DSR คืออะไร สูตรคำนวณ และเกณฑ์ที่ธนาคารดูก่อนให้กู้

Key Takeaways
- DSR (Debt Service Ratio) คือสัดส่วนเงินที่ผ่อนหนี้ต่อเดือนเทียบกับรายได้ต่อเดือน สูตรคือ ภาระหนี้ต่อเดือน หารรายได้ต่อเดือน คูณ 100
- สมาคมนักวางแผนการเงินไทยแนะนำว่า DSR ไม่ควรเกิน 40% และต่ำกว่า 15% ถือว่าดีมาก ส่วนเกิน 50% เข้าขั้นอันตราย
- ธปท. ชี้แจงเมื่อกรกฎาคม 2567 ว่าหลักเกณฑ์ปล่อยสินเชื่ออย่างรับผิดชอบที่ใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 ไม่ได้กำหนดเพดาน DSR ตายตัว
- ธนาคารแต่ละแห่งอาจตั้งเกณฑ์ DSR ภายในของตัวเอง จึงควรถามธนาคารที่จะยื่นกู้โดยตรง
DSR ย่อมาจาก Debt Service Ratio แปลตรง ๆ ว่าอัตราส่วนเงินผ่อนชำระหนี้ต่อรายได้ คือเอายอดที่ต้องจ่ายหนี้ในหนึ่งเดือนมาหารรายได้ของเดือนนั้น ได้เป็นเปอร์เซ็นต์ ยิ่งตัวเลขสูง แปลว่ารายได้ถูกหนี้กินไปมาก ธนาคารใช้ดูว่าผู้ขอกู้ไหวไหม และตัวเราเองก็ใช้ตรวจสุขภาพการเงินได้เช่นกัน
สูตรคำนวณ DSR
สูตรที่ไทยรัฐอ้างจากบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทยคือ
DSR = (ภาระหนี้ต่อเดือน ÷ รายได้ต่อเดือน) x 100
หนี้ที่นำมานับเป็นหนี้ปัจจุบันที่ต้องจ่ายทุกเดือน เช่น ค่าผ่อนบ้าน ค่าผ่อนรถ และยอดชำระบัตรเครดิต ส่วนรายได้ใช้รายได้ต่อเดือนทั้งหมด ทั้งเงินเดือนและรายได้พิเศษ

ตัวเลข DSR บอกอะไร
บทความเดียวกันแบ่งช่วง DSR เป็น 4 ระดับ
| DSR | ความหมาย |
|---|---|
| ต่ำกว่า 15% | มีหนี้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี |
| 15 ถึง 40% | มีหนี้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม |
| 40 ถึง 50% | มีหนี้เกินตัว |
| มากกว่า 50% | มีหนี้ระดับขั้นอันตราย |
สมาคมนักวางแผนการเงินไทยระบุว่าตามหลักสุขภาพการเงินที่ดี DSR ไม่ควรเกิน 40% ตัวเลขชุดนี้เป็นแนวประเมินตัวเอง ไม่ใช่เกณฑ์ที่ธนาคารใช้ตัดสินอนุมัติหรือปฏิเสธสินเชื่อ ถ้าอยากเทียบกับหลักอีกแบบที่ ธปท. แนะนำเรื่องหนี้ไม่เกิน 1 ใน 3 ของรายได้ อ่านที่ หนี้ไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้
ตัวอย่างสมมติ คำนวณ DSR ทีละบรรทัด
ตัวอย่างสมมติ คุณปรีชามีรายได้รวม 40,000 บาทต่อเดือน มีค่าผ่อนบ้าน 9,000 บาท ค่าผ่อนรถ 6,000 บาท และยอดชำระบัตรเครดิตกับผ่อนสินค้ารวม 3,000 บาท
- ภาระหนี้รวมต่อเดือน 9,000 + 6,000 + 3,000 = 18,000 บาท
- DSR = (18,000 ÷ 40,000) x 100 = 45%
45% อยู่ในช่วง 40 ถึง 50% ที่บทความจัดว่าเริ่มเกินตัว เงินเหลือหลังผ่อน 22,000 บาท ต้องแบ่งไปค่ากิน ค่าเดินทาง และเงินออมทั้งหมด ถ้าเขาจะกู้เพิ่มอีกก้อน ยอดผ่อนใหม่ยิ่งดัน DSR ขึ้นไปใกล้ช่วงอันตราย การลองคำนวณก่อนยื่นกู้จึงช่วยให้เห็นภาพก่อนที่ธนาคารจะคำนวณให้
ธปท. กำหนดเพดาน DSR ไหม
มีข่าวว่า ธปท. กำหนดให้ผู้กู้ต้องมีเงินเดือนเป็น 2 เท่าของค่างวด และห้ามนำญาติมากู้ร่วม ผู้ช่วยผู้ว่าการ ธปท. สายกำกับสถาบันการเงินชี้แจงตามรายงานของอินโฟเควสท์ เมื่อ 10 กรกฎาคม 2567 ว่า
- หลักเกณฑ์การให้สินเชื่ออย่างรับผิดชอบและเป็นธรรม (Responsible Lending) มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2567 และไม่ได้กำหนดเพดาน DSR
- หลักเกณฑ์ให้สถาบันการเงินดูแลให้ลูกหนี้มีเงินเหลือหลังผ่อนหนี้เพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็น เช่น ค่าอาหารและค่าเช่าบ้าน
- ผู้ให้บริการอาจกำหนดอัตรา DSR หรืออัตราส่วนอื่นเป็นเกณฑ์ภายในประกอบการอนุมัติสินเชื่อได้
- ธปท. ไม่มีหลักเกณฑ์ห้ามลูกหนี้นำญาติมากู้ร่วม และส่งเสริมให้ผู้ที่ตั้งใจช่วยผ่อนอยู่แล้วทำสัญญากู้ร่วม เพื่อให้ตรงกับความรับผิดชอบจริง
พูดง่าย ๆ คือไม่มีตัวเลขกลางที่ใช้ทุกธนาคาร แต่ละแห่งอาจมีเกณฑ์ภายในของตัวเอง และยังต้องดูว่าผู้กู้มีเงินเหลือพอใช้ชีวิตหรือไม่

ทำไมคนขอกู้บ้านถึงเจอคำนี้บ่อย
ตอนยื่นสินเชื่อบ้านหรือรถ ธนาคารมักขอดูเอกสารรายได้และรายการหนี้เดิม เพื่อประเมินว่ารายได้พอรองรับค่างวดใหม่หรือไม่ ผู้กู้เองก็ควรลองรวมค่างวดใหม่เข้ากับหนี้เดิมก่อน แล้วดูว่า DSR ขยับไปอยู่ช่วงไหน เรื่องรายได้ขั้นต่ำที่ควรมีสำหรับสินเชื่อบ้านอ่านต่อที่ รายได้เท่าไรถึงกู้บ้านได้
รายการหนี้ที่ธนาคารเห็นมักมาจากรายงานเครดิตด้วย ดูว่ารายงานแสดงอะไรได้ที่ เครดิตบูโรคืออะไร ส่วนวิธีนับหนี้ในแต่ละธนาคารอาจต่างกัน เช่น นับบัตรเครดิตด้วยยอดชำระขั้นต่ำหรือด้วยวิธีอื่น ซึ่งบทความข้างต้นสองชิ้นไม่ได้ระบุไว้ จึงควรถามธนาคารที่จะยื่นกู้ก่อน
ถ้า DSR สูงเกินไปควรทำอะไร
ทิศทางตามบทความที่ไทยรัฐอ้างถึงคือหยุดก่อหนี้ก้อนใหม่ก่อน ใช้จ่ายเฉพาะสิ่งจำเป็น เมื่อทำได้ภาระผ่อนต่อเดือนจะลดลงและ DSR ลดตาม ถ้าต้องกู้จริง ให้เปรียบเทียบดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขของหลายสถาบันการเงิน และชำระตรงเวลา
ใครที่ติดหนี้หลายก้อนจนผ่อนไม่ไหว ดูแนวทางจัดการหนี้ที่ วิธีออกจากวงจรหนี้ การค้ำประกันให้ผู้อื่นก็เพิ่มภาระหนี้ของเราได้ อ่านความเสี่ยงที่ ค้ำประกันเงินกู้
จดไว้ก่อนไปคุยกับธนาคาร
- รวมยอดผ่อนทุกสัญญาต่อเดือน และรายได้ต่อเดือนทั้งหมด
- คำนวณ DSR ปัจจุบัน แล้วบวกค่างวดของสินเชื่อใหม่เพื่อดู DSR หลังกู้
- ถามธนาคารว่านับรายได้และหนี้อะไรบ้าง
- เหลือเงินหลังผ่อนพอสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็นหรือไม่
หากสงสัยว่าธนาคารปฏิบัติต่อผู้กู้ตามหลักเกณฑ์ปล่อยสินเชื่ออย่างรับผิดชอบหรือไม่ สอบถามธนาคารที่ยื่นกู้ก่อน หากยังไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน ติดต่อธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ซึ่งเป็นผู้กำกับดูแลสถาบันการเงินได้ บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ได้ประเมินสถานการณ์การเงินของใครเป็นรายบุคคล
คำถามที่พบบ่อย
DSR ที่ดีควรอยู่ที่เท่าไร
ตามบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทยที่ไทยรัฐอ้างถึง DSR ต่ำกว่า 15% ถือว่าดี ช่วง 15 ถึง 40% เหมาะสม ช่วง 40 ถึง 50% เริ่มเกินตัว และเกิน 50% ระดับอันตราย ตัวเลขนี้เป็นแนวทางประเมินสุขภาพการเงิน ไม่ใช่เกณฑ์อนุมัติของธนาคาร
ธปท. กำหนดเพดาน DSR ให้ธนาคารหรือไม่
ตามที่ ธปท. ชี้แจงผ่านข่าวอินโฟเควสท์ลงวันที่ 10 กรกฎาคม 2567 หลักเกณฑ์ Responsible Lending ไม่ได้กำหนดเพดาน DSR สถาบันการเงินต้องดูแลให้ลูกหนี้มีเงินเหลือพอใช้จ่ายจำเป็น และอาจตั้งอัตรา DSR เป็นเกณฑ์ภายในเองได้
รายได้อะไรบ้างที่นับเข้าสูตร DSR
บทความที่ไทยรัฐอ้างถึงให้ใช้รายได้ต่อเดือนทั้งหมด เช่น เงินเดือนและรายได้พิเศษ ส่วนธนาคารอาจนับรายได้ตามเอกสารที่ยื่นและเงื่อนไขของตัวเอง ควรถามธนาคารก่อนยื่นกู้
แหล่งอ้างอิง
- เช็กด่วน! เงินเดือนเท่านี้ มีหนี้เท่าไร ถึงเรียกว่า สุขภาพการเงินดี | ไทยรัฐ Money (4 ตุลาคม 2567) อ้างบทความของสมาคมนักวางแผนการเงินไทย
- แบงก์ชาติ แจงเกณฑ์ DSR ไม่มีกำหนดเพดานภาระหนี้ต่อรายได้ | สำนักข่าวอินโฟเควสท์ (10 กรกฎาคม 2567) รายงานคำชี้แจงของ ธปท.




