เครดิตบูโรคืออะไร ข้อมูลอะไรอยู่ในรายงาน และวิธีเช็กประวัติเครดิตตัวเอง

เครดิตบูโรคือชื่อที่คนไทยใช้เรียกบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด ซึ่งรวบรวมประวัติการกู้ยืมและการชำระหนี้ของแต่ละคนจากธนาคารและสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก แล้วส่งให้สมาชิกใช้ประกอบการพิจารณาเมื่อคุณยื่นขอสินเชื่อ ถ้าคุณเคยมีบัตรเครดิต ผ่อนรถ หรือกู้บ้านกับสถาบันที่เป็นสมาชิก คุณมีข้อมูลอยู่ในระบบแล้ว ประเด็นที่ควรสนใจจึงอยู่ที่ว่าข้อมูลของคุณบอกอะไรกับผู้ให้กู้

คำว่า "ติดเครดิตบูโร" ที่ได้ยินกันบ่อยทำให้หลายคนกลัวการเช็กรายงานของตัวเอง ทั้งที่การเปิดดูรายงานคือวิธีที่ตรงที่สุดในการรู้ว่าธนาคารเห็นอะไรเกี่ยวกับคุณ ด้านล่างจะไล่ตั้งแต่หน้าที่ของเครดิตบูโร ข้อมูลในรายงาน ช่องทางตรวจ วิธีอ่านสถานะ ไปจนถึงขั้นตอนขอแก้ข้อมูลที่ผิด

เครดิตบูโรคือใคร และไม่ได้ทำอะไรบ้าง

บริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติประกอบกิจการตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจข้อมูลเครดิต สมาชิกได้แก่ธนาคารพาณิชย์ ธนาคารของรัฐ บริษัทบัตรเครดิต บริษัทลีสซิ่ง และผู้ให้สินเชื่ออื่นที่เข้าร่วม สมาชิกเหล่านี้ส่งข้อมูลบัญชีสินเชื่อของลูกค้าเข้ามาทุกเดือน เครดิตบูโรจัดเก็บเป็นรายงานรายบุคคล และเมื่อคุณยื่นขอสินเชื่อพร้อมให้ความยินยอม สมาชิกจึงขอดูรายงานนั้นได้

สิ่งที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดคือคิดว่าเครดิตบูโรเป็นผู้ตัดสินว่าใครกู้ได้หรือไม่ได้ ตาม FAQ ของบริษัทเอง เครดิตบูโรไม่มีอำนาจอนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อ ผู้ตัดสินคือสถาบันการเงินที่คุณยื่นกู้ ซึ่งดูข้อมูลอื่นประกอบด้วย เช่น รายได้ อาชีพ เงินออม และหลักประกัน ดังนั้นคนที่ประวัติชำระดีก็ยังถูกปฏิเสธได้ถ้ารายได้ไม่พอกับภาระผ่อน และคนที่เคยค้างชำระก็ยังมีโอกาสได้รับอนุมัติถ้าปัจจัยอื่นแข็งแรง

อีกเรื่องหนึ่งคือคำว่า "แบล็กลิสต์" เครดิตบูโรไม่ได้ทำบัญชีรายชื่อคนต้องห้าม ข้อมูลในระบบคือข้อเท็จจริงรายเดือนที่สมาชิกส่งมา ทั้งเดือนที่จ่ายปกติและเดือนที่ค้าง ผู้ให้กู้แต่ละแห่งเป็นคนตีความเองว่าประวัติแบบไหนรับได้ เรื่องระยะเวลาเก็บข้อมูลและความเชื่อเรื่องแบล็กลิสต์อ่านแยกได้ที่ เครดิตบูโรเก็บข้อมูลกี่ปี

ข้อมูลอะไรอยู่ในรายงานเครดิต

รายงานข้อมูลเครดิตของบุคคลธรรมดาแบ่งได้เป็นหลายส่วน แต่ละส่วนตอบคำถามต่างกันสำหรับผู้ให้กู้

