กู้เงินไม่ผ่านเพราะอะไร ไล่หาสาเหตุจากเอกสารที่ได้รับ

ข้อความสั้น ๆ ว่า "ผลการพิจารณาไม่ผ่าน" ทำให้คนส่วนใหญ่เดาสาเหตุเอาเอง บ้างคิดว่าติดแบล็กลิสต์ บ้างคิดว่าเงินเดือนน้อย บ้างโทษพนักงาน แล้วก็ไปยื่นที่ใหม่ด้วยเอกสารชุดเดิม ผลก็ไม่ผ่านซ้ำอีก การหาสาเหตุให้เจอก่อนยื่นครั้งถัดไปจึงประหยัดทั้งเวลาและประวัติเครดิตของคุณ

ข้อเท็จจริงข้อแรกที่ต้องรู้ คือบริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติ (เครดิตบูโร) อธิบายไว้ในหน้าคำถามที่พบบ่อยว่า การอนุมัติสินเชื่อเป็นดุลยพินิจของผู้ให้กู้ ข้อมูลเครดิตเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ผู้ให้กู้ยังพิจารณารายได้ ค่าใช้จ่าย อาชีพ ประวัติการออม อายุงาน และหลักประกันประกอบ สาเหตุจึงมีได้หลายทาง และแต่ละทางมีวิธีแก้ต่างกัน

เริ่มจากสิ่งที่ผู้ให้กู้แจ้งมา

ถ้าผู้ให้กู้ปฏิเสธเพราะข้อมูลเครดิต เครดิตบูโรระบุว่าผู้ให้กู้ต้องออกหนังสือแจ้งการปฏิเสธพร้อมเหตุผล เช่น มีหนี้ค้างชำระ หรือมีภาระหนี้และวงเงินสินเชื่อมากเกินไป หนังสือฉบับนี้มีค่ามาก เพราะ

• บอกคุณตรง ๆ ว่าปัญหาอยู่ที่ข้อมูลเครดิต ไม่ใช่เรื่องอื่น
• ใช้คู่กับบัตรประชาชน ตรวจรายงานเครดิตบูโรของตัวเองได้ฟรี ภายใน 30 วันนับจากวันที่ได้รับหนังสือ

ถ้าผู้ให้กู้ไม่ได้ให้หนังสือ และแจ้งแค่ว่าไม่ผ่าน ให้ถามตรง ๆ ว่าไม่ผ่านเพราะข้อมูลเครดิตหรือเพราะเกณฑ์อื่น พนักงานหลายแห่งบอกเหตุผลกว้าง ๆ ได้ เช่น รายได้ไม่ถึงเกณฑ์ หรือเอกสารไม่ครบ คำตอบนี้แยกปัญหาออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ได้ทันที

ตารางจับคู่อาการกับสาเหตุ

สิ่งที่เจอ	สาเหตุที่น่าจะเป็น	ตรวจอย่างไร
ไม่ผ่านทันทีตั้งแต่กรอกใบสมัคร	รายได้ อายุ หรืออายุงานต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำ	เทียบกับคุณสมบัติที่ประกาศในหน้าผลิตภัณฑ์
ได้หนังสือปฏิเสธเพราะข้อมูลเครดิต	มีประวัติค้างชำระ หรือหนี้และวงเงินมากเกินไป	ตรวจเครดิตบูโรฟรีด้วยหนังสือนั้น
ผ่านแต่ได้วงเงินต่ำกว่าที่ขอมาก	ภาระหนี้ต่อรายได้สูง	รวมค่างวดทุกก้อน หารด้วยรายได้
ไม่ผ่านทั้งที่ไม่เคยค้างชำระ	ไม่มีประวัติสินเชื่อเลย หรือรายได้ตรวจสอบไม่ได้	ดูว่ารายได้เข้าบัญชีสม่ำเสมอหรือไม่
ไม่ผ่านหลังยื่นหลายที่ติดกัน	มีการเรียกดูข้อมูลเครดิตถี่ในช่วงสั้น	ดูส่วนประวัติการตรวจสอบในรายงาน
ถูกขอเอกสารเพิ่มแล้วเงียบไป	เอกสารไม่ครบหรือข้อมูลไม่ตรงกัน	เช็กว่าที่อยู่ ที่ทำงาน รายได้ ตรงกันทุกเอกสาร

ตารางนี้ไม่ได้ครอบคลุมทุกกรณี แต่ช่วยให้คุณเลือกได้ว่าควรเริ่มตรวจจากจุดใด แทนการเดาทุกทาง

สาเหตุที่ 1 เกณฑ์ขั้นต่ำของผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์สินเชื่อแต่ละตัวมีเกณฑ์ตายตัวที่ระบบคัดออกอัตโนมัติ ถ้าไม่ถึงเกณฑ์ ประวัติดีแค่ไหนก็ไม่ผ่าน ตัวอย่างจากแหล่งทางการ

• หน้าความรู้เรื่องบัตรเครดิตของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แสดงขั้นรายได้ต่ำสุดที่ 15,000 บาทต่อเดือน และวงเงินผูกกับรายได้ คือ 1.5 เท่าสำหรับรายได้ 15,000 ถึงต่ำกว่า 30,000 บาท 3 เท่าสำหรับ 30,000 ถึงต่ำกว่า 50,000 บาท และ 5 เท่าสำหรับรายได้ตั้งแต่ 50,000 บาท
• สินเชื่อส่วนบุคคลของธนาคารออมสิน สำหรับผู้กู้รายใหม่ที่เป็นพนักงานประจำ กำหนดรายได้ตั้งแต่ 20,000 บาทต่อเดือน และอายุงาน 2 ปีขึ้นไป ส่วนผู้ประกอบอาชีพอิสระต้องมีรายได้ 30,000 บาทและประกอบกิจการ 2 ปีขึ้นไป

คนที่เพิ่งเปลี่ยนงานได้หกเดือน หรือรายได้ 18,000 บาท จะไม่ผ่านเกณฑ์ข้อนี้ของออมสิน แม้จะไม่มีหนี้เลย ทางแก้คือเลือกผลิตภัณฑ์ที่เกณฑ์ตรงกับตัวเอง หรือรอให้อายุงานครบ ไม่ใช่การยื่นซ้ำ

สาเหตุที่ 2 ประวัติในเครดิตบูโร

รายงานเครดิตบูโรแสดงประวัติการชำระหนี้ย้อนหลัง ถ้ามีการค้างชำระ ผู้ให้กู้เห็นได้ชัด เครดิตบูโรเก็บข้อมูลไว้ไม่เกิน 3 ปีนับจากวันที่ปิดบัญชี และปรับปรุงข้อมูลเป็นรายเดือน ไม่ใช่ทันที

ผลที่ตามมาคือ คนที่เพิ่งปิดหนี้ค้างเมื่อสัปดาห์ก่อนแล้วรีบไปยื่นกู้ใหม่ มักไม่ผ่าน เพราะข้อมูลยังไม่อัปเดต และแม้อัปเดตแล้ว ประวัติการค้างก็ยังอยู่ในรายงานตามระยะเวลาที่กำหนด รายละเอียดเรื่องระยะเวลาเก็บข้อมูลอยู่ที่ ติดเครดิตบูโรกี่ปี และวิธีที่ใช้ได้กับประวัติเก่าอยู่ที่ ลบประวัติเครดิตบูโรได้ไหม

นอกจากการค้าง ข้อมูลที่ผู้ให้กู้ดูยังมีวงเงินที่คุณถืออยู่ เช่น บัตรเครดิตห้าใบที่แทบไม่ได้ใช้ ผู้ให้กู้มองว่าคุณมีความสามารถก่อหนี้เพิ่มได้ทันทีจากวงเงินเหล่านั้น ซึ่งเครดิตบูโรเองยกเป็นตัวอย่างเหตุผลการปฏิเสธว่า มีภาระหนี้และวงเงินสินเชื่อมากเกินไป

กรณีกลับด้านก็เกิดได้ คนที่ไม่เคยมีบัตรเครดิตหรือสินเชื่อใดเลย ไม่มีข้อมูลในเครดิตบูโรให้ผู้ให้กู้ดู ผู้ให้กู้จึงประเมินพฤติกรรมการชำระหนี้ไม่ได้ และหลายแห่งเลือกปฏิเสธหรือให้วงเงินต่ำไว้ก่อน คนกลุ่มนี้มักเป็นคนทำงานใหม่หรือคนที่ใช้เงินสดมาตลอด ทางแก้คือเริ่มสร้างประวัติด้วยผลิตภัณฑ์เล็ก ๆ ที่ผ่านเกณฑ์ เช่น บัตรเครดิตวงเงินต่ำที่ใช้แล้วชำระเต็มจำนวนทุกเดือน ประวัติสักหนึ่งปีช่วยให้ผู้ให้กู้รายถัดไปมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจ

สาเหตุที่ 3 ภาระหนี้ต่อรายได้สูงเกินไป

สาเหตุนี้ทำให้คนที่ไม่เคยค้างชำระแม้แต่งวดเดียวกู้ไม่ผ่าน ผู้ให้กู้รวมค่างวดหนี้ทุกก้อนต่อเดือน แล้วเทียบกับรายได้ ถ้าสัดส่วนสูง ความสามารถผ่อนก้อนใหม่ก็เหลือน้อย

ตัวอย่างสมมติ คุณเงินเดือน 30,000 บาท ผ่อนรถเดือนละ 9,000 บาท ผ่อนบัตรเครดิตขั้นต่ำรวม 3,000 บาท ผ่อนโทรศัพท์ 1,500 บาท ภาระรวม 13,500 บาท คิดเป็น 45% ของรายได้ ถ้าขอสินเชื่อเพิ่มที่ค่างวด 5,000 บาท ภาระจะเป็น 18,500 บาท หรือ 62% ของรายได้ เหลือเงินใช้จ่ายเดือนละ 11,500 บาท ผู้ให้กู้ส่วนใหญ่มองว่าเสี่ยงเกินไป

รายการ	ก่อนขอกู้	หลังได้ก้อนใหม่
รายได้ต่อเดือน	30,000	30,000
ค่างวดรวม	13,500	18,500
สัดส่วนภาระหนี้	45%	62%
เงินเหลือใช้จ่าย	16,500	11,500

เกณฑ์สัดส่วนที่รับได้ต่างกันไปตามผู้ให้กู้และผลิตภัณฑ์ ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ทุกแห่ง แต่ทิศทางเหมือนกัน ภาระยิ่งสูง โอกาสผ่านยิ่งต่ำ

สาเหตุที่ 4 รายได้ที่ตรวจสอบไม่ได้

ผู้ให้กู้ต้องเห็นรายได้ที่พิสูจน์ได้ คนทำงานอิสระ ค้าขาย หรือรับเงินสดเป็นหลัก มักมีรายได้จริงพอ แต่ไม่มีหลักฐานที่ผู้ให้กู้ยอมรับ รายการเดินบัญชีที่เงินเข้าไม่สม่ำเสมอ หรือถอนออกทันทีที่เข้า ทำให้ผู้ให้กู้ประเมินรายได้ต่ำกว่าความจริง

วิธีแก้คือสร้างหลักฐานรายได้ล่วงหน้าหลายเดือน ให้เงินเข้าบัญชีเดียวสม่ำเสมอ และขอรายการเดินบัญชีย้อนหลังตามที่ผู้ให้กู้กำหนด วิธีขอเอกสารอยู่ที่ ขอ Statement ธนาคาร สำหรับคนไม่มีสลิปเงินเดือน แนวทางอยู่ที่ กู้เงินไม่มีสลิปเงินเดือน

