ดอกเบี้ยผิดนัดชำระ คิดยังไง เพดานบวก 3% และการตัดชำระหนี้

ดอกเบี้ยผิดนัดชำระ คือดอกเบี้ยที่ผู้ให้กู้คิดเพิ่มเมื่อคุณจ่ายงวดไม่ทันกำหนด ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายไว้ ผู้ให้บริการต้องคิดจากเงินต้นของงวดที่ผิดนัดจริงเท่านั้น อัตราต้องไม่เกินอัตราดอกเบี้ยตามสัญญาบวกไม่เกิน 3% และเงินที่คุณจ่ายเข้ามาจะถูกตัดไปที่งวดซึ่งค้างนานที่สุดก่อน

สามเรื่องนี้ฟังเป็นเทคนิค แต่ส่งผลต่อยอดหนี้ที่คุณต้องจ่ายจริงมาก โดยเฉพาะคนที่ผ่อนบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล หรือสินเชื่อรถแล้วเริ่มค้างงวด ข้อมูลทั้งหมดมาจากหน้า "ดอกเบี้ยผิดนัดชำระหนี้และการตัดชำระหนี้" ในสตางค์ Story ของ ธปท. หน้าไม่ได้ระบุว่าเกณฑ์ครอบคลุมสินเชื่อประเภทใดบ้างในส่วนที่เปิดอ่านได้ จึงควรถามผู้ให้กู้ของคุณว่าสัญญาไหนอยู่ภายใต้เกณฑ์นี้

เกณฑ์ใหม่เปลี่ยนอะไร 3 เรื่อง

เรื่อง	แนวปฏิบัติเดิมที่ ธปท. อ้างถึง	หลักเกณฑ์ใหม่
ฐานการคิด	ผิดนัดงวดเดียว อาจคิดจากเงินต้นคงค้างทั้งหมด	คิดจากเงินต้นที่ผิดนัดจริง ไม่รวมงวดอนาคต
อัตรา	ผู้ให้บริการกำหนดเอง เช่น 15% ตามเพดานในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ หรือ 18% 22% ในบางกรณี	ไม่เกินอัตราตามสัญญาบวก 3% โดยดูประวัติการชำระประกอบ
ลำดับตัดชำระ	ตัดค่าธรรมเนียมทั้งหมด แล้วดอกเบี้ยทั้งหมด จึงถึงเงินต้น	ตัดค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย เงินต้นของงวดที่ค้างนานที่สุดก่อน

ธปท. ให้เหตุผลว่าอัตราที่สูงเกินไปกระทบความสามารถในการจ่าย เมื่ออัตราไม่หนักเกินไป ลูกหนี้มีแรงจูงใจชำระมากขึ้น ลดการผิดนัดและลดการฟ้องร้อง

ตัวอย่างสมมติ ผิดนัดงวดเดียวต่างกันแค่ไหน

สมมติสินเชื่อก้อนหนึ่งมีเงินต้นคงค้างรวม 300,000 บาท ค่างวดเงินต้นของงวดที่ผิดนัดคือ 10,000 บาท และอัตราดอกเบี้ยผิดนัดคือ 11% ต่อปี ค้างอยู่ 30 วัน (ตัวเลขทั้งหมดสมมติเพื่อเทียบหลักการ ไม่ใช่สูตรของผู้ให้กู้รายใด)

• คิดจากเงินต้นที่ผิดนัดจริง 10,000 บาท: 10,000 × 11% × 30 ÷ 365 ≈ 90.41 บาท
• คิดจากเงินต้นคงค้างทั้งหมด 300,000 บาท: 300,000 × 11% × 30 ÷ 365 ≈ 2,712.33 บาท

ผลต่างราว 30 เท่า เพียงเพราะฐานที่ใช้คิดต่างกัน นี่คือเหตุผลที่ ธปท. ปรับเรื่องฐานก่อน

เพดาน "สัญญา + 3%" อ่านอย่างไร

ตัวอย่างในหน้าเว็บ ธปท. ระบุว่า ถ้าอัตราดอกเบี้ยตามสัญญาเท่ากับ 8% อัตราดอกเบี้ยผิดนัดจะไม่เกิน 11% ผู้ให้บริการต้องดูประวัติการชำระหนี้ที่ผ่านมาของลูกหนี้ประกอบการกำหนดอัตราด้วย ไม่ได้ใช้อัตราเดียวกับทุกคน

ข้อควรจำ

• อัตรา 11% ในตัวอย่างเป็นเพดาน ผู้ให้บริการกำหนดต่ำกว่านั้นได้
• เพดานนี้คิดจากอัตราตามสัญญาของแต่ละบัญชี คุณจึงต้องรู้อัตราในสัญญาของตัวเอง หากเป็นบัตรเครดิต อ่านวิธีคิดดอกเบี้ยปกติในดอกเบี้ยบัตรเครดิตคิดอย่างไร
• เพดานดอกเบี้ยตามกฎหมายในภาพใหญ่ของเงินกู้ อ่านในเพดานดอกเบี้ยตามกฎหมาย

