไม่เคยเห็นตัวเลขรวมในที่เดียว หนี้บัตรเครดิตอยู่ในแอปหนึ่ง สินเชื่อส่วนบุคคลอยู่ในอีกแอป ผ่อนมือถืออยู่ในบิลอีกใบ พอรวมแล้วจึงตกใจ หรือไม่ก็ไม่รู้ว่าก้อนไหนกินดอกเบี้ยมากสุด

ทำตารางหนี้หน้าเดียวก่อนทำอย่างอื่น

หยิบกระดาษหรือเปิดสเปรดชีตแล้วลงหนี้ทุกก้อนที่มี รวมถึงก้อนที่ผ่อน 0% และยืมญาติ เพราะทั้งหมดดึงเงินออกจากเดือนเดียวกัน

ช่อง	ข้อมูลที่ต้องใส่	ดูได้จาก
เจ้าหนี้	ชื่อธนาคาร บริษัทบัตร หรือบุคคล	สัญญา ใบแจ้งหนี้
ยอดคงเหลือ	เงินต้นที่ยังต้องจ่ายทั้งหมด	ใบแจ้งหนี้ล่าสุด แอปธนาคาร
อัตราดอกเบี้ย	ต่อปี ตามสัญญา	สัญญา หรือสอบถามเจ้าหนี้
ค่างวดขั้นต่ำ	ที่ต้องจ่ายทุกเดือน	ใบแจ้งหนี้
วันครบกำหนด	วันที่ของทุกเดือน	ใบแจ้งหนี้
ค่าปรับหรือค่าธรรมเนียม	ค่าปิดบัญชีก่อนกำหนด ค่าติดตามทวงถาม	สัญญา

ถ้ายังไม่รู้ว่ามีหนี้ที่ไหนบ้าง ขอรายงานเครดิตจากบริษัทข้อมูลเครดิต ซึ่งจะแสดงบัญชีสินเชื่อและบัตรทั้งหมดที่ปรากฏในระบบ ดูวิธีขอที่ เครดิตบูโรคืออะไร

เมื่อได้ตัวเลขแล้ว ให้คำนวณดอกเบี้ยต่อเดือนโดยประมาณของแต่ละก้อน สูตรง่ายๆ คือ ยอดคงเหลือ คูณอัตราดอกเบี้ยต่อปี หารด้วย 12 ตัวอย่างสมมติของคนหนึ่งที่มีเงินเดือน 30,000 บาท

หนี้	ยอดคงเหลือ (สมมติ)	ดอกเบี้ยต่อปี	ดอกเบี้ยต่อเดือนโดยประมาณ
บัตรเครดิต	60,000 บาท	16%	800 บาท
บัตรกดเงินสด	40,000 บาท	25%	833 บาท
สินเชื่อส่วนบุคคล	100,000 บาท	18%	1,500 บาท
ผ่อนโทรศัพท์	12,000 บาท	0%	0 บาท

รวมหนี้ 212,000 บาท ดอกเบี้ยเดือนละประมาณ 3,133 บาท ตัวเลขนี้คือสิ่งที่คุณต้องเอาชนะก่อน เพราะเงินที่จ่ายไปไม่ลดเงินต้นเลยถ้าไม่เกินส่วนนี้

ลำดับจ่ายหนี้ มีสองแนวให้เลือก

เมื่อจ่ายขั้นต่ำครบทุกก้อนแล้ว เงินที่เหลือต้องไปลงที่ใดที่หนึ่ง มีสองวิธีที่ใช้กันแพร่หลาย

วิธี	จ่ายก้อนไหนก่อน	ข้อดี	ข้อเสีย
ดอกเบี้ยแพงก่อน	ก้อนที่อัตราดอกเบี้ยต่อปีสูงสุด	ดอกเบี้ยรวมที่ต้องจ่ายลดลงมากที่สุด	ก้อนที่ดอกเบี้ยสูงอาจเป็นก้อนใหญ่ ใช้เวลานานกว่าจะเห็นว่าปิดได้
ยอดเล็กก่อน	ก้อนที่ยอดคงเหลือน้อยสุด	ปิดบัญชีได้เร็ว เห็นผล ค่างวดที่ว่างมาเสริมก้อนถัดไป	จ่ายดอกเบี้ยรวมมากกว่า ถ้าก้อนเล็กมีดอกเบี้ยต่ำ

