บัญชีเงินฝากเด็ก เปิดให้ลูกต้องใช้อะไร และเลือกแบบไหนดี

บัญชีเงินฝากเด็กเปิดได้ที่สาขาธนาคารเกือบทุกแห่ง โดยพ่อแม่หรือผู้ปกครองพาเด็กหรือเอกสารของเด็กไปด้วย เอกสารหลักคือสูติบัตรหรือบัตรประชาชนของเด็ก บัตรประชาชนของผู้ปกครอง และเอกสารแสดงความสัมพันธ์ สิ่งที่ต้องตัดสินใจก่อนไปคือจะเปิดในชื่อลูกโดยตรง หรือเปิดในชื่อคุณเพื่อประโยชน์ของลูก เพราะสองแบบนี้ต่างกันเรื่องใครถอนเงินได้และเงินเป็นของใคร

สองแบบของบัญชีเด็ก เงินเป็นของใคร

ธนาคารไทยใช้สองรูปแบบหลักเมื่อพูดถึงบัญชีสำหรับเด็ก ชื่อผลิตภัณฑ์อาจต่างกันไปตามธนาคาร แต่โครงสร้างเป็นแบบใดแบบหนึ่งในนี้

แบบแรกคือบัญชีในชื่อเด็ก เจ้าของบัญชีคือเด็กเอง ผู้ปกครองเป็นผู้แทนโดยชอบธรรมที่ลงนามแทนหรือลงนามร่วม เงินในบัญชีเป็นทรัพย์สินของเด็ก การถอนเงินต้องทำในนามและเพื่อประโยชน์ของเด็ก เมื่อเด็กโตถึงเกณฑ์ที่ธนาคารกำหนด เด็กจะทำธุรกรรมเองได้มากขึ้น

แบบที่สองคือบัญชีที่ผู้ใหญ่เป็นผู้ฝาก แต่ระบุว่าฝากเพื่อประโยชน์ของเด็ก ตัวอย่างที่ชัดคือบัญชีเงินฝากออมสิน ออมรัก ซึ่งเอกสารเปิดเผยข้อมูลผลิตภัณฑ์ของธนาคารออมสินระบุว่าเป็นเงินฝากเผื่อเรียกเพื่อประโยชน์ของผู้เยาว์ ผู้ฝากเป็นคนจัดการบัญชี เด็กยังทำธุรกรรมเองไม่ได้

ประเด็น	บัญชีในชื่อเด็ก	บัญชีผู้ใหญ่ฝากเพื่อเด็ก
ชื่อเจ้าของบัญชี	เด็ก	ผู้ใหญ่ที่เป็นผู้ฝาก
คนลงนามถอนเงิน	ผู้แทนโดยชอบธรรม หรือเด็กเมื่อถึงเกณฑ์อายุ	ผู้ฝาก
เหมาะกับ	สอนลูกใช้บัญชีจริง ฝากเงินแต๊ะเอีย	ญาติที่อยากเก็บเงินก้อนให้หลาน
จุดที่ต้องระวัง	เด็กโตแล้วถอนเองได้ตามเกณฑ์ธนาคาร	เงื่อนไขอายุและค่ารักษาบัญชี

คำถามที่ช่วยเลือกได้เร็วคือ "อยากให้ลูกเห็นและใช้บัญชีนี้เองเมื่อโต หรืออยากเก็บไว้ในมือผู้ใหญ่ก่อน" ถ้าคำตอบคือข้อแรก ให้เปิดในชื่อเด็ก ถ้าเป็นข้อหลัง แบบผู้ใหญ่ฝากเพื่อเด็กดูแลง่ายกว่า

เอกสารที่ต้องเตรียม แยกตามคนที่ไปเปิด

แต่ละธนาคารขอเอกสารต่างกันเล็กน้อย ชุดด้านล่างคือชุดที่ใช้ได้กับเกือบทุกแห่ง ถ้าเตรียมครบ โอกาสต้องกลับบ้านไปเอาของเพิ่มแทบไม่มี

พ่อหรือแม่พาลูกไปเปิดเอง

• สูติบัตรของเด็ก ถ้าเด็กมีบัตรประชาชนแล้วให้ใช้บัตรประชาชน
• บัตรประชาชนตัวจริงของพ่อหรือแม่ที่ไปด้วย
• ทะเบียนบ้านที่มีชื่อเด็ก ใช้แสดงความสัมพันธ์
• เงินฝากเปิดบัญชีตามขั้นต่ำของผลิตภัณฑ์

ญาติไปเปิดแทน เช่น ปู่ย่าตายาย

• บัตรประชาชนตัวจริงของผู้ฝาก
• สำเนาสูติบัตรหรือบัตรประชาชนของเด็ก
• เอกสารแสดงความเกี่ยวพัน ตามที่ผลิตภัณฑ์นั้นกำหนด

