หักค่าใช้จ่ายเหมา กับ หักตามจริง เลือกแบบไหนเมื่อไร

ใจความสำคัญ
- เงินเดือนตามมาตรา 40(1) หักได้เฉพาะแบบเหมา 50% ไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนดอกเบี้ยและเงินปันผลตามมาตรา 40(4) หักค่าใช้จ่ายไม่ได้เลย
- เงินได้ 40(5) ถึง 40(8) เลือกได้ว่าจะหักเหมาตามอัตราที่กำหนดหรือหักตามจริง ถ้าหักตามจริงต้องมีหลักฐานให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ
- จุดตัดสินใจคือเทียบค่าใช้จ่ายจริงทั้งปีกับอัตราเหมา ถ้าค่าใช้จ่ายจริงต่ำกว่าอัตราเหมา หักเหมาให้ผลดีกว่าและไม่ต้องเก็บหลักฐาน
- เปลี่ยนวิธีได้ทุกปีโดยไม่ต้องขออนุมัติ แต่เงินได้ประเภทและชนิดเดียวกันในปีเดียวกันต้องใช้วิธีเดียวกันทั้งประเภท
ตอนกรอกแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91 ค่าใช้จ่ายคือก้อนที่หักออกจากเงินได้ก่อนคิดภาษี หักได้มาก เงินได้สุทธิก็ต่ำลง ภาษีก็ลดตาม กฎหมายให้ทางเลือกสองทาง ทางแรกคือหักเป็นการเหมาตามอัตราที่กำหนด ทางที่สองคือหักตามจริงเท่าที่จำเป็นและสมควร ทางเลือกนี้ไม่ได้มีกับเงินได้ทุกประเภท และหักตามจริงก็ไม่ได้ดีกว่าเสมอไป บทความเรียงให้ดูว่าเงินได้แต่ละประเภทเลือกได้หรือไม่ ต้องเตรียมหลักฐานอะไร และควรเทียบตัวเลขอย่างไร ส่วนตารางแจกแจงประเภทเงินได้ทั้งหมดอยู่ในเงินได้พึงประเมินมีกี่ประเภท

เงินได้ประเภทไหนมีสิทธิ์เลือก
หน้าสรุปการหักค่าใช้จ่ายของกรมสรรพากรแบ่งตามประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 สรุปเฉพาะสิ่งที่เกี่ยวกับการเลือกวิธีได้ดังนี้
| ประเภทเงินได้ | เลือกวิธีได้ไหม | อัตราเหมา |
|---|---|---|
| 40(1) เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส | เหมาอย่างเดียว | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท |
| 40(2) รับทำงานให้ ค่านายหน้า | ตารางหลักของกรมลงเหมาไว้ และมีคำตอบในถาม-ตอบที่เปิดทางให้หักตามจริง (ดูหมายเหตุด้านล่าง) | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท รวมกับ 40(1) |
| 40(3) ลิขสิทธิ์ กู๊ดวิลล์ | เลือกได้ | 50% ไม่เกิน 100,000 บาท |
| 40(4) ดอกเบี้ย เงินปันผล | หักค่าใช้จ่ายไม่ได้ | ไม่มี |
| 40(5) ให้เช่าทรัพย์สิน | เลือกได้ | 30% 20% 15% 30% หรือ 10% ตามชนิดทรัพย์สิน |
| 40(6) วิชาชีพอิสระ | เลือกได้ | 60% การประกอบโรคศิลปะ 30% วิชาชีพอื่นในรายการ |
| 40(7) รับเหมาที่จัดหาสัมภาระ | เลือกได้ | 60% |
| 40(8) ธุรกิจ พาณิชย์ เกษตร อื่นๆ | เลือกได้ ถ้ากิจการอยู่ในรายการเหมา | 40% หรือ 60% ตามชนิดกิจการ |
หมายเหตุสำหรับ 40(2) ตารางสรุปของกรมจับเงินได้ 40(1) กับ 40(2) ไว้ด้วยกันและระบุเฉพาะอัตราเหมา แต่ในถาม-ตอบเรื่องการยื่นแบบมีคำตอบว่าผู้ที่หักเหมาตอนยื่น ภ.ง.ด.94 สามารถหักตามความจำเป็นและสมควรตอน ภ.ง.ด.90 ได้ถ้าพิสูจน์ได้ว่าค่าใช้จ่ายมากกว่าอัตราเหมา คำตอบนั้นไม่ได้แยกประเภทเงินได้ ผู้ที่มีรายได้รับจ้างแล้วอยากหักตามจริงจึงควรโทรถามกรมสรรพากรก่อน ไม่ควรตัดสินใจเอาเอง ฟรีแลนซ์ที่มีรายได้แบบนี้ดูภาพรวมได้ที่ภาษีฟรีแลนซ์
เงินได้ 40(8) ยังมีเงื่อนไขเพิ่ม กรมระบุว่าอัตราเหมาใช้กับกิจการที่พระราชกฤษฎีกากำหนดไว้ 43 รายการ ถ้ากิจการของผู้ยื่นไม่อยู่ในรายการ ต้องหักค่าใช้จ่ายจริงตามความจำเป็นและสมควรเท่านั้น
หักตามจริงต้องมีอะไรบ้าง
กรมสรรพากรกำหนดลักษณะรายจ่ายที่หักตามจริงได้สำหรับเงินได้ประเภท 5 ถึง 8 ไว้สี่ข้อ
- เป็นค่าใช้จ่ายตามปกติ เกี่ยวข้องและจำเป็นต่อการประกอบธุรกิจหรือต่อเงินได้ชนิดนั้น
- เป็นจำนวนที่สมควรและเหมาะสมกับกิจการ
- ไม่ใช่รายจ่ายที่กฎหมายห้ามหัก
- ผู้มีเงินได้ต้องมีหลักฐานพร้อมให้พนักงานตรวจสอบได้
ข้อสุดท้ายคือด่านที่คนมักพลาด ตัวอย่างหลักฐานที่ใช้กันทั่วไป เช่น ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี สัญญาจ้างหรือสัญญาเช่า และหลักฐานการโอนเงินที่ตรงกับรายการ ข้อมูลนี้เป็นตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่รายการที่กรมกำหนดเป็นทางการ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวที่ไม่เกี่ยวกับรายได้ เช่น ค่าอาหารของครอบครัวหรือค่าเดินทางที่ไม่เกี่ยวกับงาน ไม่เข้าข้อแรก
การหักเหมาไม่ต้องแนบหรือเก็บรายการรายจ่าย ผู้ยื่นแค่เลือกวิธีเหมาในแบบ นี่คือข้อดีด้านความสะดวกของการหักเหมา โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้จดบันทึกรายจ่ายอย่างเป็นระบบ
เปลี่ยนวิธีได้เมื่อไร และผสมวิธีได้แค่ไหน
กฎของกรมสรรพากรที่ควรรู้มีสามข้อ
- เปลี่ยนวิธีได้ทุกปีโดยไม่ต้องขออนุมัติอธิบดี ปีที่แล้วหักเหมา ปีนี้หักตามจริงได้ถ้ามีหลักฐานครบ
- ในปีภาษีเดียวกัน หักเหมากับเงินได้ประเภทหนึ่งและหักตามจริงกับอีกประเภทหนึ่งได้
- เงินได้ประเภทและชนิดเดียวกัน เมื่อเลือกวิธีใดแล้วต้องใช้วิธีนั้นทั้งประเภท เช่น ค่าเช่าบ้านหลายหลัง หักเหมาบางหลังและตามจริงบางหลังไม่ได้ แต่ค่าเช่าบ้านกับค่าเช่ารถเป็นคนละชนิดทรัพย์สิน กรมให้เลือกวิธีแยกตามชนิดนั้นได้
สรุปว่าไม่ต้องผูกกับวิธีเดิมไปตลอด แต่ละปีจึงควรเปิดตัวเลขขึ้นมาเทียบใหม่
วิธีเทียบ หาจุดที่หักตามจริงคุ้มกว่า
หลักคิดง่ายมาก คือเอาค่าใช้จ่ายจริงทั้งปีมาหารด้วยเงินได้ทั้งปี แล้วเทียบกับอัตราเหมา ถ้าสัดส่วนสูงกว่าอัตราเหมา หักตามจริงให้ผลดีกว่า ถ้าต่ำกว่า หักเหมาได้มากกว่าและยังไม่ต้องเก็บหลักฐาน
ตัวอย่างสมมติที่ 1 เจ้าของกิจการ 40(8) ที่อยู่ในรายการเหมา 60% มีเงินได้ 500,000 บาท หักเหมาได้ 300,000 บาท ถ้าค่าวัตถุดิบ ค่าเช่าร้าน และค่าแรงที่มีหลักฐานรวม 260,000 บาท การหักเหมาดีกว่า 40,000 บาท แต่ถ้าปีนั้นต้นทุนพุ่งเป็น 340,000 บาทและมีใบเสร็จครบ การหักตามจริงดีกว่าอยู่ 40,000 บาท จุดตัดคือค่าใช้จ่ายจริงเท่ากับ 300,000 บาท หรือ 60% ของเงินได้
