ภาษีเงินชดเชยเลิกจ้าง ส่วนไหนยกเว้น ส่วนไหนต้องรวมคำนวณ

Key Takeaways
- ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเมื่อถูกเลิกจ้าง ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้าง 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท
- เกณฑ์เดิมคือ 300 วันสุดท้ายและไม่เกิน 300,000 บาท เกณฑ์ใหม่ใช้กับเงินได้ที่รับตั้งแต่ 1 มกราคม 2566
- ค่าชดเชยจากการเกษียณอายุหรือสิ้นสุดสัญญาจ้างไม่อยู่ในข้อยกเว้นนี้
- ส่วนที่เกินเพดานต้องนำไปรวมเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) หรือเลือกแยกคำนวณตามมาตรา 48(5) เมื่อเข้าเงื่อนไข
- ผู้ที่เสียภาษีไปแล้วตามเกณฑ์เดิม ยื่นแบบเพิ่มเติมขอคืนได้ภายใน 3 ปีนับจากวันสุดท้ายของกำหนดยื่นแบบนั้น
ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับจากนายจ้างเมื่อถูกเลิกจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท ส่วนที่เกินจากนั้นต้องนำไปรวมคำนวณภาษี เกณฑ์นี้ใช้กับเงินได้ที่รับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2566 เป็นต้นมา เดิมเพดานอยู่ที่ 300 วันสุดท้ายและไม่เกิน 300,000 บาท
หน้านี้ไม่ได้ไล่ว่านายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยกี่วันตามอายุงาน แต่ดูเฉพาะฝั่งภาษี คือเงินที่ได้มาแล้ว ส่วนไหนไม่ต้องนำไปคำนวณ ส่วนไหนต้องเสีย และถ้าเคยเสียไปตามเกณฑ์เก่าแล้วขอคืนได้หรือไม่
ข้อยกเว้นภาษีของค่าชดเชยเลิกจ้างตอนนี้เป็นอย่างไร
กรมสรรพากรแถลงข่าวเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2567 หลังคณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการเมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2567 เพื่อปรับข้อยกเว้นให้สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงานและสถานการณ์ปัจจุบัน ต่อมากฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) ลงในราชกิจจานุเบกษาฉบับวันที่ 17 กรกฎาคม 2567 เนื้อหาหลักตามที่กรมสรรพากรแถลงมีสามข้อ
- ค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน หรือกฎหมายว่าด้วยแรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ ได้รับยกเว้นไม่ต้องนำไปรวมคำนวณภาษี เฉพาะส่วนที่ไม่เกินค่าจ้างของการทำงาน 400 วันสุดท้าย และไม่เกิน 600,000 บาท
- ค่าชดเชยที่ได้รับเพราะเหตุเกษียณอายุ หรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ไม่รวมอยู่ในข้อยกเว้นนี้
- ใช้กับเงินได้พึงประเมินที่ได้รับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2566 เป็นต้นไป
ต้องอ่านคำว่า "และ" ให้ครบ เพดานมีสองชั้น ชั้นแรกคือค่าจ้างที่ลูกจ้างได้รับในช่วง 400 วันสุดท้ายของการทำงาน ชั้นที่สองคือเพดานเงิน 600,000 บาท ยอดที่ได้รับยกเว้นคือจำนวนที่น้อยกว่าของสองชั้นนี้ และต้องไม่เกินค่าชดเชยที่ได้รับจริง
หน้าข่าวของกรมสรรพากรไม่ได้อธิบายวิธีแปลงเงินเดือนเป็นค่าจ้างรายวัน ถ้าคุณเป็นลูกจ้างรายเดือน ให้ถามฝ่ายบุคคลหรือสำนักงานสรรพากรพื้นที่ว่าจะนับ 400 วันสุดท้ายอย่างไรก่อนกรอกแบบ
ตัวอย่างการคำนวณส่วนยกเว้นและส่วนเกิน
ตัวอย่างสมมติ ตัวเลขทั้งหมดไม่ได้มาจากกรณีจริง
กรณี ก ลูกจ้างถูกเลิกจ้างและได้ค่าชดเชยตามกฎหมายแรงงาน 450,000 บาท ค่าจ้างของ 400 วันสุดท้ายคำนวณได้ 520,000 บาท ค่าชดเชยต่ำกว่าทั้งสองเพดาน จึงได้รับยกเว้นทั้งจำนวน ส่วนนี้ไม่ต้องรวมคำนวณภาษี
กรณี ข ลูกจ้างถูกเลิกจ้างและได้ค่าชดเชยตามกฎหมาย 700,000 บาท ค่าจ้าง 400 วันสุดท้ายคำนวณได้ 650,000 บาท เพดานที่ใช้คือ 600,000 บาท เพราะน้อยกว่า 650,000 บาท ส่วนที่ได้รับยกเว้น 600,000 บาท ส่วนเกิน 100,000 บาทเป็นเงินได้ที่ต้องนำไปคำนวณภาษี
กรณี ค ลูกจ้างสัญญาจ้างครบกำหนดและได้เงินเมื่อสัญญาสิ้นสุด ข้อยกเว้นนี้ไม่ครอบคลุมค่าชดเชยที่ได้รับเพราะสิ้นสุดสัญญาจ้างหรือเกษียณอายุ จึงต้องดูต่อว่าเงินนั้นเข้ากรณีใดของการคำนวณภาษีแบบอื่น
ส่วนที่เกินเพดานเสียภาษีอย่างไร
เงินที่นายจ้างจ่ายเพราะเหตุออกจากงานและไม่ได้รับยกเว้นเป็นเงินได้ประเภทเงินเดือนและค่าจ้าง คือเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(1) แห่งประมวลรัษฎากร ถ้าไม่ทำอะไรเพิ่ม จะถูกนำไปรวมกับเงินเดือนที่ได้รับตลอดปีนั้นแล้วคำนวณตามอัตราก้าวหน้า วิธีคิดภาษีรวมทั้งปีดูได้ในวิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และชนิดของเงินได้แต่ละประเภทดูในเงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท
เงินก้อนใหญ่ที่เข้ามาปีเดียวทำให้ฐานภาษีของปีนั้นสูงกว่าปกติ ซึ่งเป็นเหตุที่กฎหมายเปิดทางเลือกให้แยกคำนวณ
เลือกแยกคำนวณตามมาตรา 48(5) ได้เมื่อไร
ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ ฉบับที่ 45 ให้ผู้มีเงินได้เพราะเหตุออกจากงานเลือกเสียภาษีแยกต่างหากจากเงินได้อื่นได้ เมื่อเข้าเงื่อนไขทั้งหมดดังนี้
- ทำงานมาไม่น้อยกว่า 5 ปีเต็ม
- เป็นเงินได้ที่จ่ายในปีภาษีแรกที่มีการจ่ายเงินได้ลักษณะนี้เท่านั้น
- ไม่นำเงินได้ส่วนนั้นไปรวมคำนวณภาษีกับเงินได้ตามมาตรา 48(1) และ (2) ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน
สรรพากรสาขาสระบุรีสรุปวิธีคิดไว้ว่า ให้นำเงินที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน หักค่าใช้จ่ายส่วนแรกเท่ากับ 7,000 บาทคูณจำนวนปีที่ทำงาน ตามด้วยค่าใช้จ่ายส่วนที่สองที่คำนวณจากส่วนที่เหลือ แล้วนำเงินได้หลังหักค่าใช้จ่ายไปคำนวณภาษี กรณีนี้ไม่ได้รับยกเว้นเงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรก เศษของปีถึง 183 วันให้นับเป็น 1 ปี ถ้าไม่ถึงให้ปัดทิ้ง และให้บันทึกในใบแนบออกจากงานซึ่งแนบกับ ภ.ง.ด.91 หรือ ภ.ง.ด.90
บทความของสรรพากรสาขาสระบุรีเขียนเมื่อปี 2561 ซึ่งยังเป็นยุคที่เพดานยกเว้นอยู่ที่ 300 วันและ 300,000 บาท ตัวเลขเพดานในบทความนั้นจึงล้าสมัยแล้ว ส่วนวิธีคิดตามมาตรา 48(5) ใช้เป็นภาพรวมได้ แต่ก่อนกรอกจริงให้เทียบกับใบแนบฉบับปัจจุบันบนเว็บไซต์กรมสรรพากร
ประกาศฉบับที่ 45 ยังมีเงื่อนไขเรื่องเพดานฐานค่าใช้จ่ายที่ผูกกับเงินเดือนเดือนสุดท้ายคูณจำนวนปีที่ทำงาน และเงินเดือนเดือนสุดท้ายนั้นต้องไม่เกินเงินเดือนถัวเฉลี่ย 12 เดือนสุดท้ายบวกร้อยละ 10 รายละเอียดเหล่านี้ยิ่งซับซ้อนเมื่อเงินได้ออกจากงานมีหลายประเภทปนกัน เช่น เงินจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพกับเงินที่นายจ้างให้เพิ่มนอกกฎหมาย ควรให้ฝ่ายบุคคลแยกรายการให้ชัดก่อน
ถ้าเสียภาษีไปแล้วตามเกณฑ์เดิม ขอคืนได้ไหม
ได้ ตามที่กรมสรรพากรแถลง ผู้มีเงินได้ที่เคยยื่นแบบและชำระภาษีสำหรับค่าชดเชยที่ได้รับยกเว้นตามกฎกระทรวงนี้ไปแล้ว ยื่นแบบเพิ่มเติมเพื่อขอคืนภาษีได้ภายใน 3 ปีนับแต่วันสุดท้ายแห่งกำหนดเวลายื่นแบบแสดงรายการภาษีของปีนั้น
ตัวอย่างสมมติ เงินได้ที่รับในปี 2566 มีกำหนดยื่นแบบสุดท้ายในปี 2567 ช่วงเวลา 3 ปีจึงนับจากวันสุดท้ายของกำหนดยื่นแบบปีนั้น ลูกจ้างที่ได้ค่าชดเชยในปี 2566 ควรเปิดแบบที่ยื่นไปและดูว่ามีการนำค่าชดเชยส่วนที่เกิน 300,000 บาทไปคำนวณภาษีหรือไม่ ขั้นตอนยื่นแบบเพิ่มเติมอ่านได้ในการยื่นแบบเพิ่มเติม ภ.ง.ด.90/91 และระยะเวลารอเงินคืนอยู่ในคืนภาษีใช้เวลากี่วัน

เอกสารที่ควรเก็บไว้
ภาษีที่นายจ้างหักไว้จะปรากฏในหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือ 50 ทวิ ซึ่งใช้เป็นหลักฐานในการยื่นแบบ ดู50 ทวิคืออะไร นอกจากนี้ ควรเก็บ
- หนังสือเลิกจ้างหรือเอกสารที่ระบุเหตุที่ออกจากงาน
- ใบแสดงการคำนวณค่าชดเชยจากนายจ้าง พร้อมอัตราค่าจ้างและอายุงาน
- สลิปเงินเดือนช่วงท้ายก่อนออกจากงาน เพื่อใช้นับค่าจ้างย้อนหลัง
- หลักฐานการจ่ายเงินหรือรายการเงินเข้าบัญชี
เอกสารเหล่านี้ช่วยให้สำนักงานสรรพากรตรวจได้ว่าเงินก้อนนั้นเป็นค่าชดเชยตามกฎหมายหรือเงินที่นายจ้างให้เพิ่ม เพราะสองอย่างนี้ตกอยู่ในคนละข้อ

ข้อควรระวังก่อนยื่นแบบ
บทความนี้สรุปจากข่าวของกรมสรรพากร ประกาศฉบับที่ 45 และบทความของสรรพากรสาขา ไม่ใช่คำวินิจฉัยของเจ้าหน้าที่ และไม่ครอบคลุมกรณีที่มีเงินจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ บำเหน็จบำนาญ หรือข้อตกลงพิเศษกับนายจ้าง ถ้าตัวเลขของคุณใกล้เพดาน 600,000 บาท หรือมีเงินหลายประเภทพร้อมกัน ให้ยื่นคำถามที่ศูนย์สารนิเทศสรรพากร หรือนำเอกสารไปสอบถามที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ก่อนกรอกแบบ
คำถามที่พบบ่อย
ถูกเลิกจ้างแล้วได้เงินก้อนเดียว ต้องยื่นภาษีทุกกรณีไหม
ไม่แน่เสมอไป ขึ้นกับว่าเงินได้ทั้งปี รวมเงินเดือนก่อนออกจากงานและส่วนของค่าชดเชยที่ไม่ได้รับยกเว้น เกินเกณฑ์ที่ต้องยื่นแบบหรือไม่ ถ้าส่วนค่าชดเชยอยู่ในวงเงินยกเว้นทั้งหมด ส่วนนั้นไม่ต้องนำมาคำนวณ ตรวจเกณฑ์ยื่นแบบได้ใน[รายได้เท่าไรต้องยื่นภาษี](/income-threshold-filing/)
ลาออกเองแล้วนายจ้างจ่ายเงินให้ ได้รับยกเว้นไหม
ข้อยกเว้นข้างต้นอ้างถึงค่าชดเชยตามกฎหมายแรงงานกรณีถูกเลิกจ้าง บทความของสรรพากรสาขาสระบุรีเปรียบเทียบไว้ว่า หากผู้มีเงินได้ลาออกเอง เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงานจะไม่ได้รับยกเว้นและต้องนำไปรวมคำนวณทั้งก้อน เงินที่นายจ้างให้เพิ่มเองนอกกฎหมายก็ต้องดูว่าเข้าเกณฑ์ใดบ้าง ควรสอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่
ภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่นายจ้างหักไปแล้วจะทำอย่างไร
ถ้านายจ้างหักภาษีจากส่วนที่ภายหลังได้รับยกเว้น ให้นำหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายมาประกอบการยื่นแบบหรือแบบเพิ่มเติม ระบบจะนำภาษีที่ถูกหักไปเครดิตและคำนวณส่วนที่ขอคืน
แหล่งอ้างอิง
- ข่าวประชาสัมพันธ์ ปชส. 20/2567 กรมสรรพากรยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับค่าชดเชยที่ลูกจ้างได้รับจากนายจ้างกรณีถูกเลิกจ้าง | กรมสรรพากร
- ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 141 ตอนที่ 44 ก หน้า 13 และ 14 (17 กรกฎาคม 2567) กฎกระทรวง ฉบับที่ 394 (พ.ศ. 2567) | กรมสรรพากร (ไฟล์กฎกระทรวง)
- ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 45) เงินได้ที่ได้รับจากการออกจากงาน | กรมสรรพากร
- เงินได้เพราะเหตุออกจากงาน เลือกเสียภาษีแยกต่างหากตามมาตรา 48(5) จ่ายภาษียังไงเมื่อออกจากงาน (ตอนที่ 2) | สำนักงานสรรพากรภาค 4 สระบุรี กรมสรรพากร




