เช่าซื้อรถคืออะไร กรรมสิทธิ์ ดอกเบี้ย และสิทธิตามประกาศ สคบ.

เช่าซื้อรถคือการผ่อนรถเป็นงวดตามจำนวนเงินและระยะเวลาในสัญญา โดยกรรมสิทธิ์ในรถยังไม่เป็นของคุณจนกว่าจะชำระครบ ระหว่างผ่อนคุณใช้รถได้และต้องดูแลซ่อมแซมหากรถเสียหาย คุณเลือกเช่าซื้อได้ทั้งรถใหม่และรถใช้แล้วจากธนาคาร บริษัทเงินทุน หรือบริษัทเช่าซื้อ

ความต่างที่ทำให้ตัดสินใจผิดบ่อยคือคำว่า "ดอกเบี้ย 3%" ในโฆษณา ไม่ได้แปลว่าต้นทุนจริงเท่ากับ 3% ต่อปี เนื้อหาต่อไปนี้ไล่ตั้งแต่โครงสร้างสัญญา วงเงินที่จัดได้ วิธีเทียบดอกเบี้ย ไปจนถึงสิ่งที่ประกาศของ สคบ. คุ้มครองคุณ ตัวเลขในตัวอย่างเป็นตัวอย่างสมมติ

กรรมสิทธิ์ยังเป็นของผู้ให้เช่าซื้อ

ตามหน้าความรู้ของ ธปท. กรรมสิทธิ์ในรถไม่โอนมาเป็นของผู้เช่าซื้อจนกว่าจะชำระเงินครบตามสัญญา ผลที่ตามมาคือถ้าผิดนัดชำระ ผู้ให้เช่าซื้อมีทางบอกเลิกสัญญาและเอารถคืนได้ และคุณไม่ควรขายหรือโอนรถต่อก่อนปิดสัญญา

เมื่อผ่อนครบ ประกาศ สคบ. 2565 กำหนดให้ผู้ให้เช่าซื้อโอนกรรมสิทธิ์ภายใน 30 วันนับจากได้รับเอกสารที่จำเป็น จึงควรขอรายการเอกสารที่ต้องใช้ล่วงหน้า

วงเงินจัดและเงินดาวน์

สำหรับรถใหม่ ธปท. ระบุว่าวงเงินเช่าซื้อประมาณ 75 ถึง 80% ของราคารถ ส่วนที่เหลือคือเงินดาวน์ รถใช้แล้วขึ้นกับสภาพรถ ระยะทาง อายุ และภาวะเศรษฐกิจ ดอกเบี้ยมักสูงกว่ารถใหม่เพราะขายทอดตลาดได้ยากกว่า

ตัวอย่างสมมติ รถราคา 600,000 บาท วางดาวน์ 20% คือ 120,000 บาท ยอดที่ต้องจัดเป็น 480,000 บาท ถ้าวางดาวน์ 50% คือ 300,000 บาท ยอดจัดลดเหลือ 300,000 บาท ดอกเบี้ยตลอดสัญญาย่อมลดตามไปด้วย และไฟแนนซ์เห็นความเสี่ยงต่ำลง ซึ่งช่วยเรื่องการอนุมัติ ดู ติดแบล็คลิสต์ออกรถได้ไหม หากประวัติเครดิตเป็นข้อกังวล

ดอกเบี้ยแฟลตเรทกับลดต้นลดดอก

ธปท. อธิบายว่าแฟลตเรทคิดจากเงินต้นทั้งจำนวนและระยะเวลาผ่อนทั้งหมด ส่วนอัตราลดต้นลดดอก (Effective Rate) คิดจากยอดคงเหลือที่ลดลงตามงวดที่จ่ายแล้ว ถ้าจะเทียบผู้ให้บริการที่ใช้ต่างแบบกัน ต้องแปลงแฟลตเป็นอัตราลดต้นลดดอกก่อน และ สคบ. กำหนดให้ระบุอัตราลดต้นลดดอกไว้ในสัญญา

ตัวอย่างสมมติ ยอดจัด 480,000 บาท ดอกเบี้ยแฟลต 3% ต่อปี ผ่อน 60 เดือน ดอกเบี้ยรวมคือ 480,000 x 3% x 5 ปี เท่ากับ 72,000 บาท ยอดชำระรวม 552,000 บาท ตกเดือนละ 9,200 บาท ตัวเลขนี้ตรงกับตัวอย่างในหน้าของ ธปท. แต่เพราะคุณคืนต้นทุกเดือนขณะที่ดอกเบี้ยคิดจากเงินต้นเต็มก้อนตลอดสัญญา อัตราลดต้นลดดอกที่แท้จริงจึงสูงกว่า 3% ต่อปี อ่านเพิ่มที่ ดอกเบี้ยแบบคงที่กับลดต้นลดดอก

