วิธีดูธนบัตรปลอม ตรวจธนบัตรจริงด้วยสัมผัส ยกส่อง พลิกเอียง

วิธีดูธนบัตรปลอมที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แนะนำคือตรวจด้วยสามอย่าง สัมผัส ยกส่องกับแสง และพลิกเอียง แล้วตรวจให้ได้อย่างน้อย 3 จุดก่อนรับเงิน ไม่ต้องใช้เครื่องมือพิเศษ ใช้แค่มือ แสงสว่าง และเวลาไม่กี่วินาที

เนื้อหาด้านล่างสรุปจากหน้าตรวจสอบธนบัตรจริงของ ธปท. ที่เปิดอ่านเมื่อพฤศจิกายน 2569 หน้าเว็บอธิบายจุดสังเกตตามชนิดราคา แต่ไม่ได้ระบุหมายเลขแบบของธนบัตรไว้ชัด จึงแยกตามชนิดและวัสดุตามที่หน้าเว็บเขียนเท่านั้น

ขั้นที่ 1 สัมผัส

ขั้นนี้ทำได้ทันทีที่รับเงิน

• ธนบัตรกระดาษมีใยฝ้ายเป็นส่วนประกอบหลัก เมื่อจับจะรู้สึกต่างจากกระดาษทั่วไป
• ธนบัตรพอลิเมอร์ผิวเป็นพลาสติกพิเศษที่เคลือบไว้ เหนียวและทนทาน
• ลายพิมพ์เส้นนูนมีในทุกชนิดราคา ใช้ปลายนิ้วลูบที่พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ คำว่า "รัฐบาลไทย" และตัวเลขชนิดราคา แล้วจะรู้สึกสะดุด

ถ้าใบที่ได้มาลื่นเรียบเหมือนกระดาษถ่ายเอกสารและลูบแล้วไม่สะดุดตรงจุดเหล่านี้ ให้ไปขั้นต่อไปทันที

ขั้นที่ 2 ยกส่องกับแสง

ยกธนบัตรขึ้นส่องกับแสงสว่าง จุดที่ ธปท. ให้ดูมีดังนี้

จุดสังเกต	สิ่งที่ควรเห็น
ลายน้ำ	พระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ชัดทั้งด้านหน้าและหลัง และตัวเลขชนิดราคาเป็นลายไทยโปร่งแสง
ภาพเงา	พระบรมสาทิสลักษณ์เป็นภาพเงาคล้ายลายน้ำ เห็นได้ทั้งสองด้าน
ภาพซ้อนทับ	ลวดลายหน้าและหลังตรงกัน ประกอบเป็นภาพสมบูรณ์
ช่องใส	มองทะลุได้ทั้งสองด้าน รูปทรงและตัวเลขเฉพาะตามชนิดราคา

ช่องใสของธนบัตรพอลิเมอร์แต่ละชนิดต่างกัน ธนบัตร 20 บาทมีช่องทรงหยดน้ำและช่องทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ธนบัตร 50 บาทมีช่องรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสและรูปประจำยาม ส่วน 100 บาทมีช่องรูปดอกห้ากลีบขนาดเล็กและใหญ่ ธนบัตร 100 บาทยังมีช่องสีทองใสรูปห้าเหลี่ยมทางขวาของพระบรมสาทิสลักษณ์ ในช่องมีลายดอกห้ากลีบสีทองและตัวเลข 100

ขั้นที่ 3 พลิกเอียง

เอียงธนบัตรเข้าหาแสง จุดสังเกตที่ ธปท. ระบุมีหลายแบบ

• ตัวเลขแฝง ตัวเลขแจ้งชนิดราคาซ่อนในลายประดิษฐ์ จะเห็นเมื่อเอียงเข้าหาแสง
• หมึกพิมพ์พิเศษ ธนบัตร 500 และ 1,000 บาทใช้หมึกแม่เหล็กสามมิติที่เปลี่ยนสีและเห็นการเคลื่อนไหวเมื่อพลิกขึ้นลงหรือซ้ายขวา ธนบัตร 100 บาทมีลายดอกพิมพ์หมึกพิเศษที่เห็นเป็นประกายเมื่อพลิกไปมา
• หมึกเหลือบสีในช่องใสของพอลิเมอร์ ธนบัตร 20 บาทมีช่องทรงพุ่มข้าวบิณฑ์และเลข 20 เป็นสีเหลือบแดง ธนบัตร 50 บาทมีช่องรูปประจำยามและเลข 50 เหลือบแดง ส่วน 100 บาทช่องดอกห้ากลีบเปลี่ยนเป็นสีม่วง
• แถบสี แถบโลหะแนวตั้งที่เปลี่ยนสีตามมุมมอง มีตัวอักษรขนาดเล็กอ่านได้เมื่อส่องแสง ธนบัตร 20 บาทอ่านได้ว่า "20 บาท 20 BAHT" ธนบัตร 50 บาทอ่านได้ว่า "50 บาท 50 BAHT" และ 100 บาทอ่านได้ว่า "100 บาท 100 BAHT"

ตรวจใต้แสงอัลตราไวโอเลต

ร้านค้าและธนาคารบางแห่งมีไฟยูวี หน้าเว็บ ธปท. ระบุว่าหมึกเรืองแสงและเส้นใยในกระดาษจะเรืองเป็นสีเหลือง แดง น้ำเงิน ส่วนรายละเอียดของพอลิเมอร์ที่ระบุไว้มีดังนี้

• 20 บาท ลายประดิษฐ์กลางเรืองเขียวอมเหลืองและชมพู ลายกนกและเลข 20 เรืองเขียวอมเหลือง หมวดอักษรไทยและเลขไทยเปลี่ยนเป็นสีส้ม
• 50 บาท ลายกลางเรืองเขียวและส้ม เลข ๕๐ และ 50 เรืองเขียวอมเหลือง หมวดอักษรเปลี่ยนเป็นส้มเรืองแสง
• 100 บาท ลายกลางเรืองเขียวอมเหลืองและเหลือง เลข ๑๐๐ และ 100 เรืองเขียวอมเหลือง หมวดอักษรเปลี่ยนเป็นส้มเรืองแสง

ตัวอย่างสมมติ รับเงินทอนตอนค่ำ

สมมติว่าคุณรับธนบัตร 100 บาทเป็นเงินทอนในร้านที่แสงน้อย ลำดับที่ใช้เวลาไม่ถึงสิบวินาทีคือ ลูบพระบรมฉายาสาทิสลักษณ์ว่าสะดุดไหม ยกส่องดูช่องดอกห้ากลีบว่าใสและมีลายครบไหม แล้วเอียงดูว่าดอกห้ากลีบเปลี่ยนเป็นสีม่วงหรือไม่ ผ่านครบ 3 จุดจึงเก็บเข้ากระเป๋า ถ้าจุดไหนไม่เป็นไปตามที่ ธปท. อธิบาย ขอเปลี่ยนใบอื่นหรือเก็บใบนั้นแยกไว้ก่อน

ตรวจไม่ผ่านแล้วต้องทำอย่างไร

อย่านำธนบัตรที่สงสัยกลับไปใช้ต่อ ธปท. ระบุว่ามีความผิดตามกฎหมาย ขั้นตอนที่ถูกต้อง โทษที่หน้าเว็บ ธปท. ลงไว้ และช่องทางติดต่ออยู่ในเรื่อง ได้ธนบัตรปลอมมา ทำยังไง

ธนบัตรที่แท้แต่ฉีกขาด ซีด หรือลบเลือนต่างกัน กรณีนั้นแลกได้ตามเกณฑ์ของ ธปท. อ่านที่ แลกธนบัตรชำรุด ส่วนคนที่ไม่อยากรับเงินสดจากคนแปลกหน้า การรับโอนผ่านแอปเป็นอีกทางเลือก ดูข้อควรระวังได้ที่ ใช้แอปธนาคารอย่างปลอดภัย

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าธนบัตรที่ถืออยู่เป็นของจริงหรือไม่ นำไปให้เจ้าหน้าที่ธนาคารพาณิชย์ดู หรือสอบถามธนาคารแห่งประเทศไทยที่ 0 2356 7987