ประกันสุขภาพ IPD OPD ต่างกัน ตรงไหน และควรซื้อแบบไหน

| อ่าน 15 นาที

ประกันสุขภาพ IPD OPD ต่างกัน ตรงไหน และควรซื้อแบบไหน

ใจความสำคัญ

  • IPD คือความคุ้มครองผู้ป่วยใน ใช้เมื่อเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลหรือผ่าตัด ส่วน OPD คือความคุ้มครองผู้ป่วยนอก ใช้กับการพบแพทย์แล้วกลับบ้านโดยไม่ต้องนอน
  • บทความของ KTC และเมืองไทยประกันชีวิตนิยามผู้ป่วยในว่ารักษาตัวตั้งแต่ 6 ชั่วโมงขึ้นไปหรือได้รับการผ่าตัด ตัวเลขที่ใช้จริงต้องดูในกรมธรรม์ของแผนที่สนใจ
  • ค่ารักษาผู้ป่วยในมักก้อนใหญ่กว่าเพราะมีค่าห้องและค่าอาหาร ส่วนผู้ป่วยนอกมักมีวงเงินต่อครั้ง ต่อปี และจำกัดจำนวนครั้ง
  • มาตรฐานประกันสุขภาพของ คปภ. ตั้งแต่ปี 2564 มีบางรายการนอกโรงพยาบาลอยู่ในความคุ้มครองอยู่แล้ว เช่น เคมีบำบัด ล้างไต และค่ารักษาบาดเจ็บจากอุบัติเหตุแบบผู้ป่วยนอก
  • ก่อนซื้อ OPD ควรเช็กสิทธิ์ที่มีอยู่ เช่น บัตรทอง ประกันสังคม และประกันกลุ่มของที่ทำงาน เพราะความคุ้มครองอาจซ้อนกัน

IPD คือความคุ้มครองผู้ป่วยใน ใช้เมื่อต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลหรือผ่าตัด ส่วน OPD คือความคุ้มครองผู้ป่วยนอก ใช้กับการไปพบแพทย์แล้วกลับบ้านได้เลย สองคำนี้ต่างกันที่รูปแบบการรักษา ไม่ได้ต่างกันที่ชนิดของโรค และกรมธรรม์แต่ละฉบับอาจรวมทั้งสองส่วนไว้ในแผนเดียวหรือแยกขายก็ได้

คนที่เปิดตารางผลประโยชน์แล้วเจอตัวย่อสองตัวนี้ มักสงสัยว่าต้องซื้อทั้งคู่หรือไม่ คำตอบขึ้นกับสิทธิ์ที่คุณมีอยู่แล้ว งบเบี้ย และโอกาสที่คุณหรือคนในบ้านจะไปหาหมอบ่อย หัวข้อถัดไปเริ่มจากนิยาม ตามด้วยตารางเทียบ แล้วจึงเป็นตัวอย่างการเลือก

IPD กับ OPD แยกกันที่ตรงไหนของการรักษา

IPD ย่อมาจาก In-Patient Department แปลว่าผู้ป่วยใน ทิพยประกันภัยอธิบายว่าครอบคลุมค่าใช้จ่ายระหว่างรักษาตัวในโรงพยาบาล เช่น ค่าแพทย์ ค่าห้องพัก ค่าตรวจวินิจฉัย ค่ายา ค่าอาหาร ค่าน้ำเกลือ ค่าผ่าตัดและหัตถการ OPD ย่อมาจาก Out-Patient Department แปลว่าผู้ป่วยนอก คือพบแพทย์แล้วกลับไปพักที่บ้าน รายการค่าใช้จ่ายคล้ายกัน เช่น ค่าแพทย์ ค่ายา ค่าหัตถการ ต่างกันที่ไม่มีค่าห้องและค่าอาหาร

เส้นแบ่งที่บริษัทประกันใช้จริงคือเวลาและการผ่าตัด KTC อธิบายว่าผู้ป่วยในคือผู้ที่ต้องรับการรักษาเกิน 6 ชั่วโมงหลังแพทย์ตรวจวินิจฉัย เมืองไทยประกันชีวิตระบุคล้ายกันว่าอย่างน้อย 6 ชั่วโมงขึ้นไปหรือได้รับการผ่าตัด ภายในเงินเอาประกันที่กำหนด ทั้งสองแห่งเป็นบทความของผู้ขายผลิตภัณฑ์ จึงใช้เป็นภาพรวมได้ แต่ข้อความที่มีผลต่อการเคลมคือข้อกำหนดในกรมธรรม์ของคุณเอง

แพทย์พูดคุยกับผู้ป่วยในห้องตรวจของโรงพยาบาล

ตารางเทียบ IPD กับ OPD

หัวข้อ IPD (ผู้ป่วยใน) OPD (ผู้ป่วยนอก)
ลักษณะการรักษา นอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลหรือผ่าตัด พบแพทย์แล้วกลับบ้าน ไม่ต้องนอน
ตัวอย่างอาการ ผ่าตัดไส้ติ่ง ติดเชื้อรุนแรงที่ต้องให้ยาทางหลอดเลือด ไข้หวัด แผลเล็ก ปวดท้องที่แพทย์ให้ยากลับไปกินเอง
ค่าใช้จ่ายที่เจอ ค่าห้อง ค่าอาหาร ค่าแพทย์ ค่าผ่าตัด ค่ายา ค่าตรวจ ค่าพบแพทย์ ค่ายา ค่าตรวจเบื้องต้น เช่น เอกซเรย์หรืออัลตราซาวนด์
ขนาดของบิลต่อครั้ง ก้อนใหญ่ เพราะมีค่าห้องและหัตถการ ก้อนเล็ก แต่เกิดบ่อย
รูปแบบวงเงินที่พบ วงเงินต่อปี หรือเหมาจ่ายตามแผน วงเงินต่อครั้ง ต่อปี และจำกัดจำนวนครั้ง
คนที่มักเหมาะ คนที่ต้องการกันเงินก้อนใหญ่จากการนอนโรงพยาบาล คนที่ไปพบแพทย์บ่อยและยอมจ่ายเบี้ยเพิ่มเพื่อแลกค่าหาหมอรายครั้ง

ข้อมูลเรื่องวงเงินต่อครั้ง ต่อปี และจำนวนครั้งของ OPD มาจากบทความของ KTC ส่วนรายการอาการและค่าตรวจเบื้องต้นมาจากเมืองไทยประกันชีวิต ตัวเลขวงเงินจริงของแต่ละแผนต่างกันมาก จึงไม่ควรใช้ตารางนี้แทนใบเสนอราคา

กฎ 6 ชั่วโมงและกรณีที่อยู่กึ่งกลาง

กรณีที่ทำให้คนงงมากที่สุดคือไปห้องฉุกเฉินแล้วให้น้ำเกลือหรือสังเกตอาการไม่กี่ชั่วโมง จากนั้นแพทย์ให้กลับบ้าน ถ้ากรมธรรม์ใช้เกณฑ์ 6 ชั่วโมงแบบที่ KTC และเมืองไทยประกันชีวิตอธิบาย การอยู่น้อยกว่านั้นโดยไม่ผ่าตัดอาจถูกนับเป็นผู้ป่วยนอก ซึ่งหมายความว่า IPD อาจไม่จ่าย และถ้าไม่มี OPD บิลก้อนนั้นเป็นของคุณ

ในทางกลับกัน เมืองไทยประกันชีวิตระบุว่ากรณีผ่าตัดนับเป็นผู้ป่วยในด้วย และข่าวของ คปภ. เมื่อเดือนมิถุนายน 2568 ก็ระบุว่ามาตรฐานประกันสุขภาพแบบใหม่ครอบคลุมการผ่าตัดใหญ่ที่ไม่ต้องเข้าพักรักษาตัวเป็นผู้ป่วยใน ดังนั้นผ่าตัดใหญ่แบบทำเสร็จกลับบ้านภายในวันเดียวยังเป็นสิ่งที่ควรเช็กว่าแผนของคุณรวมไว้หรือไม่ ไม่ควรสรุปเองว่าไม่นอนคือไม่จ่าย

มาตรฐาน คปภ. ครอบคลุมอะไรนอกเหนือจากนอนโรงพยาบาล

ตั้งแต่ปี 2564 สำนักงาน คปภ. กำหนดมาตรฐานประกันสุขภาพแบบใหม่ (New Health Standard) ให้สัญญาที่ขายโดยบริษัทประกันชีวิตและประกันวินาศภัยมีผลประโยชน์ชุดเดียวกัน ตามข่าวของ คปภ. ส่วนที่เป็นผู้ป่วยในรวมค่าห้อง ค่าอาหาร ค่าตรวจวินิจฉัย ค่าแพทย์ ค่าผ่าตัดและหัตถการ ส่วนที่ไม่ต้องเข้าพักเป็นผู้ป่วยในมีหลายรายการ ได้แก่

  • ค่าตรวจวินิจฉัยที่เกี่ยวข้องโดยตรงก่อนและหลังนอนโรงพยาบาล
  • ค่ารักษาการบาดเจ็บแบบผู้ป่วยนอกจากอุบัติเหตุ
  • ค่าเวชศาสตร์ฟื้นฟูหลังนอนโรงพยาบาล
  • ค่าบำบัดโรคไตวายเรื้อรัง รังสีรักษา และเคมีบำบัดโรคมะเร็ง
  • ค่ารถพยาบาลฉุกเฉิน และค่าผ่าตัดเล็ก

พูดอีกแบบคือ แผนที่เรียกกันว่า IPD ตามมาตรฐานนี้จ่ายบางรายการที่คนทั่วไปเข้าใจว่าเป็นของ OPD แล้ว ส่วนค่าหาหมอรักษาไข้หวัดหรือปวดหัวทั่วไปไม่อยู่ในรายการที่ข่าวระบุไว้ ต้องดูว่าแผนมี OPD เพิ่มหรือไม่ รายละเอียดแต่ละหมวดและข้อยกเว้นอยู่ที่ ประกันสุขภาพคืออะไร และ ประกันสุขภาพไม่คุ้มครองอะไรบ้าง

ตารางผลประโยชน์กรมธรรม์ประกันสุขภาพบนโต๊ะทำงาน

เบี้ยของสองแบบ แหล่งข้อมูลยังไม่ตรงกัน

คำถามที่คนถามบ่อยคือแบบไหนเบี้ยถูกกว่า บทความที่เปิดอ่านให้คำตอบสวนกัน KTC เขียนว่าหลายคนเลือก IPD เพราะเบี้ยต่ำและความคุ้มครองครอบคลุมกว่า ขณะที่ทิพยประกันภัยเขียนว่าคนที่จ่ายเบี้ยได้ไม่สูงนักอาจเลือก OPD เพราะเบี้ยน้อยกว่า ทั้งสองข้อความอยู่ในบทความการตลาด และไม่มีตัวเลขเบี้ยที่ตรวจสอบได้

ข้อสรุปที่ปลอดภัยกว่าคือเบี้ยขึ้นกับอายุ เพศ ระดับความคุ้มครอง และบริษัท จึงต้องขอใบเสนอราคาแบบเดียวกันจากบริษัทเดียวกัน แล้วเทียบเบี้ยของแผนที่มีเฉพาะ IPD กับแผนที่รวม OPD เพื่อดูว่าส่วนเพิ่มของ OPD เท่าไร วิธีเทียบเบี้ยในระยะยาวอยู่ที่ เปรียบเทียบประกันสุขภาพ

ตัวอย่างสมมติ สามคนสามทางเลือก

ตัวอย่างสมมติต่อไปนี้ใช้ตัวเลขประกอบการอธิบายเท่านั้น ไม่ใช่วงเงินของแผนจริง

คุณนิดอายุ 28 ปี ทำงานออฟฟิศ มีสิทธิ์ประกันสังคมและไปพบแพทย์ปีละไม่เกินสองครั้ง บิลหาหมอแต่ละครั้งราว 1,000 ถึง 1,500 บาท การจ่ายเบี้ยเพิ่มเพื่อแลกค่าหาหมอก้อนเล็กขนาดนี้อาจไม่คุ้ม สิ่งที่เธอยังไม่มีคือเงินก้อนใหญ่ถ้าต้องผ่าตัดหรือนอนห้องเอกชน ความคุ้มครอง IPD จึงตรงความเสี่ยงมากกว่า

คุณบอยเป็นพ่อของลูกวัย 3 ขวบที่ป่วยบ่อย ปีหนึ่งพาไปคลินิกและโรงพยาบาลหลายครั้ง ถ้าแผนมี OPD ที่ระบุวงเงินต่อครั้ง ต่อปี และจำนวนครั้งชัดเจน เขาควรเอาจำนวนครั้งที่ไปจริงในปีที่ผ่านมามาเทียบกับเพดานของแผน และเทียบกับเบี้ยส่วนที่เพิ่มขึ้น ถ้าเบี้ยที่เพิ่มสูงกว่าค่าหาหมอที่เคลมได้จริง ก็ไม่จำเป็นต้องซื้อ OPD

คุณมาลีอายุ 58 ปี ใช้ประกันกลุ่มของบริษัท ซึ่ง KTC ระบุว่ามักมีวงเงินจำกัด และประกันกลุ่มมักสิ้นสุดเมื่อเกษียณ เธอควรเริ่มดูแผน IPD ส่วนตัวก่อนเกษียณ เพราะเบี้ยของแต่ละแผนขึ้นกับอายุและความเสี่ยงด้านสุขภาพ ตามที่เมืองไทยประกันชีวิตอธิบาย การเริ่มตอนอายุมากขึ้นจึงต้องคาดว่าเบี้ยสูงขึ้น ส่วน OPD ค่อยพิจารณาทีหลังเมื่อรู้แล้วว่าไปหาหมอบ่อยแค่ไหน

เช็กสิทธิ์ที่มีอยู่ก่อนซื้อ OPD

เมืองไทยประกันชีวิตแนะนำให้ประเมินความเสี่ยงของตัวเองและตรวจสวัสดิการที่มีอยู่ เช่น สิทธิบัตรทอง ประกันสังคม หรือสวัสดิการจากที่ทำงาน ก่อนดูว่ายังมีช่องว่างตรงไหน เหตุผลคือถ้าสิทธิ์เดิมรองรับการพบแพทย์ทั่วไปอยู่แล้ว การจ่ายเบี้ย OPD ซ้ำอาจได้ความคุ้มครองที่ซ้อนกัน ส่วนที่ยังเป็นช่องว่างมักอยู่ที่การเลือกโรงพยาบาลและค่าห้อง ซึ่งต้องตรวจจากเงื่อนไขของสิทธิ์แต่ละอย่าง

ลำดับที่ใช้ได้จริงคือ เขียนรายการสิทธิ์ที่มี ดูว่าสิทธิ์นั้นรักษาได้ที่โรงพยาบาลไหน แล้วถามตัวเองว่ายอมรักษาที่นั่นหรือไม่ ถ้ายอม ความจำเป็นของ OPD ลดลงมาก ถ้าไม่ยอม ให้ดูว่าส่วนต่างที่ต้องจ่ายเองในแต่ละปีเท่าไรเทียบกับเบี้ยของ OPD

คำถามที่ควรถามก่อนซื้อหรือเปลี่ยนแผน

  • นิยามผู้ป่วยในในกรมธรรม์ใช้เกณฑ์กี่ชั่วโมง และผ่าตัดวันเดียวกลับนับอย่างไร
  • OPD มีวงเงินต่อครั้ง ต่อปี และจำนวนครั้งสูงสุดเท่าไร
  • โรงพยาบาลเครือข่ายที่เบิกตรงมีที่ไหนใกล้บ้านหรือที่ทำงานบ้าง ถ้าไม่ใช่เครือข่ายต้องสำรองจ่ายหรือไม่
  • ระยะรอคอยและโรคที่ถูกยกเว้นคืออะไร
  • ถ้าต่ออายุ มีเงื่อนไขร่วมจ่ายหรือไม่ ซึ่งอธิบายไว้ที่ ประกันสุขภาพ co-pay คือ

เมื่อเลือกแผนได้แล้ว ขั้นตอนใช้สิทธิ์จริงอยู่ที่ วิธีเคลมประกันสุขภาพ ถ้าสงสัยเงื่อนไขสัญญาหรือไม่ได้รับความเป็นธรรมจากการเคลม โทรสายด่วนประกันภัย 1186 ของสำนักงาน คปภ. ได้

ครอบครัวนั่งอ่านเอกสารประกันสุขภาพที่บ้าน

สรุปวิธีเลือกอย่างย่อ

ถ้าต้องจัดลำดับ ให้เริ่มจากการกันความเสี่ยงก้อนใหญ่ คือ IPD ก่อน แล้วค่อยถามว่า OPD คุ้มกับเบี้ยส่วนเพิ่มหรือไม่ โดยใช้ประวัติการไปหาหมอจริงของครอบครัวเป็นตัวตัดสิน เนื้อหาทั้งหมดเป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำซื้อแผนใดแผนหนึ่ง และเงื่อนไขของแต่ละบริษัทเปลี่ยนได้ จึงควรอ่านกรมธรรม์ฉบับจริงก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อย

ประกันสุขภาพแบบ IPD จ่ายค่าหาหมอทั่วไปไหม

ส่วนใหญ่ไม่จ่าย เพราะ IPD ครอบคลุมการรักษาแบบผู้ป่วยใน ค่าหาหมอแล้วกลับบ้านเป็นผู้ป่วยนอก ซึ่งต้องมีความคุ้มครอง OPD แยกต่างหาก ยกเว้นบางรายการที่มาตรฐานของ คปภ. รวมไว้ เช่น ค่ารักษาบาดเจ็บจากอุบัติเหตุแบบผู้ป่วยนอก เคมีบำบัด และรังสีรักษา ตรวจรายละเอียดในตารางผลประโยชน์ของกรมธรรม์

นอนโรงพยาบาลไม่ถึง 6 ชั่วโมงถือเป็นผู้ป่วยในไหม

ตามนิยามที่ KTC และเมืองไทยประกันชีวิตอธิบายไว้ ผู้ป่วยในหมายถึงการรักษาตัวตั้งแต่ 6 ชั่วโมงขึ้นไป หรือได้รับการผ่าตัด ถ้าอยู่น้อยกว่านั้นโดยไม่ผ่าตัดอาจถูกนับเป็นผู้ป่วยนอก ควรอ่านข้อกำหนดของกรมธรรม์ฉบับที่ถือ และถามบริษัทก่อนเข้ารับการรักษาถ้ามีโอกาสทำได้

ซื้อ OPD อย่างเดียวโดยไม่มี IPD ได้ไหม

แล้วแต่แผนของแต่ละบริษัท บทความที่เปิดอ่านส่วนใหญ่แนะนำให้ซื้อ IPD เป็นฐานก่อน แล้วพิจารณา OPD เพิ่ม เพราะค่ารักษาก้อนใหญ่มักมาจากการนอนโรงพยาบาล สอบถามตัวแทนหรือบริษัทว่าแผนที่สนใจแยกขายได้หรือไม่

แหล่งอ้างอิง

  1. คปภ. แนะสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง “ประกันภัยสุขภาพ” ช่วยบริหารค่ารักษาพยาบาลได้ | สำนักงาน คปภ.
  2. IPD/OPD คืออะไร รวมข้อมูลน่ารู้เรื่องการทำประกันสุขภาพ IPD | บัตรกรุงไทย (KTC)
  3. ประกันสุขภาพ IPD คืออะไร ทำไมต้องมี? พร้อมวิธีเลือกซื้อ | เมืองไทยประกันชีวิต
  4. IPD และ OPD คืออะไร แตกต่างกันอย่างไร ควรเลือกประกันสุขภาพแบบไหนที่เหมาะกับคุณ | ทิพยประกันภัย (Tipinsure)