ข้อที่ธปท. เตือนเพิ่มคือค่างวดต่ำแต่ผ่อนนานทำให้ดอกเบี้ยรวมสูง ถ้าพอไหว การเพิ่มค่างวดหรือดาวน์ให้มากขึ้นช่วยประหยัดดอกเบี้ยและปิดหนี้เร็วขึ้น

เพดานดอกเบี้ยและสิทธิตามประกาศ สคบ. 2565

ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญา เรื่องธุรกิจให้เช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์ พ.ศ. 2565 มีผลกับสัญญาที่ทำตั้งแต่ 10 มกราคม 2566 สัญญาที่ทำก่อนนั้นยังใช้เงื่อนไขเดิมจนสิ้นสุด และประกาศใช้กับบุคคลธรรมดาที่ใช้รถส่วนตัว ไม่ใช้กับการใช้เพื่อการค้าหรือขนส่ง

ตามหน้าของ สคบ. สาระสำคัญมีดังนี้

• เพดานดอกเบี้ย รถยนต์ใหม่ไม่เกิน 10% ต่อปี รถยนต์ใช้แล้วไม่เกิน 15% ต่อปี และรถจักรยานยนต์ไม่เกิน 23% ต่อปี
• เบี้ยปรับผิดนัดคิดได้ไม่เกิน 5% ต่อปีจากยอดที่ผิดนัด
• ค่าทวงถามมีเพดานต่อรอบ เช่น ผิดนัด 1 งวดไม่เกิน 50 บาท
• ถ้ายึดรถไปขายทอดตลาดแล้วได้ไม่พอ ผู้บริโภคต้องรับผิดเฉพาะเงินต้นคงค้าง ไม่รวมดอกเบี้ยที่ยังไม่ถึงกำหนด
• ปิดบัญชีก่อนกำหนดมีสิทธิได้ส่วนลดดอกเบี้ยที่ยังไม่ถึงกำหนด โดยอัตราขึ้นกับสัดส่วนที่ชำระแล้ว

เพดานและอัตราส่วนลดเป็นเรื่องที่เปลี่ยนได้ ควรตรวจฉบับล่าสุดกับ สคบ. สายด่วน 1166 ก่อนใช้อ้างกับผู้ให้เช่าซื้อ

ผู้ค้ำประกันในสัญญาเช่าซื้อ

ถ้าสัญญาของคุณมีผู้ค้ำ ผู้ให้เช่าซื้อต้องแจ้งผู้ค้ำเป็นหนังสือเมื่อจะบอกเลิกสัญญาและยึดรถ รวมถึงแจ้งราคาที่จะนำออกขายทอดตลาด ผู้ค้ำยังได้ส่วนลดดอกเบี้ยเมื่อปิดบัญชีก่อนกำหนดเช่นเดียวกับผู้เช่าซื้อ และถ้าผู้ให้เช่าซื้อไม่แจ้งตามที่กำหนดก็ต้องรับผิดชอบความเสียหายที่เกิดขึ้น คนที่จะรับค้ำควรอ่าน ค้ำประกันเงินกู้ มีความเสี่ยงอะไร ก่อน

ค่าใช้จ่ายนอกค่างวด

ธปท. เตือนให้นับค่าใช้จ่ายอื่นด้วย เช่น ค่าปรับผิดนัด ค่า พ.ร.บ. ค่าต่อทะเบียน เบี้ยประกัน ค่าที่จอด ค่าซ่อมบำรุง และค่าล้างรถ ผู้ให้เช่าซื้อส่วนใหญ่ต้องการประกันภัยรถยนต์ระหว่างสัญญา ลองดูความต่างของประเภทประกันที่ ประกันรถยนต์ชั้น 1 กับ พ.ร.บ.รถยนต์ เพื่อไม่ให้พลาดงบก้อนนี้

ใครกำกับดูแล

ธปท. จัดว่าธนาคารพาณิชย์ บริษัทเงินทุน และสถาบันการเงินเฉพาะกิจอยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. ส่วนสหกรณ์และบริษัทเช่าซื้อรถบางประเภทอยู่นอกกำกับ แต่สัญญาเช่าซื้อรถส่วนตัวยังอยู่ในประกาศ สคบ. หน้า ธปท. ที่ใช้อ้างอิงไม่มีวันที่เผยแพร่ชัดเจน มีเพียงลิขสิทธิ์ปี 2566 และแนวกำกับธุรกิจนี้อาจเปลี่ยนได้ จึงควรตรวจกับเว็บไซต์ ธปท. อีกครั้ง

ปรึกษาใคร

ปัญหาเรื่องสัญญาและความเป็นธรรมโทร สคบ. 1166 หรือใช้แอป OCPB Connect ส่วนข้อร้องเรียนต่อธนาคารหรือบริษัทเงินทุนที่ ธปท. กำกับ ดู ร้องเรียนธนาคารทำยังไง ก่อนลงนามควรอ่านสัญญาทุกหน้า หน้านี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือการเงินเฉพาะราย