ลงทุนทองคำ เลือกช่องทางไหนดี ทองแท่ง ทองรูปพรรณ กองทุน หรือ TFEX

ถ้าต้องการลงทุนทองคำโดยจับต้องได้และต้นทุนต่ำ ทองคำแท่ง 96.5% คือจุดเริ่มต้นที่ตรงที่สุด เพราะไม่มีค่ากำเหน็จและส่วนต่างซื้อขายแคบกว่าทองรูปพรรณมาก ส่วนกองทุนทองคำเหมาะกับคนที่ไม่อยากเก็บของเอง และสัญญาซื้อขายล่วงหน้าเป็นเครื่องมือเก็งกำไรที่ขาดทุนได้เกินเงินที่วาง ไม่เหมาะกับมือใหม่

ก่อนเลือกช่องทาง ต้องเข้าใจข้อเท็จจริงข้อหนึ่ง ทองคำไม่จ่ายดอกเบี้ยและไม่มีปันผล กำไรมาจากราคาตอนขายสูงกว่าราคาตอนซื้อเท่านั้น และต้นทุนแฝงของแต่ละช่องทางตัดสินว่าราคาต้องขึ้นเท่าไรคุณจึงเริ่มมีกำไร

ราคาทองคำขึ้นลงเพราะอะไร

ราคาทองคำในประเทศอ้างอิงราคาทองคำตลาดโลก (ดอลลาร์ต่อออนซ์) คูณกับอัตราแลกเปลี่ยนบาทต่อดอลลาร์แบบเรียลไทม์ ตามที่สมาคมค้าทองคำอธิบาย สมาคมประกาศราคาครั้งแรกประมาณ 9.20-9.40 น. และปรับตลอดวันตามตลาดโลก บางวันมีหนเดียว บางวันหลายรอบ

ปัจจัยหลักที่ TFEX ระบุในบทความเรื่องทองคำ คือ

• ความกังวลเรื่องเงินเฟ้อ เมื่อคนกลัวค่าเงินเสื่อม ความต้องการถือสินทรัพย์จริงอย่างทองเพิ่มขึ้น
• ความเชื่อมั่นในสกุลเงินหลัก โดยเฉพาะดอลลาร์สหรัฐ หลังวิกฤตปี 2009 นโยบายดอกเบี้ยต่ำและการอัดฉีดเงินทำให้ความน่าเชื่อถือของดอลลาร์อ่อนลง และเป็นแรงหนุนรอบใหญ่ของราคาทอง
• ภาวะวิกฤต เช่น สงคราม วิกฤตเศรษฐกิจ หรือราคาน้ำมันช็อก มักทำให้คนแสวงหาที่หลบภัย
• ค่าเงินบาท ถ้าบาทอ่อน ราคาทองในไทยสูงขึ้นแม้ราคาโลกนิ่ง

บทความเดียวกันสรุปว่าทองคำเป็นทั้งสินทรัพย์เสี่ยงที่ผันผวนสูงและสินทรัพย์ปลอดภัยในช่วงวิกฤต จึงอย่าใช้คำว่า "ทองไม่มีวันขาดทุน" เพราะราคาในประเทศเคยขึ้นไปราว 27,100 บาทต่อบาททองคำในปี 2554 และคนที่ซื้อที่จุดสูงต้องรอนานก่อนจะคืนทุน

เทียบ 5 ช่องทางลงทุนทองคำ

ช่องทาง	ต้นทุนหลักที่ต้องรู้	ความเสี่ยงเด่น	เหมาะกับ
ทองคำแท่ง 96.5%	ส่วนต่างซื้อขายราว 100 บาทต่อบาททองคำ อาจมีค่าบล็อกหรือค่าแพ็กเกจ	ราคาผันผวน ต้องเก็บรักษาเอง	คนที่อยากถือทองจริงระยะกลางถึงยาว
ทองรูปพรรณ	ค่ากำเหน็จ และถูกหักตอนขายคืน	ต้นทุนสูง ต้องรอราคาขึ้นนานกว่าจะคืนทุน	คนที่ซื้อใส่หรือเป็นของขวัญเป็นหลัก
กองทุนทองคำ	ค่าธรรมเนียมการจัดการกองทุน	ผูกกับราคาทองโลกและค่าเงิน อาจมีต้นทุนป้องกันความเสี่ยงค่าเงิน	คนที่ไม่อยากเก็บของเอง
Gold Futures (GF, GF10)	หลักประกันราว 10% ของมูลค่าสัญญา ค่าธรรมเนียมนายหน้า	เลเวอเรจ ขาดทุนเกินเงินที่วางได้	นักลงทุนที่เข้าใจสัญญาล่วงหน้า
Gold Online Futures	หลักประกันบางส่วนของสัญญา	เลเวอเรจ ราคาอ้างอิงตลาดโลก	ผู้ที่ซื้อขายระยะสั้น

ตัวเลขหลักประกันที่แหล่งข้อมูลต่างๆ ระบุไม่ตรงกัน ตั้งแต่ราว 5% ถึง 20% ขึ้นกับสัญญาและโบรกเกอร์ ให้ตรวจกับ TFEX หรือโบรกเกอร์ที่คุณใช้ก่อนวางเงินจริง

ทองคำแท่ง ซื้อครั้งแรกต้องดูอะไร

ตามสมาคมค้าทองคำ ทองคำแท่งในไทยมีความบริสุทธิ์ 96.5% หรือ 99.99% น้ำหนัก 1 บาททองคำเท่ากับ 15.244 กรัม ผลิตโดยไม่ใช้น้ำประสานทอง และจุดประสงค์หลักคือการลงทุนและออม

ขั้นตอนที่ควรทำ

1. ตรวจราคาประกาศของสมาคมก่อนไปร้าน จดทั้งราคา "รับซื้อคืน" และ "ขายออก"
2. ถามร้านว่าบวกค่าอะไรเพิ่ม ร้านปลีกอาจบวก 50-100 บาทต่อบาททองคำสำหรับค่าขนส่งและความเสี่ยง บางร้านที่อยู่ไกลบวกถึง 200 บาท
3. ขอใบรับรองหรือใบเสร็จที่ระบุน้ำหนักและความบริสุทธิ์
4. ถามราคารับซื้อคืนของร้านเอง ซึ่งอาจต่างจากราคาสมาคม เพราะบางร้านหักค่าดำเนินการหรือความเสี่ยงราคา
5. เก็บรักษาในที่ปลอดภัย พร้อมใบเสร็จแยกจากทอง

ตัวอย่างสมมติ ราคาสมาคมประกาศขายออก 65,000 บาท รับซื้อคืน 64,900 บาทต่อบาททองคำ คุณซื้อ 1 บาททองคำที่ร้านที่บวก 100 บาทเป็นค่าขนส่ง จ่าย 65,100 บาท ถ้าขายคืนทันทีได้ 64,900 บาท ขาดทุน 200 บาท หรือราว 0.3% ราคาทองต้องขึ้นเกิน 200 บาทต่อบาททองคำ คุณจึงเริ่มมีกำไร ซึ่งเป็นเงินเพียงไม่กี่ร้อยบาท ต่างจากทองรูปพรรณมากดังคำนวณในหัวข้อถัดไป

ทองรูปพรรณ ต้องรอราคาขึ้นเท่าไรจึงคืนทุน

ทองรูปพรรณคือทองที่ทำเป็นเครื่องประดับหรือของใช้สำเร็จ ความบริสุทธิ์มาตรฐานไทย 96.5% (ราว 23 กะรัต) และ 1 บาทของทองรูปพรรณหนัก 15.16 กรัม ราคาขายเท่ากับราคาทองคำแท่งบวกค่ากำเหน็จ

สมาคมแนะนำค่ากำเหน็จขั้นต่ำ 500 บาทต่อบาททองคำ แต่ไม่บังคับ ร้านกำหนดเองได้ และลายที่ซับซ้อนแพงกว่า ตอนขายคืน ร้านรับซื้อตามราคารับซื้อทองรูปพรรณที่สมาคมประกาศ หรืออาจหักได้ไม่เกิน 5% ของราคารับซื้อทองแท่งวันนั้น โดยเงื่อนไขนี้ใช้เฉพาะทองที่ซื้อจากร้านเดียวกันนั้น และค่ากำเหน็จที่จ่ายไปไม่ถูกนับคืน

ตัวอย่างสมมติ ราคาสมาคมขายออก 65,000 บาท รับซื้อคืน 64,900 บาท

รายการ	ทองแท่ง 1 บาททองคำ	ทองรูปพรรณ 1 บาททองคำ
ราคาซื้อ	65,000 บาท	ประมาณ 66,000 บาท (บวกค่ากำเหน็จสมมติ 1,000 บาท)
ราคาขายคืนทันที (ราคาทองไม่เปลี่ยน)	64,900 บาท	ประมาณ 61,655 บาท (หัก 5% ของ 64,900 คือ 3,245 บาท)
ขาดทุนทันที	100 บาท (0.15%)	ประมาณ 4,345 บาท (6.6%)

ทองรูปพรรณต้องรอให้ราคาทองขึ้นอีกราว 6.6% จึงเริ่มเท่าทุน ส่วนทองแท่งรอไม่ถึง 0.2% ตัวเลขนี้เป็นเหตุผลที่สมาคมแนะนำว่าถ้าซื้อเพื่อลงทุน ควรซื้อทองคำแท่ง และใช้ทองรูปพรรณเมื่อต้องการสวมใส่หรือมอบเป็นของขวัญ

ถ้าต้องการซื้อทองรูปพรรณให้เสียน้อยที่สุด ให้เลือกลายเรียบที่ค่ากำเหน็จต่ำ ขอใบเสร็จที่แยกราคาทองกับค่ากำเหน็จ และสอบถามราคารับซื้อคืนของร้านนั้นก่อนจ่าย ร้านที่ประกาศราคารับซื้อชัดเจนทำให้คาดการณ์ต้นทุนได้

กองทุนทองคำและ Gold Futures ต่างจากถือทองจริงอย่างไร

กองทุนทองคำ

กองทุนที่ลงทุนในทองคำให้ความสะดวกเรื่องไม่ต้องเก็บรักษาเอง และซื้อได้เป็นจำนวนเงินเล็กๆ แต่มีค่าธรรมเนียมการจัดการรายปีที่หักจากมูลค่ากองทุนทุกวัน และผลตอบแทนผูกกับราคาทองโลกที่อาจต่างจากราคาทองไทย โดยเฉพาะเมื่อกองทุนมีการป้องกันความเสี่ยงค่าเงินหรือไม่ป้องกัน ก่อนซื้อให้อ่านหนังสือชี้ชวนหรือ fund fact sheet ของกองทุนจากเว็บไซต์ ก.ล.ต. และบริษัทจัดการกองทุน ดูนโยบายการลงทุน ค่าธรรมเนียมรวม และดัชนีเปรียบเทียบ

สัญญาซื้อขายล่วงหน้าบนทองคำ

TFEX มี Gold Futures ขนาด 50 บาททองคำ (GF) และ 10 บาททองคำ (GF10) อ้างอิงราคาทองคำที่สมาคมค้าทองคำประกาศ 96.5% ชำระส่วนต่างด้วยเงินสด ไม่ส่งมอบทองจริง หลักประกันเริ่มต้นราว 10% ของมูลค่าสัญญา การขยับราคาทุก 10 บาท มีมูลค่า 500 บาทสำหรับ GF และ 100 บาทสำหรับ GF10

ตัวอย่างสมมติ ราคาทอง 65,000 บาท สัญญา GF10 มูลค่า 650,000 บาท หลักประกันราว 65,000 บาท ถ้าราคาทองลดลง 2,000 บาท (ราว 3%) ขาดทุน 2,000 บาท ต่อ 10 บาททองคำเท่ากับ 20,000 บาท หรือราว 31% ของเงินที่วาง ถ้าราคาลดต่อ ผู้ลงทุนอาจถูกเรียกหลักประกันเพิ่ม และผลขาดทุนมากกว่าเงินที่วางไว้ได้ นอกจากนี้ฟิวเจอร์สมีอายุ มูลค่าเวลาลดลงจนหมดเมื่อถึงวันหมดอายุ

ซื้อก้อนเดียวหรือทยอยซื้อ

เพราะราคาทองขยับได้หลายรอบต่อวัน การเดาจังหวะเข้าซื้อแม่นยำเป็นเรื่องยาก คนที่ไม่อยากเสี่ยงซื้อผิดจังหวะมักทยอยซื้อเป็นงวดเท่าๆ กัน ข้อดีคือราคาเฉลี่ยของต้นทุนอยู่กลางระหว่างราคาสูงและต่ำ

ตัวอย่างสมมติ ต้องการลงเงิน 60,000 บาท แบ่งซื้อ 3 เดือน เดือนละ 20,000 บาท ราคาทองเดือนแรก 60,000 บาท เดือนสองถอยเป็น 50,000 บาท เดือนสามขึ้นเป็น 55,000 บาทต่อบาททองคำ จะได้ทอง 0.333 + 0.4 + 0.364 = 1.097 บาททองคำ ต้นทุนเฉลี่ยราว 54,700 บาทต่อบาททองคำ ต่ำกว่าราคาเฉลี่ยของสามเดือน (55,000 บาท) เล็กน้อย ถ้าซื้อก้อนเดียวเดือนแรกจะได้ 1 บาททองคำ และเสี่ยงติดดอยจนราคากลับมา

ข้อจำกัดคือการทยอยซื้อทองคำแท่งเล็กต้องจ่ายส่วนต่างและค่าบล็อกซ้ำทุกงวด ถ้าซื้อเป็นเศษของบาททองคำ ต้นทุนต่อหน่วยจะสูงขึ้น จึงควรเทียบกับการทยอยซื้อกองทุนทองคำที่ซื้อเป็นเงินจำนวนเล็กได้ และมักไม่มีส่วนต่างแบบร้านทอง แต่มีค่าธรรมเนียมกองทุนแทน

ทองคำควรอยู่ตรงไหนของแผนการเงิน

ทองคำไม่ใช่ที่เก็บเงินสำรองฉุกเฉิน เพราะราคาแกว่งรายวันและตอนขายต้องจ่ายส่วนต่าง ลำดับที่เหมาะกับคนส่วนใหญ่คือ

1. เงินสำรองฉุกเฉิน 3-6 เดือนของรายจ่าย ในบัญชีเงินฝาก
2. ชำระหนี้ดอกเบี้ยสูง ซึ่งคิดผลตอบแทนที่แน่นอนเท่ากับดอกเบี้ยที่ประหยัดได้ ดูแนวทางในวิธีปลดหนี้
3. เงินออมระยะยาวเพื่อเกษียณหรือลดหย่อนภาษี เช่นกองทุน RMF
4. ทองคำส่วนที่เหลือเป็นตัวกระจายความเสี่ยง

เหตุผลที่ลำดับสำคัญคือทองคำไม่ให้กระแสเงินสดและไม่มีสิทธิลดหย่อนภาษีเหมือนกองทุนบางประเภท ถ้าเงินก้อนนี้มีไว้ใช้ภายใน 1-2 ปี อย่าเอามาถือทอง เพราะราคาตอนที่ต้องขายอาจต่ำกว่าตอนซื้อ

ความสัมพันธ์กับเงินเฟ้อก็ต้องมองอย่างระวัง ทองมักถูกใช้เป็นเครื่องป้องกันเงินเฟ้อ แต่ไม่ได้ขึ้นตามเงินเฟ้อทุกปี ถ้าอยากเข้าใจกลไกก่อน อ่านเพิ่มที่เงินเฟ้อ คืออะไร และดูทางเลือกที่ให้ดอกเบี้ยคงที่ในหมวดลงทุนเบื้องต้น

ช่องทางที่เหมาะกับแต่ละคน

สถานการณ์ของคุณ	ช่องทางที่ควรพิจารณา	เหตุผล
อยากถือทองจริง ต้นทุนต่ำ	ทองคำแท่ง 96.5%	ไม่มีค่ากำเหน็จ ส่วนต่างแคบ
ไม่อยากเก็บ อยากเริ่มด้วยเงินน้อย	กองทุนทองคำ	ไม่ต้องดูแลทอง แต่มีค่าธรรมเนียม
ซื้อเพื่อใส่หรือให้ของขวัญ	ทองรูปพรรณ	ยอมรับต้นทุนค่ากำเหน็จตั้งแต่แรก
เข้าใจเลเวอเรจและตั้งจุดตัดขาดทุนได้	Gold Futures	เก็งกำไรระยะสั้นได้ แต่ขาดทุนเกินเงินวางได้

ก่อนลงเงิน ตรวจราคาประกาศล่าสุดที่เว็บไซต์ของสมาคมค้าทองคำ (โทร 0-2020-9000) สำหรับทองจริง หรือสอบถามเงื่อนไขหลักประกันกับ TFEX และโบรกเกอร์ที่ได้รับใบอนุญาตจาก ก.ล.ต. สำหรับสัญญาล่วงหน้า และปรึกษาผู้วางแผนการเงินว่าสัดส่วนทองเหมาะกับเป้าหมายและความเสี่ยงของคุณหรือไม่ เนื้อหานี้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อหรือขาย