กรณีพ่อแม่หย่ากัน หรือมีผู้ปกครองตามคำสั่งศาล ให้นำคำสั่งศาลหรือเอกสารการปกครองบุตรไปด้วย ธนาคารจะดูว่าใครมีอำนาจลงนามแทนเด็ก เรื่องเอกสารเปิดบัญชีแบบละเอียดของผู้ใหญ่ ดูเพิ่มได้ที่ เอกสารเปิดบัญชีธนาคาร

ตัวอย่างจริง เงื่อนไขบัญชีออมรักของออมสิน

การดูผลิตภัณฑ์จริงหนึ่งตัวช่วยให้รู้ว่าต้องอ่านตรงไหนในเอกสาร ตารางนี้สรุปจากเอกสารเปิดเผยข้อมูลผลิตภัณฑ์ (Sales Sheet) ของธนาคารออมสินที่มีผลตั้งแต่ 12 มิถุนายน 2569

หัวข้อ	เงื่อนไข
ผู้ฝาก	บุคคลอายุ 20-65 ปี
เด็กที่รับประโยชน์	อายุแรกเกิดถึงต่ำกว่า 10 ปี
ใครเปิดได้	บิดามารดา หรือญาติ เช่น ปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอา
จำนวนบัญชี	เด็กหนึ่งคนมีได้ไม่เกิน 2 บัญชี ผู้ฝากคนเดิมเปิดซ้ำให้เด็กคนเดิมไม่ได้
เงินเปิดบัญชีขั้นต่ำ	1 บาท
ดอกเบี้ย	0.35% ต่อปี คิดเป็นรายวัน ทบต้นทุก 6 เดือน ไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย
ค่ารักษาบัญชี	20 บาทต่อเดือน เมื่อไม่มีการเคลื่อนไหว 1 ปี และยอดต่ำกว่า 500 บาท
ความคุ้มครองอุบัติเหตุ	ผู้ฝากได้ 4 เท่าของยอดเงิน สูงสุด 400,000 บาท เด็กได้ค่ารักษา 1% ของยอดเงิน สูงสุด 1,000 บาทต่อครั้ง เมื่อมียอดตั้งแต่ 10,000 บาท

สองบรรทัดที่คนมักพลาดคือค่ารักษาบัญชีกับเงื่อนไขประกัน ถ้าเปิดไว้ 1 บาทแล้วลืม หลังครบปีที่ไม่มีการเคลื่อนไหว บัญชีจะถูกหักเดือนละ 20 บาท และเมื่อยอดเหลือศูนย์ บัญชีจะถูกปิดเอง ส่วนความคุ้มครองอุบัติเหตุของผู้ฝากคิดจากยอดเงินไม่เกิน 100,000 บาท ยอดที่เกินจากนี้ไม่ทำให้ความคุ้มครองเพิ่ม การเคลมต้องแจ้งที่สาขาภายใน 30 วัน สอบถามได้ที่ Call Center 1115

เงื่อนไขเหล่านี้เป็นของผลิตภัณฑ์เดียว และธนาคารปรับได้ตามรอบ ก่อนเปิดจริงให้ขอ Sales Sheet ฉบับล่าสุดจากพนักงาน แล้วอ่านคู่กับตารางนี้

ดอกเบี้ยต่ำ ทำไมยังควรเปิด

ดอกเบี้ย 0.35% ต่อปีฟังดูน้อย และเป็นเรื่องจริง เงินในบัญชีออมทรัพย์เด็กโตช้ากว่าค่าครองชีพ ถ้าเป้าหมายคือให้เงินงอกเงยระยะยาว คุณต้องดูเครื่องมืออื่นประกอบ เช่น เงินฝากประจำ หรือ บัญชีดอกเบี้ยสูง สำหรับเงินก้อนของผู้ปกครอง

แต่บัญชีเด็กทำหน้าที่สามอย่างที่ดอกเบี้ยวัดไม่ได้

1. เป็นที่พักเงินที่ได้รับเป็นของขวัญ แต๊ะเอีย หรือเงินรับขวัญ แยกจากเงินใช้จ่ายของบ้านชัดเจน
2. เป็นเครื่องมือสอนลูกเรื่องเงิน เด็กเห็นยอดในสมุดเพิ่มขึ้นทุกครั้งที่ฝาก เห็นดอกเบี้ยที่เข้ามาแม้จะไม่มาก
3. เป็นบัญชีรับเงินของเด็กเองเมื่อโตขึ้น เช่น ทุนการศึกษา หรือเงินจากงานพิเศษ

ตัวอย่างสมมติ ฝากเงินก้อนแรก 10,000 บาทในบัญชีดอกเบี้ย 0.35% ต่อปี ปีแรกได้ดอกเบี้ยประมาณ 35 บาท ถ้าเติมเดือนละ 500 บาทต่อเนื่อง 10 ปี เงินต้นที่เติมรวม 60,000 บาท บวกก้อนแรกเป็น 70,000 บาท ดอกเบี้ยสะสมจะอยู่ราวหนึ่งพันกว่าบาท ส่วนที่ทำให้เงินโตจริงคือวินัยการเติมทุกเดือน ดอกเบี้ยเป็นแค่ส่วนเล็ก

สมุดบัญชี บัตร และแอป อะไรควรมี

บัญชีเด็กส่วนใหญ่ให้สมุดบัญชีเป็นหลัก ซึ่งเหมาะกับเด็กเล็กมาก เพราะเห็นตัวเลขจับต้องได้ ธนาคารแห่งประเทศไทยแนะนำให้ปรับสมุดบัญชีสม่ำเสมอเพื่อดูรายการเข้าออก

เรื่องบัตร ธปท. ระบุว่าลูกค้ามีสิทธิไม่รับบัตร หรือเลือกบัตรพื้นฐานที่ไม่พ่วงประกัน ถ้าพนักงานบอกว่าต้องรับบัตรราคาแพงหรือซื้อประกันจึงจะเปิดบัญชีได้ คุณปฏิเสธได้ สำหรับเด็กเล็ก การไม่มีบัตรเลยช่วยตัดความเสี่ยงบัตรหายและการถูกหักค่าธรรมเนียมรายปี

เมื่อเด็กเข้าวัยรุ่น บางธนาคารเปิดให้ใช้แอปภายใต้การดูแลของผู้ปกครอง ตอนนั้นค่อยพิจารณาบัตรเดบิตหรือบัตรเอทีเอ็ม ความต่างของบัตรสองแบบอธิบายไว้ใน บัตรเดบิตคืออะไร

ห้ามให้ใครยืมบัญชีของลูก

ประเด็นนี้ฟังดูไกลตัว แต่เกิดขึ้นจริง มิจฉาชีพบางกลุ่มมองหาบัญชีของเด็กและวัยรุ่นไปใช้รับโอนเงินผิดกฎหมาย โดยเสนอเงินตอบแทนให้ผู้ปกครองหรือตัวเด็กเอง

ถ้าลูกโตพอจะใช้แอปธนาคาร ให้สอนตั้งแต่แรกว่ารหัส OTP และรหัสผ่านเป็นของที่ห้ามบอกใคร แม้คนที่ขอจะอ้างว่าเป็นครูหรือเพื่อน

ค่าธรรมเนียมที่ต้องถามก่อนเซ็น

เอกสารของ ธปท. ระบุว่าธนาคารเรียกเก็บค่ารักษาบัญชีได้ แต่ต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 30 วัน และบัญชีที่ไม่เคลื่อนไหวนาน ธนาคารจะส่งจดหมายลงทะเบียนแจ้ง 2 ครั้ง สำหรับบัญชีเด็ก ความเสี่ยงหลักคือการลืม เพราะผู้ปกครองเปิดไว้แล้วไม่ได้เติมเงินหลายปี

คำถามที่ควรถามพนักงานก่อนเซ็น

• ถ้าไม่มีการฝากถอนนานเท่าไร จะเริ่มมีค่ารักษาบัญชี และเดือนละเท่าไร
• ยอดขั้นต่ำที่ทำให้ไม่โดนค่ารักษาบัญชีคือเท่าไร
• เมื่อเด็กอายุเกินเกณฑ์ บัญชีจะเปลี่ยนเป็นบัญชีออมทรัพย์ทั่วไปเอง หรือต้องมาทำเรื่องใหม่
• ประกันหรือสิทธิประโยชน์ที่พ่วงมา มีค่าใช้จ่ายแฝงหรือไม่ และยกเลิกได้ไหม

ถ้าถูกบังคับให้รับผลิตภัณฑ์พ่วงที่ไม่ต้องการ หรือถูกหักค่าธรรมเนียมโดยไม่ได้แจ้งล่วงหน้า และคุยกับธนาคารแล้วไม่ได้ข้อยุติ ให้ร้องเรียนศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) ธนาคารแห่งประเทศไทย โทร 1213

เงินในบัญชีเด็กกับภาษีและความคุ้มครอง

ดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์ที่รวมกันไม่เกิน 20,000 บาทต่อปี ไม่ถูกหักภาษี ส่วนที่เกินถูกหัก 15% ตามที่ ธปท. อธิบายไว้ บัญชีเด็กแทบไม่มีทางได้ดอกเบี้ยถึงระดับนี้ บางผลิตภัณฑ์อย่างบัญชีออมรักระบุชัดว่าไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย

เรื่องความปลอดภัย เงินฝากในธนาคารพาณิชย์ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองเงินฝาก ส่วนธนาคารเฉพาะกิจของรัฐมีกฎหมายของตัวเองกำกับ ถ้าสงสัยว่าบัญชีของลูกอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ไหน ถามธนาคารตรงๆ ได้เลย อ่านวงเงินคุ้มครองเงินฝากแบบละเอียดได้ที่ คุ้มครองเงินฝาก 1 ล้านบาท

ผู้ปกครองบางคนสงสัยเรื่องลดหย่อนภาษี การเปิดบัญชีเงินฝากให้ลูกไม่มีสิทธิลดหย่อนโดยตรง สิ่งที่ลดหย่อนได้คือค่าลดหย่อนบุตรตามที่กรมสรรพากรกำหนด ซึ่งเป็นเรื่องแยกจากบัญชี

เทคนิคทำให้บัญชีลูกมีชีวิต

บัญชีเด็กที่ล้มเหลวส่วนใหญ่ไม่ได้ล้มเพราะดอกเบี้ย มันล้มเพราะถูกลืม เทคนิคต่อไปนี้ช่วยให้บัญชีเคลื่อนไหวและลูกมีส่วนร่วม

• ตั้งวันฝากประจำ เช่น วันเกิดลูก วันเด็ก และวันตรุษจีน ปีละสามครั้งก็ทำให้บัญชีไม่หลับ
• ให้ลูกถือสมุดไปฝากเองที่เคาน์เตอร์เมื่ออายุพอ เด็กจะจำประสบการณ์นั้นได้นานกว่าคำสอน
• ทำตารางเล็กติดผนัง จดยอดก่อนและหลังฝาก ให้ลูกเป็นคนเขียน
• แยกกระปุกที่บ้านเป็นสองใบ ใบหนึ่งเก็บไปฝาก อีกใบใช้ได้ตามใจ สอนเรื่องการแบ่งเงินตั้งแต่เล็ก

ถ้าอยากต่อยอดไปเรื่องการออมเงินก้อนเพื่อการศึกษา ลองอ่าน วิธีออมเงิน ซึ่งมีวิธีหักก่อนใช้ที่ผู้ปกครองนำไปใช้กับงบของบ้านได้

ตัวอย่างสมมติ ครอบครัวที่ต้องเลือกระหว่างสองแบบ

ครอบครัวหนึ่งมีลูกอายุ 3 ขวบ คุณยายอยากเก็บเงินให้หลานเดือนละ 500 บาท ส่วนพ่อแม่อยากให้ลูกมีบัญชีของตัวเองไว้รับแต๊ะเอียปีละราว 5,000 บาท

ทางที่ลงตัวคือเปิดสองบัญชี

บัญชี	ใครเปิด	เงินเข้าต่อปี	เป้าหมาย
บัญชีฝากเพื่อประโยชน์ของเด็ก	คุณยาย	6,000 บาท	เงินก้อนที่ยายดูแลจนหลานโต
บัญชีในชื่อเด็ก	พ่อแม่ในฐานะผู้แทน	5,000 บาท	สอนลูกใช้บัญชี เก็บเงินขวัญถุง

ภายใน 7 ปี ก่อนเด็กพ้นช่วงอายุของบัญชีแบบแรก เงินที่ยายเติมรวม 42,000 บาท ส่วนบัญชีในชื่อเด็กมีเงินแต๊ะเอียสะสม 35,000 บาท รวมเป็นเงินต้นราว 77,000 บาท ก่อนนับดอกเบี้ย ทั้งสองบัญชีถูกใช้งานทุกปี จึงไม่โดนค่ารักษาบัญชี

เช็กลิสต์ก่อนออกจากบ้านไปเปิดบัญชีให้ลูก

• ตัดสินใจแล้วว่าจะเปิดในชื่อเด็ก หรือผู้ใหญ่ฝากเพื่อประโยชน์ของเด็ก
• สูติบัตรหรือบัตรประชาชนของเด็ก
• บัตรประชาชนตัวจริงของผู้ปกครองหรือผู้ฝาก
• ทะเบียนบ้านหรือเอกสารแสดงความสัมพันธ์ และคำสั่งศาลถ้ามี
• เงินเปิดบัญชีตามขั้นต่ำ
• รายการคำถามเรื่องค่ารักษาบัญชี เงื่อนไขอายุ และของพ่วง
• ขอ Sales Sheet ฉบับล่าสุดกลับบ้านมาด้วย แล้วนัดวันฝากครั้งถัดไปไว้ในปฏิทิน