ส่วนของรายงาน	ข้อมูลที่ปรากฏ	ผู้ให้กู้ใช้ดูอะไร
ข้อมูลส่วนบุคคล	ชื่อ นามสกุล เลขบัตรประชาชน วันเกิด ที่อยู่ที่แจ้งไว้กับสมาชิก	ยืนยันว่าเป็นคนเดียวกับผู้ยื่นกู้
รายการบัญชีสินเชื่อ	ประเภทสินเชื่อ ผู้ให้กู้ วันเปิดบัญชี วงเงิน	ดูว่ามีหนี้กี่ก้อน กับใคร
ยอดหนี้คงค้าง	ยอดหนี้ล่าสุดของแต่ละบัญชี	ประเมินภาระหนี้รวม
ประวัติการชำระรายเดือน	ชำระปกติ หรือค้างชำระช่วงกี่วัน ย้อนหลังหลายเดือน	ดูวินัยการชำระ
สถานะบัญชี	ปกติ ปิดบัญชี ปรับโครงสร้างหนี้ โอนหรือขายหนี้	ดูความเสี่ยงพิเศษ
ประวัติการถูกสอบถาม	สมาชิกรายใดขอดูรายงานของคุณ เมื่อไร	ดูว่าช่วงนี้ยื่นกู้ถี่แค่ไหน

สิ่งที่ไม่อยู่ในรายงานก็สำคัญไม่แพ้กัน เครดิตบูโรไม่มีข้อมูลเงินฝาก เงินเดือน ทรัพย์สิน หรือประวัติการใช้จ่ายทั่วไปของคุณ หนี้นอกระบบและหนี้กับผู้ให้กู้ที่ไม่ได้เป็นสมาชิกก็ไม่ปรากฏ เหตุนี้ธนาคารจึงยังขอสลิปเงินเดือนและรายการเดินบัญชีจากคุณแยกต่างหากเสมอ

นอกจากรายงานข้อมูลเครดิต บริษัทยังมีบริการคะแนนเครดิต (เครดิตสกอร์) ซึ่งสรุปข้อมูลในรายงานออกมาเป็นตัวเลขและระดับความเสี่ยง วิธีคิดคะแนนและปัจจัยที่มีผลอธิบายไว้ที่ เครดิตสกอร์คืออะไร

ช่องทางตรวจข้อมูลเครดิตของตัวเอง

เครดิตบูโรเปิดช่องทางให้เจ้าของข้อมูลตรวจได้หลายแบบ เลือกตามว่าคุณต้องการแค่ภาพรวมหรือรายงานฉบับเต็ม

ช่องทาง	ได้อะไร	เหมาะกับใคร
แอปทางรัฐ	ข้อมูลเครดิตแบบสรุป ไม่เสียค่าบริการ	อยากรู้ภาพรวมก่อนว่ามีบัญชีอะไรบ้าง
แอปธนาคาร เช่น Krungthai NEXT, MyMo, ttb touch, เป๋าตัง, BAAC Mobile, KKP, ธนาคารกรุงเทพ, Krungsri App	รายงานฉบับเต็ม บางแอปให้คะแนนเครดิตด้วย	คนที่มีบัญชีธนาคารนั้นอยู่แล้วและอยากได้ผลทันที
ตู้คีออส ตู้ ATM เคาน์เตอร์ธนาคาร	รายงานตามช่องทางที่ธนาคารกำหนด	คนที่ไม่สะดวกใช้แอป
ที่ทำการไปรษณีย์	ยื่นคำขอแล้วรับรายงานทางไปรษณีย์ลงทะเบียน	คนต่างจังหวัดที่อยู่ไกลศูนย์ตรวจ
ศูนย์ตรวจข้อมูลเครดิต อาคารเดอะไนน์ ทาวเวอร์ แกรนด์ พระราม 9 ชั้น 2	รายงานฉบับเต็ม ค่าบริการ 100 บาท รอประมาณ 15 นาที	คนที่อยากถามเจ้าหน้าที่ต่อหน้า

ศูนย์ตรวจที่พระราม 9 เปิดวันจันทร์ถึงศุกร์ เวลา 9.00 ถึง 16.30 น. รายชื่อแอปและค่าบริการของแต่ละธนาคารเปลี่ยนได้ตามรอบประกาศ ก่อนใช้ช่องทางไหนให้ดูหน้าช่องทางตรวจบนเว็บไซต์ ncb.co.th อีกครั้ง

เตรียมตัวก่อนกดขอรายงาน

1. เตรียมบัตรประชาชนตัวจริง แอปส่วนใหญ่จะให้สแกนใบหน้าเทียบกับข้อมูลบัตร
2. ใช้เบอร์โทรและอีเมลที่ยังใช้งานได้ เพราะรหัสยืนยันและไฟล์รายงานจะส่งมาทางนั้น
3. รวบรวมรายการหนี้ที่คุณจำได้ทั้งหมดใส่กระดาษไว้ข้างตัว ทั้งบัตรเครดิต บัตรกดเงินสด ผ่อนรถ ผ่อนสินค้า และหนี้บ้าน
4. ถ้าเคยปิดหนี้ก้อนไหนไปแล้ว หาหนังสือยืนยันการปิดบัญชีหรือสลิปงวดสุดท้ายมาวางไว้ด้วย
5. เก็บไฟล์รายงานไว้ในที่ปลอดภัย ไม่ส่งต่อในกลุ่มแชต เพราะมีข้อมูลส่วนตัวครบทุกอย่าง

อ่านรายงานทีละส่วนให้เข้าใจ

เริ่มจากรายการบัญชี

เทียบรายการบัญชีในรายงานกับรายการที่คุณเขียนไว้ข้างตัว ดูว่ามีบัญชีไหนเกินมาหรือหายไป บัญชีที่คุณไม่เคยเปิด เช่น บัตรเครดิตที่ไม่เคยสมัคร หรือสินเชื่อจากผู้ให้กู้ที่ไม่รู้จัก เป็นสัญญาณว่ามีคนใช้ข้อมูลของคุณสวมรอย ให้ติดต่อผู้ให้กู้รายนั้นทันทีและแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน

บัญชีที่หายไปก็มีคำอธิบายได้ เช่น ผู้ให้กู้รายนั้นไม่ได้เป็นสมาชิกเครดิตบูโร หรือบัญชีปิดไปนานจนพ้นระยะเวลาเก็บข้อมูลแล้ว ตาม FAQ ของเครดิตบูโร ข้อมูลจะถูกเก็บไม่เกิน 3 ปีนับจากวันที่สมาชิกส่งข้อมูลครั้งล่าสุด

ดูประวัติการชำระรายเดือน

ส่วนนี้คือหัวใจของรายงาน แต่ละบัญชีจะแสดงสถานะรายเดือนย้อนหลัง ว่าเดือนไหนชำระตรง เดือนไหนค้าง และค้างนานกี่วัน รายงานใช้รหัสแทนข้อความยาว และมีคำอธิบายรหัสแนบมาด้วย อ่านคำอธิบายก่อนสรุปว่าตัวเองมีปัญหา

สิ่งที่ผู้ให้กู้มักดูคือรูปแบบ ค้างหนึ่งครั้งแล้วกลับมาจ่ายปกติต่อเนื่อง ดูต่างจากค้างซ้ำทุกสองสามเดือน และค้างสั้นไม่กี่วันก็ดูต่างจากค้างจนหลายงวด ถ้าคุณเห็นเดือนที่ค้างในรายงาน ให้ดูว่าหลังจากนั้นกลับมาปกติหรือยัง เพราะช่วงหลังสุดคือสิ่งที่บอกพฤติกรรมปัจจุบันได้ดีที่สุด

ดูสถานะบัญชี

รหัสสถานะบอกว่าบัญชีอยู่ในสภาพไหน ตัวอย่างที่เครดิตบูโรเผยแพร่ไว้มีดังนี้

รหัส	ความหมาย	ควรทำอะไร
11	ปิดบัญชี ยอดหนี้เป็น 0 บาท	ไม่ต้องทำอะไร เก็บหนังสือปิดบัญชีไว้
42	โอนหรือขายหนี้	ถ้าชำระกับผู้รับโอนครบแล้ว ยื่นขอแก้สถานะได้
43	โอนขายหนี้ และชำระหนี้เสร็จสิ้น	สถานะหลังแก้ไขแล้ว แสดงว่าจบหนี้ก้อนนั้น

รหัสอื่นนอกตารางนี้ให้ดูจากหน้าคำอธิบายที่แนบมากับรายงาน

ดูประวัติการถูกสอบถาม

ส่วนนี้แสดงว่าสมาชิกรายใดขอดูรายงานของคุณบ้าง ถ้าในเดือนเดียวมีหลายธนาคารเข้ามาดู ผู้ให้กู้รายถัดไปจะตีความได้ว่าคุณกำลังหาเงินกู้จากหลายแห่งพร้อมกัน ถ้ามีรายการสอบถามจากผู้ให้กู้ที่คุณไม่เคยยื่นขอ ให้สอบถามผู้ให้กู้รายนั้นว่าดึงข้อมูลด้วยเหตุผลใด

ตัวอย่างสมมติ อ่านรายงานก่อนยื่นกู้บ้าน

คุณต้น อายุ 32 ปี วางแผนยื่นกู้คอนโดในอีก 6 เดือน จึงขอรายงานผ่านแอปธนาคารก่อน รายงานมี 4 บัญชี

1. บัตรเครดิตธนาคาร ก. วงเงิน 60,000 บาท ยอดค้าง 48,000 บาท ชำระปกติทุกเดือน
2. บัตรกดเงินสดบริษัท ข. ยอดค้าง 25,000 บาท มีเดือนที่ค้างชำระเกิน 30 วันหนึ่งครั้งเมื่อปีก่อน หลังจากนั้นปกติ
3. ผ่อนโทรศัพท์บริษัท ค. ปิดบัญชีไปแล้ว แต่รายงานยังแสดงยอดค้าง 3,200 บาท
4. สินเชื่อส่วนบุคคลธนาคาร ง. ที่คุณต้นไม่เคยสมัคร

คุณต้นจัดการทีละเรื่อง บัญชีที่ 4 เป็นเรื่องเร่งที่สุด จึงโทรหาธนาคาร ง. แจ้งว่าไม่เคยเปิดบัญชี ขอตรวจเอกสารการสมัคร และแจ้งความไว้ บัญชีที่ 3 ดูวันที่ข้อมูลก่อน พบว่าข้อมูลเป็นของเดือนก่อนวันที่ปิดหนี้ จึงรอรายงานเดือนถัดไป ถ้ายังไม่เปลี่ยนจะติดต่อบริษัท ค. พร้อมหลักฐานงวดสุดท้าย

สำหรับบัญชีที่ 1 ยอดใช้ 48,000 จากวงเงิน 60,000 บาท คิดเป็นราว 80% ของวงเงิน คุณต้นตั้งเป้าลดลงให้เหลือต่ำกว่าครึ่งก่อนยื่นกู้ บัญชีที่ 2 ปิดก้อนให้จบก่อนเพราะดอกเบี้ยสูงกว่า ทั้งหมดนี้ทำได้เพราะเปิดรายงานล่วงหน้าหลายเดือน ถ้ารอให้ธนาคารปฏิเสธก่อนแล้วค่อยมาดู เวลาจะไม่พอ ส่วนเอกสารและเกณฑ์อื่นที่ธนาคารใช้ตอนกู้บ้าน ดูต่อที่ คู่มือกู้ซื้อบ้าน

ข้อมูลผิด ขอแก้ไขอย่างไร

เครดิตบูโรเป็นผู้เก็บข้อมูลตามที่สมาชิกส่งมา จึงแก้ตัวเลขเองไม่ได้ ขั้นตอนตาม FAQ ของบริษัทมีดังนี้

1. รวบรวมหลักฐาน เช่น สลิปโอนเงิน ใบเสร็จ หนังสือยืนยันการปิดบัญชี หรือหนังสือตอบจากผู้ให้กู้
2. ยื่นคำขอแก้ไขกับสถาบันการเงินที่ส่งข้อมูลรายการนั้น หรือยื่นแบบคำขอตรวจสอบความถูกต้องที่ศูนย์ตรวจข้อมูลเครดิตก็ได้
3. สถาบันการเงินต้องตรวจสอบและแจ้งผลให้คุณทราบภายใน 30 วัน ถ้าผิดจริงจะส่งข้อมูลที่แก้แล้วเข้าระบบ
4. ถ้าสถาบันยืนยันว่าข้อมูลถูกต้องแต่คุณยังไม่เห็นด้วย ขอให้เครดิตบูโรบันทึกว่าข้อมูลรายการนั้นอยู่ระหว่างโต้แย้ง และอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลเครดิตได้
5. ตรวจรายงานอีกครั้งหลังรอบส่งข้อมูลเดือนถัดไป เพื่อยืนยันว่าแก้แล้วจริง

กรณีหนี้ถูกโอนหรือขายให้บริษัทอื่น

กรณีนี้ต่างจากหนี้ทั่วไป เมื่อธนาคารขายหนี้ให้นิติบุคคลที่ไม่ได้เป็นสมาชิกเครดิตบูโร ผู้รับโอนจะส่งข้อมูลการชำระเข้าระบบไม่ได้ สถานะในรายงานจึงค้างอยู่ที่รหัส 42 แม้คุณจะชำระครบแล้ว เครดิตบูโรแนะนำให้คุณยื่นเรื่องเองที่ศูนย์ตรวจเครดิตบูโร โดยใช้เอกสาร 3 อย่าง

• แบบคำขอแก้ไขรหัสสถานะบัญชี ดาวน์โหลดได้ที่ ncb.co.th
• หนังสือยืนยันการชำระหนี้ปิดบัญชีจากผู้รับโอน
• สำเนาบัตรประชาชนของคุณ

หลังยื่นครบ ใช้เวลาดำเนินการไม่เกิน 30 วัน สถานะจะเปลี่ยนจาก 42 เป็น 43 ซึ่งแสดงว่าหนี้ที่ถูกโอนนั้นชำระเสร็จสิ้นแล้ว ถ้าคุณเจรจาปิดหนี้กับผู้รับโอนอยู่ ให้ขอหนังสือยืนยันการชำระเป็นเงื่อนไขตั้งแต่ตอนตกลง อย่ายอมรับแค่สลิปโอนเงิน

ปิดหนี้แล้วต้องทำอะไรต่อ

ข่าวดีคือส่วนใหญ่คุณไม่ต้องทำอะไร เครดิตบูโรอธิบายว่าเมื่อคุณชำระครบและปิดบัญชีกับสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก สถาบันมีหน้าที่ส่งข้อมูลเข้าระบบในเดือนถัดไป ยอดหนี้จะเป็น 0 บาท และสถานะเป็นรหัส 11 ปิดบัญชี