สาเหตุที่ 5 เอกสารและข้อมูลไม่ตรงกัน

สาเหตุนี้แก้ง่ายที่สุด แต่ถูกมองข้ามบ่อย เช่น ที่อยู่ในใบสมัครไม่ตรงกับทะเบียนบ้าน ชื่อบริษัทในหนังสือรับรองเงินเดือนไม่ตรงกับที่แจ้ง หรือเบอร์โทรที่ทำงานติดต่อไม่ได้ตอนผู้ให้กู้โทรตรวจสอบ ผู้ให้กู้บางรายตีความความไม่ตรงกันเป็นสัญญาณเสี่ยง

ก่อนยื่น ให้วางเอกสารทุกฉบับเรียงกันแล้วไล่ดูว่าชื่อ ที่อยู่ ที่ทำงาน และรายได้ ตรงกันทุกจุด และแจ้งฝ่ายบุคคลไว้ล่วงหน้าว่าอาจมีธนาคารโทรมาสอบถาม

เมื่อเจอสาเหตุแล้ว ทำอะไรต่อ

ถ้าสาเหตุคือข้อมูลผิดพลาดในเครดิตบูโร ให้แจ้งสถาบันการเงินเจ้าของข้อมูล หรือยื่นคำร้องขอแก้ไขกับเครดิตบูโร ซึ่งแจ้งผลภายใน 30 วัน ระหว่างนั้นขอบันทึกข้อโต้แย้งไว้ในรายงานได้

ถ้าสาเหตุคือประวัติค้างชำระที่เป็นจริง การแก้ต้องใช้เวลา ผ่อนหนี้ปัจจุบันให้ตรงเวลาต่อเนื่อง เพื่อให้ประวัติใหม่ค่อย ๆ ทับประวัติเก่า ความเข้าใจเรื่องคะแนนเครดิตช่วยให้เห็นว่าอะไรมีน้ำหนัก อ่านต่อได้ที่ คะแนนเครดิตบูโร

ถ้าสาเหตุคือภาระหนี้สูงหรือรายได้ไม่ถึงเกณฑ์ ขั้นตอนที่เป็นรูปธรรมสำหรับการยื่นครั้งต่อไปอยู่ที่ วิธีเพิ่มโอกาสกู้เงินผ่าน

ถ้าคุณมีหนี้หลายก้อนและไม่แน่ใจว่าควรเริ่มจัดการจากตรงไหน ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงิน หรือศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงินของ ธปท. ก่อนยื่นกู้ครั้งถัดไป

ตัวอย่างการไล่หาสาเหตุ

ตัวอย่างสมมติ คุณสมชายอายุ 32 ปี เงินเดือน 25,000 บาท ทำงานที่ปัจจุบันมา 1 ปี 4 เดือน ขอสินเชื่อส่วนบุคคล 200,000 บาท แล้วไม่ผ่าน ไม่ได้รับหนังสือปฏิเสธเรื่องเครดิต

ไล่ตามตาราง เริ่มจากเกณฑ์ขั้นต่ำ ผลิตภัณฑ์ที่ยื่นกำหนดอายุงาน 2 ปี คุณสมชายมีแค่ 1 ปี 4 เดือน ไม่ผ่านเกณฑ์นี้ตั้งแต่ต้น ต่อมาดูภาระ มีผ่อนรถเดือนละ 7,000 บาท คิดเป็น 28% ถ้าได้ก้อนใหม่ค่างวดราว 4,500 บาท ภาระจะขึ้นเป็น 46%

ผลการไล่หาสาเหตุคือ ปัญหาหลักไม่ได้อยู่ที่ประวัติเครดิต ทางเลือกที่ดีคือรออีก 8 เดือนให้อายุงานครบ 2 ปี ระหว่างนั้นเก็บเงินลดยอดที่ต้องกู้ลงเหลือ 150,000 บาท เพื่อให้ค่างวดและสัดส่วนภาระลดลง แล้วตรวจเครดิตบูโรของตัวเองก่อนยื่นครั้งใหม่ที่เดียว