ประกันสะสมทรัพย์ คือ ออมแบบมีทุนคุ้มครอง คำนวณผลตอบแทนจริงก่อนซื้อ

ประกันสะสมทรัพย์คือกรมธรรม์ประกันชีวิตที่ให้ทั้งความคุ้มครองและการออมเงิน คุณจ่ายเบี้ยตามกำหนด ถ้าเสียชีวิตระหว่างสัญญา ผู้รับผลประโยชน์ได้ทุนประกัน ถ้าอยู่ถึงครบสัญญา คุณได้เงินก้อนหรือเงินคืนตามตารางผลประโยชน์ SET Investnow อธิบายว่าเป็นทางเลือกออมเงินที่ตั้งเป้าให้ผลตอบแทนสูงกว่าเงินฝาก

เมื่อมีคนถามว่า "จ่าย 1,000,000 ได้คืน 1,050,000 คุ้มไหม" คำตอบอยู่ที่ว่าเงินคืนมาถึงเมื่อไร ถ้าต้องรอ 10 ปีเต็ม ผลตอบแทนต่อปีเหลือไม่ถึง 1% บทความนี้จึงเน้นการคำนวณก่อนซื้อ ไม่ใช่การบรรยายสรรพคุณ

อ่านชื่อแบบ 5/10 หรือ 20/20 ให้ออกก่อน

ชื่อแบบสะสมทรัพย์มักเขียนเป็นตัวเลขสองชุด ตัวแรกคือจำนวนปีที่จ่ายเบี้ย ตัวหลังคือจำนวนปีที่กรมธรรม์คุ้มครอง ตัวอย่างจาก SET Investnow ได้แก่ 5/10, 7/15, 15/25, 1/30 และ 20/20

แบบ	จ่ายเบี้ย	คุ้มครอง	ลักษณะเด่น
5/10	5 ปี	10 ปี	จ่ายหนักช่วงสั้น แล้วรอเงินก้อน
7/15	7 ปี	15 ปี	ระยะกลาง ใช้วางแผนค่าเล่าเรียน
20/20	20 ปี	20 ปี	เบี้ยต่อปีเบากว่า แต่ผูกพันยาว
1/30	1 ปี	30 ปี	จ่ายก้อนเดียวแล้วรอ ต้องมีเงินเย็นก่อนซื้อ

ยิ่งจ่ายเบี้ยสั้น เบี้ยต่อปียิ่งสูง และถ้าตัดสินใจผิดจังหวะ เงินที่ติดอยู่ก็ก้อนใหญ่ ผู้ซื้อที่รายได้ไม่นิ่งมักเหมาะกับแบบจ่ายยาวที่เบี้ยต่อปีเบากว่า แต่ต้องมั่นใจว่าจ่ายได้ตลอด

ส่วนหนึ่งของเบี้ยคือค่าความคุ้มครอง

เบี้ยหนึ่งก้อนแบ่งเป็นสองส่วนในเชิงเศรษฐศาสตร์ คือส่วนที่เก็บสะสมเป็นเงินออม และส่วนที่ซื้อความคุ้มครองชีวิต SET Investnow ระบุว่าถ้าทุนประกันสูง ผลตอบแทนมักต่ำลง เพราะเบี้ยไปอยู่ในส่วนความคุ้มครองมากขึ้น

ผลที่ตามมาคือถ้าคุณมีทุนประกันพอแล้วจากกรมธรรม์อื่น และต้องการออมจริง ควรถามบริษัทว่าลดทุนประกันลงแล้วเงินคืนปลายทางเพิ่มเท่าไร ส่วนคนที่ยังไม่มีประกันเลย ควรจัดทุนคุ้มครองก่อนด้วยแบบที่ถูกกว่า แล้วค่อยพิจารณาแบบสะสมทรัพย์ แบบของประกันที่ต่างกันดูที่ ประกันชีวิตมีกี่ประเภท

ตัวอย่างคำนวณ: เงินคืน 1,050,000 บาท ได้ผลตอบแทนเท่าไร

ตัวอย่างสมมติเพื่อดูวิธีคิด ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ของบริษัทใด

คุณซื้อกรมธรรม์ 10 ปี จ่ายเบี้ยต้นปีของปีที่ 1 ถึงปีที่ 10 ปีละ 100,000 บาท รวม 1,000,000 บาท เมื่อครบปีที่ 10 ได้รับเงินรวม 1,050,000 บาท

• กำไรที่เห็นคือ 50,000 บาท หรือ 5% จากเงินต้นรวม
• แต่เงินก้อนที่จ่ายต้นปีแรกอยู่ในกรมธรรม์ 10 ปีเต็ม ส่วนก้อนสุดท้ายอยู่ 1 ปี
• เมื่อคิดผลตอบแทนเฉลี่ยต่อปีที่ถ่วงเวลา (IRR) ผลลัพธ์ประมาณ 0.9% ต่อปี

เหตุที่ตัวเลขต่ำกว่าที่คาดคือ 5% เป็นกำไรรวมตลอด 10 ปี เมื่อหารให้เป็นรายปีและถ่วงน้ำหนักตามระยะเวลาที่เงินแต่ละก้อนถูกกักไว้ จึงเหลือไม่ถึง 1% IRR คือตัวเลขที่เทียบได้กับดอกเบี้ยเงินฝาก และ SET Investnow ใช้ IRR วัดผลตอบแทนสุทธิเฉลี่ยต่อปีของกรมธรรม์ด้วยเหตุผลนี้

ชำระรายเดือนเปลี่ยนตัวเลขอย่างไร

SET Investnow ระบุว่าชำระรายเดือนหรือรายไตรมาส เบี้ยรวมสูงกว่าชำระรายปีประมาณ 8% ถ้านำตัวอย่างข้างบนมาใช้ เบี้ยรวมกลายเป็น 1,080,000 บาท แต่เงินคืนยังเป็น 1,050,000 บาท ผลคือ IRR กลายเป็นค่าติดลบเล็กน้อยประมาณ 0.5% ต่อปี นั่นคือจ่ายมากกว่าที่ได้คืน แหล่งเดียวกันจึงแนะนำให้ชำระรายปีถ้าทำได้

แบบจ่ายสั้นเงินคืนเท่ากัน

อีกตัวอย่างสมมติ จ่ายปีละ 200,000 บาท 5 ปี รวม 1,000,000 บาท แล้วรับ 1,100,000 บาทเมื่อครบปีที่ 10 IRR ประมาณ 1.4% ต่อปี สูงขึ้นเพราะเงินก้อนส่วนใหญ่เข้าไปเร็ว แต่ต้องยอมผูกเงินก้อนใหญ่ปีละ 200,000 บาทช่วงต้น

ตัวเลขทั้งหมดไม่ได้รวมค่าความคุ้มครองชีวิตที่คุณได้ตลอดช่วงสัญญา ซึ่งเป็นสิ่งที่เงินฝากให้ไม่ได้ แต่ถ้าสิ่งที่ต้องการคือเงินออม ควรถามตัวเองว่ายอมจ่ายค่าความคุ้มครองนั้นแลกกับ IRR ที่ต่ำกว่าหรือไม่

ขอข้อมูลอะไรจากตัวแทนให้ได้คำนวณเอง

ใบเสนอขายที่เห็นเป็นกำไรรวมไม่พอ ขอสามอย่างนี้ในรูปตาราง

1. ตารางเบี้ยที่ต้องจ่ายแต่ละปี แยกชำระรายปีกับรายเดือน
2. ตารางผลประโยชน์สิ้นปี ระบุว่าแต่ละปีได้เงินคืนเท่าไร และเมื่อครบสัญญาได้เท่าไร
3. ตารางมูลค่าเวนคืนแต่ละปี

จากนั้นใส่ตัวเลขลงโปรแกรมตารางคำนวณ ใช้ฟังก์ชัน IRR โดยใส่ค่าเบี้ยเป็นติดลบในแต่ละปีและเงินคืนเป็นบวก ถ้าไม่ถนัด ขอให้ตัวแทนแสดง IRR ที่คิดจากตารางเดียวกัน แล้วตรวจซ้ำเอง สำหรับเทียบกับทางเลือกอื่น ให้ใช้ช่วงเวลาและรูปแบบการจ่ายเงินแบบเดียวกัน ไม่ควรเปรียบเทียบผลตอบแทนที่รับประกันกับผลตอบแทนคาดหวังของกองทุนรวมโดยไม่แยกความเสี่ยง

เงินคืนรายปีสูงเกินไปจะเสียสิทธิลดหย่อน

กรมสรรพากรให้หักเบี้ยประกันชีวิตลดหย่อนได้รวมไม่เกิน 100,000 บาท โดยกรมธรรม์ต้องมีระยะเวลาตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป และมีเงื่อนไขสำคัญสำหรับแบบสะสมทรัพย์ คือถ้าผลประโยชน์เป็นเงินคืนรายปี (ไม่นับเงินปันผล) เกิน 20% ของเบี้ยต่อปี กรมธรรม์นั้นไม่เข้าเกณฑ์ลดหย่อน

ตัวอย่างสมมติ เบี้ยปีละ 50,000 บาท

เงินคืนต่อปี	สัดส่วนต่อเบี้ย	ผลต่อสิทธิลดหย่อน
5,000 บาท	10%	เข้าเกณฑ์
10,000 บาท	20%	อยู่ที่เส้นเกณฑ์ ตรวจกับบริษัทว่าเข้าเกณฑ์หรือไม่
12,000 บาท	24%	ไม่เข้าเกณฑ์

ถ้าอยากลดหย่อน ให้ถามบริษัทตรง ๆ ว่ากรมธรรม์ฉบับนี้ใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้หรือไม่ และขอเอกสารยืนยัน อย่าเชื่อคำว่า "ลดหย่อนได้" ปากเปล่า

ผลภาษีของสิทธิ 100,000 บาท

ถ้ารายได้สุทธิของคุณอยู่ในช่วงภาษี 20% การหักลดหย่อนเบี้ย 100,000 บาท ประหยัดภาษีราว 20,000 บาทต่อปี ตัวเลขนี้นับเป็นผลตอบแทนด้านภาษี ไม่ใช่ผลตอบแทนของกรมธรรม์ ถ้ารายได้อยู่ในช่วงภาษีต่ำกว่านี้ ประโยชน์ลดลงตามอัตรา และถ้าเสียภาษี 0% การลดหย่อนไม่ได้ประโยชน์เลย หลักการและอัตราก้าวหน้าอ่านที่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเบื้องต้น

เงินคืนระหว่างทางเอาไปทำอะไร

แบบสะสมทรัพย์ที่จ่ายเงินคืนเป็นงวด ให้เลือกได้ว่าจะรับเงินออกมาใช้หรือฝากไว้ในกรมธรรม์ SET Investnow ระบุว่าเงินที่ฝากไว้จะได้ดอกเบี้ยสูงกว่าเงินฝากทั่วไป และดอกเบี้ยส่วนนี้ไม่ต้องเสียภาษี แต่ควรถามบริษัทว่าอัตราดอกเบี้ยนี้รับประกันหรือปรับเปลี่ยนได้ และถอนออกเมื่อใดก็ได้หรือไม่

ตัวอย่างสมมติ แบบ 20/20 เบี้ยปีละ 60,000 บาท จ่ายเงินคืนปีละ 3,000 บาท (5% ของเบี้ย อยู่ใต้เส้น 20%) ถ้าเลือกรับออกมาใช้ ก็เป็นเงินเสริมเล็ก ๆ ตลอด 20 ปี ถ้าฝากไว้ จะรวมเป็นก้อนใหญ่ขึ้นตอนครบสัญญา ทางที่เหมาะขึ้นกับว่าคุณใช้กรมธรรม์เป็นเครื่องมือออมเงินก้อนหรือเป็นกระแสเงินสดเสริม

เวนคืนหรือขาดส่งกลางทาง

ข้อเสียหลักของแบบสะสมทรัพย์คือสภาพคล่องต่ำ SET Investnow ระบุว่ายกเลิกกลางทางอาจได้เงินคืนน้อยกว่าหรือมากกว่าเบี้ยที่จ่าย ขึ้นกับตารางมูลค่าเวนคืนในกรมธรรม์ โดยทั่วไปปีแรก ๆ ได้น้อยกว่าเบี้ยที่จ่ายอย่างชัดเจน

ผลกระทบด้านภาษีที่คนไม่รู้คือ ถ้ายกเลิกก่อนครบ 10 ปี คุณเสียสิทธิยกเว้นภาษี ต้องยื่น ภ.ง.ด.91 เพิ่มเติมสำหรับทุกปีที่เคยลดหย่อน และชำระภาษีที่ขาดพร้อมเงินเพิ่มถ้ามี การคืนเบี้ยบางส่วนหลังเวนคืนไม่ต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้

ถ้าเริ่มจ่ายไม่ไหว ติดต่อบริษัทก่อนขาดส่ง ถามทางเลือกเรื่องกรมธรรม์ที่ใช้มูลค่าสะสมจ่ายเบี้ยแทน การลดทุนประกัน หรือเปลี่ยนเป็นกรมธรรม์ชำระเบี้ยแล้ว ทุกทางมีผลต่อเงินคืนปลายทาง จึงควรขอให้บริษัทส่งตารางตัวเลขใหม่เป็นลายลักษณ์อักษร

เปรียบเทียบกับตลอดชีพ ชั่วระยะเวลา และการออมแยก

ทางเลือก	ได้อะไร	จุดอ่อน
สะสมทรัพย์	ทุนคุ้มครอง บวกเงินคืนที่กำหนดล่วงหน้า	IRR มักต่ำ เงินติดนาน
ตลอดชีพ	ทุนคุ้มครองตลอดชีวิต และมีเงินสดเมื่อครบอายุสัญญา	เบี้ยต่อทุนสูงกว่าชั่วระยะเวลา
ชั่วระยะเวลา บวกออมแยก	ทุนสูงเบี้ยต่ำ และเลือกที่เก็บเงินเองได้	ต้องมีวินัยออมเอง

คนที่ต้องการวินัยบังคับออมมักเลือกสะสมทรัพย์เพราะถอนยาก ซึ่งเป็นข้อดีสำหรับบางคน แต่ถ้ามีวินัยอยู่แล้ว การแยกซื้อประกันคุ้มครองล้วนและออมในที่ยืดหยุ่นกว่า ทำให้ปรับเปลี่ยนได้เมื่อชีวิตเปลี่ยน ส่วนการออมระยะยาวในรูปแบบอื่นมีกล่าวไว้ที่ RMF ลดหย่อนภาษี

ใครเหมาะ ใครควรรอ

เหมาะกับ

• คนที่มีเป้าหมายเงินก้อนที่ตรงกับปีรับเงินคืน เช่น ค่าเทอมลูก 12 ปีข้างหน้า
• คนที่มีทุนคุ้มครองและเงินสำรองฉุกเฉินแล้ว และมีเงินเย็นที่ไม่ต้องใช้อีกอย่างน้อยเท่าระยะเวลาสัญญา
• คนที่ใช้สิทธิลดหย่อนไม่เต็มและอยู่ในช่วงภาษีสูงพอจะได้ประโยชน์ชัดเจน

ควรรอหรือเลือกทางอื่นถ้า

• ยังไม่มีเงินสำรองฉุกเฉิน 3 ถึง 6 เดือน
• รายได้ไม่นิ่งจนไม่แน่ใจว่าจ่ายครบ 10 ปีได้
• ยังไม่มีทุนคุ้มครองชีวิตเลย ภาพรวมของทุนประกันและวิธีคำนวณอยู่ที่ ประกันชีวิตคืออะไร

เช็กลิสต์ก่อนเซ็น

1. ขอตารางเบี้ย ตารางผลประโยชน์ และตารางมูลค่าเวนคืนครบทุกปี
2. คำนวณ IRR เองทั้งชำระรายปีและรายเดือน
3. ถามเป็นลายลักษณ์อักษรว่ากรมธรรม์ใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้หรือไม่ และเงินคืนรายปีเทียบเบี้ยกี่เปอร์เซ็นต์
4. ตรวจว่าเงินคืนแต่ละงวดมาถึงปีที่ต้องใช้เงินจริง
5. เช็กว่าเบี้ยต่อปีไม่เกินสัดส่วนรายได้ที่จ่ายได้โดยไม่กระทบเงินสำรอง
6. อ่านกรมธรรม์ฉบับจริงภายในช่วงระยะเวลาพิจารณาที่ระบุในกรมธรรม์

ข้อสรุปของตัวอย่าง: ถ้าเงินคืน 1,050,000 บาทจากเบี้ย 1,000,000 บาทมาถึงปีที่ 10 ผลตอบแทนอยู่ราว 0.9% ต่อปี ให้นำตัวเลขนี้ไปเทียบกับดอกเบี้ยเงินฝากที่ธนาคารเสนอในวันที่คุณตัดสินใจ ส่วนความคุ้มครองชีวิตที่ได้เป็นอีกด้านของข้อเสนอที่ต้องตัดสินใจว่าคุณต้องการหรือไม่ ตรวจเงื่อนไขภาษีกับกรมสรรพากร และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทางการเงินที่ไม่ได้รับค่าตอบแทนจากการขาย เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน