สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ คืออะไร ใครกู้ได้ และต่างจากพิโกไฟแนนซ์อย่างไร

สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์คือชื่อเรียกของ "สินเชื่อรายย่อยเพื่อการประกอบอาชีพภายใต้การกำกับ" ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ดูแล เป็นเงินกู้ไม่มีหลักประกัน วงเงินไม่เกิน 100,000 บาทต่อราย ให้กู้เพื่อนำไปใช้ทำมาหากิน และคิดดอกเบี้ยรวมค่าบริการ ค่าธรรมเนียม และเบี้ยปรับได้ไม่เกิน 33% ต่อปีแบบ effective rate กลุ่มที่ได้ใช้จริงคือแม่ค้า คนขับรถรับจ้าง ช่างอิสระ และคนเริ่มธุรกิจที่ยังไม่มีสลิปเงินเดือนหรือหลักทรัพย์ไปค้ำ

ตัวเลข 33% ต่อปีสูงกว่าสินเชื่อธนาคารทั่วไปมาก แต่ต่ำกว่าเงินกู้นอกระบบที่คิดกันเป็นร้อยเปอร์เซ็นต์ต่อปีหลายเท่า สินเชื่อตัวนี้จึงมีไว้เป็นทางออกในระบบสำหรับคนที่ธนาคารยังไม่ให้กู้ ไม่ได้มีไว้เป็นเงินกู้ราคาถูก

หลักเกณฑ์ 5 ข้อที่ ธปท. กำหนด

ตามเอกสารสรุปหลักเกณฑ์ของ ธปท. ซึ่งอ้างประกาศ ธปท. ที่ สนส. 13/2563 นาโนไฟแนนซ์มีลักษณะดังนี้

หลักเกณฑ์	รายละเอียด	ความหมายต่อผู้กู้
หลักประกัน	ไม่มีทรัพย์หรือทรัพย์สินเป็นหลักประกัน	ไม่ต้องวางโฉนดหรือเล่มรถ ถ้าถูกขอ ให้ถามว่าเป็นสินเชื่อประเภทอื่นหรือไม่
วัตถุประสงค์	ใช้ในการประกอบอาชีพ	ต้องอธิบายได้ว่าเงินไปใช้ทำอะไรกับงานหรือร้าน
วงเงิน	ไม่เกิน 100,000 บาทต่อราย	ต่อผู้กู้หนึ่งราย ไม่ใช่ต่อหนึ่งสัญญา
ต้นทุน	ดอกเบี้ย ค่าบริการ ค่าธรรมเนียม และเบี้ยปรับทุกประเภทไม่เกิน 33% ต่อปี (effective rate)	ค่าเปิดสัญญาหรือค่าปรับล่าช้าต้องนับรวมอยู่ในเพดานนี้
ผู้ที่ได้สินเชื่อ	ห้ามปล่อยให้ผู้ที่มีความสามารถชำระหนี้และความเสี่ยงเครดิตเข้าข่ายได้สินเชื่อประเภทอื่น	ถ้าคุณมีคุณสมบัติกู้สินเชื่อที่ถูกกว่าได้ ผู้ให้บริการต้องเสนอทางนั้น

ข้อสุดท้ายทำให้นาโนไฟแนนซ์ต่างจากสินเชื่อทั่วไปมาก กฎออกแบบมาให้เป็นช่องทางของคนที่ไม่มีทางอื่นในระบบ ถ้าคุณเป็นพนักงานประจำที่ธนาคารพร้อมให้สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้เพดาน 25% ต่อปีอยู่แล้ว การจ่าย 33% จึงไม่สมเหตุผล

นาโนไฟแนนซ์ พิโกไฟแนนซ์ และสินเชื่อส่วนบุคคล เทียบกันตรงไหน

ทั้งสามเป็นเงินกู้ในระบบ แต่คนออกใบอนุญาตและเพดานต้นทุนต่างกัน การรู้ว่าสัญญาที่คุณถืออยู่เป็นประเภทไหนช่วยให้ตรวจได้ว่าถูกเก็บเกินหรือไม่

ประเด็น	นาโนไฟแนนซ์	พิโกไฟแนนซ์	สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ
ผู้ออกใบอนุญาตหรือกำกับ	ธปท.	กระทรวงการคลัง	ธปท.
เพดานต้นทุนรวมต่อปี	33% (effective)	36% รวมดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าบริการ และค่าธรรมเนียม	25% ลดต้นลดดอก รวมค่าธรรมเนียม
หลักประกัน	ไม่มี	รับเล่มทะเบียนรถยนต์และรถจักรยานยนต์เป็นหลักประกันได้	ไม่มี
วัตถุประสงค์	ประกอบอาชีพ	ตามที่ผู้ให้บริการกำหนด	ไม่ใช่เพื่อประกอบธุรกิจ
ตรวจรายชื่อที่	รายชื่อผู้ให้บริการของ ธปท.	หน้าสินเชื่อพิโกไฟแนนซ์ของ สศค. ค้นตามชื่อหรือจังหวัด	รายชื่อผู้ให้บริการของ ธปท.

ข้อมูลเพดานของพิโกไฟแนนซ์มาจากหน้าสินเชื่อพิโกไฟแนนซ์ของสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ส่วนเพดานสินเชื่อส่วนบุคคลมาจากหน้าความรู้ของ ธปท. วงเงินต่อรายของพิโกไฟแนนซ์แต่ละแบบให้ถามผู้ให้บริการและตรวจจากเอกสารของ สศค. อีกครั้ง

ถ้าอยากเห็นภาพรวมของเพดานดอกเบี้ยทุกประเภทในที่เดียว ดูต่อได้ที่ เพดานดอกเบี้ยตามกฎหมาย

ต้นทุนจริงที่ 33% ต่อปี คิดเป็นเงินเท่าไร

เพดาน 33% เป็นอัตราสูงสุด ผู้ให้บริการตั้งต่ำกว่าได้ ตารางนี้คิดแบบลดต้นลดดอก ผ่อนรายเดือนเท่ากันทุกงวด ไม่มีค่าธรรมเนียมแยก เพื่อให้เห็นว่าส่วนต่างของเพดานแต่ละประเภทเป็นเงินเท่าไร

ตัวอย่างสมมติ	25% ต่อปี	33% ต่อปี	36% ต่อปี
กู้ 30,000 บาท 12 เดือน ค่างวด	2,851 บาท	2,969 บาท	3,014 บาท
กู้ 30,000 บาท 12 เดือน ต้นทุนรวม	4,216 บาท	5,629 บาท	6,166 บาท
กู้ 50,000 บาท 24 เดือน ค่างวด	2,669 บาท	2,873 บาท	2,952 บาท
กู้ 50,000 บาท 24 เดือน ต้นทุนรวม	14,046 บาท	18,962 บาท	20,857 บาท

อ่านตารางแบบคนทำร้าน ถ้าคุณกู้ 30,000 บาทไปซื้อของเข้าร้าน ค่างวดราว 2,969 บาทต่อเดือนหรือเกือบ 100 บาทต่อวัน กำไรจากของที่ซื้อเพิ่มต้องมากกว่าตัวเลขนี้ หลังหักค่าใช้จ่ายของร้านแล้ว ถ้าไม่ถึง เงินกู้ก้อนนี้จะกินเงินทุนเดิมของร้านแทนที่จะช่วยให้โต

ผู้ให้บริการบางรายเก็บค่างวดเป็นรายวันหรือรายสัปดาห์ให้เข้ากับรายรับของแม่ค้า ไม่ผิด แต่ทำให้ตัวเลขดูเล็กจนเทียบไม่ได้ ให้คูณกลับเป็นยอดรวมทั้งสัญญาเสมอ แล้วหักด้วยเงินที่ได้รับจริงเพื่อดูต้นทุนรวม วิธีคิดละเอียดอยู่ใน วิธีคิดดอกเบี้ยเงินกู้

อัตรา flat ที่ฟังต่ำ แต่เกินเพดาน

กลลวงที่พบบ่อยในเงินกู้รายย่อยคือการบอกดอกเบี้ยเป็น "ต่อเดือนแบบคงที่" ตัวอย่างสมมติ มีคนเสนอเงินกู้ 30,000 บาท "ดอกเบี้ยแค่ 2% ต่อเดือน" ผ่อน 12 เดือน คิดดอกเบี้ยจากเงินต้นเต็มทุกเดือน

• ดอกเบี้ยรวม 30,000 × 2% × 12 = 7,200 บาท
• ค่างวด (30,000 + 7,200) ÷ 12 = 3,100 บาท
• เมื่อคำนวณกลับเป็น effective rate ได้ราว 42% ต่อปี

ตัวเลข 2% ต่อเดือนฟังเหมือน 24% ต่อปี แต่ต้นทุนจริงเกินเพดาน 33% ของนาโนไฟแนนซ์ไปมาก เพราะคุณจ่ายดอกเบี้ยบนเงินต้นที่คืนไปแล้ว ถ้าข้อเสนอแบบนี้มาจากผู้ที่อ้างว่าเป็นนาโนไฟแนนซ์ ให้ขอตารางผ่อนที่แยกเงินต้นกับดอกเบี้ยรายงวด ถ้าไม่ยอมให้ ถือว่าเป็นสัญญาณเตือน

ใครเหมาะกับนาโนไฟแนนซ์ และใครควรไปทางอื่น

การตัดสินว่าควรกู้นาโนไฟแนนซ์หรือไม่ ดูจากสามเรื่อง คือรายได้มีหลักฐานแค่ไหน มีหลักประกันไหม และเงินไปทำอะไร

สถานการณ์ของคุณ	ทางที่มักเหมาะ	เหตุผล
ค้าขายรายวัน ไม่มีสลิป มีรายการเงินเข้าบัญชีสม่ำเสมอ 6 เดือนขึ้นไป	นาโนไฟแนนซ์	ตรงกลุ่มเป้าหมาย และมีหลักฐานรายได้ให้ประเมิน
พนักงานประจำ ประวัติเครดิตดี ต้องการเงินใช้ส่วนตัว	สินเชื่อส่วนบุคคล	เพดาน 25% ต่ำกว่า และนาโนไม่ได้ออกแบบมาสำหรับกรณีนี้
มีรถปลอดภาระ ต้องการเงินด่วน	เทียบสินเชื่อทะเบียนรถกับนาโน	มีหลักประกันมักได้อัตราต่ำกว่า แต่เสี่ยงเสียรถถ้าผิดนัด
ต้องการเงินมากกว่า 100,000 บาทเพื่อขยายกิจการ	สินเชื่อ SME หรือสินเชื่อธุรกิจของธนาคาร	เกินวงเงินนาโนต่อราย
ต้องการเงินไปปิดหนี้นอกระบบที่ดอกแพง	นาโนหรือพิโก ถ้ากู้ได้	ต้นทุนต่ำกว่าเดิมมาก แต่ต้องหยุดกู้นอกระบบเพิ่ม

คนที่ไม่มีสลิปเงินเดือนยังมีหลักฐานรายได้แบบอื่นที่ใช้ได้ เช่น รายการเดินบัญชี ภาพร้าน หรือบันทึกยอดขาย ดูวิธีเตรียมใน กู้เงินโดยไม่มีสลิปเงินเดือน

เตรียมตัวก่อนยื่น เอกสารและสิ่งที่ผู้ให้บริการถาม

ผู้ให้บริการแต่ละรายกำหนดเอกสารเอง แต่ชุดที่ควรเตรียมไว้ก่อนเพื่อไม่ต้องไปหลายรอบมีดังนี้

1. บัตรประชาชนตัวจริง และสำเนาทะเบียนบ้าน
2. รายการเดินบัญชีย้อนหลัง 6 เดือนของบัญชีที่รับเงินจากการขาย
3. รูปถ่ายร้านหรือจุดขาย อุปกรณ์ทำงาน หรือรถที่ใช้รับจ้าง
4. หลักฐานการทำอาชีพ เช่น ใบเสร็จซื้อวัตถุดิบ หน้าร้านออนไลน์ ใบอนุญาตขายของในตลาด
5. แผนใช้เงินสั้น ๆ ว่าจะซื้ออะไร ราคาเท่าไร และคาดว่าจะเพิ่มรายได้เท่าไรต่อเดือน

ข้อ 5 หลายคนไม่ได้เตรียม แต่เป็นสิ่งที่เจ้าหน้าที่ถามแทบทุกครั้ง เพราะสินเชื่อนี้ต้องใช้เพื่อประกอบอาชีพ คำตอบอย่าง "ซื้อตู้แช่ใหม่ราคา 18,000 บาท เพื่อขายน้ำเย็นได้มากขึ้นวันละราว 40 ขวด" น่าเชื่อกว่า "เอาไปหมุนในร้าน"

ระหว่างยื่น ให้รับเงินกู้เข้าบัญชีของตัวเองเท่านั้น และเก็บสัญญาฉบับคู่ฉบับไว้ หลักเกณฑ์ของ ธปท. กำหนดให้ผู้ให้บริการแจ้งอัตราดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายที่จะเรียกเก็บ และแจ้งล่วงหน้าก่อนเปลี่ยนแปลงรายละเอียด สัญญาที่ไม่ระบุตัวเลขเหล่านี้ชัดเจนเป็นเรื่องที่ร้องเรียนได้

ตรวจว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตจริง

มีผู้แอบอ้างคำว่า "นาโน" หรือ "พิโก" ในโฆษณาเงินกู้ทางโซเชียลจำนวนมาก ขั้นตอนตรวจที่ใช้เวลาไม่ถึง 10 นาที

