สถาบันการเงินมีกี่ประเภท รับฝากเงินกับไม่รับฝากเงินต่างกันอย่างไร
สรุปประเด็นสำคัญ
- ธปท. แบ่งระบบสถาบันการเงินเป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือสถาบันที่รับฝากเงินจากประชาชน กับสถาบันที่ไม่รับฝากเงิน
- สถาบันรับฝากเงินมีธนาคารพาณิชย์ สถาบันการเงินเฉพาะกิจที่รับฝาก สหกรณ์ออมทรัพย์ เครดิตยูเนี่ยน และกองทุนรวมตลาดเงิน
- สถาบันการเงินเฉพาะกิจมี 7 แห่ง เช่น ธนาคารออมสิน ธ.ก.ส. และ ธอส. จัดตั้งด้วยกฎหมายเฉพาะเพื่อตอบสนองนโยบายรัฐ
- ผู้ให้บริการที่ ธปท. กำกับมีทั้งธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน เครดิตฟองซิเอร์ และผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร
- ประกันภัย กองทุนรวม และกองทุนสำรองเลี้ยงชีพอยู่ในกลุ่มไม่รับฝากเงิน และไม่ได้อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. ตามหน้าเว็บที่อ้างอิง
สถาบันการเงินในไทยแบ่งตามหน้าที่ได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายไว้ คือสถาบันรับฝากเงินที่รับเงินฝากจากประชาชน กับสถาบันที่ไม่รับฝากเงิน ทั้งสองกลุ่มทำหน้าที่เป็น "ตัวกลางระดมเงินทุนและจัดสรรทรัพยากรทางเศรษฐกิจ" คือรับเงินจากคนที่มีเหลือแล้วส่งต่อให้คนที่ต้องใช้
คำตอบว่า "มีกี่ประเภท" จึงขึ้นกับว่าถามระดับไหน ถ้าถามระดับใหญ่ได้ 2 กลุ่ม ถ้าถามประเภทธุรกิจที่ ธปท. กำกับ หน้าเว็บของ ธปท. ลิสต์ไว้เป็นรายการ ข้อมูลมาจากหน้าเว็บ 2 หน้าที่เปิดอ่านเมื่อพฤศจิกายน 2569 หน้าหนึ่งไม่ได้ลงวันที่เผยแพร่และมีเพียงข้อความลิขสิทธิ์ปี 2566
กลุ่มที่ 1 สถาบันรับฝากเงิน
คือสถาบันที่คุณเอาเงินไปฝากได้ ตัวอย่างที่ ธปท. ยกไว้มี 4 แบบ
- ธนาคารพาณิชย์
- สถาบันการเงินเฉพาะกิจที่รับฝากเงิน
- สหกรณ์ออมทรัพย์และเครดิตยูเนี่ยน
- กองทุนรวมตลาดเงิน
เห็นไหมว่ากองทุนรวมตลาดเงินถูกจัดอยู่ในกลุ่มนี้ แม้เราซื้อผ่านบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนและไม่ใช่เงินฝากตามความหมายปกติ ผลที่ตามมาคือเรื่องความคุ้มครองไม่เหมือนกัน เงินฝากธนาคารอยู่ในระบบคุ้มครองเงินฝาก ดูวงเงินและเงื่อนไขที่ คุ้มครองเงินฝาก 1 ล้านบาท ส่วนผลิตภัณฑ์อื่นต้องดูเงื่อนไขของตัวเอง ทำความรู้จักกองทุนตลาดเงินที่ กองทุนรวมตลาดเงิน
กลุ่มที่ 2 สถาบันที่ไม่รับฝากเงิน
หน้าเว็บ ธปท. ยกตัวอย่างไว้ 6 แบบ
- กองทุนรวม
- บริษัทประกันภัย
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
- บริษัทที่ให้สินเชื่อ
- บริษัทบริหารสินทรัพย์
- บริษัทหลักทรัพย์
สิ่งที่ร่วมกันคือไม่ได้เปิดบัญชีให้ประชาชนฝากแบบบัญชีเงินฝาก แต่ยังรวบรวมเงินจากผู้ซื้อกรมธรรม์ ผู้ถือหน่วยลงทุน หรือสมาชิกกองทุน แล้วนำไปบริหารหรือปล่อยกู้ ถ้าคุณมีกรมธรรม์หรือกองทุนในกลุ่มนี้ ดูพื้นฐานได้ที่ ประกันชีวิตคืออะไร และ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
ธปท. กำกับใครบ้าง
หน้าเว็บ ธปท. แยกผู้ที่อยู่ภายใต้การกำกับและตรวจสอบของ ธปท. ไว้ดังนี้
| กลุ่ม | ตัวอย่างที่ระบุ |
|---|---|
| ธปท. กำกับและตรวจสอบ | ธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน บริษัทเครดิตฟองซิเอร์ สถาบันการเงินเฉพาะกิจ สำนักงานผู้แทน บริษัทบริหารสินทรัพย์ |
| ธปท. กำกับและตรวจสอบ (ต่อ) | ผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร ผู้ให้บริการระบบการชำระเงินและบริการการชำระเงิน ผู้ให้บริการปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ |
| ธปท. ตรวจสอบตามที่กระทรวงการคลังมอบหมาย | บริษัทข้อมูลเครดิตแห่งชาติ (NCB) |
หน้าเว็บไม่ได้บอกจำนวนสถาบันในแต่ละประเภท และไม่ได้เอ่ยถึงผู้กำกับรายอื่น อย่างบริษัทประกันภัยหรือกองทุนรวมซึ่งเป็นงานของหน่วยงานอื่น เช่น สำนักงาน คปภ. และ ก.ล.ต. ถ้าจะตรวจสอบผู้ให้บริการประเภทนั้น ให้ไปที่หน่วยงานกำกับของแต่ละประเภทโดยตรง
สถาบันการเงินเฉพาะกิจ 7 แห่ง
สถาบันการเงินเฉพาะกิจ (SFIs) ตามหน้าเว็บ ธปท. คือสถาบันที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้นเพื่อตอบสนองนโยบายรัฐ ให้บริการประชาชนที่เข้าถึงแหล่งเงินทุนเชิงพาณิชย์ไม่ได้ วัตถุประสงค์หลักคือเปิดโอกาสเข้าถึงเงินทุนอย่างทั่วถึงเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และเป็นเครื่องมือการเงินการคลังของรัฐ ปัจจุบันมี 7 แห่ง
- ธนาคารออมสิน
- ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.)
- ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.)
- ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (ธสน.)
- ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย (ธพว.)
- ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย (ธอท.)
- บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.)
เรื่องผู้กำกับ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมีอำนาจสูงสุด ส่วน ธปท. ได้รับมอบหมายให้กำกับด้านความมั่นคงตามมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 2 ธันวาคม 2557 และคำสั่งของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังวันที่ 2 เมษายน 2558 ตามมาตรา 120 ของ พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 งานกำกับนโยบายและการกำกับในฐานะเจ้าของยังเป็นของกระทรวงการคลัง ดูตัวอย่างผลิตภัณฑ์ของแห่งหนึ่งได้ที่ สินเชื่อธนาคารออมสิน
ผู้ให้บริการที่ไม่ใช่ธนาคาร ใกล้ตัวกว่าที่คิด
กลุ่ม "ผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร" ที่ ธปท. กำกับ ครอบคลุมบริการสินเชื่อที่คนทั่วไปเจอบ่อย เช่นสินเชื่อรายย่อยที่ไม่ได้มาจากธนาคาร ก่อนใช้บริการควรเช็กว่าผู้ให้บริการนั้นอยู่ในรายชื่อที่ ธปท. เผยแพร่หรือไม่ ดูวิธีตรวจที่ ตรวจแอปสินเชื่อถูกกฎหมาย และเรื่องสินเชื่อจิ๋วที่ นาโนไฟแนนซ์คืออะไร
ตัวอย่างสมมติ แยกกลุ่มจากสิ่งที่คุณมี
สมมติคุณมีบัญชีออมทรัพย์ธนาคารพาณิชย์หนึ่งบัญชี กองทุนรวมหนึ่งกอง และกรมธรรม์ประกันชีวิตหนึ่งฉบับ บัญชีออมทรัพย์อยู่ในกลุ่มรับฝากเงิน กองทุนรวมกับประกันชีวิตอยู่ในกลุ่มไม่รับฝากเงิน แปลว่าเงินสามก้อนนี้มีผู้ดูแล กติกา และความคุ้มครองคนละชุด ไม่ควรเหมารวมว่า "ฝากไว้กับสถาบันการเงินแล้วปลอดภัยเท่ากัน"
ก่อนฝากหรือซื้อผลิตภัณฑ์
ถามตัวเองสองข้อ ข้อแรก ผลิตภัณฑ์นี้เป็นเงินฝากหรือไม่ ข้อสอง ผู้ให้บริการอยู่ภายใต้หน่วยงานกำกับใด ถ้าตอบไม่ได้ ให้สอบถาม ธปท. หรือหน่วยงานกำกับของผลิตภัณฑ์นั้นก่อนโอนเงิน
คำถามที่พบบ่อย
ธนาคารพาณิชย์กับสถาบันการเงินเฉพาะกิจต่างกันอย่างไร
ธนาคารพาณิชย์ตั้งขึ้นเพื่อทำธุรกิจ ส่วนสถาบันการเงินเฉพาะกิจจัดตั้งด้วยกฎหมายเฉพาะเพื่อตอบสนองนโยบายรัฐ และให้บริการกลุ่มที่เข้าถึงแหล่งเงินทุนเชิงพาณิชย์ไม่ได้ ตามที่ ธปท. อธิบาย
สหกรณ์ออมทรัพย์ถือเป็นสถาบันการเงินไหม
ธปท. จัดสหกรณ์ออมทรัพย์และเครดิตยูเนี่ยนไว้ในกลุ่มสถาบันรับฝากเงิน แต่หน้าเว็บที่ใช้อ้างอิงไม่ได้ระบุว่าหน่วยงานใดกำกับ ควรสอบถามหน่วยงานที่ดูแลสหกรณ์ก่อนฝากเงินจำนวนมาก
แหล่งอ้างอิง
- สถาบันการเงินและผู้ให้บริการทางการเงินของไทย | ธนาคารแห่งประเทศไทย
- การกำกับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจ | ธนาคารแห่งประเทศไทย
