ขายทรัพย์สินปิดหนี้ดีไหม ตีโอนทรัพย์ชำระหนี้ต่างจากขายเองอย่างไร

ขายทรัพย์สินปิดหนี้เหมาะเมื่อมีหนี้ค้างที่ใกล้เป็นหนี้เสีย หรือมีหนี้ก้อนเล็กที่ดอกเบี้ยสูงและปิดได้ทันที ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่าวิธีนี้ทำได้ง่ายและเร็วกว่าวิธีอื่นในสถานการณ์เร่งด่วน แต่ถ้ารายได้ลดและยังจ่ายไหว ให้ติดต่อสถาบันการเงินเพื่อปรับโครงสร้างหนี้ก่อน

เนื้อหาสรุปจากหน้า "แก้ไขปัญหาหนี้สินด้วยทรัพย์สินที่มีอยู่" ของ ธปท. ซึ่งไม่ได้ระบุวันที่เผยแพร่ (ท้ายเว็บระบุลิขสิทธิ์ปี 2566) และไม่มีตัวอย่างตัวเลขเฉพาะ ตัวอย่างที่ยกมาจึงเป็นตัวอย่างสมมติทั้งหมด

ขั้นที่ 1 สำรวจหนี้ให้ครบก่อน

จดทุกก้อน ประเภทหนี้ มีหลักประกันหรือไม่ เจ้าหนี้กี่ราย ดอกเบี้ย ยอดคงเหลือ ยอดผ่อนต่อเดือน และสถานะ เช่น จ่ายเต็ม จ่ายขั้นต่ำ หรือค้างกี่เดือน ข้อมูลนี้ใช้จัดลำดับว่าก้อนไหนเร่งสุด วิธีทำตารางอยู่ในบทความวิธีปลดหนี้

ขั้นที่ 2 สำรวจทรัพย์สินที่ขายได้

ดูว่ามีอะไร คาดว่าขายได้เท่าไร และขายที่ไหน ตรวจราคาคร่าว ๆ จากแหล่งที่น่าเชื่อถือ และหาผู้ซื้อที่ไว้ใจได้ ธปท. อีกหน้าหนึ่งยกตัวอย่างสิ่งที่ขายเป็นเงินสดได้ เช่น เงินออม เงินลงทุนหรือสลากออมทรัพย์ ทองคำ เครื่องประดับ พระเครื่อง และรถ โดยให้เช็กเงื่อนไขก่อนว่าขายก่อนครบกำหนดจะขาดทุนหรือไม่ จากนั้นประเมินว่าเงินที่ได้จะทำให้หนี้รวมลดลงจนรายได้ปัจจุบันจ่ายไหวหรือไม่

ขั้นที่ 3 ลงมือตามประเภทหนี้

หนี้ไม่มีหลักประกัน

หมายถึงหนี้นอกระบบ บัตรเครดิต บัตรกดเงินสด และสินเชื่อส่วนบุคคล มักดอกเบี้ยสูง ธปท. แนะนำให้ขายทรัพย์สินที่ไม่จำเป็นต่อการดำรงชีพหรือการประกอบอาชีพ เพื่อปิดหนี้หรือชำระบางส่วน เงินที่เหลือเอาไปจ่ายก้อนอื่นต่อได้ ดูต้นทุนดอกเบี้ยของบัตรได้ที่ดอกเบี้ยบัตรเครดิต

หนี้มีหลักประกันเป็นเงินฝากหรือสลากออมทรัพย์

แจ้งเจ้าหนี้ขอนำหลักประกันมาหักชำระหนี้ แล้วเทียบมูลค่าหลักประกันกับภาระหนี้

• หลักประกันมากกว่าหนี้ ปิดบัญชีได้โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และได้เงินส่วนที่เหลือคืน
• เท่ากัน ปิดบัญชีได้โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่ม
• น้อยกว่า ต้องจ่ายส่วนต่างเพิ่มเพื่อปิดบัญชี

ถ้าเป็นหนี้กับสถาบันการเงินอื่นที่ไม่ใช่ผู้ออกสลาก ต้องไถ่ถอนเงินจากผู้ออกสลากก่อน

หนี้มีหลักประกันเป็นที่ดิน บ้าน หรืออาคาร

มี 2 ทาง

1. ประกาศขายเองหรือผ่านนายหน้า กำหนดราคาที่พอใจได้ แต่อาจใช้เวลานาน ระหว่างรอต้องรับดอกเบี้ยและค่างวด และควรคิดว่ามีที่พักที่ถูกกว่าไหม เช่น อยู่กับญาติหรือเช่าบ้าน ถ้าใช้นายหน้า ให้ถามค่านายหน้าและเงื่อนไขเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน
2. ขอตีโอนทรัพย์ชำระหนี้กับเจ้าหนี้ โดยเทียบราคาประเมินตามเงื่อนไขของสถาบันการเงินกับภาระหนี้ ราคาประเมินมากกว่า ปิดบัญชีได้แต่ไม่ได้เงินส่วนเกินคืน เท่ากัน ปิดบัญชีได้ น้อยกว่า ต้องจ่ายส่วนต่าง

การตีโอนมี 2 รูปแบบ แบบจบหนี้ กรรมสิทธิ์เป็นของสถาบันการเงินและลูกหนี้ไม่มีภาระผูกพันอีก กับแบบมีเงื่อนไขให้ซื้อคืน ผู้กู้มีสิทธิซื้อคืนตามราคาที่ตกลงภายในกำหนดเวลา ถ้ามีผู้อื่นสนใจซื้อ สถาบันการเงินจะแจ้งให้ใช้สิทธิ หากสละสิทธิ สถาบันการเงินอาจขายให้ผู้อื่นได้

ตัวอย่างสมมติ ถ้าราคาประเมินของบ้านที่ธนาคารให้ต่ำกว่าราคาที่คุณคาดว่าขายเองได้ การตีโอนอาจเร็วแต่ได้ผลน้อยกว่า ส่วนการประกาศขายเองอาจได้ราคาดีกว่าแต่ต้องแบกดอกเบี้ยระหว่างรอ ให้คำนวณทั้งสองทางก่อนเลือก

ถ้าหนี้ยังเหลือหลังตีโอน

พบบ่อยในสินเชื่อธุรกิจ ธปท. ระบุแนวทางดังนี้

• ขอส่วนลดหนี้ (Haircut) โดยยื่นคำขอพร้อมเหตุผลและความจำเป็น
• ขอผ่อนส่วนที่เหลือ ซึ่งเบาลงเพราะชำระส่วนใหญ่ไปแล้ว
• หาเงินเพิ่ม เช่น ขายทรัพย์สินที่เหลือ หรือขอความช่วยเหลือจากครอบครัว

ข้อดีข้อเสียที่ต้องชั่ง

ข้อดีคือดอกเบี้ยไม่พอกพูน ไม่ส่งภาระหนี้ถึงลูกหลาน ลดความเสี่ยงถูกฟ้อง และลดความเครียด ข้อเสียคือเสียดายทรัพย์สินหรือหลักประกัน ทรัพย์สินที่ขายไปหาใหม่ได้เมื่อสถานการณ์กลับสู่ปกติ ถ้าไม่แน่ใจเรื่องการถูกฟ้อง อ่านถูกฟ้องหนี้ทำอย่างไร

ข้อควรระวัง

• ทรัพย์สินอาจไม่ล้างหนี้ได้ทั้งหมด ถ้ายังเหลือต้องจ่ายตามแผนอย่างเคร่งครัด
• ห้ามใช้เงินที่ได้ หรือเงินที่เหลือจากการไม่ต้องผ่อน ไปใช้จ่ายฟุ่มเฟือย
• อย่าละเลยหนี้ที่จำเป็นต่อชีวิต เช่น บ้านที่อยู่ รถที่ใช้ทำงาน และบัตรเครดิต ควรจ่ายเต็มและตรงเวลา ถ้าทำไม่ได้ให้รีบเจรจา ดูผ่อนบ้านไม่ไหว ทำยังไง
• หลังปิดหนี้ ทบทวนสาเหตุ เช่น ใช้เกินตัว ค้ำประกันให้ผู้อื่น หรือไม่มีเงินฉุกเฉิน เพื่อไม่ให้วนซ้ำ

ธปท. มีเว็บ 1213 สำหรับขอปรับโครงสร้างหนี้ และแอป "หมอหนี้เพื่อประชาชน" ตรวจเงื่อนไขล่าสุดที่ bot.or.th ก่อนใช้ ข้อมูลนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะราย