การยื่นภาษี ภงด 94 คืออะไร ใครต้องยื่นครึ่งปีและยื่นเมื่อไหร่

ภ.ง.ด.94 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาครึ่งปี ใช้กับคนที่มีเงินได้ตามมาตรา 40 (5) ถึง (8) แห่งประมวลรัษฎากร ซึ่งได้รับระหว่างมกราคมถึงมิถุนายน ถ้าเป็นโสดและเงินได้ส่วนนี้เกิน 60,000 บาท หรือมีคู่สมรสและเงินได้รวมกันเกิน 120,000 บาท ต้องยื่นระหว่าง 1 กรกฎาคมถึง 30 กันยายนของปีเดียวกัน ภาษีที่จ่ายตอนนี้ไม่ใช่ภาษีเพิ่ม เพราะนำไปหักจากภาษีสิ้นปีได้

คนที่เจอแบบนี้บ่อยที่สุดคือเจ้าของห้องเช่า ฟรีแลนซ์ และคนขายของ ซึ่งมักเข้าใจว่าต้องยื่นกันตอนต้นปีครั้งเดียว ข้อมูลในบทความอ้างจากคู่มือกรอกแบบ ภ.ง.ด.94 ของกรมสรรพากรสำหรับปีภาษี 2569

เงินได้แบบไหนที่ต้องยื่นครึ่งปี

กฎหมายแบ่งเงินได้บุคคลธรรมดาเป็น 8 ประเภท ภ.ง.ด.94 ใช้เฉพาะ 4 ประเภทหลัง ส่วน 4 ประเภทแรก (เงินเดือน ค่าจ้างทั่วไป ค่าลิขสิทธิ์ ดอกเบี้ยและเงินปันผล) ไม่อยู่ในแบบนี้ สรุปได้ดังนี้

ประเภท	ตัวอย่างเงินได้	หักค่าใช้จ่ายเหมาได้ (ตามคู่มือ)
40 (5)	ค่าเช่าบ้าน คอนโด ที่ดิน รถ	บ้านและสิ่งปลูกสร้างร้อยละ 30, ที่ดินเกษตรร้อยละ 20, ที่ดินอื่นร้อยละ 15, ยานพาหนะร้อยละ 30
40 (6)	วิชาชีพอิสระ เช่น กฎหมาย วิศวกรรม สถาปัตยกรรม บัญชี การประกอบโรคศิลปะ	ร้อยละ 30 (โรคศิลปะและประณีตศิลปกรรมร้อยละ 60)
40 (7)	งานรับเหมาที่ผู้รับเหมาจัดหาวัสดุสำคัญเอง	ร้อยละ 60
40 (8)	ธุรกิจ การพาณิชย์ การขายของ การขนส่ง และอื่นๆ ที่ไม่เข้า 1 ถึง 7	ร้อยละ 60 สำหรับกิจการส่วนใหญ่ในตารางของคู่มือ (นักแสดงส่วนที่เกิน 300,000 บาท ร้อยละ 40)

คนที่รับงานฟรีแลนซ์มักสับสนว่าตนอยู่ประเภทไหน หลักคร่าวๆ คือถ้าเป็นการรับจ้างทำงานให้เป็นครั้งๆ ด้วยความสามารถของตัวเองอาจเป็นประเภท 2 (ไม่ต้องยื่นครึ่งปี) แต่ถ้าเข้าลักษณะธุรกิจหรือวิชาชีพอิสระที่ระบุไว้ ก็เป็นประเภท 6 หรือ 8 เรื่องนี้ขึ้นกับข้อเท็จจริงของงานแต่ละราย จึงควรอ่านบทความเรื่อง ประเภทของเงินได้พึงประเมิน หรือโทรถามกรมสรรพากรก่อนตัดสินใจ

ผู้มีเงินได้ที่มีหลายประเภทปนกันก็ต้องยื่น กรมสรรพากรระบุว่าให้ยื่นครึ่งปีแม้จะมีเงินได้ประเภทอื่นรวมอยู่ด้วย คนที่มีเงินเดือนประจำและให้เช่าห้องเสริมจึงอยู่ในข่ายถ้าค่าเช่าครึ่งปีถึงเกณฑ์

เกณฑ์ 60,000 และ 120,000 บาท นับอย่างไร

ตัวเลขที่นับคือ เงินได้พึงประเมินที่รับจริงระหว่างมกราคมถึงมิถุนายน ก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน

• โสด ผู้มีเงินได้เกิน 60,000 บาท
• มีคู่สมรส เงินได้ของฝ่ายเดียวหรือสองฝ่ายรวมกันเกิน 120,000 บาท
• กองมรดกที่ยังไม่แบ่ง ห้างหุ้นส่วนสามัญที่ไม่เป็นนิติบุคคล และคณะบุคคล เกิน 60,000 บาท

เมื่อถึงเกณฑ์แล้วต้องยื่นทุกกรณี แม้ว่าหลังหักค่าใช้จ่ายและลดหย่อนจะเหลือภาษี 0 บาท ผู้ที่เป็นคู่สมรสกันเลือกได้ว่าจะรวมคำนวณหรือแยกยื่น แบบฟอร์มมีช่องให้ทำเครื่องหมาย

คำนวณภาษีครึ่งปี ดูจากตัวอย่างสมมติ

คู่มือให้คำนวณสองวิธี แล้วดูว่าวิธีไหนใช้ วิธีที่ 1 คือเอาเงินได้ มาหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อน เหลือเป็นเงินได้สุทธิ แล้วคิดตามอัตราก้าวหน้า ซึ่งใน 150,000 บาทแรกยกเว้นภาษี ส่วนที่เกินคิดร้อยละ 5 ถึง 35 ตามช่วงเงินได้ ดูรายละเอียดขั้นบันไดได้ในบทความ อัตราภาษีก้าวหน้า

วิธีที่ 2 ใช้เฉพาะเมื่อเงินได้พึงประเมินรวมตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป โดยเอาเงินได้ทั้งหมดคูณ 0.005 ถ้าได้ไม่เกิน 5,000 บาท ให้ใช้วิธีที่ 1 แต่ถ้าเกิน 5,000 บาท ให้จ่ายตามตัวเลขที่มากกว่าระหว่างสองวิธี

ตัวอย่างสมมติ ก: เจ้าของคอนโดให้เช่า คุณโสด ได้ค่าเช่าเดือนละ 15,000 บาท 6 เดือนเป็น 90,000 บาท

• เกิน 60,000 บาท จึงต้องยื่น
• หักเหมาร้อยละ 30 ของค่าเช่า (27,000 บาท) เหลือ 63,000 บาท
• หักลดหย่อนส่วนตัว 30,000 บาท เหลือเงินได้สุทธิ 33,000 บาท อยู่ในช่วงยกเว้น
• วิธีที่ 2 ไม่ใช้เพราะเงินได้ไม่ถึง 120,000 บาท
• ภาษีที่ต้องจ่ายคือ 0 บาท แต่ต้องยื่นแบบอยู่ดี

ตัวอย่างสมมติ ข: คนขายของที่ไม่ได้ผลิตเอง คุณโสด ขายสินค้าครึ่งปีได้ 600,000 บาท สมมติว่ากิจการนี้หักเหมาร้อยละ 60 ได้ตามตาราง

• หักเหมา 360,000 บาท เหลือ 240,000 บาท
• หักลดหย่อนส่วนตัว 30,000 บาท เหลือเงินได้สุทธิ 210,000 บาท
• วิธีที่ 1: ส่วนที่เกิน 150,000 บาท คือ 60,000 บาท x ร้อยละ 5 = 3,000 บาท
• วิธีที่ 2: 600,000 x 0.005 = 3,000 บาท ไม่เกิน 5,000 บาท จึงใช้วิธีที่ 1
• ภาษีครึ่งปี 3,000 บาท เข้าเกณฑ์ผ่อนได้ 3 งวด งวดละ 1,000 บาท

ถ้ารายได้ครึ่งปีเป็น 1,200,000 บาท วิธีที่ 2 ให้ 6,000 บาท เกิน 5,000 บาท จึงต้องเทียบกับวิธีที่ 1 และจ่ายตัวที่มากกว่า

ค่าลดหย่อนที่นำมาหักได้ในแบบครึ่งปีมีรายการคล้ายตอนสิ้นปี เช่น ลดหย่อนส่วนตัว 30,000 บาท คู่สมรสที่ไม่มีเงินได้ 30,000 บาท แต่รายการที่ขึ้นกับการจ่ายเงิน เช่น เบี้ยประกันชีวิต จะนับเฉพาะส่วนที่จ่ายจริงเดือนมกราคมถึงมิถุนายน และบางรายการให้หักได้เพียงครึ่งหนึ่ง เช่นเบี้ยประกันชีวิตส่วนไม่เกิน 10,000 บาท ได้ครึ่งหนึ่งของที่จ่ายจริง แต่ไม่เกิน 5,000 บาท สำหรับรายการทั้งหมดดูที่ รายการค่าลดหย่อนภาษี แล้วเทียบกับคู่มือฉบับปีภาษีนั้น

