ภาษีซื้อต้องห้าม คืออะไร มีอะไรบ้าง ใช้หักภาษีขายไม่ได้

| อ่าน 16 นาที

ภาษีซื้อต้องห้าม คืออะไร มีอะไรบ้าง ใช้หักภาษีขายไม่ได้

ประเด็นสำคัญ

  • ภาษีซื้อต้องห้ามคือภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการจ่ายให้ผู้ขาย แต่กฎหมายไม่ให้นำมาหักออกจากภาษีขายในแบบ ภ.พ.30 ตามมาตรา 82/5 แห่งประมวลรัษฎากร
  • กรมสรรพากรเคยตอบไว้ว่า ภาษีซื้อจากค่ารับรอง ของขวัญที่แจกลูกค้า และรถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง รวมถึงค่าน้ำมันและค่าซ่อมของรถคันนั้น เป็นภาษีซื้อต้องห้าม
  • ภาษีจากค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์เป็นภาษีซื้อต้องห้ามอีกกรณีหนึ่ง เพราะการซื้อขายหลักทรัพย์ไม่อยู่ในบังคับต้องเสีย VAT
  • ใบกำกับภาษีที่ผู้ซื้อพิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อของจากผู้ขายรายนั้นจริง ศาลฎีกาเคยตัดสินว่าเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ผู้ซื้อจึงควรเก็บหลักฐานการจ่ายเงินไว้ด้วย

ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) จ่ายภาษีให้ผู้ขายแทบทุกครั้งที่ซื้อของหรือจ้างบริการ ภาษีก้อนนั้นเรียกว่าภาษีซื้อ และตามปกติใช้หักออกจากภาษีขายตอนยื่น ภ.พ.30 ได้ แต่มีบางรายการที่กฎหมายไม่ให้หัก ภาษีซื้อกลุ่มนี้เรียกว่าภาษีซื้อต้องห้าม

หน้าเว็บของกรมสรรพากรที่เปิดอ่านประกอบบทความนี้เป็นข้อหารือและคำตอบรายกรณี บางฉบับลงวันที่ปี 2543 ถึง 2545 ดังนั้นให้ใช้เป็นภาพรวมว่ากรมสรรพากรคิดอย่างไร แล้วตรวจกรณีของตัวเองกับเจ้าหน้าที่อีกครั้ง

ภาษีซื้อต้องห้ามคืออะไร

ภาษีซื้อต้องห้ามคือภาษีมูลค่าเพิ่มที่ผู้ประกอบการจ่ายไปจริง แต่ไม่ให้นำไปหักออกจากภาษีขายในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ข้อหารือของกรมสรรพากรอ้างมาตรา 82/3 ว่าด้วยการนำภาษีซื้อมาหักภาษีขาย แล้วอ้างมาตรา 82/5 เป็นข้อยกเว้นว่าภาษีซื้อรายการใดหักไม่ได้ ในหมวด 4 ของประมวลรัษฎากร หัวข้อมาตรา 82/5 ของกรมสรรพากรใช้ชื่อว่า "ภาษีซื้อที่ไม่ให้นำมาหักภาษีขาย"

มาตรา 82/5 แบ่งเป็นหลายอนุมาตรา ข้อหารือที่เปิดอ่านอ้างถึง (3), (4), (5) และ (6) ส่วนอนุมาตรา (1) และ (2) ไม่มีในหน้าที่เปิดอ่านครั้งนี้ จึงไม่ขอสรุปเนื้อหาแทน ให้อ่านตัวบทฉบับเต็มบนเว็บไซต์กรมสรรพากร หรือโทร 1161

ผลต่อการยื่น ภ.พ.30

ภาษีที่หักไม่ได้ไม่ได้หายไป ผู้ประกอบการยังจ่ายให้ผู้ขายไปแล้ว เพียงแต่ไม่ได้ลดภาษีขายที่ต้องนำส่ง

ตัวอย่างสมมติ: ร้านค้าจดทะเบียน VAT ซื้อกระเช้าปีใหม่ไปแจกลูกค้า ราคา 10,000 บาท บวก VAT 700 บาท รวมจ่าย 10,700 บาท เดือนนั้นร้านมีภาษีขาย 5,000 บาท และมีภาษีซื้อปกติจากค่าสินค้าอีก 3,000 บาท

รายการ จำนวนเงิน (บาท)
ภาษีขายเดือนนั้น 5,000
ภาษีซื้อปกติที่หักได้ 3,000
ภาษีซื้อจากกระเช้า (ต้องห้าม) 700
ภาษีที่ต้องนำส่งใน ภ.พ.30 2,000

ถ้าร้านเอา 700 บาทไปรวมหักด้วย ภาษีที่นำส่งจะเหลือ 1,300 บาท ซึ่งน้อยกว่าที่ควรเป็นอยู่ 700 บาท กรมสรรพากรตรวจพบแล้วประเมินย้อนหลังได้ รายงานภาษีซื้อจึงควรแยกบิลที่หักได้ออกจากบิลที่หักไม่ได้ตั้งแต่วันที่ลงรายการ วิธีทำรายงานดูได้ในบทความ รายงานภาษีซื้อ คืออะไร

เจ้าของร้านคัดแยกใบเสร็จและใบกำกับภาษีบนโต๊ะทำงาน

กลุ่มที่กรมสรรพากรตอบไว้ว่าเป็นภาษีซื้อต้องห้าม

กลุ่ม ที่มาจากหน้ากรมสรรพากร อนุมาตราที่อ้าง
ค่ารับรอง เช่น ห้องรับรองลูกค้า ค่าซื้อเครื่องใช้ในห้องพักรับรองลูกค้าและค่าซักผ้าปูที่นอนเป็นภาษีซื้อจากรายจ่ายเพื่อการรับรอง 82/5(4) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 17 ข้อ 5
ของขวัญที่แจกลูกค้า กระเช้าของขวัญตามเทศกาล ซึ่งมีนามบัตรและเครื่องหมายการค้าของบริษัทติดอยู่ 82/5(4) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 17 ข้อ 5
รถยนต์นั่งไม่เกิน 10 ที่นั่ง ภาษีซื้อจากการซื้อหรือเช่ารถ และของที่เกี่ยวกับรถคันนั้น 82/5(6) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(1)
ค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ VAT ที่โบรกเกอร์เรียกเก็บจากบริษัทที่ซื้อขายหลักทรัพย์เพื่อตัวเอง 82/5(6) ประกอบประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(3)
ใบกำกับภาษีที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อจริง ผู้ซื้อไม่มีหลักฐานว่าซื้อน้ำมันจากบริษัทที่ออกใบกำกับภาษี 82/5(5)

ค่ารับรองและของขวัญ

หน้าถาม-ตอบเรื่องของขวัญของกรมสรรพากรยกตัวอย่างกระเช้าที่แจกลูกค้าในเทศกาลปีใหม่ สงกรานต์ หรือวันเปิดตัวสินค้าใหม่ โดยมีนามบัตรหรือเครื่องหมายการค้าของบริษัทติดอยู่ ภาษีซื้อที่เกิดจากกระเช้าเหล่านี้เป็นภาษีซื้อต้องห้าม หน้าเดียวกันตอบอีกข้อว่า ภาษีซื้อที่เกิดจากการซื้อของขวัญแจกก็เป็นภาษีซื้อต้องห้ามเช่นกัน

ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 ขยายขอบเขตไปที่ค่ารับรองในรูปแบบอื่น บริษัทเช่าห้องชุดข้างสำนักงานเป็นห้องรับรองลูกค้าที่ไม่พักโรงแรม แล้วซื้อม่าน พรม โต๊ะเก้าอี้ โซฟา เตียง แอร์ ตู้เย็น โทรทัศน์ มาติดตั้ง รวมทั้งจ่ายค่าซักผ้าปูที่นอนหลังลูกค้าพัก กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นภาษีซื้อจากรายจ่ายเพื่อการรับรอง หักไม่ได้

ฝั่งภาษีขายของของขวัญ หน้าถาม-ตอบเดียวกันระบุว่า ถ้าของที่แจกเป็นสิ่งที่บริษัทพึงให้ลูกค้าตามประเพณีธุรกิจทั่วไป และมีมูลค่าไม่เกินสมควร ไม่ต้องนำมูลค่าของไปรวมเป็นฐานภาษีขาย ตามมาตรา 79(4) และประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 40 ข้อ 2(6) สองฝั่งนี้เป็นคนละเรื่อง ฝั่งซื้อหักไม่ได้ ฝั่งขายอาจไม่ต้องคิดภาษีเพิ่ม

ส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคล หน้าเดียวกันตอบว่าบริษัทนำของขวัญมาเป็นรายจ่ายได้ไม่เกินคนละ 2,000 บาทในแต่ละคราว ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 143 (พ.ศ. 2522) และตอบว่าเช็คของขวัญที่ให้พนักงานเป็นรายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี (3) ซึ่งเป็นเรื่องภาษีเงินได้ ไม่เกี่ยวกับ VAT

รถยนต์นั่ง

ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ.2673 ถามเรื่องบริษัทที่ปรึกษาด้านยางรถยนต์ซึ่งซื้อและเช่ารถยนต์นั่งมาวิ่งทดสอบยาง กรมสรรพากรตอบว่าภาษีซื้อจากการซื้อหรือเช่ารถนั่งเพื่อวิ่งทดสอบเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ตามมาตรา 82/5(6) ประกอบข้อ 2(1) ของประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ประเด็นสำคัญของเรื่องนี้คือ แม้รถใช้ในกิจการของบริษัทโดยตรง ก็ยังหักไม่ได้ ข้อหารือระบุว่ารถยนต์นั่งในที่นี้คือรถโดยสารที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คนตามกฎหมายพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิต

ภาษีซื้อของที่เกี่ยวกับรถคันนั้นก็ถูกจัดเป็นภาษีซื้อต้องห้ามด้วย ในเรื่องนี้ได้แก่ค่าน้ำมัน ค่าซ่อมบำรุง ค่าประกันภัย ค่าจ้างเหมาขับรถ และยางที่ซื้อมาประกอบกับรถคันนั้น ข้อหารือใช้คำว่า "ไม่ได้นำไปขายหรือให้เช่า" เมื่ออธิบายข้อเท็จจริง จึงมีข้อสังเกตว่าธุรกิจซื้อมาขายหรือให้เช่ารถอาจอยู่ในหลักเกณฑ์ที่ต่างออกไป แต่เนื้อหาประกาศฉบับที่ 42 ฉบับเต็มไม่ได้เปิดอ่านประกอบบทความนี้ ธุรกิจกลุ่มนี้ควรสอบถามกรมสรรพากรโดยตรง

รถยนต์ของบริษัทจอดหน้าอาคารสำนักงาน

ค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์

ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./2215 เป็นเรื่องบริษัทประกันวินาศภัยที่ซื้อขายหุ้น หุ้นกู้ และหน่วยลงทุนผ่านโบรกเกอร์ โบรกเกอร์เรียกเก็บค่าธรรมเนียมนายหน้าพร้อม VAT กรมสรรพากรตอบว่าภาษีซื้อนี้เกิดจากกิจการซื้อและขายหลักทรัพย์ ซึ่งไม่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม จึงเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(6) และข้อ 2(3) ของประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42

เรื่องนี้เป็นตัวอย่างของหลักที่ใช้ได้กว้างกว่า คือภาษีซื้อที่เกิดจากกิจกรรมซึ่งตัวเองไม่ต้องเสีย VAT มักหักไม่ได้ ข้อหารือนี้เป็นของบริษัทที่จดทะเบียน VAT ธุรกิจอื่นที่เสียค่านายหน้าในลักษณะเดียวกันควรสอบถามกรมสรรพากรก่อนหัก

ใบกำกับภาษีที่พิสูจน์ไม่ได้ว่าซื้อจริง

คำพิพากษาฎีกาที่ 7155/2545 เป็นเรื่องห้างหุ้นส่วนที่นำภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีค่าน้ำมันมาหัก โจทก์เบิกความว่าผู้จัดการบริษัทผู้ขายมาเสนอขายน้ำมัน แต่ไม่มีพยานจากบริษัทผู้ขายมายืนยัน ยอดถอนเงินจากธนาคารก็น้อยกว่าราคาในใบกำกับภาษีมาก และบริษัทผู้ขายอยู่ในรายชื่อผู้ออกใบกำกับภาษีปลอม ศาลฎีกาฟังว่าโจทก์ไม่ได้ซื้อน้ำมันตามใบกำกับภาษีนั้น ภาษีซื้อจึงเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(5)

บทเรียนจากคดีนี้ใช้ได้ทั่วไป ใบกำกับภาษีที่ถูกรูปแบบไม่พอ ผู้ซื้อต้องแสดงได้ด้วยว่าซื้อของจากผู้ขายรายนั้นจริง หลักฐานการโอนเงิน สัญญา ใบส่งของ และข้อมูลติดต่อผู้ขาย ช่วยได้ทั้งหมด เนื้อหาใบกำกับภาษีที่ต้องครบอยู่ในบทความ ใบกำกับภาษี คืออะไร

รายการที่ดูคล้ายแต่หักได้

ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 มีอีกข้อหนึ่งที่ให้ผลตรงข้าม คือค่าน้ำดื่มถังขนาด 19.8 ลิตรที่บริษัทจัดให้พนักงานดื่มในเวลางาน กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบกิจการ และไม่ใช่รายจ่ายเพื่อการรับรอง จึงไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) และ (4) บริษัทขอคืนหรือนำไปหักออกจากภาษีขายได้

ข้อหารือเรื่องรถยนต์นั่งก็มีข้อเดียวกัน สำนักงานสรรพากรภาคเคยเห็นว่ายางที่ใช้วิเคราะห์โครงสร้างและทดสอบสมรรถนะเป็นการใช้เพื่อกิจการโดยตรง ไม่ต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) แต่คำวินิจฉัยสุดท้ายของกรมสรรพากรจัดยางที่ประกอบกับรถทดสอบเป็นภาษีซื้อเกี่ยวกับรถยนต์นั่งและหักไม่ได้ เรื่องนี้แสดงว่าผลลัพธ์ตัดสินที่ข้อเท็จจริงและการตีความของกรมสรรพากร เดาจากชื่อรายการอย่างเดียวไม่ได้

ขั้นตอนตรวจก่อนลงรายงานภาษีซื้อ

  1. ตรวจว่าใบกำกับภาษีเป็นชื่อกิจการของตัวเองและครบรายการ ใบอย่างย่อไม่ใช้หักภาษีซื้อ ดู ใบกำกับภาษีอย่างย่อ
  2. ถามว่ารายจ่ายนั้นเกี่ยวกับกิจการโดยตรงหรือเป็นค่ารับรองหรือของแจก
  3. ถ้ามีรถยนต์นั่งในบริษัท ให้แยกบิลน้ำมัน ซ่อม และประกันของรถคันนั้นออกต่างหาก
  4. เก็บหลักฐานการจ่ายเงินและข้อมูลผู้ขายไว้คู่กับใบกำกับภาษีทุกใบ
  5. บิลที่ไม่แน่ใจ ให้ลงไว้แยกก่อนแล้วสอบถามกรมสรรพากร ไม่ควรหักไปก่อนแล้วค่อยแก้ทีหลัง

ภาพรวมของ VAT ตั้งแต่การจดทะเบียนถึงการยื่นแบบอยู่ในบทความ ภาษีมูลค่าเพิ่ม คืออะไร

นักบัญชีตรวจแบบ ภ.พ.30 รายเดือนพร้อมเครื่องคิดเลข

ข้อควรรู้ก่อนใช้ข้อมูลนี้

บทความนี้สรุปจากข้อหารือและคำตอบรายกรณีของกรมสรรพากร 5 หน้า ไม่ได้ครอบคลุมทุกอนุมาตราของมาตรา 82/5 และประกาศอธิบดีฯ ที่เกี่ยวข้อง ข้อหารือแต่ละฉบับใช้ได้กับข้อเท็จจริงของผู้ถามในตอนนั้น การนำไปใช้กับธุรกิจของคุณต้องดูข้อเท็จจริงของคุณเอง

ถ้าสงสัยว่าภาษีซื้อรายการใดเป็นภาษีซื้อต้องห้ามหรือไม่ ติดต่อ RD Call Center โทร 1161 หรือฝ่ายภาษีมูลค่าเพิ่มที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาที่กิจการจดทะเบียนไว้ พร้อมเตรียมใบกำกับภาษีและรายละเอียดการใช้งานไปด้วย

คำถามที่พบบ่อย

ภาษีซื้อต้องห้ามกับภาษีซื้อที่ขอคืนไม่ได้ เหมือนกันไหม

ในทางปฏิบัติใกล้เคียงกัน คือผู้ประกอบการจ่ายภาษีไปแล้วแต่ไม่ได้ใช้เป็นเครดิตหักภาษีขาย ข้อหารือของกรมสรรพากรใช้ถ้อยคำว่า ไม่ให้นำไปหักในการคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม ส่วนรายละเอียดการบันทึกบัญชีของยอดนี้ควรถามนักบัญชีหรือกรมสรรพากร

ซื้อกระเช้าปีใหม่ให้ลูกค้า นำภาษีซื้อมาหักได้ไหม

กรมสรรพากรตอบในหน้าถาม-ตอบเรื่องของขวัญว่า ภาษีซื้อจากกระเช้าที่แจกลูกค้าตามเทศกาลเป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(4) ฝั่งภาษีขาย ถ้าของขวัญเป็นไปตามประเพณีธุรกิจและมูลค่าไม่เกินสมควร ไม่ต้องนำมูลค่ามารวมเป็นฐานภาษีขาย

ค่าน้ำดื่มให้พนักงานเป็นภาษีซื้อต้องห้ามหรือเปล่า

ข้อหารือเลขที่ กค 0811/พ./5697 วินิจฉัยว่า ค่าน้ำดื่มที่บริษัทจัดให้พนักงานดื่มในเวลาทำงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับการประกอบกิจการ และไม่ใช่รายจ่ายเพื่อการรับรอง จึงไม่เป็นภาษีซื้อต้องห้ามตามมาตรา 82/5(3) และ (4)

ใบกำกับภาษีอย่างย่อนำมาหักภาษีซื้อได้ไหม

ตามที่บทความเรื่องใบกำกับภาษีอย่างย่อในเว็บนี้สรุปจากประกาศอธิบดีฯ ฉบับที่ 42 ข้อ 2(2) ผู้ซื้อที่จดทะเบียน VAT นำภาษีในใบอย่างย่อไปหักไม่ได้ รายละเอียดอยู่ในบทความนั้น

แหล่งอ้างอิง

  1. ของขวัญกับการเสียภาษี (RD Intelligence Center) | กรมสรรพากร
  2. ข้อหารือ กค 0811/พ./5697 ภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีค่ารับรอง | กรมสรรพากร
  3. ข้อหารือ กค 0811/พ./2215 ภาษีซื้อจากการจ่ายค่านายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ | กรมสรรพากร
  4. ข้อหารือ กค 0811/พ.2673 ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องกับรถยนต์นั่ง | กรมสรรพากร
  5. คำพิพากษาฎีกาที่ 7155/2545 ภาษีซื้อต้องห้ามไม่ให้นำมาหักในการคำนวณภาษี | กรมสรรพากร