ลดหย่อนภาษีอุปการะคนพิการ 60,000 บาท เอกสารและเงื่อนไข

ถ้าคุณดูแลญาติที่เป็นคนพิการหรือทุพพลภาพ คุณหักลดหย่อนภาษีค่าอุปการะเลี้ยงดูได้คนละ 60,000 บาท ตามมาตรา 47(1)(ฎ) แห่งประมวลรัษฎากร โดยคนที่ถูกอุปการะต้องมีเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 30,000 บาทในปีนั้น และคุณต้องแนบหนังสือรับรองตามแบบของกรมสรรพากรตอนยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 หรือ 91

รายละเอียดข้างล่างอ่านจากหน้า "ร้อยเรื่องลดหย่อน ปีภาษี 2560" ของกรมสรรพากร (ข้อมูลหน้าระบุวันปรับปรุง 3 ธันวาคม 2564) และข้อความมาตรา 47 ในประมวลรัษฎากร เมื่อพฤศจิกายน 2569 ตัวเลขและแบบฟอร์มอาจถูกปรับตามประกาศใหม่ จึงควรเช็กปีภาษีที่คุณจะยื่นกับกรมสรรพากรอีกครั้ง

เรื่องภาพรวมของค่าลดหย่อนทั้งหมด รวมถึงส่วนที่พูดถึงผู้พิการสั้น ๆ มีอยู่แล้วใน ค่าลดหย่อนส่วนตัว ส่วนที่เหลือเจาะเฉพาะสิ่งที่คนมักติดตอนทำจริง คือเอกสารและกรณีที่มีผู้ดูแลหลายคน

ใครใช้สิทธิได้บ้าง

กรมสรรพากรระบุผู้มีสิทธิหักลดหย่อนเป็นผู้มีเงินได้ที่อุปการะเลี้ยงดูคนพิการหรือคนทุพพลภาพที่เป็น

1. บิดามารดาของผู้มีเงินได้
2. บิดามารดาของสามีหรือภริยา
3. สามีหรือภริยา
4. บุตรชอบด้วยกฎหมายหรือบุตรบุญธรรม (บุตรบุญธรรมหักได้ในฐานะบุตรบุญธรรมฐานะเดียว)
5. บุตรชอบด้วยกฎหมายของสามีหรือภริยา
6. บุคคลอื่นนอกจากข้อ 1 ถึง 5 ซึ่งเป็นคนพิการที่ผู้มีเงินได้เป็นผู้ดูแลตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ หรือเป็นคนทุพพลภาพที่อยู่ในความอุปการะเลี้ยงดู จำนวน 1 คน

ข้อ 6 สำคัญสำหรับคนที่ดูแลพี่น้อง หลาน หรือคนอื่นที่ไม่อยู่ในรายการ หักได้เพียง 1 คน

ผู้ถูกอุปการะต้องมีลักษณะอย่างไร

ผู้พิการหรือทุพพลภาพที่คุณนำมาหักต้องครบ 3 เงื่อนไข

• มีเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 30,000 บาทในปีที่ใช้สิทธิ โดยไม่นับเงินได้ที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา 42
• ถ้าเป็นคนพิการ ต้องมีบัตรประจำตัวคนพิการตามกฎหมายส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ถ้าเป็นคนทุพพลภาพ ต้องมีแพทย์ผู้ได้รับใบอนุญาตตรวจและแสดงความเห็นว่ามีภาวะจำกัดหรือขาดความสามารถในการประกอบกิจวัตรหลักตามปกติ จากปัญหาสุขภาพหรือความเจ็บป่วยต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 180 วัน หรือทุพพลภาพมาแล้วไม่น้อยกว่า 180 วัน
• มีเลขประจำตัวประชาชนตามกฎหมายว่าด้วยทะเบียนราษฎร

ใบรับรองแพทย์ของคนทุพพลภาพต้องเป็นใบที่ออกในปีภาษีที่ขอใช้สิทธิ

เอกสารที่ต้องเตรียม

กรณี	เอกสารที่หลักเกณฑ์ระบุ
คนพิการ	หนังสือรับรองการหักลดหย่อน แบบ ล.ย.04 และภาพถ่ายบัตรประจำตัวคนพิการที่แสดงชื่อผู้มีเงินได้เป็นผู้ดูแล
คนทุพพลภาพ	แบบ ล.ย.04 ใบรับรองแพทย์ที่ออกในปีภาษีนั้น และหนังสือรับรองการเป็นผู้อุปการะเลี้ยงดูคนทุพพลภาพ แบบ ล.ย.04-1

แบบ ล.ย.04-1 ต้องมีผู้รับรองตามที่กรมสรรพากรกำหนด ได้แก่ญาติตามรายการที่ระบุ เช่น สามีภริยา บุตร หลาน บิดามารดา พี่น้อง ปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอา ของคนทุพพลภาพ หรือกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือสมาชิกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในท้องที่ที่คนทุพพลภาพอยู่อาศัย ผู้รับรองต้องบรรลุนิติภาวะ และรับรองผู้มีเงินได้ได้ไม่เกิน 1 คนสำหรับคนทุพพลภาพคนหนึ่งคนใด และต้องรับรองเป็นรายปี

กรณีที่มักสับสน

ผู้ดูแลหลายคนในบัตรเดียว

หลักเกณฑ์ระบุว่า ถ้ามีผู้มีเงินได้หลายคนมีชื่อเป็นผู้ดูแลในบัตรประจำตัวคนพิการ ต้องตกลงกันและทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อ ให้คนใดคนหนึ่งเป็นผู้ใช้สิทธิ ถ้าเปลี่ยนผู้ดูแลระหว่างปี ผู้ที่มีชื่อเป็นผู้ดูแลคนสุดท้ายของปีภาษีนั้นเป็นผู้มีสิทธิ

สามีภริยาต่างมีเงินได้

หลักเกณฑ์ระบุว่า ถ้าสามีภริยาต่างฝ่ายต่างมีเงินได้ ให้ฝ่ายที่มีชื่อเป็นผู้ดูแลในบัตรเป็นผู้ใช้สิทธิสำหรับบุตรพิการ หน้าเดียวกันยกตัวอย่างว่า ถ้าภริยาเป็นผู้ดูแลเพียงคนเดียวในบัตร และภริยานำเงินได้ทั้งหมดไปยื่นรวมกับสามี สามีหักลดหย่อนบุตรพิการได้ 60,000 บาท แต่ถ้าภริยาแยกยื่น ภริยาหักได้เอง ส่วนเรื่องยื่นรวมหรือแยก ดูต่อที่ ยื่นภาษีร่วมดีไหม

เป็นทั้งคนพิการและคนทุพพลภาพ

ถ้าบุคคลคนเดียวมีทั้งบัตรคนพิการและใบรับรองแพทย์ว่าทุพพลภาพ ให้หักลดหย่อนได้ในฐานะคนพิการเพียงฐานะเดียว หน้าเดียวกันยกตัวอย่างว่าพี่ที่เป็นผู้ดูแลในบัตรหักได้ 60,000 บาท ส่วนป้าที่อุปการะในฐานะคนทุพพลภาพ ใช้ข้อนั้นอีกไม่ได้

ใช้สิทธิเต็มปีแม้อุปการะไม่เต็มปี

ข้อความในหลักเกณฑ์ระบุว่า ให้หักได้ตลอดปีภาษี ไม่ว่ากรณีที่จะหักได้นั้นจะมีอยู่ตลอดปีหรือไม่ เช่น ผู้พิการเพิ่งได้บัตรกลางปี ยังใช้สิทธิเต็มจำนวนในปีนั้นได้ตามถ้อยคำนี้ แต่ควรถามกรมสรรพากรหากกรณีของคุณมีรายละเอียดซับซ้อน

ผู้มีเงินได้ไม่ได้อยู่ในไทย

ผู้มีเงินได้ที่ไม่ได้เป็นผู้อยู่ในไทยหักลดหย่อนได้เฉพาะคนพิการหรือคนทุพพลภาพที่เป็นผู้อยู่ในไทย

ตัวอย่างสมมติ

สมมติคุณมีเงินเดือน และดูแลแม่ซึ่งมีบัตรประจำตัวคนพิการ ชื่อคุณเป็นผู้ดูแลเพียงคนเดียวในบัตร แม่มีดอกเบี้ยเงินฝากปีละ 8,000 บาท ตัวเลขนี้ตั้งขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ แม่มีเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 30,000 บาท คุณจึงเข้าเงื่อนไข ใช้สิทธิ 60,000 บาทได้ โดยแนบ แบบ ล.ย.04 และภาพถ่ายบัตรที่คุณลงลายมือชื่อรับรอง

ถ้าแม่ไม่ได้มีบัตรแต่แพทย์ตรวจและรับรองว่าทุพพลภาพเกิน 180 วัน และใบรับรองออกในปีภาษีนั้น คุณต้องเพิ่ม แบบ ล.ย.04-1 ที่มีผู้รับรองตามรายการ ซึ่งผู้รับรองคนหนึ่งรับรองได้เพียง 1 คน

ภาพรวมการคิดภาษีทั้งหมดดูได้ที่ คำนวณภาษีเงินได้ และรายการลดหย่อนอื่นที่ รายการลดหย่อนภาษี

ข้อควรรู้ก่อนยื่น

หน้าของกรมสรรพากรที่อ่านเป็นหลักเกณฑ์ที่เผยแพร่ในชุด "ปีภาษี 2560" จึงเหมาะกับการเข้าใจโครงสร้างของสิทธิ ตัวเลขและแบบฟอร์มของปีล่าสุดต้องเทียบกับประกาศปัจจุบัน หากเอกสารไม่ครบหรือไม่แน่ใจว่ากรณีของคุณเข้าเงื่อนไข ให้สอบถามสำนักงานสรรพากรพื้นที่หรือ Call Center ของกรมสรรพากร อย่าตัดสินใจจากข้อความที่สรุปไว้เพียงอย่างเดียว