ประกันชีวิตบริษัทไหนดี เทียบ 7 เกณฑ์แทนการดูแค่ชื่อแบรนด์

คำถามนี้ไม่มีชื่อบริษัทเป็นคำตอบ เพราะบริษัทที่เหมาะกับคนที่ต้องการทุนคุ้มครองสูงช่วงผ่อนบ้าน อาจไม่เหมาะกับคนที่อยากได้บำนาญ และผลิตภัณฑ์ของทุกบริษัทเปลี่ยนทุกปี สิ่งที่ตรวจได้จริงมีเจ็ดอย่าง ได้แก่ ใบอนุญาต ฐานะการเงิน เบี้ยที่ทุนเท่ากัน ตารางมูลค่าเวนคืน เงื่อนไขและข้อยกเว้น ช่องทางบริการและเคลม และตัวแทนที่ขายให้คุณ

บทความนี้ไม่จัดอันดับบริษัทและไม่แนะนำแบรนด์ใด เพราะข้อมูลที่ตรวจสอบได้ต่อสาธารณะบอกได้แค่ว่าบริษัทผ่านเกณฑ์หรือไม่ ไม่ได้บอกว่าใครดีกว่าใครสำหรับคุณ

เกณฑ์ที่ 1: บริษัทและตัวแทนต้องมีใบอนุญาต

ธุรกิจประกันชีวิตในไทยกำกับโดย คปภ. บริษัทต้องได้รับใบอนุญาต และผู้ขายต้องเป็นตัวแทนหรือนายหน้าที่มีใบอนุญาตเช่นกัน ก่อนจ่ายเงินครั้งแรก ทำสามเรื่องนี้

1. ขอชื่อ-นามสกุลและเลขที่ใบอนุญาตตัวแทน แล้วตรวจกับระบบของ คปภ. ว่าใบอนุญาตยังไม่หมดอายุและสังกัดบริษัทที่บอก
2. ตรวจว่าบริษัทที่ออกกรมธรรม์อยู่ในรายชื่อบริษัทที่ได้รับอนุญาต
3. โอนเบี้ยเข้าบัญชีบริษัทหรือผ่านช่องทางชำระของบริษัทเท่านั้น ถ้าตัวแทนขอให้โอนเข้าบัญชีส่วนตัว ให้หยุดและโทรถามบริษัท

กรณีหลอกขายกรมธรรม์ปลอมและตัวแทนยักยอกเบี้ยเกิดขึ้นจริง และมักเริ่มจากการข้ามขั้นตรวจใบอนุญาตเพราะเกรงใจคนรู้จัก

เกณฑ์ที่ 2: ฐานะการเงินของบริษัท

ตัวชี้วัดที่ คปภ. ใช้กำกับคืออัตราส่วนความเพียงพอของเงินกองทุน (CAR) ซึ่งเทียบเงินกองทุนที่บริษัทมีกับเงินกองทุนที่ต้องมีตามความเสี่ยง เกณฑ์ขั้นต่ำที่ คปภ. กำหนดคือ 140% ฐานเศรษฐกิจรายงานว่า ณ ไตรมาส 4 ปี 2568 บริษัทประกันชีวิตทั้งระบบมี CAR อยู่ที่ 442.4% สูงกว่าเกณฑ์หลายเท่า

ตัวเลขรวมนี้บอกว่าภาพรวมของระบบไม่น่ากังวล แต่ไม่ได้บอกรายบริษัท คุณควรทำสิ่งต่อไปนี้

• ดูรายงานประจำปีของบริษัทที่สนใจ โดยเฉพาะ CAR ย้อนหลัง 3 ปี แนวโน้มสำคัญกว่าตัวเลขปีเดียว
• ดูว่ากำไรมาจากเบี้ยประกันหรือจากการลงทุนเป็นหลัก
• ดูจำนวนเรื่องร้องเรียนที่ คปภ. เปิดเผยเทียบกับขนาดธุรกิจ ถ้าเปิดเผย

อย่าใช้โฆษณาว่าตั้งมากี่สิบปีเป็นตัวชี้วัดแทน บริษัทเก่าแก่ไม่ได้แปลว่าผลิตภัณฑ์ตัวที่คุณซื้อให้เงื่อนไขดีกว่า

เกณฑ์ที่ 3: เทียบเบี้ยที่ทุนและเงื่อนไขเท่ากัน

ข้อผิดพลาดใหญ่ที่สุดของการเทียบบริษัทคือเทียบเบี้ยของกรมธรรม์คนละขนาด ตัวอย่างสมมติ ผู้ชายอายุ 35 ไม่สูบบุหรี่ ต้องการทุน 3,000,000 บาท คุ้มครอง 20 ปี จ่ายเบี้ยรายปี

รายการ	บริษัท ก	บริษัท ข	บริษัท ค
ทุนประกัน	3,000,000	3,000,000	2,000,000
ระยะคุ้มครอง	20 ปี	20 ปี	20 ปี
เบี้ยต่อปี (สมมติ)	9,800	10,600	7,400
เบี้ยต่อ 1,000,000 บาทของทุน	3,267	3,533	3,700
ปรับเบี้ยตามอายุ	ไม่ปรับ	ไม่ปรับ	ปรับทุก 5 ปี
สัญญาต่ออายุได้โดยไม่ตรวจสุขภาพ	ได้	ไม่ได้	ไม่ได้

ตัวเลขข้างบนเป็นการสมมติเพื่อแสดงวิธีเทียบ เบี้ยของบริษัท ค ดูถูกที่สุดในคอลัมน์เบี้ยต่อปี แต่เมื่อหารด้วยทุนประกันแล้วแพงที่สุด และยังปรับเบี้ยทุก 5 ปี ส่วนบริษัท ก ได้เบี้ยต่อทุนต่ำสุดและมีสิทธิต่ออายุ ในชีวิตจริง ให้ขอใบเสนอเบี้ยแบบเดียวกันจากอย่างน้อย 3 แห่ง โดยกรอกข้อมูลสุขภาพชุดเดียวกัน

เรื่องเบี้ยต้องตรวจเพิ่มสองจุด คือเบี้ยคงที่ตลอดหรือปรับตามอายุ และรายการที่ขอเสนอรวมสัญญาเพิ่มเติมเข้ามาในราคาหรือไม่ บริษัทที่ดูถูกมักเพราะไม่ได้แนบสัญญาเพิ่มเติมที่อีกเจ้าแนบมา

เกณฑ์ที่ 4: ตารางมูลค่าเวนคืนและเงินคืน

สำหรับกรมธรรม์ที่มีเงินสะสม ให้ขอตารางสองตัว คือตารางผลประโยชน์และตารางมูลค่าเวนคืนรายปีตลอดสัญญา แล้วดูว่า

• ปีที่ 1 ถึง 5 มูลค่าเวนคืนต่ำกว่าเบี้ยที่จ่ายมากแค่ไหน
• ปีไหนที่มูลค่าเวนคืนแซงเบี้ยสะสม
• เงินคืนรายปีเทียบกับเบี้ยกี่เปอร์เซ็นต์ เพราะมีผลต่อสิทธิลดหย่อนภาษี

ตลาดหลักทรัพย์ฯ ยกตัวอย่างกรมธรรม์ตลอดชีพที่เมื่อขอเวนคืนตอนเกษียณ จะได้เงินสดตามเงื่อนไขบริษัท แต่ความคุ้มครองทุนประกันสิ้นสุดลง จึงเป็นตัวเลขที่ต้องอ่านก่อนว่าบริษัทไหนให้อะไรในปีไหน อย่าตัดสินจากยอดรวมปลายสัญญา วิธีคำนวณผลตอบแทนจริงอ่านที่ ประกันสะสมทรัพย์คืออะไร

เกณฑ์ที่ 5: เงื่อนไขที่ทำให้เคลมไม่ผ่าน

บริษัทสองแห่งขายกรมธรรม์ที่ราคาใกล้กัน ข้อยกเว้นและเงื่อนไขอาจต่างกัน ให้อ่านหัวข้อต่อไปนี้ในกรมธรรม์จริง อย่าอ่านแค่โบรชัวร์

หัวข้อ	ที่ต้องดู
การฆ่าตัวตาย	ช่วงเวลาที่ไม่จ่าย (นับจากวันมีผลบังคับ)
กิจกรรมเสี่ยง	ขับขี่มอเตอร์ไซค์ ดำน้ำ กีฬาผาดโผน
โรคที่มีมาก่อน	ต้องแจ้งตอนสมัคร มิฉะนั้นเสี่ยงถูกปฏิเสธในช่วง 2 ปีแรก (ตามที่ SET อธิบาย)
ช่วงผ่อนผันชำระเบี้ย	กี่วันหลังครบกำหนด กรมธรรม์ยังมีผล
การต่ออายุกรมธรรม์ที่ขาดส่ง	ทำได้ภายในกี่เดือน ต้องตรวจสุขภาพใหม่หรือไม่
ผู้รับผลประโยชน์	เปลี่ยนได้ง่ายแค่ไหน ต้องใช้เอกสารอะไร