ลำดับตัดชำระหนี้ มีผลต่อยอดหนี้อย่างไร

ลองดูว่าทำไมลำดับจึงสำคัญ ตามแนวเดิม เงินที่จ่ายเข้ามาจะถูกนำไปตัดค่าธรรมเนียมทั้งหมดก่อน แล้วค่อยตัดดอกเบี้ยทั้งหมด ส่วนที่เหลือจึงไปถึงเงินต้น ถ้ามีหลายงวดค้างปนกัน ส่วนที่ไปลดเงินต้นจริงจะเหลือน้อย ยอดเงินต้นที่ไม่ลดทำให้ดอกเบี้ยรอบถัดไปไม่ลดตาม

ตามหลักเกณฑ์ใหม่ เงินที่จ่ายจะตัดค่าธรรมเนียม ดอกเบี้ย และเงินต้นของ "งวดที่ค้างนานที่สุด" ก่อน จากนั้นจึงไปงวดถัดมา ธปท. คาดว่าเงินผ่อนแต่ละเดือนจะตัดเงินต้นได้มากขึ้น ลดหนี้ด้อยคุณภาพ (NPL) และทำให้ประวัติการชำระสะท้อนความจริงมากขึ้น หน้าเว็บมีแผนภาพอธิบายการตัดชำระ 3 รูปแบบ ซึ่งเป็นรูปภาพ จึงไม่มีตัวเลขตัวอย่างให้ยกมาในที่นี้

วิธีตรวจในทางปฏิบัติ คือ ขอใบแจ้งยอดหรือรายการเดินบัญชีหนี้จากผู้ให้กู้ แล้วดูว่าเงินที่จ่ายถูกจัดไปตัดรายการใดบ้าง

เกณฑ์เหล่านี้เริ่มใช้เมื่อไร

รายการ	วันที่
หนังสือเวียนเรื่องการใช้ฐานของงวดที่ผิดนัดจริง	เริ่มตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2563
ประกาศเรื่องการคิดดอกเบี้ยผิดนัด (ยกเว้นลำดับตัดชำระ)	1 เมษายน 2564
ลำดับการตัดชำระหนี้	1 กรกฎาคม 2564

ธปท. ระบุว่าผู้ให้บริการปรับระบบคำนวณใหม่ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2563 ประชาชนและ SMEs จึงได้สิทธิโดยไม่ต้องไปแก้สัญญา ส่วนลำดับตัดชำระให้เวลาปรับระบบจึงเริ่มช้ากว่า สำหรับการผิดนัดก่อน 1 เมษายน 2564 ผู้ให้บริการอาจนำหลักการใหม่มาพิจารณายกเว้นหรือผ่อนปรนดอกเบี้ยตามสมควร โดยเฉพาะช่วงวิกฤตโควิด-19

หน้าเว็บเป็นข้อมูลที่ลงช่วงปี 2563 ถึง 2564 ก่อนอ้างอิงให้ตรวจหลักเกณฑ์ล่าสุดที่ bot.or.th อีกครั้ง

ถ้าค้างอยู่ตอนนี้ ทำอะไรก่อน

1. รวบรวมใบแจ้งหนี้และสัญญา เพื่อดูอัตราตามสัญญาและยอดที่ค้างจริง
2. ขอให้ผู้ให้กู้แจกแจงว่าดอกเบี้ยผิดนัดคิดจากฐานใด อัตราเท่าไร
3. ก่อนค้างยาว ขอคุยเรื่องปรับโครงสร้างหนี้ ตัวเลือกอยู่ในปรับโครงสร้างหนี้ คืออะไร และลำดับจ่ายหนี้ในภาพรวมอยู่ในวิธีปลดหนี้
4. ธปท. เตือนไว้ในหน้าอื่นว่าอย่าปล่อยค้างชำระเกิน 90 วัน เพราะกลายเป็นหนี้เสียและโอกาสได้รับความช่วยเหลือลดลงมาก
5. ถ้าค้างบัตรเครดิต อ่านผลเสียที่ตามมาในบัตรเครดิตหลุดชำระ และถ้าเรื่องถึงขั้นฟ้อง ดูถูกฟ้องหนี้

หากเห็นว่าถูกคิดไม่เป็นธรรม ติดต่อศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน (ศคง.) ของ ธปท. โทร. 1213 ขั้นตอนร้องเรียนอยู่ในร้องเรียนธนาคารทำยังไง บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ตัวเลขในตัวอย่างเป็นสมมติ ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย