ภาษีซื้อต้องห้าม คืออะไร มีอะไรบ้าง ใช้หักภาษีขายไม่ได้

ประเด็นสำคัญ
- ภาษีซื้อต้องห้ามคือภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการจ่ายให้ผู้ขาย แต่กฎหมายไม่ให้นำมาหักออกจากภาษีขายในแบบ ภ.พ.30 ตามมาตรา 82/5 แห่งประมวลรัษฎากร
- กรมสรรพากรเคยตอบไว้ว่า ภาษีซื้อจากค่ารับรอง ของขวัญที่แจกลูกค้า และรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง รวมถึงค่าน้ำมันและค่าซ่อมของรถคันนั้น เป็นภาษีซื้อต้องห้าม
- ภาษีจากค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์เป็นภาษีซื้อต้องห้ามอีกกรณีหนึ่ง เพราะการซื้อขายหลักทรัพย์ไม่อยู่ในบังคับต้องเสีย VAT
- ใบกำกับภาษีที่ผู้ซื้อพิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อของจากผู้ขายรายนั้นจริง ศาลฎีกาเคยตัดสินว่าเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ผู้ซื้อจึงควรเก็บหลักฐานการจ่ายเงินไว้ด้วย
ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จ่ายภาษีให้ผู้ขายแทบทุกครั้งที่ซื้อของหรือจ้างบริการ ภาษีก้อนนั้นเรียกว่าภาษีซื้อ และตามปกติใช้หักออกจากภาษีขายตอนยื่น ภ.พ.30 ได้ แต่มีบางรายการที่กฎหมายไม่ให้หัก ภาษีซื้อกลุ่มนี้เรียกว่าภาษีซื้อต้องห้าม
หน้าเว็บของกรมสรรพากรที่เปิดอ่านประกอบบทความนี้เป็นข้อหารือและคำตอบรายกรณี บางฉบับลงวันที่ปี 2543 ถึง 2545 ดังนั้นให้ใช้เป็นภาพรวมว่ากรมสรรพากรคิดอย่างไร แล้วตรวจกรณีของตัวเองกับเจ้าหน้าที่อีกครั้ง
ภาษีซื้อต้องห้ามคืออะไร
ภาษีซื้อต้องห้ามคือภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการจ่ายไปจริง แต่ไม่ให้นำไปหักออกจากภาษีขายในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ข้อหารือของกรมสรรพากรอ้างมาตรา 82/3 ว่าด้วยการนำภาษีซื้อมาหักภาษีขาย แล้วอ้างมาตรา 82/5 เป็นข้อยกเว้นว่าภาษีซื้อรายการใดหักไม่ได้ ในหมวด 4 ของประมวลรัษฎากร หัวข้อมาตรา 82/5 ของกรมสรรพากรใช้ชื่อว่า "ภาษีซื้อที่ไม่ให้นำมาหักภาษีขาย"
มาตรา 82/5 แบ่งเป็นหลายอนุมาตรา ข้อหารือที่เปิดอ่านอ้างถึง (3), (4), (5) และ (6) ส่วนอนุมาตรา (1) และ (2) ไม่มีในหน้าที่เปิดอ่านครั้งนี้ จึงไม่ขอสรุปเนื้อหาแทน ให้อ่านตัวบทฉบับเต็มบนเว็บไซต์กรมสรรพากร หรือโทร 1161
ผลต่อการยื่น ภ.พ.30
ภาษีที่หักไม่ได้ไม่ได้หายไป ผู้ประกอบการยังจ่ายให้ผู้ขายไปแล้ว เพียงแต่ไม่ได้ลดภาษีขายที่ต้องนำส่ง
ตัวอย่างสมมติ: ร้านค้าจดทะเบียน VAT ซื้อกระเช้าปีใหม่ไปแจกลูกค้า ราคา 10,000 บาท บวก VAT 700 บาท รวมจ่าย 10,700 บาท เดือนนั้นร้านมีภาษีขาย 5,000 บาท และมีภาษีซื้อปกติจากค่าสินค้าอีก 3,000 บาท
| รายการ | จำนวนเงิน (บาท) |
|---|---|
| ภาษีขายเดือนนั้น | 5,000 |
| ภาษีซื้อปกติที่หักได้ | 3,000 |
| ภาษีซื้อจากกระเช้า (ต้องห้าม) | 700 |
| ภาษีที่ต้องนำส่งใน ภ.พ.30 | 2,000 |
ถ้าร้านเอา 700 บาทไปรวมหักด้วย ภาษีที่นำส่งจะเหลือ 1,300 บาท ซึ่งน้อยกว่าที่ควรเป็นอยู่ 700 บาท กรมสรรพากรตรวจพบแล้วประเมินย้อนหลังได้ รายงานภาษีซื้อจึงควรแยกบิลที่หักได้ออกจากบิลที่หักไม่ได้ตั้งแต่วันที่ลงรายการ วิธีทำรายงานดูได้ในบทความ รายงานภาษีซื้อ คืออะไร

กลุ่มที่กรมสรรพากรตอบไว้ว่าเป็นภาษีซื้อต้องห้าม
| กลุ่ม | ที่มาจากหน้ากรมสรรพากร | อนุมาตราที่อ้าง |
|---|---|---|
| ค่ารับรอง เช่น ห้องรับรองลูกค้า | ค่าซื้อเครื่องใช้ในห้องพักรับรองลูกค้าและค่าซักผ้าปูที่นอนเป็นภาษีซื้อจากรายจ่ายเพื่อการรับรอง | 82/5(4) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 17 ข้อ 5 |
| ของขวัญที่แจกลูกค้า | กระเช้าของขวัญตามเทศกาล ซึ่งมีนามบัตรและเครื่องหมายการค้าของบริษัทติดอยู่ | 82/5(4) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 17 ข้อ 5 |
| รถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง | ภาษีซื้อจากการซื้อหรือเช่ารถ และของที่เกี่ยวกับรถคันนั้น | 82/5(6) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(1) |
| ค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ | VAT ที่โบรกเกอร์เรียกเก็บจากบริษัทที่ซื้อขายหลักทรัพย์เพื่อตัวเอง | 82/5(6) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(3) |
| ใบกำกับภาษีที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อจริง | ผู้ซื้อไม่มีหลักฐานว่าซื้อน้ำมันจากบริษัทที่ออกใบกำกับภาษี | 82/5(5) |
ค่ารับรองและของขวัญ
หน้าถาม-ตอบเรื่องของขวัญของกรมสรรพากรยกตัวอย่างกระเช้าที่แจกลูกค้าในเทศกาลปีใหม่ สงกรานต์ หรือวันเปิดตัวสินค้าใหม่ โดยมีนามบัตรหรือเครื่องหมายการค้าของบริษัทติดอยู่ ภาษีซื้อที่เกิดจากกระเช้าเหล่านี้เป็นภาษีซื้อต้องห้าม หน้าเดียวกันตอบอีกข้อว่า ภาษีซื้อที่เกิดจากการซื้อของขวัญแจกก็เป็นภาษีซื้อต้องห้ามเช่นกัน
ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 ขยายขอบเขตไปที่ค่ารับรองในรูปแบบอื่น บริษัทเช่าห้องชุดข้างสำนักงานเป็นห้องรับรองลูกค้าที่ไม่พักโรงแรม แล้วซื้อม่าน พรม โต๊ะเก้าอี้ โซฟา เตียง แอร์ ตู้เย็น โทรทัศน์ มาติดตั้ง รวมทั้งจ่ายค่าซักผ้าปูที่นอนหลังลูกค้าพัก กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นภาษีซื้อจากรายจ่ายเพื่อการรับรอง หักไม่ได้
ฝั่งภาษีขายของของขวัญ หน้าถาม-ตอบเดียวกันระบุว่า ถ้าของที่แจกเป็นสิ่งที่บริษัทพึงให้ลูกค้าตามประเพณีธุรกิจทั่วไป และมีมูลค่าไม่เกินสมควร ไม่ต้องนำมูลค่าของไปรวมเป็นฐานภาษีขาย ตามมาตรา 79(4) และประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 40 ข้อ 2(6) สองฝั่งนี้เป็นคนละเรื่อง ฝั่งซื้อหักไม่ได้ ฝั่งขายอาจไม่ต้องคิดภาษีเพิ่ม
ส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคล หน้าเดียวกันตอบว่าบริษัทนำของขวัญมาเป็นรายจ่ายได้ไม่เกินคนละ 2,000 บาทในแต่ละคราว ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 143 (พ.ศ. 2522) และตอบว่าเช็คของขวัญที่ให้พนักงานเป็นรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี (3) ซึ่งเป็นเรื่องภาษีเงินได้ ไม่เกี่ยวกับ VAT
รถยนต์นั่ง
ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ.2673 ถามเรื่องบริษัทที่ปรึกษาด้านยางรถยนต์ซึ่งซื้อและเช่ารถยนต์นั่งมาวิ่งทดสอบยาง กรมสรรพากรตอบว่าภาษีซื้อจากการซื้อหรือเช่ารถนั่งเพื่อวิ่งทดสอบเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ตามมาตรา 82/5(6) ประกอบข้อ 2(1) ของประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้คือ แม้รถใช้ในกิจการของบริษัทโดยตรง ก็ยังหักไม่ได้ ข้อหารือระบุว่ารถยนต์นั่งในที่นี้คือรถโดยสารที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คนตามกฎหมายพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต
ภาษีซื้อของที่เกี่ยวกับรถคันนั้นก็ถูกจัดเป็นภาษีซื้อต้องห้ามด้วย ในเรื่องนี้ได้แก่ค่าน้ำมัน ค่าซ่อมบำรุง ค่าประกันภัย ค่าจ้างเหมาขับรถ และยางที่ซื้อมาประกอบกับรถคันนั้น ข้อหารือใช้คำว่า "ไม่ได้นำไปขายหรือให้เช่า" เมื่ออธิบายข้อเท็จจริง จึงมีข้อสังเกตว่าธุรกิจซื้อมาขายหรือให้เช่ารถอาจอยู่ในหลักเกณฑ์ที่ต่างออกไป แต่เนื้อหาประกาศฉบับที่ 42 ฉบับเต็มไม่ได้เปิดอ่านประกอบบทความนี้ ธุรกิจกลุ่มนี้ควรสอบถามกรมสรรพากรโดยตรง

ค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์
ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./2215 เป็นเรื่องบริษัทประกันวินาศภัยที่ซื้อขายหุ้น หุ้นกู้ และหน่วยลงทุนผ่านโบรกเกอร์ โบรกเกอร์เรียกเก็บค่าธรรมเนียมนายหน้าพร้อม VAT กรมสรรพากรตอบว่าภาษีซื้อนี้เกิดจากกิจการซื้อและขายหลักทรัพย์ ซึ่งไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม จึงเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(6) และข้อ 2(3) ของประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42
เรื่องนี้เป็นตัวอย่างของหลักที่ใช้ได้กว้างกว่า คือภาษีซื้อที่เกิดจากกิจกรรมซึ่งตัวเองไม่ต้องเสีย VAT มักหักไม่ได้ ข้อหารือนี้เป็นของบริษัทที่จดทะเบียน VAT ธุรกิจอื่นที่เสียค่านายหน้าในลักษณะเดียวกันควรสอบถามกรมสรรพากรก่อนหัก
ใบกำกับภาษีที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อจริง
คำพิพากษาฎีกาที่ 7155/2545 เป็นเรื่องห้างหุ้นส่วนที่นำภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีค่าน้ำมันมาหัก โจทก์เบิกความว่าผู้จัดการบริษัทผู้ขายมาเสนอขายน้ำมัน แต่ไม่มีพยานจากบริษัทผู้ขายมายืนยัน ยอดถอนเงินจากธนาคารก็น้อยกว่าราคาในใบกำกับภาษีมาก และบริษัทผู้ขายอยู่ในรายชื่อผู้ออกใบกำกับภาษีปลอม ศาลฎีกาฟังว่าโจทก์ไม่ได้ซื้อน้ำมันตามใบกำกับภาษีนั้น ภาษีซื้อจึงเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(5)
บทเรียนจากคดีนี้ใช้ได้ทั่วไป ใบกำกับภาษีที่ถูกรูปแบบไม่พอ ผู้ซื้อต้องแสดงได้ด้วยว่าซื้อของจากผู้ขายรายนั้นจริง หลักฐานการโอนเงิน สัญญา ใบส่งของ และข้อมูลติดต่อผู้ขาย ช่วยได้ทั้งหมด เนื้อหาใบกำกับภาษีที่ต้องครบอยู่ในบทความ ใบกำกับภาษี คืออะไร
รายการที่ดูคล้ายแต่หักได้
ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 มีอีกข้อหนึ่งที่ให้ผลตรงข้าม คือค่าน้ำดื่มถังขนาด 19.8 ลิตรที่บริษัทจัดให้พนักงานดื่มในเวลางาน กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบกิจการ และไม่ใช่รายจ่ายเพื่อการรับรอง จึงไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) และ (4) บริษัทขอคืนหรือนำไปหักออกจากภาษีขายได้
ข้อหารือเรื่องรถยนต์นั่งก็มีข้อเดียวกัน สำนักงานสรรพากรภาคเคยเห็นว่ายางที่ใช้วิเคราะห์โครงสร้างและทดสอบสมรรถนะเป็นการใช้เพื่อกิจการโดยตรง ไม่ต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) แต่คำวินิจฉัยสุดท้ายของกรมสรรพากรจัดยางที่ประกอบกับรถทดสอบเป็นภาษีซื้อเกี่ยวกับรถยนต์นั่งและหักไม่ได้ เรื่องนี้แสดงว่าผลลัพธ์ตัดสินที่ข้อเท็จจริงและการตีความของกรมสรรพากร เดาจากชื่อรายการอย่างเดียวไม่ได้
ขั้นตอนตรวจก่อนลงรายงานภาษีซื้อ
- ตรวจว่าใบกำกับภาษีเป็นชื่อกิจการของตัวเองและครบรายการ ใบอย่างย่อไม่ใช้หักภาษีซื้อ ดู ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
- ถามว่ารายจ่ายนั้นเกี่ยวกับกิจการโดยตรงหรือเป็นค่ารับรองหรือของแจก
- ถ้ามีรถยนต์นั่งในบริษัท ให้แยกบิลน้ำมัน ซ่อม และประกันของรถคันนั้นออกต่างหาก
- เก็บหลักฐานการจ่ายเงินและข้อมูลผู้ขายไว้คู่กับใบกำกับภาษีทุกใบ
- บิลที่ไม่แน่ใจ ให้ลงไว้แยกก่อนแล้วสอบถามกรมสรรพากร ไม่ควรหักไปก่อนแล้วค่อยแก้ทีหลัง
ภาพรวมของ VAT ตั้งแต่การจดทะเบียนถึงการยื่นแบบอยู่ในบทความ ภาษีมูลค่าเพิ่ม คืออะไร

ข้อควรรู้ก่อนใช้ข้อมูลนี้
บทความนี้สรุปจากข้อหารือและคำตอบรายกรณีของกรมสรรพากร 5 หน้า ไม่ได้ครอบคลุมทุกอนุมาตราของมาตรา 82/5 และประกาศอธิบดีฯ ที่เกี่ยวข้อง ข้อหารือแต่ละฉบับใช้ได้กับข้อเท็จจริงของผู้ถามในตอนนั้น การนำไปใช้กับธุรกิจของคุณต้องดูข้อเท็จจริงของคุณเอง
ถ้าสงสัยว่าภาษีซื้อรายการใดเป็นภาษีซื้อต้องห้ามหรือไม่ ติดต่อ RD Call Center โทร 1161 หรือฝ่ายภาษีมูลค่าเพิ่มที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาที่กิจการจดทะเบียนไว้ พร้อมเตรียมใบกำกับภาษีและรายละเอียดการใช้งานไปด้วย
คำถามที่พบบ่อย
ภาษีซื้อต้องห้ามกับภาษีซื้อที่ขอคืนไม่ได้ เหมือนกันไหม
ในทางปฏิบัติใกล้เคียงกัน คือผู้ประกอบการจ่ายภาษีไปแล้วแต่ไม่ได้ใช้เป็นเครดิตหักภาษีขาย ข้อหารือของกรมสรรพากรใช้ถ้อยคำว่า ไม่ให้นำไปหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนรายละเอียดการบันทึกบัญชีของยอดนี้ควรถามนักบัญชีหรือกรมสรรพากร
ซื้อกระเช้าปีใหม่ให้ลูกค้า นำภาษีซื้อมาหักได้ไหม
กรมสรรพากรตอบในหน้าถาม-ตอบเรื่องของขวัญว่า ภาษีซื้อจากกระเช้าที่แจกลูกค้าตามเทศกาลเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(4) ฝั่งภาษีขาย ถ้าของขวัญเป็นไปตามประเพณีธุรกิจและมูลค่าไม่เกินสมควร ไม่ต้องนำมูลค่ามารวมเป็นฐานภาษีขาย
ค่าน้ำดื่มให้พนักงานเป็นภาษีซื้อต้องห้ามหรือเปล่า
ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 วินิจฉัยว่า ค่าน้ำดื่มที่บริษัทจัดให้พนักงานดื่มในเวลาทำงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบกิจการ และไม่ใช่รายจ่ายเพื่อการรับรอง จึงไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) และ (4)
ใบกำกับภาษีอย่างย่อนำมาหักภาษีซื้อได้ไหม
ตามที่บทความเรื่องใบกำกับภาษีอย่างย่อในเว็บนี้สรุปจากประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(2) ผู้ซื้อที่จดทะเบียน VAT นำภาษีในใบอย่างย่อไปหักไม่ได้ รายละเอียดอยู่ในบทความนั้น
แหล่งอ้างอิง
- ของขวัญกับการเสียภาษี (RD Intelligence Center) | กรมสรรพากร
- ข้อหารือ กค 0811/พ./5697 ภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีค่ารับรอง | กรมสรรพากร
- ข้อหารือ กค 0811/พ./2215 ภาษีซื้อจากการจ่ายค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ | กรมสรรพากร
- ข้อหารือ กค 0811/พ.2673 ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องกับรถยนต์นั่ง | กรมสรรพากร
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7155/2545 ภาษีซื้อต้องห้ามไม่ให้นำมาหักในการคำนวณภาษี | กรมสรรพากร