จากตัวอย่างข้างบน ก้อนที่ดอกเบี้ยต่อปีสูงสุดคือบัตรกดเงินสด 25% ถ้ามีเงินเหลือเดือนละ 3,000 บาทให้ลงตรงนี้ ก้อน 40,000 บาทจะปิดได้ภายในราว 14 ถึง 15 เดือนเมื่อรวมค่างวดขั้นต่ำเดิมด้วย หลังจากนั้นนำค่างวดทั้งหมดของก้อนนี้ไปเสริมก้อนถัดไป เหมือนก้อนหิมะที่กลิ้งใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ ตัวเลขนี้เป็นการประมาณเพื่อให้เห็นภาพ ตัวเลขจริงขึ้นกับวิธีคิดดอกเบี้ยและค่างวดขั้นต่ำของแต่ละเจ้าหนี้

ถ้าทดลองสองวิธีแล้วดอกเบี้ยรวมต่างกันไม่ถึงพันบาท เลือกวิธีที่คุณทำต่อเนื่องได้ง่ายกว่า ผลต่างจากการเลิกกลางทางมักมากกว่าผลต่างจากการเลือกลำดับ

ก่อนเริ่มโปะ ตรวจสามอย่างที่ทำให้เสียของ

อย่าเพิ่งโอนเงินก้อนใหญ่ไปปิดหนี้ทันที ให้ตรวจสิ่งเหล่านี้ก่อน

1. ค่าปิดบัญชีก่อนกำหนดในสัญญา ตามข้อมูลมาตรการแก้หนี้ของ ธปท. สินเชื่อรายย่อยทั่วไปไม่เก็บค่าธรรมเนียมชำระปิดก่อนกำหนด ยกเว้นกรณีรีไฟแนนซ์สินเชื่อบ้านภายใน 3 ปีแรก แต่สัญญาเก่าหรือสินเชื่อบางประเภทอาจมีเงื่อนไขต่างออกไป ควรถามเจ้าหนี้
2. วิธีตัดเงินที่จ่ายเกิน บางเจ้าหนี้นำเงินส่วนเกินไปหักดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมก่อน ไม่ได้ลดเงินต้นทั้งหมด ขอให้ระบุว่าให้ตัดเงินต้น
3. เงินสำรองฉุกเฉิน ถ้าใช้เงินเก็บทั้งหมดปิดหนี้ แล้วเดือนหน้ามีค่าซ่อมรถ คุณอาจต้องรูดบัตรกลับมาใหม่ เก็บเงินสำรองไว้อย่างน้อยเท่ากับค่าใช้จ่ายจำเป็นหนึ่งเดือนก่อนจะโปะหนักขึ้น

เมื่อจ่ายขั้นต่ำยังไม่ไหว ขอปรับโครงสร้างหนี้ได้อย่างไร

ธปท. อธิบายสถานการณ์ไว้สี่แบบ และแต่ละแบบมีทางที่ต่างกัน

สถานการณ์	ทางที่ขอได้	ข้อควรรู้
ยังจ่ายไหว แต่อยากดอกเบี้ยถูกลง	ขอลดอัตราดอกเบี้ยหรือรวมหนี้	เจ้าหนี้พิจารณาเป็นรายกรณี
จ่ายได้บางส่วน	ขยายงวดเพื่อลดค่างวด	ดอกเบี้ยรวมทั้งสัญญามักเพิ่ม
มีเงินก้อนหนึ่ง	ขอปิดบัญชีด้วยยอดที่ต่ำกว่ายอดเต็ม	มักต้องชำระภายใน 1 ถึง 6 งวด
จ่ายไม่ได้เลยชั่วคราว	พักชำระ 3 ถึง 6 เดือน	ดอกเบี้ยยังคิดต่อในช่วงพัก

ขั้นตอนที่ ธปท. แนะนำคือ ประเมินรายได้และค่าใช้จ่ายให้รู้ว่าจ่ายได้เดือนละเท่าไร เทียบดอกเบี้ยรวมของแต่ละข้อเสนอ ถามผลต่อเครดิตบูโร เขียนหนังสือขอปรับโครงสร้างหนี้ และไม่เซ็นสัญญาที่คุณรู้ว่าจ่ายไม่ไหว หากเจรจาไม่สำเร็จ ธปท. มีช่องทาง "ทางด่วนแก้หนี้" โทร 1213 เปิดจันทร์ถึงศุกร์ เวลา 08.30 ถึง 16.30 น.

เวลาคือเรื่องสำคัญ ธปท. ระบุว่าควรเจรจาก่อนค้างชำระเกิน 90 วัน เพราะหลังจากนั้นสถานะหนี้จะเปลี่ยนเป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) ซึ่งเจรจายากขึ้น และเจ้าหนี้มีสิทธิ์ขายหนี้ต่อ แม้ในกรณีนั้นเจ้าหนี้ต้องให้เวลาอย่างน้อย 60 วันก่อนขายหนี้ตามมาตรการของ ธปท.

คลินิกแก้หนี้และเงื่อนไขที่ต้องผ่านก่อน

สำหรับคนที่ค้างชำระมานานแล้ว มาตรการแก้หนี้ยั่งยืนของ ธปท. มีโครงการที่ออกแบบมาเฉพาะ ข้อมูลสำคัญของคลินิกแก้หนี้ที่ตรวจได้จากหน้าเว็บ ธปท. มีดังนี้

• ประเภทหนี้เป็นบัตรเครดิต บัตรกดเงินสด หรือสินเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีหลักประกัน
• ค้างชำระเกิน 120 วัน และมียอดหนี้รวมไม่เกิน 2 ล้านบาท
• ลูกหนี้มีรายได้ อายุไม่เกิน 70 ปี และไม่ได้อยู่ระหว่างล้มละลาย
• เงื่อนไขที่เสนอ ดอกเบี้ย 3 ถึง 5% ต่อปี ผ่อนได้นานสูงสุด 10 ปี

มีอีกโครงการสำหรับ "หนี้เรื้อรัง" คือคนที่จ่ายแต่ดอกเบี้ยมากกว่าเงินต้นมานานเกิน 5 ปี ยังไม่ถึงขั้นเป็นหนี้เสีย และมีรายได้ไม่เกิน 10,000 บาทต่อเดือนสำหรับหนี้นอกธนาคาร หรือไม่เกิน 20,000 บาทสำหรับหนี้ธนาคาร โครงการแปลงหนี้เป็นหนี้ก้อนที่ผ่อนได้ไม่เกิน 5 ปี ดอกเบี้ยสูงสุดไม่เกิน 15% ต่อปี

นอกจากนี้ ตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2567 มีมาตรการไม่คิดดอกเบี้ยซ้อนดอกเบี้ย และไม่เก็บค่าธรรมเนียมการปรับโครงสร้างหนี้ ธปท. ยังมีสามช่องทางให้ปรึกษา ได้แก่ คลินิกแก้หนี้ ทางด่วนแก้หนี้ 1213 และหมอหนี้เพื่อประชาชน เงื่อนไขของมาตรการเปลี่ยนได้ตามช่วงเวลา ก่อนสมัครให้เช็กเว็บไซต์ ธปท. หรือโทร 1213 ว่าโครงการที่คุณสนใจยังเปิดอยู่

รวมหนี้หรือรีไฟแนนซ์ ช่วยได้ตอนไหน

ถ้าคุณมีหนี้ดอกเบี้ยสูงหลายก้อนแต่ยังจ่ายตรงเวลาอยู่ การรวมเป็นก้อนเดียวที่ดอกเบี้ยต่ำกว่าอาจลดภาระได้ เงื่อนไขที่ต้องเทียบคือดอกเบี้ยจริง ค่าธรรมเนียม และระยะเวลาผ่อนใหม่ ถ้าขยายงวดจนจ่ายนานขึ้นมาก ดอกเบี้ยรวมอาจสูงกว่าเดิมแม้ค่างวดจะลดลง หลักการรวมหนี้ รวมถึงมาตรการที่เคยมี อธิบายแยกไว้ที่ รวมหนี้ คืออะไร ส่วนหนี้บ้านที่เริ่มตึง มีแนวทางเฉพาะใน ผ่อนบ้านไม่ไหว ทำยังไง

ถ้าคิดจะกู้ใหม่เพื่อปิดหนี้เก่า ให้ตรวจสามเรื่อง ดอกเบี้ยใหม่ต้องต่ำกว่าเฉลี่ยของก้อนเดิมอย่างเห็นได้ชัด ไม่มีค่าธรรมเนียมแรกเข้าที่กินส่วนต่าง และคุณต้องหยุดรูดบัตรหรือกู้เพิ่มจริง ไม่เช่นนั้นจะได้หนี้สองชุดแทนหนึ่งชุด พื้นฐานของสินเชื่อส่วนบุคคลอยู่ที่ สินเชื่อส่วนบุคคลคืออะไร

สิ่งที่ทำให้หนี้ใหญ่ขึ้นโดยไม่รู้ตัว

ข้อผิดพลาดอื่นที่เจอบ่อยมีดังนี้ จ่ายแค่ขั้นต่ำของบัตรเครดิตทุกเดือนโดยไม่ลดเงินต้น ใช้บัตรกดเงินสดจากบัตรเครดิตซึ่งมีค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ยสูง กู้ใหม่ปิดหนี้เก่าโดยไม่ได้ลดดอกเบี้ย และเซ็นสัญญาผ่อนใหม่เพื่อให้ค่างวดต่ำลงโดยไม่ดูยอดรวมที่ต้องจ่ายตลอดสัญญา

บริษัทที่โฆษณารับแก้หนี้แล้วขอเก็บเงินล่วงหน้าก็เป็นสิ่งที่ควรระวัง การปรับโครงสร้างหนี้ตามมาตรการของ ธปท. ไม่มีค่าธรรมเนียมการปรับโครงสร้าง คุณติดต่อเจ้าหนี้โดยตรงหรือผ่านช่องทางของ ธปท. ได้เอง

เอกสารที่ควรมีในมือก่อนไปคุยกับเจ้าหนี้

ไม่ว่าจะโทรหรือเข้าสาขา เตรียมเอกสารเหล่านี้ไว้ จะทำให้การเจรจาจบเร็วและไม่ต้องไปกลับหลายรอบ

• บัตรประชาชน
• สลิปเงินเดือน 3 เดือนล่าสุด หรือหลักฐานรายได้อื่นสำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระ
• ใบแจ้งหนี้หรือสรุปยอดหนี้ล่าสุดของทุกก้อน
• ตารางรายรับรายจ่ายต่อเดือนที่คุณทำเอง ระบุเงินที่จ่ายหนี้ได้จริงเดือนละเท่าไร
• สำเนาสัญญาสินเชื่อ ถ้ามี
• หนังสือขอปรับโครงสร้างหนี้ ระบุเหตุผล เช่น รายได้ลดลง และข้อเสนอที่ต้องการ

ตัวอย่างสมมติเพื่อเห็นภาพ คนที่มีรายได้ 30,000 บาท ค่าใช้จ่ายจำเป็น 14,000 บาท ผ่อนหนี้รวมเดือนละ 11,000 บาท เหลือ 5,000 บาท ถ้าเก็บสำรองฉุกเฉินเดือนละ 2,000 บาท และโปะหนี้ดอกเบี้ยสูง 3,000 บาท แผนนี้ยังไม่ต้องไปเจรจากับเจ้าหนี้ แต่ถ้าค่าใช้จ่ายจำเป็นกับค่างวดรวมกันเกินรายได้ ให้เริ่มเจรจาตั้งแต่เดือนนี้ ไม่ต้องรอให้ค้างชำระ

เรื่องหนี้ที่มีข้อพิพาทหรือถูกฟ้อง ควรปรึกษาเจ้าหน้าที่ของ ธปท. ที่ 1213 หรือทนายความ เพื่อให้ได้คำแนะนำตรงกับกรณีของคุณ