คำถามเหล่านี้ตอบได้จากกรมธรรม์และเอกสารเงื่อนไขทั่วไป ถ้าตัวแทนตอบไม่ได้หรือตอบเลี่ยง ให้ขอเป็นลายลักษณ์อักษรจากบริษัท ความหมายและโครงสร้างของกรมธรรม์ทั่วไปอ่านได้ที่ ประกันชีวิตคืออะไร

เกณฑ์ที่ 6: บริการและเคลมที่ตรวจได้ล่วงหน้า

ผู้ซื้อประเมินบริการก่อนซื้อไม่ได้ทุกเรื่อง แต่ทำได้บางเรื่อง

• โทรสอบถามเงื่อนไขกับศูนย์บริการลูกค้าของบริษัท จับเวลารอสายและดูว่าตอบตรงคำถามหรือไม่
• ดูขั้นตอนเรียกร้องสินไหมว่าอัปโหลดเอกสารออนไลน์ได้หรือต้องไปสาขา
• ถามจำนวนวันทำการที่บริษัทแจ้งว่าจะพิจารณาหลังได้รับเอกสารครบ
• ถามเพื่อนหรือญาติที่เคยเรียกร้องจริงกับบริษัทนั้น และฟังทั้งกรณีที่จ่ายและกรณีที่ปฏิเสธ

ผู้รับผลประโยชน์ที่เป็นผู้สูงอายุหรืออยู่ต่างจังหวัด ควรได้รับข้อมูลช่องทางติดต่อและเอกสารที่ต้องใช้ไว้ล่วงหน้า เพราะการเรียกร้องสินไหมเกิดขึ้นในช่วงที่ครอบครัวเครียดที่สุด

เกณฑ์ที่ 7: ซื้อผ่านช่องทางไหน

กรมธรรม์เป็นของบริษัทประกันชีวิตไม่ว่าซื้อจากตัวแทน ธนาคาร ออนไลน์ หรือนายหน้า ช่องทางต่างกันตรงคนที่ให้คำแนะนำ

ช่องทาง	จุดแข็ง	สิ่งที่ต้องระวัง
ตัวแทนบริษัท	มีคนดูแลหลังขาย	เสนอเฉพาะแบบของบริษัทเดียว
นายหน้าประกันชีวิต	เทียบได้หลายบริษัท	ตรวจว่ามีใบอนุญาตนายหน้าและเปิดเผยค่าตอบแทนหรือไม่
ธนาคาร	สะดวก ทำพร้อมธุรกรรมอื่น	อาจถูกเสนอให้ทำกรมธรรม์ควบกับเงินฝากหรือสินเชื่อ ต้องแยกให้ชัดว่าไม่ใช่เงินฝาก
ออนไลน์โดยตรง	เบี้ยของแบบมาตรฐานมักชัดเจน	ต้องอ่านเงื่อนไขเอง ไม่มีคนอธิบาย

ถ้าธนาคารเสนอกรมธรรม์ตอนที่คุณมายื่นขอสินเชื่อ ให้ถามว่าการไม่ซื้อมีผลต่อการอนุมัติหรืออัตราดอกเบี้ยหรือไม่ และขอเวลากลับไปอ่านก่อนเซ็น การสมัครใจเป็นหลักการของการซื้อประกัน

กองทุนประกันชีวิตรองรับอะไร ไม่รองรับอะไร

กองทุนประกันชีวิตก่อตั้งตามพระราชบัญญัติประกันชีวิต พ.ศ. 2535 มาตรา 84 วัตถุประสงค์คือช่วยเหลือเจ้าหนี้ที่ค้างรับเงินตามสัญญาประกันเมื่อบริษัทประกันชีวิตถูกเพิกถอนใบอนุญาต ผู้เอาประกันที่มีสิทธิเรียกร้องจึงอยู่ในข่ายนี้ตามหลักเกณฑ์ของกองทุน

สิ่งที่ผู้ซื้อควรเข้าใจมีสองข้อ

• กลไกนี้ใช้เมื่อบริษัทถูกเพิกถอนใบอนุญาต ไม่ได้ช่วยกรณีที่คุณไม่พอใจบริการหรือเคลมช้า เรื่องนั้นต้องร้องเรียนผ่านบริษัทและ คปภ.
• ขอบเขตการจ่ายตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ของกองทุน เช่น กรมธรรม์ควบการลงทุนในส่วนที่นำไปลงทุนมีเงื่อนไขต่างออกไป ให้ตรวจโดยตรงกับกองทุนที่ 0-2791-1333 ในวันและเวลาราชการ

ดังนั้นการมีกองทุนไม่ได้เป็นเหตุผลให้ละเลยเกณฑ์ที่ 1 ถึง 7 เพราะผู้ซื้อที่ตรวจบริษัทตั้งแต่ต้นไม่ต้องไปอยู่ในสถานการณ์ที่ต้องพึ่งกองทุน

กรณีตัวอย่าง: คุณสมชายเทียบสามข้อเสนอ

ตัวอย่างสมมติ คุณสมชายอายุ 35 ปี ผ่อนบ้าน 2,800,000 บาท มีลูก 1 คน ต้องการทุนคุ้มครองประมาณ 4,000,000 บาท เขาได้ข้อเสนอจากตัวแทนบริษัท 1 รายและธนาคารที่ผ่อนบ้านอีก 1 ราย

1. เขาตรวจใบอนุญาตตัวแทนก่อน พบว่าถูกต้อง ธนาคารเสนอกรมธรรม์ผ่านบริษัทประกันชีวิตที่มีใบอนุญาต
2. ขอตารางเบี้ยของทุน 4,000,000 บาท คุ้มครอง 20 ปี จากทั้งสองแห่ง และขอเพิ่มใบเสนอจากนายหน้าอีกหนึ่งราย
3. คำนวณเบี้ยต่อ 1,000,000 บาท ของทุนทั้งสามข้อเสนอ พบว่าต่างกันราว 12% และข้อเสนอที่ถูกที่สุดไม่มีสิทธิต่ออายุ
4. อ่านข้อยกเว้นกิจกรรมเสี่ยง เพราะเขาขี่มอเตอร์ไซค์ไปทำงานเป็นประจำ
5. เลือกข้อเสนอที่เบี้ยต่อทุนอยู่ระดับกลาง แต่มีสิทธิต่ออายุและไม่ยกเว้นการขับขี่ตามปกติ

ผลที่ได้คือเขาไม่ได้เลือกเจ้าที่เบี้ยถูกที่สุด และไม่ได้เลือกด้วยชื่อบริษัท แต่เลือกจากตารางเทียบที่ตรวจได้ ประเภทของกรมธรรม์ที่เขาควรเลือกอยู่ที่ ประกันชีวิตมีกี่ประเภท และถ้าต้องการลดหย่อนภาษีอ่านเงื่อนไขที่ รายการค่าลดหย่อนภาษี

เช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจเลือกบริษัท

1. ตรวจเลขใบอนุญาตตัวแทนหรือนายหน้ากับ คปภ.
2. ตรวจว่าบริษัทผู้รับประกันภัยได้รับอนุญาต และดู CAR ย้อนหลัง 3 ปีจากรายงานของบริษัท
3. ขอใบเสนอเบี้ยจากอย่างน้อย 3 แห่ง ด้วยทุน ระยะคุ้มครอง ระยะจ่าย และข้อมูลสุขภาพชุดเดียวกัน
4. คำนวณเบี้ยต่อ 1,000,000 บาทของทุน และถามว่าเบี้ยคงที่หรือปรับตามอายุ
5. ขอตารางมูลค่าเวนคืนทุกปี และตารางผลประโยชน์
6. อ่านข้อยกเว้นและช่วงผ่อนผันชำระเบี้ยในกรมธรรม์จริง
7. โอนเบี้ยเข้าบัญชีบริษัทเท่านั้น และเก็บใบเสร็จ
8. อ่านกรมธรรม์ฉบับจริงทันทีที่ได้รับ และใช้สิทธิยกเลิกภายในกำหนดถ้าไม่ตรงกับที่ได้รับการเสนอ

ถ้าพบการขายที่น่าสงสัยหรือไม่ได้รับความเป็นธรรม แจ้ง คปภ. สายด่วน 1186 และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ไม่ได้รับค่าตอบแทนจากการขายกรมธรรม์ก่อนจ่ายเบี้ย