วิธีสังเกตแอปกู้เงินเถื่อน 8 สัญญาณที่เห็นได้ก่อนกดสมัคร

แอปกู้เงินเถื่อนสังเกตได้จากสัญญาณที่เห็นก่อนกดสมัคร คือ ไม่พบชื่อผู้ให้บริการในรายชื่อของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หรือกระทรวงการคลัง เก็บเงินก่อนอนุมัติ หักค่าธรรมเนียมจากยอดโอนจนได้เงินน้อยกว่าที่ผ่อน ไม่มีสัญญาให้อ่าน และขอเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อในเครื่อง สัญญาณเดียวก็เพียงพอให้หยุด และถ้าเจอตั้งแต่สองข้อขึ้นไป โอกาสที่เป็นแอปเถื่อนสูงมาก

ธปท. ระบุว่ามิจฉาชีพหลอกให้ประชาชนกู้เงินหลายรูปแบบ มักส่งข้อความเชิญชวนผ่าน SMS ไลน์ เฟซบุ๊ก เว็บไซต์ หรือโทรศัพท์ ด้วยข้อความอย่าง "กู้ง่าย ได้เงินไว" เนื้อหาด้านล่างเน้นสิ่งที่เห็นได้ด้วยตาก่อนติดตั้ง ไม่ต้องใช้ความรู้ทางเทคนิค ตัวอย่างตัวเลขเป็นตัวอย่างสมมติที่ใช้เลขกลม

สัญญาณ 8 ข้อ ที่เห็นก่อนกดสมัคร

ไล่ตามลำดับนี้ ข้อต้นเป็นตัวตัดสินที่หนักที่สุด

1. ไม่พบชื่อในแหล่งทางการ. ธปท. มีหน้าเช็กแอปเงินกู้ และรายชื่อผู้ให้บริการสินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัลที่อยู่ภายใต้การกำกับ ส่วนพิโกไฟแนนซ์ตรวจกับรายชื่อของกระทรวงการคลัง ถ้าไม่พบชื่อบริษัทเจ้าของแอป ให้ถือว่าเสี่ยง

2. เก็บเงินก่อนอนุมัติ. เรียกว่าค่าประกัน ค่าธรรมเนียมยืนยันตัวตน หรือค่าเพิ่มวงเงิน ผู้ให้กู้ที่ถูกต้องไม่เก็บเงินก่อนโอนเงินกู้

3. หักค่าธรรมเนียมจากยอดโอน. ได้เงินน้อยกว่าที่ต้องคืน ซึ่งทำให้ต้นทุนจริงพุ่งสูง

4. ผ่อนระยะสั้นมาก. 7 หรือ 14 วัน ต้นทุนต่อปีสูงลิ่วแม้ตัวเลขดูเล็ก

5. ขอสิทธิ์เกินจำเป็น. รายชื่อผู้ติดต่อ รูปภาพ ข้อความ ตำแหน่ง

6. ไม่มีสัญญาให้อ่านก่อนยืนยัน. หรือมีแค่หน้ากดตกลงโดยไม่เห็นเงื่อนไขทั้งหมด

7. ไม่ระบุตัวตนบริษัท. ไม่มีชื่อนิติบุคคล ที่อยู่ หรือช่องทางติดต่อที่ตรวจได้

8. กดดันให้ตัดสินใจเร็ว. นับถอยหลังเวลา หรือพูดว่า "สิทธิ์เหลือไม่กี่ที่"

ตัวอย่างสมมติ ต้นทุนจริงของข้อ 3 และข้อ 4

สมมติแอปหนึ่งโฆษณา "กู้ 3,000 บาท ผ่อน 14 วัน" แต่หักค่าธรรมเนียม 20% จากยอดโอน คุณได้เงินจริง 2,400 บาท แล้วต้องคืน 3,000 บาทภายใน 14 วัน

ต้นทุนคือ 600 บาท ต่อเงินที่ได้รับ 2,400 บาท เท่ากับ 25% ใน 14 วัน ถ้าคูณเป็นรายปีแบบคิดง่าย (25% x 365 หาร 14) ได้ราว 650% ต่อปี เทียบกับเพดาน 25% ต่อปีของสินเชื่อส่วนบุคคลที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. สูงกว่า 20 เท่า และเทียบกับเพดาน 15% ต่อปีของเงินกู้ทั่วไป สูงกว่า 40 เท่า

ตัวเลข 650% เป็นการประมาณแบบง่ายที่ไม่รวมดอกเบี้ยทบต้น ถ้าผู้กู้ต้องกู้ใหม่มาปิดก้อนเดิมทุก 14 วัน ต้นทุนสะสมยิ่งสูงขึ้น และนี่คือเหตุผลที่แอปแบบนี้ทำให้คนติดวงจรกู้ซ้ำ

ตารางเทียบ แอปถูกกฎหมาย กับ แอปเถื่อน

ประเด็น	แอปถูกกฎหมาย	แอปเถื่อน
ชื่อในรายชื่อทางการ	พบในรายชื่อ ธปท. หรือกระทรวงการคลัง	ไม่พบ หรือใช้ชื่อคล้ายแอปจริง
ต้นทุนรวมต่อปี	ไม่เกิน 25% (ธปท.) หรือ 36% (พิโกไฟแนนซ์)	สูงมาก มักเกิน 100% เมื่อคิดเป็นต่อปี
ค่าธรรมเนียม	บอกชัดก่อนยืนยัน อยู่ในเพดานรวม	หักจากยอดโอน ไม่ระบุ หรือเรียกแยกหลายชื่อ
สัญญา	มีให้อ่านครบก่อนเซ็น	ไม่มี หรือเป็นเพียงปุ่มกดยอมรับ
สิทธิ์ในเครื่อง	ขอเท่าที่จำเป็นต่อการยืนยันตัวตน	ขอรายชื่อ รูป ข้อความทั้งหมด
การทวงหนี้	สุภาพ ตามกฎ	ข่มขู่ ประจาน ส่งข้อความหาคนรู้จัก
ช่องทางติดต่อ	ระบุบริษัทและที่อยู่ที่ตรวจได้	มีเพียงไลน์หรือเบอร์เปลี่ยนไปมา

ธปท. ระบุว่าเงินกู้นอกระบบมักเรียกดอกเบี้ยสูงเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด และมักใช้วิธีทวงหนี้ที่ไม่เป็นธรรม เช่น ทวงผ่านคนรู้จัก ตามกฎหมาย การเรียกเก็บดอกเบี้ยต้องไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี หรือร้อยละ 1.25 ต่อเดือน อ่านเรื่องเพดานตามกลุ่มผู้ให้กู้เพิ่มเติมที่ ดอกเบี้ยเงินกู้ตามกฎหมาย

มิจฉาชีพปลอมเป็นแอปจริงอย่างไร

บางกรณีแอปเถื่อนไม่ได้ใช้ชื่อแปลก แต่ใช้ชื่อคล้ายกับผู้ให้บริการจริง เปลี่ยนตัวอักษรหนึ่งตัว หรือเพิ่มคำว่า "official" ลิงก์ที่ส่งมาทาง SMS ไลน์ หรือโฆษณาในโซเชียลอาจพาไปหน้าปลอมที่หน้าตาเหมือนของจริง

วิธีป้องกันที่ง่ายที่สุดคือ ไม่กดลิงก์จากข้อความที่ส่งมาหา ให้พิมพ์ชื่อผู้ให้บริการในช่องค้นหาแล้วเข้าเว็บทางการเอง หรือติดตั้งแอปจากร้านแอปทางการโดยค้นชื่อบริษัทตรงตามรายชื่อ ธปท. อีกข้อคือเช็กว่าผู้ให้บริการในรายชื่อมีกี่รายและมีชื่อใด แล้วเทียบกับชื่อแอปทีละตัว แนวทางตรวจแอปที่ถูกต้องดูได้ที่ แอปกู้เงินถูกกฎหมาย

ตัวเลขที่ช่วยจับพิรุธได้ในหนึ่งนาที

ถ้าอยากตรวจเร็วโดยไม่ต้องเปิดตารางผ่อนทั้งฉบับ ใช้สองคำถามนี้

ถามแรก ฉันได้รับเงินจริงเท่าไหร่ และต้องคืนรวมเท่าไหร่ ถ้าสองตัวเลขต่างกันมากเมื่อเทียบกับเวลา ให้คำนวณต้นทุนต่อเงินที่ได้รับ ถามที่สอง ผ่อนกี่วันหรือกี่งวด ถ้าผ่อนไม่เกิน 30 วันแต่ต้นทุนเกิน 10% ของเงินที่ได้รับ เมื่อคูณเป็นปีแล้วสูงกว่าเพดานหลายสิบเท่า ให้หยุด วิธีคำนวณเต็มอยู่ใน ดอกเบี้ยเงินกู้ คิดยังไง

สิทธิ์ที่แอปขอ บอกอะไรคุณได้บ้าง

หน้าขอสิทธิ์ตอนติดตั้งเป็นจุดที่คนมักกดผ่านเร็วที่สุด ทั้งที่เป็นจุดที่เห็นเจตนาของแอปได้ชัดที่สุด แอปกู้เงินต้องรู้ว่าคุณเป็นใคร มีบัญชีรับเงินที่ไหน และติดต่อคุณได้อย่างไร สิทธิ์ที่เกินจากนี้ควรมีเหตุผลรองรับ ตารางด้านล่างช่วยแยกสิทธิ์ที่พอเข้าใจได้ ออกจากสิทธิ์ที่ควรทำให้คุณหยุดคิด

สิทธิ์ที่ขอ	เหตุผลที่พอฟังขึ้น	สิ่งที่ควรระวัง
กล้อง	ถ่ายบัตรประชาชนหรือถ่ายหน้าเพื่อยืนยันตัวตน	ถ้าขอเปิดกล้องตลอดเวลาโดยไม่บอกเหตุผล
รายชื่อผู้ติดต่อ	แทบไม่มีเหตุผลที่จำเป็นต่อการให้กู้	ใช้ส่งข้อความหาญาติ เพื่อน หรือที่ทำงาน
คลังรูปภาพทั้งหมด	ไม่จำเป็น เพราะอัปโหลดเอกสารเป็นรายไฟล์ได้	รูปส่วนตัวถูกนำไปใช้ข่มขู่
อ่านข้อความ SMS	ไม่จำเป็นต่อการพิจารณาสินเชื่อทั่วไป	เห็นรหัส OTP และข้อความจากธนาคาร
ตำแหน่งที่ตั้ง	บางแอปใช้ยืนยันว่าอยู่ในประเทศ	ถ้าขอแบบติดตามตลอดเวลา

ถ้าแอปปฏิเสธไม่ให้ใช้งานต่อเมื่อคุณไม่ให้สิทธิ์รายชื่อผู้ติดต่อหรือคลังรูปภาพ ให้ถือเป็นคำตอบในตัวแล้ว แอปที่ตั้งใจให้กู้ตามสัญญาไม่ต้องการข้อมูลคนรอบตัวคุณเพื่อตัดสินว่าจะให้กู้หรือไม่

ทำไมคนที่ระวังตัวก็ยังพลาดได้

คนที่กดสมัครแอปเถื่อนส่วนใหญ่ไม่ได้ประมาท แต่อยู่ในช่วงที่เงินขาดมือและเวลาบีบ เช่น ค่าเทอมลูกครบกำหนดพรุ่งนี้ ค่าเช่าเลยกำหนดมาสองวัน หรือรถเสียกลางทางแล้วต้องจ่ายค่าซ่อมก่อนรับรถ ความเร่งทำให้สมองเลือกทางที่ได้เงินเร็วที่สุด มากกว่าทางที่ถูกที่สุด และแอปเถื่อนออกแบบมาเพื่อจับจังหวะนั้นพอดี ข้อความโฆษณามักเน้นคำว่า "ไม่เช็กบูโร" "ไม่ต้องใช้สลิป" "โอนใน 5 นาที" ซึ่งตรงกับสิ่งที่คนกำลังกังวลอยู่

วิธีรับมือที่ได้ผลคือ ตั้งกติกากับตัวเองไว้ก่อนวันที่เงินขาด ตัวอย่างสมมติ คุณจดไว้ในโน้ตโทรศัพท์ว่า "ถ้าต้องกู้ด่วน จะตรวจชื่อกับหน้าเช็กแอปเงินกู้ของ ธปท. ก่อนทุกครั้ง และจะไม่จ่ายเงินใดๆ ก่อนได้รับเงินกู้" เมื่อถึงวันที่ร้อนเงิน กติกาที่เขียนไว้ตอนใจเย็นจะช่วยหยุดมือได้ดีกว่าการคิดใหม่ตอนเครียด

อีกเรื่องที่ช่วยได้คือการคุยกับเจ้าหนี้เดิมก่อน ถ้าเงินขาดเพราะต้องจ่ายค่างวดหรือค่าบริการที่ไหนสักแห่ง การโทรขอเลื่อนหรือขอแบ่งจ่ายมักเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการไปกู้แอปที่หักค่าธรรมเนียมก่อนโอน และไม่เสี่ยงกับข้อมูลส่วนตัวที่หลุดออกไป

ถ้ากรอกข้อมูลหรือกู้ไปแล้ว

สถานการณ์นี้เกิดบ่อยและไม่ใช่เรื่องน่าอายเลย ทำตามลำดับ

1. หยุดโอนเงินเพิ่มให้แอป ไม่ว่าจะถูกขู่หรือถูกเสนอให้ "ปิดบัญชีด่วน"
2. เก็บหลักฐาน ได้แก่ ภาพหน้าจอแอป ข้อความ ใบโอนเงิน เบอร์โทรที่โทรมา
3. ถอนสิทธิ์ที่ให้แอปไว้ในหน้าตั้งค่าเครื่อง แล้วถอนการติดตั้ง
4. เปลี่ยนรหัสผ่านของอีเมลและบัญชีที่ใช้ร่วมกัน และแจ้งธนาคารถ้าให้ข้อมูลบัญชี
5. แจ้งคนใกล้ตัวล่วงหน้าว่าอาจมีข้อความข่มขู่ส่งไป
6. ปรึกษาศูนย์แก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ 1359 และดูแนวทางรับมือภัยการเงินที่ ธปท. รวบรวมไว้

ข้อ 5 ช่วยได้มาก เมื่อคนรอบตัวรู้ล่วงหน้า ข้อความประจานก็ข่มขู่คุณได้น้อยลง รายละเอียดเรื่องวิธีรับมือการทวงหนี้และสิทธิของคุณอยู่ใน หนี้นอกระบบอันตรายอย่างไร

ถ้ามีหนี้ค้างกับแอปเถื่อนแล้ว จะจัดการอย่างไร

อย่าปิดหนี้ด้วยการกู้แอปใหม่ เพราะต้นทุนจะซ้อนทับ ให้แยกเป็นสามกลุ่ม คือ ยอดเงินต้นที่ได้รับจริง ยอดค่าธรรมเนียมและดอกเบี้ยที่จ่ายไปแล้ว และยอดที่ถูกเรียกเพิ่ม เมื่อเห็นตัวเลขชัดเจนจึงนำไปปรึกษาศูนย์ 1359 หรือทนายความ

ตัวอย่างสมมติ กู้ 3,000 บาทได้เงิน 2,400 บาท จ่ายครบ 3,000 บาทไปแล้วสามรอบ รวม 9,000 บาท แต่เงินที่ได้รับจริงรวม 7,200 บาท ส่วนต่าง 1,800 บาทคือต้นทุนที่จ่ายไปแล้ว บันทึกแบบนี้ช่วยให้ผู้ให้คำปรึกษาเห็นภาพได้เร็ว วิธีวางแผนออกจากหนี้หลายก้อนอยู่ใน วิธีออกจากกองหนี้

ลำดับที่ควรทำก่อนกดสมัครแอปถัดไป

ก่อนติดตั้งแอปกู้เงินครั้งต่อไป ให้เปิดหน้าเช็กแอปเงินกู้ของ ธปท. แล้วตรวจชื่อบริษัทเจ้าของแอป ถ้าพบ ให้ตรวจต่อว่าแอปขอสิทธิ์อะไรและบอกยอดที่ต้องจ่ายรวมชัดเจนหรือไม่ ถ้าไม่พบชื่อหรือมีสัญญาณตั้งแต่สองข้อในแปดข้อข้างบน ให้ปิดหน้านั้นทันที แล้วหันไปเทียบทางเลือกที่ถูกกฎหมายแทน