ขอเฉลี่ยทรัพย์คืออะไร เจ้าหนี้หลายรายยื่นภายในกี่วัน

ขอเฉลี่ยทรัพย์คือสิทธิของเจ้าหนี้รายอื่นที่ขอเข้ามาร่วมรับชำระหนี้จากทรัพย์ที่เจ้าหนี้อีกรายหนึ่งยึดหรืออายัดไว้ก่อนแล้ว ใช้เมื่อลูกหนี้มีเจ้าหนี้หลายคดีและทรัพย์ที่เหลือไม่พอชำระทุกราย ต้องยื่นก่อนสิ้น 15 วันนับจากวันขายทรัพย์ วันที่ยึดเงิน หรือวันที่ชำระเงินตามที่อายัด แล้วแต่ประเภท ถ้าเลยกำหนดก็เสียสิทธิร่วมรับในกองนั้น

หน้านี้สรุปจากคู่มือติดต่อราชการกรมบังคับคดี หน้า 38 ถึง 40 สำหรับคนที่เป็นเจ้าหนี้ที่ชนะคดีแล้ว หรือลูกหนี้ที่อยากเข้าใจว่าทำไมเจ้าหนี้รายอื่นโผล่เข้ามาในคดี ต้นฉบับมีตัวอักษรเพี้ยนจากการสแกน จึงสรุปตามความหมาย และไม่มีสูตรแบ่งเงินระหว่างเจ้าหนี้ในหน้าเหล่านั้น หน้านี้จึงไม่ระบุสัดส่วนที่แต่ละรายจะได้

ทำไมเจ้าหนี้รายอื่นยึดซ้ำไม่ได้

เมื่อลูกหนี้มีเจ้าหนี้หลายคดี และเจ้าพนักงานบังคับคดีของรายหนึ่งยึดหรืออายัดทรัพย์ไว้แล้ว เจ้าหนี้อีกรายจะยึดหรืออายัดทรัพย์ชิ้นเดียวกันซ้ำไม่ได้ ถ้าทรัพย์ที่เหลือของลูกหนี้ไม่พอชำระหนี้ตามคำพิพากษาทุกคดี เจ้าหนี้รายอื่นมีสิทธิยื่นขอเฉลี่ยทรัพย์ได้ แทนที่จะแย่งยึดกัน กฎนี้ทำให้เงินจากทรัพย์ชิ้นเดียวไปอยู่ในกระบวนการเดียว

เจ้าหนี้ที่ชนะคดีต้องสืบหาเองว่าลูกหนี้มีทรัพย์อะไร อยู่ที่ไหน ใครครอบครอง เจ้าพนักงานยึดหรืออายัดได้เฉพาะทรัพย์สินที่เจ้าหนี้อ้างว่าเป็นของลูกหนี้ ตามหน้า 38 ของคู่มือ

ใครขอเฉลี่ยทรัพย์ได้

หน้า 39 ระบุผู้ร้องขอเฉลี่ยทรัพย์ตามมาตรา 326 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไว้ 3 กลุ่ม

• เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา โดยไม่จำเป็นต้องรอให้คดีถึงที่สุด
• เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมายว่าด้วยภาษีอากร
• กรมแรงงาน ตามประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ข้อ 10

ผู้ที่มีสิทธิเหนือทรัพย์ เช่น ผู้รับจำนอง ผู้รับจำนำ มีสิทธิรับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้สามัญ ผู้รับจำนำไม่ต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีเพื่อขอรับชำระหนี้ก่อนได้ คนที่เป็นเจ้าของรวมก็มีทางของตนเอง คือยื่นร้องขอกันส่วน ซึ่งคนละเรื่องกับขอเฉลี่ย

กำหนดเวลา 15 วันนับจากเมื่อไร

ประเภทการบังคับ	ต้องยื่นก่อนสิ้น 15 วันนับจาก
ยึดทรัพย์	วันขายทอดตลาดหรือจำหน่ายทรัพย์ชิ้นนั้น (ทรัพย์แต่ละชิ้นนับแยกตามวันที่ขายได้)
อายัดทรัพย์	วันชำระเงินหรือส่งมอบทรัพย์สินที่อายัด
ยึดเงิน	วันยึด

ตารางนี้เป็นเครื่องมือเตือนไม่ให้พลาดกำหนด ผู้ที่คิดจะยื่นควรถามสำนักงานบังคับคดีเรื่องวิธีนับวัน เช่น นับรวมวันหยุดหรือไม่ เพราะคู่มือหน้าที่เปิดอ่านไม่ได้อธิบายประเด็นนี้

ตัวอย่างสมมติ นับเวลาจากวันขาย

เจ้าพนักงานบังคับคดีขายทอดตลาดรถยนต์ของลูกหนี้ได้ในวันที่ 10 มิถุนายน เจ้าหนี้อีกรายที่ต้องการขอเฉลี่ยทรัพย์ต้องยื่นก่อนสิ้นระยะเวลา 15 วันนับจากวันขาย ซึ่งตกราววันที่ 25 มิถุนายน การยื่นในวันที่ 24 มิถุนายนปลอดภัยกว่ายื่นวันสุดท้าย ถ้าลูกหนี้มีทั้งรถและเงินฝากที่ถูกอายัด แต่ละรายการมีวันเริ่มนับของตัวเอง ควรจดไว้ในตารางแยกต่อชิ้น

เมื่อยื่นแล้ว เกิดอะไรขึ้นกับเงิน

เมื่อศาลส่งสำเนาคำร้องขอเฉลี่ยทรัพย์ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว เจ้าพนักงานต้องงดจ่ายเงินในคดีนั้นไว้ก่อน เพื่อรอคำวินิจฉัยชี้ขาดจากศาล หมายความว่าเจ้าหนี้รายแรกที่ยึดทรัพย์อาจรอนานขึ้นถ้ามีผู้ยื่นขอเฉลี่ย นี่คือผลข้างเคียงที่เจ้าหนี้ควรคำนวณไว้ในแผนเงินสด ภาพรวมของการถูกฟ้องและการบังคับคดีฝั่งลูกหนี้ อ่านได้ที่ ถูกฟ้องหนี้ทำยังไง

ขอเฉลี่ยทรัพย์ ต่างจากร้องขัดทรัพย์อย่างไร

คนมักสับสนสองคำนี้ ตามหน้า 40 ของคู่มือ บุคคลที่อ้างว่าลูกหนี้ไม่ใช่เจ้าของทรัพย์ที่ถูกยึด หรือตนเป็นเจ้าของรวม หรือมีสิทธิที่จดทะเบียนได้ก่อน ยื่นคำร้องต่อศาลที่ออกหมายบังคับคดีเพื่อขอให้ปล่อยทรัพย์นั้น และต้องยื่นก่อนเจ้าพนักงานนำทรัพย์ออกขายทอดตลาด เมื่อศาลส่งสำเนาคำร้องให้เจ้าพนักงาน ต้องงดการบังคับคดีกับทรัพย์นั้นไว้ก่อนจนศาลชี้ขาด

	ขอเฉลี่ยทรัพย์	ร้องขัดทรัพย์
ผู้ยื่น	เจ้าหนี้อื่นของลูกหนี้	บุคคลที่อ้างว่าทรัพย์ไม่ใช่ของลูกหนี้
เป้าหมาย	ขอร่วมรับเงิน	ขอให้ปล่อยทรัพย์
ยื่นเมื่อไร	ภายใน 15 วันตามประเภท	ก่อนนำทรัพย์ออกขายทอดตลาด

สำหรับลูกหนี้ ควรรู้อะไร

ลูกหนี้ที่มีหลายคดีมักเห็นเจ้าหนี้ใหม่โผล่เข้ามาหลังทรัพย์ถูกขาย นั่นไม่ได้แปลว่ามีใครทำผิดกฎ แต่เป็นสิทธิตามกฎหมาย ถ้าคุณอยู่ในสถานการณ์นี้ ลองดูแนวทางจัดการหนี้ที่ ขายทรัพย์สินปิดหนี้ และเรื่องการอายัดบัญชีที่ บัญชีโดนอายัดทำยังไง

เช็กลิสต์สำหรับเจ้าหนี้ที่คิดจะขอเฉลี่ย

• ตรวจว่าทรัพย์ถูกยึดหรืออายัดแล้ว โดยเจ้าหนี้รายอื่น
• ระบุว่าเป็นการยึดทรัพย์ อายัด หรือยึดเงิน เพื่อรู้วันเริ่มนับ 15 วัน
• เตรียมคำพิพากษาของตนเองและหลักฐานหนี้
• ยื่นคำร้องต่อศาลก่อนสิ้นกำหนด โดยเผื่อวัน
• ติดตามคำสั่งศาลและการงดจ่ายเงินของเจ้าพนักงาน

ข้อมูลนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย สอบถามขั้นตอนกับสำนักงานบังคับคดีที่ดูแลคดี และปรึกษาทนายความหรือผู้เชี่ยวชาญทางการเงินก่อนยื่นคำร้องจริง