DSR คืออะไร สูตรคำนวณ และเกณฑ์ที่ธนาคารดูก่อนให้กู้

| อ่าน 9 นาที

DSR คืออะไร สูตรคำนวณ และเกณฑ์ที่ธนาคารดูก่อนให้กู้

Key Takeaways

  • DSR (Debt Service Ratio) คือสัดส่วนเงินที่ผ่อนหนี้ต่อเดือนเทียบกับรายได้ต่อเดือน สูตรคือ ภาระหนี้ต่อเดือน หารรายได้ต่อเดือน คูณ 100
  • สมาคมนักวางแผนการเงินไทยแนะนำว่า DSR ไม่ควรเกิน 40% และต่ำกว่า 15% ถือว่าดีมาก ส่วนเกิน 50% เข้าขั้นอันตราย
  • ธปท. ชี้แจงเมื่อกรกฎาคม 2567 ว่าหลักเกณฑ์ปล่อยสินเชื่ออย่างรับผิดชอบที่ใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 ไม่ได้กำหนดเพดาน DSR ตายตัว
  • ธนาคารแต่ละแห่งอาจตั้งเกณฑ์ DSR ภายในของตัวเอง จึงควรถามธนาคารที่จะยื่นกู้โดยตรง

DSR ย่อมาจาก Debt Service Ratio แปลตรง ๆ ว่าอัตราส่วนเงินผ่อนชำระหนี้ต่อรายได้ คือเอายอดที่ต้องจ่ายหนี้ในหนึ่งเดือนมาหารรายได้ของเดือนนั้น ได้เป็นเปอร์เซ็นต์ ยิ่งตัวเลขสูง แปลว่ารายได้ถูกหนี้กินไปมาก ธนาคารใช้ดูว่าผู้ขอกู้ไหวไหม และตัวเราเองก็ใช้ตรวจสุขภาพการเงินได้เช่นกัน

สูตรคำนวณ DSR

สูตรที่ไทยรัฐอ้างจากบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทยคือ

DSR = (ภาระหนี้ต่อเดือน ÷ รายได้ต่อเดือน) x 100

หนี้ที่นำมานับเป็นหนี้ปัจจุบันที่ต้องจ่ายทุกเดือน เช่น ค่าผ่อนบ้าน ค่าผ่อนรถ และยอดชำระบัตรเครดิต ส่วนรายได้ใช้รายได้ต่อเดือนทั้งหมด ทั้งเงินเดือนและรายได้พิเศษ

คำนวณภาระผ่อนหนี้รายเดือนเทียบกับรายได้

ตัวเลข DSR บอกอะไร

บทความเดียวกันแบ่งช่วง DSR เป็น 4 ระดับ

DSR ความหมาย
ต่ำกว่า 15% มีหนี้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี
15 ถึง 40% มีหนี้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม
40 ถึง 50% มีหนี้เกินตัว
มากกว่า 50% มีหนี้ระดับขั้นอันตราย

สมาคมนักวางแผนการเงินไทยระบุว่าตามหลักสุขภาพการเงินที่ดี DSR ไม่ควรเกิน 40% ตัวเลขชุดนี้เป็นแนวประเมินตัวเอง ไม่ใช่เกณฑ์ที่ธนาคารใช้ตัดสินอนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อ ถ้าอยากเทียบกับหลักอีกแบบที่ ธปท. แนะนำเรื่องหนี้ไม่เกิน 1 ใน 3 ของรายได้ อ่านที่ หนี้ไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้

ตัวอย่างสมมติ คำนวณ DSR ทีละบรรทัด

ตัวอย่างสมมติ คุณปรีชามีรายได้รวม 40,000 บาทต่อเดือน มีค่าผ่อนบ้าน 9,000 บาท ค่าผ่อนรถ 6,000 บาท และยอดชำระบัตรเครดิตกับผ่อนสินค้ารวม 3,000 บาท

  • ภาระหนี้รวมต่อเดือน 9,000 + 6,000 + 3,000 = 18,000 บาท
  • DSR = (18,000 ÷ 40,000) x 100 = 45%

45% อยู่ในช่วง 40 ถึง 50% ที่บทความจัดว่าเริ่มเกินตัว เงินเหลือหลังผ่อน 22,000 บาท ต้องแบ่งไปค่ากิน ค่าเดินทาง และเงินออมทั้งหมด ถ้าเขาจะกู้เพิ่มอีกก้อน ยอดผ่อนใหม่ยิ่งดัน DSR ขึ้นไปใกล้ช่วงอันตราย การลองคำนวณก่อนยื่นกู้จึงช่วยให้เห็นภาพก่อนที่ธนาคารจะคำนวณให้

ธปท. กำหนดเพดาน DSR ไหม

มีข่าวว่า ธปท. กำหนดให้ผู้กู้ต้องมีเงินเดือนเป็น 2 เท่าของค่างวด และห้ามนำญาติมากู้ร่วม ผู้ช่วยผู้ว่าการ ธปท. สายกำกับสถาบันการเงินชี้แจงตามรายงานของอินโฟเควสท์ เมื่อ 10 กรกฎาคม 2567 ว่า

  • หลักเกณฑ์การให้สินเชื่ออย่างรับผิดชอบและเป็นธรรม (Responsible Lending) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 และไม่ได้กำหนดเพดาน DSR
  • หลักเกณฑ์ให้สถาบันการเงินดูแลให้ลูกหนี้มีเงินเหลือหลังผ่อนหนี้เพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น ค่าอาหารและค่าเช่าบ้าน
  • ผู้ให้บริการอาจกำหนดอัตรา DSR หรืออัตราส่วนอื่นเป็นเกณฑ์ภายในประกอบการอนุมัติสินเชื่อได้
  • ธปท. ไม่มีหลักเกณฑ์ห้ามลูกหนี้นำญาติมากู้ร่วม และส่งเสริมให้ผู้ที่ตั้งใจช่วยผ่อนอยู่แล้วทำสัญญากู้ร่วม เพื่อให้ตรงกับความรับผิดชอบจริง

พูดง่าย ๆ คือไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ทุกธนาคาร แต่ละแห่งอาจมีเกณฑ์ภายในของตัวเอง และยังต้องดูว่าผู้กู้มีเงินเหลือพอใช้ชีวิตหรือไม่

เจ้าหน้าที่ธนาคารตรวจเอกสารสินเชื่อ

ทำไมคนขอกู้บ้านถึงเจอคำนี้บ่อย

ตอนยื่นสินเชื่อบ้านหรือรถ ธนาคารมักขอดูเอกสารรายได้และรายการหนี้เดิม เพื่อประเมินว่ารายได้พอรองรับค่างวดใหม่หรือไม่ ผู้กู้เองก็ควรลองรวมค่างวดใหม่เข้ากับหนี้เดิมก่อน แล้วดูว่า DSR ขยับไปอยู่ช่วงไหน เรื่องรายได้ขั้นต่ำที่ควรมีสำหรับสินเชื่อบ้านอ่านต่อที่ รายได้เท่าไรถึงกู้บ้านได้

รายการหนี้ที่ธนาคารเห็นมักมาจากรายงานเครดิตด้วย ดูว่ารายงานแสดงอะไรได้ที่ เครดิตบูโรคืออะไร ส่วนวิธีนับหนี้ในแต่ละธนาคารอาจต่างกัน เช่น นับบัตรเครดิตด้วยยอดชำระขั้นต่ำหรือด้วยวิธีอื่น ซึ่งบทความข้างต้นสองชิ้นไม่ได้ระบุไว้ จึงควรถามธนาคารที่จะยื่นกู้ก่อน

ถ้า DSR สูงเกินไปควรทำอะไร

ทิศทางตามบทความที่ไทยรัฐอ้างถึงคือหยุดก่อหนี้ก้อนใหม่ก่อน ใช้จ่ายเฉพาะสิ่งจำเป็น เมื่อทำได้ภาระผ่อนต่อเดือนจะลดลงและ DSR ลดตาม ถ้าต้องกู้จริง ให้เปรียบเทียบดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขของหลายสถาบันการเงิน และชำระตรงเวลา

ใครที่ติดหนี้หลายก้อนจนผ่อนไม่ไหว ดูแนวทางจัดการหนี้ที่ วิธีออกจากวงจรหนี้ การค้ำประกันให้ผู้อื่นก็เพิ่มภาระหนี้ของเราได้ อ่านความเสี่ยงที่ ค้ำประกันเงินกู้

จดไว้ก่อนไปคุยกับธนาคาร

  1. รวมยอดผ่อนทุกสัญญาต่อเดือน และรายได้ต่อเดือนทั้งหมด
  2. คำนวณ DSR ปัจจุบัน แล้วบวกค่างวดของสินเชื่อใหม่เพื่อดู DSR หลังกู้
  3. ถามธนาคารว่านับรายได้และหนี้อะไรบ้าง
  4. เหลือเงินหลังผ่อนพอสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็นหรือไม่

หากสงสัยว่าธนาคารปฏิบัติต่อผู้กู้ตามหลักเกณฑ์ปล่อยสินเชื่ออย่างรับผิดชอบหรือไม่ สอบถามธนาคารที่ยื่นกู้ก่อน หากยังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน ติดต่อธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งเป็นผู้กำกับดูแลสถาบันการเงินได้ บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ได้ประเมินสถานการณ์การเงินของใครเป็นรายบุคคล

คำถามที่พบบ่อย

DSR ที่ดีควรอยู่ที่เท่าไร

ตามบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทยที่ไทยรัฐอ้างถึง DSR ต่ำกว่า 15% ถือว่าดี ช่วง 15 ถึง 40% เหมาะสม ช่วง 40 ถึง 50% เริ่มเกินตัว และเกิน 50% ระดับอันตราย ตัวเลขนี้เป็นแนวทางประเมินสุขภาพการเงิน ไม่ใช่เกณฑ์อนุมัติของธนาคาร

ธปท. กำหนดเพดาน DSR ให้ธนาคารหรือไม่

ตามที่ ธปท. ชี้แจงผ่านข่าวอินโฟเควสท์ลงวันที่ 10 กรกฎาคม 2567 หลักเกณฑ์ Responsible Lending ไม่ได้กำหนดเพดาน DSR สถาบันการเงินต้องดูแลให้ลูกหนี้มีเงินเหลือพอใช้จ่ายจำเป็น และอาจตั้งอัตรา DSR เป็นเกณฑ์ภายในเองได้

รายได้อะไรบ้างที่นับเข้าสูตร DSR

บทความที่ไทยรัฐอ้างถึงให้ใช้รายได้ต่อเดือนทั้งหมด เช่น เงินเดือนและรายได้พิเศษ ส่วนธนาคารอาจนับรายได้ตามเอกสารที่ยื่นและเงื่อนไขของตัวเอง ควรถามธนาคารก่อนยื่นกู้

แหล่งอ้างอิง

  1. เช็กด่วน! เงินเดือนเท่านี้ มีหนี้เท่าไร ถึงเรียกว่า สุขภาพการเงินดี | ไทยรัฐ Money (4 ตุลาคม 2567) อ้างบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทย
  2. แบงก์ชาติ แจงเกณฑ์ DSR ไม่มีกำหนดเพดานภาระหนี้ต่อรายได้ | สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (10 กรกฎาคม 2567) รายงานคำชี้แจงของ ธปท.