1. ขอชื่อนิติบุคคลเต็มของผู้ให้กู้ ไม่ใช่ชื่อเพจหรือชื่อแอป
2. ถ้าอ้างว่าเป็นนาโนไฟแนนซ์ ตรวจชื่อในรายชื่อผู้ให้บริการที่ ธปท. กำกับ
3. ถ้าอ้างว่าเป็นพิโกไฟแนนซ์ ค้นชื่อหรือจังหวัดที่หน้าสินเชื่อพิโกไฟแนนซ์ของ สศค. และดูว่าสถานะยังเป็น "ได้รับอนุญาต" ไม่ใช่ถูกพักหรือเพิกถอน
4. ไม่โอนเงินค่าดำเนินการ ค่าค้ำประกัน หรือค่าเปิดวงเงินก่อนรับเงินกู้ ไม่ว่าด้วยเหตุผลใด
5. ไม่ให้แอปเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อและรูปในเครื่อง

สัญญาณของแอปและเพจปลอมแบบละเอียด อ่านต่อได้ที่ วิธีสังเกตแอปกู้เงินผิดกฎหมาย

ถ้าผ่อนไม่ไหวระหว่างสัญญา

รายได้ของคนค้าขายขึ้นลงตามฤดู ช่วงฝนตกทั้งเดือนหรือช่วงตลาดเงียบ ค่างวดที่เคยจ่ายสบายอาจกลายเป็นภาระ สิ่งที่ควรทำคือติดต่อผู้ให้บริการก่อนวันครบกำหนด ไม่ใช่หลังผิดนัดไปแล้วหลายงวด แล้วขอทางเลือกที่ชัดเจน เช่น ขยายระยะผ่อนให้ค่างวดลดลง หรือพักชำระเงินต้นชั่วคราว พร้อมขอตารางผ่อนชุดใหม่เป็นลายลักษณ์อักษร

ฝั่งผู้ให้บริการก็มีหน้าที่ หลักเกณฑ์ ธปท. กำหนดให้แจ้งเตือนผู้ที่ผิดนัดก่อนบังคับชำระหนี้ตามกฎหมาย และต้องแจ้งความคืบหน้าข้อร้องเรียนภายใน 7 วันนับจากวันที่ได้รับแจ้ง ถ้าถูกทวงหนี้ด้วยการข่มขู่ ประจาน หรือโทรหาคนรอบตัว ให้บันทึกเสียงและเก็บภาพหน้าจอไว้เป็นหลักฐาน แนวทางจัดการหนี้หลายก้อนพร้อมกันอยู่ใน ถ้าเป็นหนี้จนผ่อนไม่ไหว

ตัวอย่างสมมติ ตัดสินใจกู้ 40,000 บาทสำหรับรถเข็นขายกาแฟ

สมมติคุณขายกาแฟสดบนรถเข็น รายได้หลังหักวัตถุดิบเฉลี่ยวันละ 900 บาท ขาย 26 วันต่อเดือน รายได้สุทธิราว 23,400 บาท ค่าใช้จ่ายครัวเรือน 17,000 บาท เหลือ 6,400 บาท คุณต้องการเครื่องชงใหม่ราคา 40,000 บาท ซึ่งคาดว่าทำให้ขายได้เพิ่มวันละ 15 แก้ว กำไรแก้วละ 25 บาท

รายการ	จำนวนต่อเดือนโดยประมาณ
ค่างวด 40,000 บาท 24 เดือน ที่ 33% ต่อปี	2,298 บาท
กำไรเพิ่มจากยอดขาย 15 แก้ว × 25 บาท × 26 วัน	9,750 บาท
เงินเหลือเดิมก่อนกู้	6,400 บาท
เงินเหลือหลังกู้ ถ้ายอดขายเพิ่มตามคาด	13,852 บาท
เงินเหลือหลังกู้ ถ้ายอดขายไม่เพิ่มเลย	4,102 บาท

กรณีที่แย่ที่สุดยังเหลือเงินราว 4,100 บาทต่อเดือน แปลว่าผ่อนได้แม้แผนไม่เป็นไปตามคาด ตัวเลขแบบนี้คือสัญญาณว่ากู้ได้ แต่ถ้ากรณีแย่ที่สุดติดลบ ให้ลดวงเงิน เลือกเครื่องราคาต่ำลง หรือเก็บเงินเพิ่มก่อน ก่อนเซ็นสัญญาจริง ให้ถามผู้ให้บริการว่าอัตรา effective ต่อปีรวมค่าธรรมเนียมทั้งหมดเท่าไร ถ้าสงสัยว่าถูกเก็บเกินเพดาน สอบถามศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงินของ ธปท. โทร 1213 ส่วนกรณีพิโกไฟแนนซ์ ร้องเรียนได้ที่สายด่วน 1359