วิธีออมเงินให้เหลือจริง หักก่อนใช้และแยกบัญชีเป็นขั้น

ออมเงินให้ได้จริง ให้เปลี่ยนจาก "เก็บส่วนที่เหลือ" เป็น "หักก่อนแล้วใช้ส่วนที่เหลือ" เริ่มที่ 10% ของรายได้ ตั้งโอนเข้าบัญชีอื่นในวันที่เงินเดือนเข้า วิธีเดียวนี้แก้ปัญหาที่ทำให้คนส่วนใหญ่ออมไม่ได้ คือสิ้นเดือนแล้วไม่เหลืออะไรให้เก็บ

ก่อนออม ดูก่อนว่าเงินหายไปที่ไหน

สั่งตัวเองให้จดรายรับรายจ่ายทุกบาทเป็นเวลา 30 วัน ไม่ต้องปรับพฤติกรรมในเดือนแรก แค่จด ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) แนะนำให้จดเป็นประจำและมีแอป Happy Money ให้ใช้ แต่สมุดโน้ตหรือหมวดหมู่ในแอปธนาคารก็ได้ผลเท่ากัน

จดเป็นสามกอง

• จ่ายแน่นอนทุกเดือน ค่าเช่า ค่าผ่อน ค่าน้ำไฟ ค่าอินเทอร์เน็ต เบี้ยประกัน
• จ่ายผันแปรที่จำเป็น อาหาร เดินทาง ค่ารักษา
• จ่ายตามใจ กาแฟ เดลิเวอรี่ ช็อปปิ้ง สมัครสมาชิก

เมื่อครบเดือน ให้ดูกองที่สามก่อน คนส่วนมากพบเงินรั่วเป็นก้อนใหญ่ในรายการเล็กที่ซ้ำ เช่น กาแฟวันละ 80 บาท ครบเดือนเท่ากับ 2,400 บาท หรือค่าสมัครสมาชิกที่ลืมยกเลิก ผลที่ได้คือเลขจริงที่ใช้ตั้งเป้าหมายออม ไม่ใช่เลขจากความรู้สึก

หักก่อนใช้ ตัวอย่างที่ทำได้ตั้งแต่เดือนนี้

SET ใช้ตัวอย่างเงินเดือน 15,000 บาท หักออม 10% เท่ากับ 1,500 บาทก่อน แล้วใช้ที่เหลือ 13,500 บาท และเพิ่มสัดส่วนเป็น 20-30% ได้ภายหลัง ทำตามขั้นนี้

1. เปิดบัญชีออมทรัพย์ใหม่แยกจากบัญชีเงินเดือน ไม่ผูกบัตรเดบิต ถ้าทำได้
2. ตั้งโอนอัตโนมัติ หรือสั่งตัดบัญชีประจำเดือนในวันเดียวกับวันเงินเดือนเข้า SET ระบุวิธีนี้ไว้ในบทความการเงินก่อนอายุ 30 ปี
3. ตั้งชื่อบัญชีหรือชื่อรายการให้ตรงเป้าหมาย เช่น "สำรองฉุกเฉิน" "ท่องเที่ยวญี่ปุ่น" ช่วยให้ไม่อยากหยิบไปใช้
4. ถ้าต้องการวิธีที่เบากว่า SET ยังมีเทคนิคออมเพิ่มทุกครั้งที่จ่าย 10% ของยอดจ่าย เช่น จ่าย 2,000 บาทก็โอนเพิ่ม 200 บาท

สำหรับคนรายได้ไม่แน่นอน ฟรีแลนซ์หรือค้าขาย ให้ใช้เปอร์เซ็นต์ของรายรับแต่ละครั้ง โอนทันทีที่เงินเข้าบัญชี อย่ารอสิ้นเดือน

50/30/20 ใช้ได้เมื่อไร ถ้ารายได้ไม่พอล่ะ

หลัก 50/30/20 ที่ SET ยกไว้แบ่งรายได้เป็นค่าใช้จ่ายจำเป็น 50% ค่าใช้จ่ายส่วนตัว 30% และเงินออมเพื่อเป้าหมาย 20% ตารางนี้เป็นตัวอย่างสมมติ แสดงว่าสัดส่วนเดียวกันให้ตัวเลขต่างกันมากตามรายได้

รายได้ต่อเดือน (สมมติ)	จำเป็น 50%	ส่วนตัว 30%	ออม 20%
15,000 บาท	7,500	4,500	3,000
30,000 บาท	15,000	9,000	6,000
60,000 บาท	30,000	18,000	12,000

ปัญหาจริงคือคนรายได้ 15,000 บาทในเมืองใหญ่ค่าเช่ากับอาหารกินไป 70-80% ของรายได้แล้ว สูตร 50% ไม่เป็นจริง ให้ปรับ 70/20/10 หรือ 75/15/10 ก่อน แล้วทำสองอย่างคู่กันคือหาทางลดกองจำเป็น เช่น หารค่าเช่า ย้ายห้อง และหารายได้เสริม อย่าเริ่มด้วยการอดกาแฟอย่างเดียว เพราะลดได้เล็กน้อยเมื่อเทียบกับค่าเช่า

SET ระบุไว้ว่าสัดส่วนปรับได้ตามรายได้และเป้าหมาย สิ่งที่ห้ามปรับคือการออมศูนย์เปอร์เซ็นต์

แยกสี่บัญชีตามหน้าที่ของเงิน

บทความของ SET ชื่อ "4 บัญชีเงินออม" แบ่งไว้ดังนี้

บัญชี	เก็บไว้ทำอะไร	ข้อห้าม
ฉุกเฉิน	เจ็บป่วย อุบัติเหตุ ตกงาน	ใช้ซื้อของลดราคา
เพื่ออนาคต	เกษียณ ซื้อบ้าน ซื้อรถ ค่าเล่าเรียนลูก	ถอนก่อนถึงเป้าหมาย
เพื่อความสุข	ท่องเที่ยว ให้รางวัลตัวเอง	ใช้เกินที่ตั้ง
เพื่อการลงทุน	สะสมเงินก่อนเริ่มลงทุน	ลงทุนก่อนมีเงินสำรอง

SET ระบุว่าไม่มีสูตรตายตัวสำหรับสัดส่วนระหว่างบัญชี คำแนะนำเชิงปฏิบัติของผู้เขียนคือ ช่วง 6-12 เดือนแรกให้เทเงินออมส่วนใหญ่เข้าฉุกเฉิน แล้วย้ายน้ำหนักไปบัญชีอนาคตเมื่อบัญชีแรกเต็มเป้า

บัญชีที่ไม่ผูกบัตรเป็นแค่ความยุ่งยากเล็กน้อยตอนต้องการเงินจริง และนั่นคือเป้าหมายที่ต้องการ ให้เงินออกยากพอที่จะต้องคิดสักรอบ

เงินสำรองฉุกเฉินต้องมีเท่าไร

SET แนะนำเงินสำรองอย่างน้อย 3-6 เท่าของค่าใช้จ่ายต่อเดือน และถ้าเพิ่งเริ่ม ให้ตั้งเป้าเท่าค่าใช้จ่าย 1 เดือนก่อน ตัวอย่างสมมติ ค่าใช้จ่ายจริงเดือนละ 20,000 บาท

ขั้น	เป้าหมาย	ถ้าเก็บเดือนละ 3,000 บาท ใช้เวลา
ขั้น 1	20,000 บาท (1 เดือน)	ประมาณ 7 เดือน
ขั้น 2	60,000 บาท (3 เดือน)	ประมาณ 20 เดือน
ขั้น 3	120,000 บาท (6 เดือน)	ประมาณ 40 เดือน

ใช้ค่าใช้จ่ายจำเป็นเท่านั้นในการคำนวณ ไม่รวมค่าสนุก และคนที่รายได้ผันผวนหรืออยู่ในอาชีพที่ตกงานง่ายควรอยู่ปลายบนของช่วง 3-6 เดือน ส่วนพนักงานประจำที่มีประกันสังคมและสวัสดิการอาจอยู่ปลายล่างได้ ดูสิทธิประกันสังคมที่ ประโยชน์ทดแทนประกันสังคม

SET แนะนำเก็บเงินก้อนนี้ในที่ถอนง่ายและเสี่ยงต่ำ เช่น บัญชีออมทรัพย์หรือกองทุนตลาดเงิน เงินสำรองไม่ใช่ที่สำหรับหาผลตอบแทนสูง ประโยชน์ของมันคือมีพร้อมเมื่อต้องใช้

หนี้ดอกแพง ต้องจัดการก่อนหรือพร้อมกัน

บทความของ SET ระบุว่าดอกเบี้ยบัตรเครดิตอาจอยู่ราว 15-20% ต่อปี และแนะนำให้ปิดหนี้ก่อน เหตุผลเป็นตัวเลขล้วนๆ เงินในบัญชีออมทรัพย์ให้ดอกเบี้ยเพียงเศษเสี้ยวของนั้น ถ้าคุณเก็บ 50,000 บาทไว้ในบัญชีที่ให้ดอกเบี้ยต่ำ ขณะที่ค้างบัตรเครดิต 50,000 บาทที่คิด 16% ต่อปี คุณเสียดอกเบี้ยเดือนละประมาณ 667 บาท โดยได้รับเพียงไม่กี่สิบบาท

ลำดับที่ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่

1. เก็บเงินสำรองขั้นแรก 1 เดือนก่อน เพื่อไม่ต้องรูดบัตรทุกครั้งที่มีเรื่องฉุกเฉิน
2. ใส่เงินปิดหนี้ดอกสูงสุดก่อน
3. เมื่อหนี้ดอกแพงหมด กลับมาเพิ่มเงินสำรองถึง 3-6 เดือน
4. จากนั้นจึงแบ่งเข้าบัญชีอนาคตและลงทุน

แนวทางปิดหนี้อย่างเป็นระบบอยู่ที่ วิธีออกจากหนี้

เงินฝากปลอดภัยแค่ไหน

เงินฝากบาทในสถาบันการเงินที่เข้าร่วมระบบได้รับความคุ้มครองโดยสถาบันคุ้มครองเงินฝาก (DPA) ทันทีที่เปิดบัญชีเงินบาท ไม่มีค่าใช้จ่าย วงเงินคือ 1 ล้านบาทต่อผู้ฝากหนึ่งราย ต่อสถาบันการเงินหนึ่งแห่ง ถ้ามีหลายบัญชีในสถาบันเดียว DPA รวมยอดทุกบัญชีทุกสาขามาเทียบกับวงเงิน และถ้าสถาบันถูกเพิกถอนใบอนุญาต จะจ่ายคืนภายใน 30 วัน ส่วนที่เกินวงเงินรอรับจากการชำระบัญชี

ความหมายเชิงปฏิบัติ ถ้ามีเงินออมเกิน 1 ล้านบาท การกระจายไปหลายธนาคารจะทำให้ได้รับความคุ้มครองเต็มจำนวนต่อแห่ง ตัวอย่างสมมติ มี 1.8 ล้านบาท ฝากธนาคาร ก 1 ล้านบาทและธนาคาร ข 8 แสนบาท ได้รับความคุ้มครองครบทั้งหมด แต่ถ้าฝากธนาคารเดียว ส่วนเกิน 8 แสนบาทอยู่นอกความคุ้มครอง

รายได้ไม่แน่นอน ออมอย่างไรไม่ให้ล้มกลางทาง

ฟรีแลนซ์และแม่ค้าที่เดือนหนึ่งได้ 40,000 บาท อีกเดือนได้ 12,000 บาท ใช้ยอดคงที่ไม่ได้ ใช้ระบบสองชั้นแทน

1. คำนวณรายได้ขั้นต่ำของ 6 เดือนล่าสุด ตัวอย่างสมมติ ต่ำสุด 12,000 บาท ใช้ตัวเลขนี้เป็นเงินเดือนของตัวเอง โอนเข้าบัญชีใช้จ่ายทุกต้นเดือน
2. เงินที่เหลือเกินจากนั้นเข้ากองกลางอีกบัญชีหนึ่ง แล้วแบ่ง 50% เข้าสำรองฉุกเฉิน 30% เข้าบัญชีอนาคต 20% ให้ใช้จ่ายได้
3. เดือนที่รายได้ต่ำกว่าเงินเดือนตัวเอง ให้ถอนจากกองกลางมาเติมให้ครบ

วิธีนี้ทำให้ค่าใช้จ่ายเดือนต่อเดือนนิ่ง แม้รายได้แกว่ง และเงินสำรองควรอยู่ปลายบนของช่วง 3-6 เดือน เพราะรายได้หายเร็วกว่าพนักงานประจำ

สามเหตุที่ทำให้แผนออมล้มเหลว

เหตุแรกคือตั้งเป้าสูงเกินรายได้ SET ยกตัวอย่างคนรายได้ 30,000 บาทที่ตั้งเป้าออมเดือนละ 25,000 บาทเพื่อเรียนต่อ ซึ่งทำไม่ได้ ทางแก้คือยืดเวลา หารายได้เพิ่ม หรือลดเป้า

เหตุที่สองคือไม่ติดตามผล เป้าหมายที่ไม่เคยเปิดดูจะค่อยๆ หายไป SET แนะนำให้ทบทวนอย่างน้อยปีละครั้ง และให้จดรายรับรายจ่ายด้วยแอป เพื่อเห็นความคืบหน้า

เหตุที่สามคือปล่อยให้เงินออมอยู่ในบัญชีเดียวกับเงินใช้ ในเดือนที่เงินตึง บัญชีรวมทำให้หยิบง่าย ตัวอย่างสมมติ คนที่โอนออม 3,000 บาทเข้าบัญชีเดียวกับค่าใช้จ่ายแล้วบอกตัวเองว่า "นับเป็นเงินออม" มักพบว่ายอดไม่โตเพราะไม่ได้แยก

ลองคำนวณง่ายๆ ตามที่ SET ทำ เป้าหมายเงินสำรองฉุกเฉิน 100,000 บาทภายใน 12 เดือน ต้องออมประมาณ 8,333 บาทต่อเดือน ถ้ารายได้ไม่พอ ก็ขยายเป็น 24 เดือนเหลือประมาณ 4,167 บาท ตัวเลขเปลี่ยนได้ แต่เป้าต้องมีเวลากำกับ

ออมแล้วเงินซื้อของได้น้อยลง รู้ไว้แต่อย่าตกใจ

เงินในบัญชีออมทรัพย์ปลอดภัย แต่ราคาสินค้าสูงขึ้นทุกปี ถ้าดอกเบี้ยต่ำกว่าเงินเฟ้อ มูลค่าซื้อจริงจะลดลง ดูวิธีคิดที่ เงินเฟ้อคืออะไร ทางออกไม่ใช่ทิ้งเงินสำรองไปลงทุน ให้แยกเงินตามระยะเวลา

• เงินใช้ภายใน 1 ปี: บัญชีออมทรัพย์ เงินฝากประจำ
• เงินใช้ใน 1-5 ปี: เงินฝากประจำ พันธบัตรรัฐบาลที่ถือจนครบกำหนด ดู พันธบัตรรัฐบาล
• เงินเกิน 5 ปี: ศึกษาการลงทุนก่อนเริ่มจากจำนวนน้อย ที่ เริ่มลงทุนครั้งแรก

ไม่มีผลตอบแทนใดรับประกันได้ ถ้าจะลงทุน ให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ได้รับอนุญาต

แผนออม 12 เดือน ใช้ตารางนี้เป็นแนวเริ่ม

SET แนะนำตั้งเป้าตามหลัก SMART คือเจาะจง วัดเป็นตัวเลข เป็นไปได้ จับต้องได้ และมีกรอบเวลา ตัวอย่างสมมติ คนเงินเดือน 25,000 บาท

เดือน	ทำอะไร
1	จดรายจ่ายทุกบาท เปิดบัญชีออมแยก
2	ตั้งโอนอัตโนมัติ 10% (2,500 บาท) ในวันเงินเดือนเข้า
3	ตัดรายการสมัครสมาชิกที่ไม่ใช้ ตั้งเป้าฉุกเฉินขั้นแรก 1 เดือนของค่าใช้จ่าย
4-6	ถึงเป้าขั้นแรก เริ่มเทเงินเข้าก้อนปิดหนี้ดอกแพงถ้ามี
7-9	เพิ่มสัดส่วนเป็น 15%
10-12	ทบทวนตัวเลขจริง ตั้งเป้าปีถัดไป และเริ่มบัญชีอนาคต

เลือกเป้าหมายระยะสั้นสักหนึ่งอย่างที่อยากได้จริงควบคู่ เช่น เที่ยวสิ้นปี 30,000 บาทใน 12 เดือน คือเดือนละ 2,500 บาท การมีของที่รออยู่ปลายทางทำให้การออมมีปลายทางที่มองเห็น

ถ้าเริ่มทำแล้วติด ให้ย้อนมาดูเลขที่จดในเดือนแรก แล้วถามว่ารายการไหนตัดได้ 10% ของยอดรวม ถ้าต้องการวางแผนการเงินส่วนบุคคลที่ซับซ้อนขึ้น ให้ปรึกษาผู้วางแผนการเงินที่ได้รับอนุญาต