ได้ธนบัตรปลอมมา ทำยังไง และโทษของการเอาไปใช้ต่อ

ถ้าพบว่าธนบัตรที่รับมาเป็นของปลอม ห้ามเอาไปจ่ายต่อ ให้เขียนคำว่า "ปลอม" ลงบนธนบัตรเพื่อแยกจากของจริง แล้วส่งให้เจ้าหน้าที่ธนาคารพาณิชย์นำส่งเข้าระบบ หรือแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจพร้อมบอกว่าได้มาอย่างไร จากใคร และที่ไหน นี่คือขั้นตอนที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุไว้

การเอาธนบัตรที่รู้แล้วว่าปลอมกลับไปใช้ต่อเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา แม้ตอนรับมาคุณไม่รู้ก็ตาม ข้อมูลในเรื่องนี้สรุปจากหน้าธนบัตรปลอมของ ธปท. ที่เปิดอ่านเมื่อพฤศจิกายน 2569 ส่วนการตีความกฎหมายในคดีจริงเป็นเรื่องของทนายความหรือพนักงานสอบสวน

ทำอะไรได้ทันทีที่สงสัย

1. หยุดก่อนจ่ายต่อ ไม่ว่าจะยุ่งแค่ไหนหรือเสียดายแค่ไหน
2. เขียนคำว่า "ปลอม" บนธนบัตรตามที่ ธปท. แนะนำ เพื่อไม่ให้ปะปนกับธนบัตรจริงในกระเป๋า
3. เลือกว่าจะส่งมอบที่ธนาคารพาณิชย์หรือสถานีตำรวจ
4. จดข้อมูลว่าได้มาจากใคร ที่ไหน เมื่อไร เพราะเจ้าหน้าที่ตำรวจใช้ข้อมูลนี้ช่วยสืบสวน

ก่อนลงมือควรตรวจซ้ำให้แน่ใจว่าเป็นของปลอมจริง ธนบัตรจริงที่เก่าหรือลบเลือนอาจดูผิดปกติได้ วิธีตรวจสามขั้นอยู่ที่ วิธีดูธนบัตรปลอม ถ้าตรวจแล้วเป็นของจริงที่เสียหาย ดูการแลกที่ แลกธนบัตรชำรุด

ติดต่อใครได้บ้าง

หน้าเว็บ ธปท. ระบุ 3 ช่องทาง คือเจ้าหน้าที่ธนาคารพาณิชย์ เจ้าหน้าที่ตำรวจ และธนาคารแห่งประเทศไทยที่เบอร์ 0 2356 7987

หน้าเว็บไม่มีข้อมูลเรื่องการที่ธนาคารชดเชยมูลค่าธนบัตรปลอมที่รับมา เมื่อไม่มีข้อมูลก็ไม่ควรคาดหวังว่าจะได้เงินคืน ให้ถามเจ้าหน้าที่ก่อนส่งมอบ

โทษตามกฎหมายอาญา

หน้าเว็บ ธปท. สรุปโทษเกี่ยวกับเงินตราไว้ ซึ่งอัตราโทษได้รับการแก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 26) พ.ศ. 2560

มาตรา	ความผิด	โทษจำคุก	โทษปรับ
240	ทำปลอมเงินตรา	ตลอดชีวิต หรือ 10 ถึง 20 ปี	200,000 ถึง 400,000 บาท
241	แปลงเงินตราให้มีมูลค่าสูงกว่าจริง	ตลอดชีวิต หรือ 5 ถึง 20 ปี	100,000 ถึง 400,000 บาท
244	มีไว้เพื่อนำออกใช้ ทั้งที่รู้ว่าปลอมหรือแปลง	1 ถึง 15 ปี	20,000 ถึง 300,000 บาท
245	ได้มาโดยไม่รู้ว่าปลอม แต่ภายหลังรู้แล้วยังนำออกใช้	ไม่เกิน 10 ปี	ไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
246	ทำหรือมีเครื่องมือหรือวัตถุสำหรับปลอมหรือแปลงเงินตรา	5 ถึง 15 ปี	100,000 ถึง 300,000 บาท
249	ทำหรือจำหน่ายบัตรหรือโลหะที่คล้ายเงินตรา	ไม่เกิน 1 ปี	ไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

สำหรับคนทั่วไปที่รับธนบัตรปลอมมาโดยไม่รู้ ข้อที่เกี่ยวมากที่สุดคือมาตรา 245 เส้นแบ่งอยู่ที่ช่วงเวลาที่คุณรู้ ก่อนรู้ ยังไม่ผิดเพียงเพราะได้รับมา หลังรู้แล้วนำไปจ่ายต่อจึงเป็นความผิด นี่คือเหตุผลที่ ธปท. ย้ำให้แยกธนบัตรที่สงสัยออกทันที

เงินสินบนและเงินรางวัลสำหรับผู้แจ้ง

ธปท. ระบุว่าผู้แจ้งความนำจับมีสิทธิ์รับเงินสินบนได้ตามเงื่อนไข

• เงินสินบนสำหรับผู้แจ้งความนำจับ ไม่เกินร้อยละ 30 ของมูลค่าหน้าธนบัตรปลอมที่จับได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
• เงินรางวัลสำหรับผู้จับกุม ไม่เกินร้อยละ 25 ของมูลค่าหน้าธนบัตรปลอมที่จับได้ แต่ไม่เกิน 100,000 บาท
• กรณีจับกุมได้โดยไม่มีผู้แจ้งความนำจับ จ่ายเงินรางวัลไม่เกินร้อยละ 30
• จ่ายครึ่งแรกเมื่ออัยการสั่งฟ้อง และอีกครึ่งเมื่อศาลพิพากษาว่ามีความผิด

การขอรับเงินต้องยื่นคำขอภายใน 90 วันนับแต่วันสั่งฟ้องหรือวันที่คดีถึงที่สุด ในกรุงเทพมหานครยื่นต่ออธิบดีกรมธนารักษ์ ส่วนต่างจังหวัดยื่นต่อผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งส่งต่อให้อธิบดีกรมธนารักษ์ภายใน 15 วัน

ตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นเพดาน ถ้าจับได้ธนบัตรปลอมมูลค่าหน้าธนบัตรรวม 10,000 บาท เงินสินบนสูงสุดตามสูตรคือร้อยละ 30 หรือ 3,000 บาท เป็นเพดานที่ ธปท. ตั้งไว้ ไม่ใช่จำนวนที่รับประกัน

ป้องกันไม่ให้ได้ของปลอมมาตั้งแต่แรก

จุดที่เสี่ยงคือตอนรับเงินทอนในที่แสงน้อย ตลาดนัดตอนค่ำ หรือจากคนที่เร่งให้รีบ ตรวจอย่างน้อย 3 จุดก่อนรับตามที่ ธปท. แนะนำ ส่วนการรับโอนผ่านแอปช่วยลดเงินสดที่ต้องจับ แต่มีข้อควรระวังของตัวเอง ดู ใช้แอปธนาคารอย่างปลอดภัย

ถ้าติดต่อ ธปท. หรือสถานีตำรวจ ให้ถามขั้นตอนส่งมอบธนบัตรและเอกสารที่ต้องเซ็นก่อนวางธนบัตรไว้ และขอใบรับหรือหลักฐานการส่งมอบทุกครั้ง