ยื่นและจ่ายเมื่อไหร่ ผ่อนได้หรือไม่

ช่วงยื่นคือ 1 กรกฎาคมถึง 30 กันยายนของปีภาษีนั้น ในวันและเวลาราชการ ยื่นได้ที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขา หรือส่งไปรษณีย์ลงทะเบียนสำหรับผู้มีภูมิลำเนาในกรุงเทพมหานคร โดยกรมสรรพากรถือวันที่ลงทะเบียนไปรษณีย์เป็นวันรับแบบ คู่มือระบุว่าชำระภาษีผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ที่กรมสรรพากรกำหนดได้ด้วย ส่วนขั้นตอนยื่นผ่านระบบดูได้ในบทความ ยื่นภาษีออนไลน์

ถ้าภาษีที่ต้องชำระตั้งแต่ 3,000 บาทขึ้นไป ขอแบ่งจ่ายเป็น 3 งวดเท่าๆ กันได้ ตามกำหนดของปีภาษี 2569 ดังนี้

งวด	กำหนดชำระ
งวดที่ 1	พร้อมยื่นแบบ ภายใน 30 กันยายน
งวดที่ 2	ภายใน 31 ตุลาคม
งวดที่ 3	ภายใน 30 พฤศจิกายน

ถ้าพลาดงวดใดงวดหนึ่ง สิทธิผ่อนหมดทันที ต้องจ่ายส่วนที่เหลือทั้งก้อนพร้อมเงินเพิ่ม

ยื่นช้าหรือลืมยื่น เกิดอะไรขึ้น

ตามคู่มือ ยื่นเกินกำหนดหรือยื่นเพิ่มเติม ต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของเงินภาษีที่ต้องชำระ เศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน นับจากวันพ้นกำหนดจนถึงวันที่ยื่นและชำระ แต่ไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสีย และผู้ไม่ยื่นภายในกำหนดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท

ยกตัวอย่างสมมติ ภาษีครึ่งปี 3,000 บาท ยื่นและจ่ายเมื่อผ่านกำหนดมา 2 เดือน เงินเพิ่มประมาณ 3,000 x ร้อยละ 1.5 x 2 = 90 บาท บวกค่าปรับถ้ามี ตัวเลขนี้ไม่มาก ส่วนที่แพงกว่าคือการปล่อยให้ค้างจนทับซ้อนกับการยื่นสิ้นปี

สำหรับปีภาษี 2569 ช่วงยื่นสิ้นสุดไปแล้วเมื่อ 30 กันยายน 2569 ใครที่ยังไม่ได้ยื่นให้ไปสำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาโดยเร็ว และยังต้องยื่น ภ.ง.ด.90 ตามกำหนดช่วงมกราคมถึงมีนาคมของปีถัดไปเหมือนเดิม ภาษีที่จ่ายตอนครึ่งปีนำไปเป็นเครดิตหักออกจากภาษีสิ้นปีได้ตามที่กรมสรรพากรระบุ ดังนั้นถ้ายื่นครบ ยอดสุดท้ายไม่ได้ถูกเก็บซ้ำ ส่วนวิธีคำนวณภาพรวมทั้งปีดูได้ใน คำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

ใครที่ไม่แน่ใจว่าตนเองเข้าเกณฑ์หรือรายได้ตกอยู่ประเภทไหน โทรถาม RD Intelligence Center ของกรมสรรพากร 1161 ซึ่งคู่มือระบุไว้เป็นช่องทางสอบถาม

เตรียมอะไรไว้ก่อนถึงเดือนกรกฎาคม

• สรุปรายรับเดือนมกราคมถึงมิถุนายน แยกตามประเภทเงินได้
• สัญญาเช่า สลิปโอน ใบแจ้งหนี้ หรือสมุดรับเงินที่ยืนยันรายรับ
• เลขประจำตัวประชาชน วันเกิดของคุณและคู่สมรส (แบบฟอร์มให้กรอกทั้งสองคน)
• เอกสารค่าลดหย่อนที่จ่ายแล้วในช่วงครึ่งปี เช่น ใบเสร็จเบี้ยประกัน
• บัญชีหรือช่องทางที่จะใช้ชำระภาษี และตัวเลขที่ต้องแบ่ง 3 งวดถ้าเข้าเงื่อนไข