ตัวอย่างสมมติที่ 2 ทนายความตามมาตรา 40(6) ที่ใช้อัตราเหมา 30% มีเงินได้ 800,000 บาท หักเหมาได้ 240,000 บาท ถ้ามีค่าสำนักงาน ค่าผู้ช่วย และค่าธรรมเนียมวิชาชีพที่มีหลักฐานรวม 150,000 บาท หักเหมาดีกว่า แต่ถ้าเช่าสำนักงานใหญ่และจ้างทีมจนรวม 300,000 บาท การหักตามจริงเริ่มได้เปรียบ จุดตัดอยู่ที่ 240,000 บาท ตัวเลขทั้งสองกรณีเป็นการสมมติเพื่อแสดงวิธีเทียบเท่านั้น
อย่าลืมว่าผลต่างที่คำนวณได้คือผลต่างของเงินได้สุทธิ ไม่ใช่ผลต่างของภาษีโดยตรง ภาษีที่ลดจริงขึ้นกับขั้นอัตราก้าวหน้าที่เงินได้ส่วนนั้นตกอยู่ ตัวอย่างวิธีไล่ขั้นอัตราดูได้ที่วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ส่วนค่าเช่าที่มีโจทย์เทียบเหมา 30% กับค่าซ่อมจริงโดยเฉพาะ อ่านต่อที่ภาษีรายได้ค่าเช่า

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ
หน้าสรุปการหักค่าใช้จ่ายที่ใช้เป็นฐานของตารางด้านบนระบุว่าปรับปรุงล่าสุดเมื่อปี 2563 และหน้ารายละเอียดบางหน้าปรับปรุงปี 2559 อัตราและรายการกิจการอาจมีการแก้ไขภายหลัง จึงควรเทียบกับคำแนะนำการกรอกแบบของปีภาษีที่กำลังจะยื่นอีกครั้ง
ผู้ที่เคยยื่นผิดวิธีหรือลืมหักค่าใช้จ่ายบางรายการ สามารถยื่นแบบเพิ่มเติมได้ตามเงื่อนไขของกรม อ่านขั้นตอนที่ยื่นแบบเพิ่มเติม ภ.ง.ด.90 และ 91
ถ้ายังไม่แน่ใจว่ารายได้ของตัวเองเข้าประเภทไหน หรือกิจการอยู่ในรายการเหมาหรือไม่ โทรสอบถามศูนย์บริการข้อมูลสรรพากร 1161 หรือสอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่ที่ตัวเองอยู่ได้โดยตรง
คำถามที่พบบ่อย
ปีนี้หักเหมา ปีหน้าเปลี่ยนเป็นหักตามจริงได้ไหม
ได้ กรมสรรพากรตอบไว้ว่าผู้ยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 เปลี่ยนวิธีหักค่าใช้จ่ายได้ทุกปีโดยไม่ต้องขออนุมัติอธิบดี ขอเพียงปีที่หักตามจริงมีหลักฐานพร้อมให้ตรวจ
ค่าเช่าหักตามจริง ส่วนรายได้ขายของหักเหมา ในปีเดียวกันได้ไหม
ได้ กรมสรรพากรระบุว่าในปีภาษีเดียวกันอาจหักเหมาสำหรับเงินได้ประเภทหนึ่งและหักตามจริงสำหรับอีกประเภทหนึ่งได้ แต่ภายในประเภทเดียวกันต้องใช้วิธีเดียว
ธุรกิจของผมไม่อยู่ในรายการที่หักเหมาได้ ต้องทำอย่างไร
ถ้าเป็นเงินได้ 40(8) ที่พระราชกฤษฎีกาไม่ได้ระบุอัตราเหมาไว้ ให้หักค่าใช้จ่ายจริงตามความจำเป็นและสมควร จึงต้องเก็บหลักฐานรายจ่ายตลอดปี
ไม่มีใบเสร็จครบ ควรหักตามจริงไหม
เงื่อนไขของกรมสรรพากรคือต้องมีหลักฐานพร้อมให้พนักงานตรวจสอบได้ ถ้าหลักฐานไม่ครบและเงินได้ประเภทนั้นมีอัตราเหมา การหักเหมามักปลอดภัยกว่า
แหล่งอ้างอิง
- การหักค่าใช้จ่าย | กรมสรรพากร
- หักตามความจำเป็นและสมควร | กรมสรรพากร
- หักเป็นการเหมาในอัตราที่กำหนด | กรมสรรพากร
- ถาม-ตอบ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภ.ง.ด.90 และ 91 | กรมสรรพากร




