ระดับความเสี่ยงกองทุนรวม 1-8 แต่ละระดับคืออะไร ดูตรงไหน

ประเด็นสำคัญ
- ระดับความเสี่ยงกองทุนรวมมี 8 ระดับ เรียงจากต่ำไปสูง และแบ่งตามสินทรัพย์ที่กองทุนลงทุนเป็นหลัก ไม่ได้วัดจากผลตอบแทน
- ระดับ 1 คือกองทุนตลาดเงินในประเทศ ระดับ 3 คือพันธบัตรรัฐบาล ระดับ 4 คือตราสารหนี้ ระดับ 5 คือกองทุนผสม ระดับ 6 คือกองทุนหุ้น ระดับ 7 คือหุ้นรายหมวดอุตสาหกรรม ระดับ 8 คือทรัพย์สินทางเลือก
- ระดับ 8+ ใช้กับกองทุนที่เปิดให้เฉพาะนักลงทุนสถาบันหรือผู้ลงทุนรายใหญ่พิเศษ เช่น กองทุน UI
- ตัวเลขต่ำไม่ได้แปลว่าไม่ขาดทุน และตัวเลขสูงไม่ได้แปลว่าต้องขาดทุน ควรดูระดับจริงในหนังสือชี้ชวนของกองทุนนั้นก่อนซื้อ
ระดับความเสี่ยงกองทุนรวมมี 8 ระดับ เรียงจากต่ำไปสูง โดยแบ่งตามสินทรัพย์ที่กองทุนนั้นลงทุนเป็นหลัก ระดับ 1 คือกองทุนตลาดเงินในประเทศ ระดับ 6 คือกองทุนหุ้น ระดับ 8 คือกองทุนที่ลงทุนในทรัพย์สินทางเลือก เช่น ทองคำและน้ำมันดิบ ตัวเลขนี้บอกประเภทของสินทรัพย์ ไม่ได้ทำนายว่ากองทุนจะได้กำไรหรือขาดทุนเท่าไร
ตัวเลข 1 ถึง 8 วัดอะไรกันแน่
ทั้ง Café Invest ของ InnovestX และบทความของ Finnomena อธิบายตรงกันว่า ระดับความเสี่ยงอิงนิยามของสำนักงาน ก.ล.ต. และจัดกองทุนตามประเภทสินทรัพย์ที่ลงทุนเป็นหลัก ยิ่งสินทรัพย์ราคาขึ้นลงแรงหรือซับซ้อน ตัวเลขยิ่งสูง
จุดที่คนมักเข้าใจผิดคือคิดว่าตัวเลขสูงแปลว่าขาดทุนแน่ หรือตัวเลขต่ำแปลว่าปลอดภัยเต็มร้อย ตัวเลขเป็นเพียงป้ายบอกประเภท กองทุนที่อยู่ระดับ 6 ด้วยกันสองกองอาจลงทุนคนละตลาด และมีความผันผวนจริงต่างกันมาก ส่วนรายละเอียดอื่น เช่น ลงทุนในประเทศไหน ใช้ตราสารอายุเท่าไร ต้องไปดูในหนังสือชี้ชวน
แต่ละระดับหมายถึงกองทุนแบบไหน
| ระดับ | ประเภทกองทุน | สินทรัพย์หลักที่ลงทุน |
|---|---|---|
| 1 | ตลาดเงินในประเทศ | เงินฝาก ตั๋วเงินคลัง ตราสารหนี้ระยะสั้นอายุไม่เกิน 1 ปี |
| 2 | ตลาดเงินที่ลงทุนต่างประเทศได้บางส่วน | เหมือนระดับ 1 แต่ลงทุนต่างประเทศไม่เกิน 50% ของ NAV |
| 3 | พันธบัตรรัฐบาล | พันธบัตรรัฐบาลอายุเกิน 1 ปี |
| 4 | ตราสารหนี้ | ตราสารหนี้ที่ออกโดยเอกชน เช่น หุ้นกู้ |
| 5 | ผสม | ตราสารหนี้และตราสารทุนในสัดส่วนต่างกัน |
| 6 | ตราสารทุน | หุ้นหรือตราสารทุนเป็นหลัก |
| 7 | หุ้นรายหมวดอุตสาหกรรม | หุ้นในหมวดใดหมวดหนึ่ง เช่น ธนาคาร พลังงาน |
| 8 | ทรัพย์สินทางเลือก | ทองคำ น้ำมันดิบ หรืออสังหาริมทรัพย์ |
| 8+ | เสี่ยงอย่างมีนัยสำคัญ | ทรัพย์สินทางเลือกซับซ้อน เปิดให้นักลงทุนสถาบันหรือรายใหญ่พิเศษ |

ตารางนี้สรุปจาก Café Invest และ Finnomena สองแหล่งอธิบายรายละเอียดบางข้อไม่เหมือนกัน เช่น Café Invest ระบุว่าระดับ 8 รวมอสังหาริมทรัพย์ ส่วน Finnomena ยกตัวอย่างเป็น REIT ซึ่งอ่านแล้วเป็นการยกตัวอย่างคนละแบบ ไม่ถึงกับขัดกัน
ระดับ 1 ถึง 4 กลุ่มตราสารหนี้
สี่ระดับแรกเป็นกลุ่มที่เงินส่วนใหญ่ไปอยู่ในตราสารหนี้ ความต่างอยู่ที่อายุของตราสารและผู้ออก Finnomena อธิบายว่าระดับ 3 ลงทุนในพันธบัตรรัฐบาลที่ถือนานกว่าตลาดเงิน เช่น 3 ปี 5 ปี หรือ 7 ปี ราคาจึงผันผวนมากกว่า และระดับ 4 ขยายไปถึงหุ้นกู้เอกชน ผลตอบแทนที่คาดหวังสูงขึ้นพร้อมความเสี่ยงที่สูงขึ้น
ถ้าอยากเข้าใจกองทุนกลุ่มนี้ให้ละเอียดขึ้น อ่านต่อที่ กองทุนตลาดเงิน และ กองทุนตราสารหนี้ ซึ่งอธิบายว่าราคาหน่วยลงทุนขยับได้อย่างไร
ระดับ 5 ถึง 7 กองทุนผสมและกองทุนหุ้น
ระดับ 5 คือกองทุนผสม ถือทั้งตราสารหนี้และหุ้นในสัดส่วนที่แตกต่างกัน จึงมีความเสี่ยงเพิ่มจากระดับ 4 อีกขั้น ระดับ 6 คือกองทุนหุ้นที่ลงทุนในตราสารทุนเป็นหลัก ส่วนระดับ 7 ลงทุนเฉพาะหมวดอุตสาหกรรมใดหมวดหนึ่ง การกระจุกตัวทำให้กองทุนขึ้นลงตามภาวะของหมวดนั้นแรงกว่า
แหล่งข้อมูลสองแห่งเล่าเกณฑ์สัดส่วนต่างกัน บทความ Finnomena ระบุว่าระดับ 6 ลงทุนในตราสารทุนเฉลี่ยในรอบปีบัญชีไม่น้อยกว่า 65% ของ NAV และระดับ 7 ไม่น้อยกว่า 80% ของ NAV ขณะที่ Café Invest ระบุระดับ 6 ที่ไม่น้อยกว่า 80% ของสินทรัพย์ทั้งหมด จึงยังไม่ควรจำตัวเลขสัดส่วนจากบทความใดบทความหนึ่ง ให้ใช้เป็นภาพกว้างว่ากองทุนหุ้นถือหุ้นเป็นส่วนใหญ่ แล้วไปดูนโยบายการลงทุนที่เขียนไว้ในหนังสือชี้ชวนของกองทุนนั้นแทน
ระดับ 8 และ 8+ ทรัพย์สินทางเลือก
ระดับ 8 คือกองทุนที่ลงทุนในทรัพย์สินทางเลือก ตัวอย่างที่ทั้งสองแหล่งเอ่ยตรงกันคือทองคำและน้ำมันดิบ Finnomena จัดกลุ่มนี้เป็นความเสี่ยงสูงมากจากความผันผวนของราคา สภาพคล่อง และอัตราแลกเปลี่ยน แต่ก็ชี้ว่าทรัพย์สินเหล่านี้มักเคลื่อนไหวสัมพันธ์กับหุ้นต่ำ จึงถูกใช้เพื่อกระจายความเสี่ยงของพอร์ต
ระดับ 8+ เป็นกองทุนที่มีความเสี่ยงอย่างมีนัยสำคัญ Finnomena ยกตัวอย่างนโยบายลงทุนในทรัพย์สินทางเลือกซับซ้อน เช่น Life Settlement, Hedge fund, หุ้นนอกตลาด และ Café Invest ระบุว่าอาจใช้ตราสารอนุพันธ์ การกู้ยืม หรือ Short Selling เกินกว่าที่กองทุนทั่วไปทำได้ ทั้งสองแหล่งบอกตรงกันว่าเข้าถึงได้ผ่านกองทุนสำหรับนักลงทุนสถาบันหรือผู้ลงทุนรายใหญ่พิเศษ เช่น กองทุน UI ผู้ลงทุนทั่วไปจึงมักไม่เจอระดับนี้ที่ช่องทางซื้อกองทุนปกติ
ดูระดับความเสี่ยงของกองทุนจริงได้จากตรงไหน
หนังสือชี้ชวนของแต่ละกองทุนมีแถบระดับความเสี่ยงของกองทุนอยู่ที่หน้าแรก หนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลกองทุนรวมของ KT-mai แสดงแถบตัวเลข 1 2 3 4 5 6 7 8 และ 8+ พร้อมคำว่าต่ำและสูงกำกับ ผู้ถือหน่วยจึงเห็นได้ว่ากองทุนอยู่ตำแหน่งไหน

ในเอกสารฉบับเดียวกัน บริษัทจัดการกองทุนระบุปัจจัยความเสี่ยงที่กระทบมูลค่าหน่วยลงทุน เช่น ความผันผวนของราคาหลักทรัพย์ และความสามารถในการดำเนินงานของบริษัทที่กองทุนลงทุน ตัวเลขระดับจึงเป็นจุดเริ่ม ส่วนเหตุผลที่กองทุนอาจลงได้อยู่ในรายการปัจจัยเหล่านี้
ตัวอย่างสมมติ ถือกองทุนสามกอง ระดับต่างกัน
ตัวอย่างสมมติ คุณธนากรถือกองทุนสามกอง กองแรกเป็นกองทุนตลาดเงินระดับ 1 กองที่สองเป็นกองทุนผสมระดับ 5 และกองที่สามเป็นกองทุนหุ้นรายหมวดอุตสาหกรรมระดับ 7 ถ้าเขาดูแต่ผลตอบแทนย้อนหลัง กองที่สามอาจดูน่าสนใจที่สุด แต่เมื่อมองจากระดับความเสี่ยง กองนี้กระจุกตัวอยู่หมวดเดียว ถ้าหมวดนั้นซบเซา มูลค่าหน่วยลงทุนอาจลงแรงกว่าอีกสองกองมาก
วิธีใช้ตัวเลขในทางปฏิบัติคือถามตัวเองว่ายอมรับให้มูลค่าเงินลงทุนลดลงได้แค่ไหนในช่วงที่ต้องถือ แล้วเลือกกองทุนที่ระดับสอดคล้อง โดยทั่วไป เงินที่ต้องใช้ในอีกไม่นานมักเหมาะกับตัวเลขต่ำ ส่วนเงินระยะยาวรับตัวเลขสูงได้มากกว่า เรื่องการกระจายระหว่างกองทุนหลายระดับอ่านเพิ่มที่ ความเสี่ยงของการลงทุน และ ประเภทกองทุนรวม
เช็คก่อนซื้อ 4 ข้อ
- เปิดหนังสือชี้ชวนฉบับล่าสุดของกองทุน แล้วดูแถบระดับความเสี่ยงหน้าแรก
- อ่านนโยบายการลงทุนว่ากองทุนถือสินทรัพย์อะไรเป็นหลัก และลงทุนในประเทศใด
- ดูรายการปัจจัยความเสี่ยงที่บริษัทจัดการเขียนไว้ แล้วถามตัวเองว่ารับได้หรือไม่
- ดูค่าธรรมเนียมควบคู่กัน เพราะระดับความเสี่ยงไม่ได้บอกต้นทุน ดูได้ที่ ค่าธรรมเนียมกองทุนรวม
ถ้าเพิ่งเริ่มและอยากทบทวนพื้นฐาน เริ่มที่ กองทุนรวมคืออะไร ก่อนก็ได้ หากอ่านหนังสือชี้ชวนแล้วยังไม่แน่ใจว่าระดับของกองทุนตรงกับความรับความเสี่ยงของตัวเองหรือไม่ สอบถามบริษัทจัดการกองทุนที่ออกกองทุนนั้น หรือตรวจข้อมูลกับสำนักงาน ก.ล.ต. ก่อนตัดสินใจ
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ได้ชี้นำให้ซื้อหรือขายกองทุนใด การลงทุนมีความเสี่ยง ผลการดำเนินงานในอดีตไม่ได้รับรองผลในอนาคต
คำถามที่พบบ่อย
กองทุนความเสี่ยงระดับ 1 ขาดทุนได้ไหม
ระดับ 1 คือกองทุนตลาดเงินที่ลงทุนในเงินฝากและตราสารหนี้ระยะสั้นในประเทศ ความผันผวนของราคามักน้อยที่สุดในกลุ่ม แต่ไม่มีใครรับรองเงินต้นหรือผลตอบแทน กองทุนรวมไม่ใช่เงินฝาก จึงควรอ่านความเสี่ยงที่ระบุไว้ในหนังสือชี้ชวนของกองทุนนั้น
ทำไมกองทุนหุ้นที่ลงทุนต่างประเทศกับกองทุนหุ้นไทยอาจอยู่ระดับเดียวกัน
ระดับ 1 ถึง 8 จัดตามประเภทของสินทรัพย์ที่ลงทุนเป็นหลัก เช่น เป็นหุ้นหรือเป็นพันธบัตร ไม่ได้ประเมินว่าตลาดไหนผันผวนกว่ากัน กองทุนหุ้นสองกองจึงอยู่ระดับเดียวกันได้ แม้ความผันผวนจริงต่างกันมาก
ระดับ 8+ ต่างจากระดับ 8 อย่างไร
ตามที่ Café Invest ของ InnovestX และ Finnomena อธิบาย ระดับ 8+ ใช้กับกองทุนที่ลงทุนในทรัพย์สินทางเลือกซับซ้อนหรือมีความเสี่ยงสูงอย่างมีนัยสำคัญ และเปิดให้เฉพาะนักลงทุนสถาบันหรือผู้ลงทุนรายใหญ่พิเศษ นักลงทุนทั่วไปจึงมักไม่เจอระดับนี้ตอนซื้อกองทุน
แหล่งอ้างอิง
- 8 ระดับความเสี่ยงกองทุน ที่นักลงทุนต้องรู้ | Café Invest โดย InnovestX Securities
- ทำไมกองทุนความเสี่ยง 8+ ถึงช่วยลดความเสี่ยงพอร์ตให้ต่ำลงได้ | FINNOMENA (เผยแพร่ 25 เมษายน 2566)
- หนังสือชี้ชวนส่วนข้อมูลกองทุนรวม กองทุนเปิดกรุงไทยหุ้น เอ็ม เอ ไอ (KT-mai) | บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน กรุงไทย จำกัด (มหาชน)