สิ่งที่ควรทำเพื่อป้องกันปัญหาภายหลังมีไม่กี่ข้อ

• ขอหนังสือยืนยันการปิดบัญชีจากผู้ให้กู้ทุกครั้ง และเก็บไว้อย่างน้อยจนกว่าข้อมูลบัญชีนั้นพ้นจากรายงาน
• ตรวจรายงานหลังปิดหนี้ประมาณ 1 ถึง 2 เดือน เพราะข้อมูลอัปเดตเป็นรายเดือน หนี้ที่ชำระในเดือนตุลาคมจะเห็นในข้อมูลเดือนพฤศจิกายน
• ถ้าปิดบัตรเครดิต ให้แน่ใจว่าไม่มีค่าธรรมเนียมรายปีหรือรายการผูกบัตรค้างอยู่ ยอดเล็กน้อยที่ไม่ได้จ่ายทำให้บัญชีค้างชำระได้ทั้งที่คุณคิดว่าปิดแล้ว

ข้อมูลการค้างชำระในอดีตไม่หายไปทันทีที่ปิดหนี้ ประวัติรายเดือนที่เคยค้างยังอยู่ในรายงานตามระยะเวลาเก็บข้อมูล แต่ทุกเดือนที่จ่ายตรงต่อจากนั้นเป็นข้อมูลใหม่ที่ผู้ให้กู้เห็นเช่นกัน

ใช้รายงานเครดิตให้เป็นประโยชน์ก่อนยื่นกู้

รายงานเครดิตมีประโยชน์ที่สุดเมื่อคุณเปิดดูก่อนผู้ให้กู้ ลองใช้ลำดับนี้ก่อนยื่นกู้ก้อนใหญ่

1. ตรวจรายงานล่วงหน้า 3 ถึง 6 เดือน เพื่อให้มีเวลาแก้ข้อมูลผิดและรอรอบอัปเดต
2. แก้ข้อมูลผิดก่อนเรื่องอื่น เพราะใช้เวลาหลายสัปดาห์
3. ลดยอดใช้บัตรเครดิตเทียบกับวงเงินลง และจ่ายทุกบัญชีตรงเวลาต่อเนื่อง
4. งดสมัครบัตรหรือสินเชื่อใหม่ในช่วงก่อนยื่นกู้ เพื่อไม่ให้มีรายการสอบถามถี่
5. ยื่นกู้กับธนาคารที่เหมาะกับโปรไฟล์ทีละแห่ง แทนการยื่นพร้อมกันหลายที่

ถ้ายื่นแล้วยังไม่ผ่าน เหตุผลอาจอยู่นอกรายงานเครดิต เช่น ภาระผ่อนต่อรายได้สูงเกิน อายุงานสั้น หรือเอกสารรายได้ไม่ชัด ดูสาเหตุที่พบบ่อยและวิธีแก้ได้ที่ เหตุผลที่สินเชื่อไม่ผ่าน และถ้าการปฏิเสธเกิดจากข้อมูลเครดิต อย่าลืมขอหนังสือแจ้งเหตุปฏิเสธเพื่อใช้สิทธิตรวจรายงานฟรีภายใน 30 วัน

สรุป

เครดิตบูโรคือผู้เก็บข้อมูลสินเชื่อที่สมาชิกส่งมาทุกเดือน ไม่ได้เป็นผู้อนุมัติสินเชื่อและไม่ได้ทำบัญชีดำ คุณตรวจข้อมูลแบบสรุปได้ฟรีในแอปทางรัฐ และขอรายงานฉบับเต็มผ่านแอปธนาคาร ตู้ เคาน์เตอร์ ไปรษณีย์ หรือศูนย์ตรวจ อ่านรายการบัญชี ประวัติการชำระ สถานะ และประวัติการถูกสอบถามทีละส่วน ถ้าพบข้อมูลผิดให้เริ่มที่สถาบันการเงินเจ้าของข้อมูล และใช้สิทธิโต้แย้งต่อได้ถ้าไม่เห็นด้วยกับผล มีคำถามเรื่องรายงานของตัวเอง สอบถามเครดิตบูโรได้ทางอีเมล [email protected] หรือที่ศูนย์ตรวจข้อมูลเครดิต และถ้าเป็นเรื่องการแก้หนี้กับสถาบันการเงิน ติดต่อศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงินของ ธปท. ที่ 1213