พรบ รถยนต์ คือ อะไร คุ้มครองใคร เบิกได้เท่าไร

พ.ร.บ. รถยนต์ที่คนทั่วไปเรียกกันสั้น ๆ คือประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ ออกตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 กฎหมายบังคับให้เจ้าของรถทุกคันต้องทำ จึงเรียกอีกชื่อว่าประกันภาคบังคับ เป้าหมายของมันแคบและชัด คือให้คนที่บาดเจ็บหรือเสียชีวิตเพราะรถได้รับเงินค่ารักษาและค่าปลงศพเร็วที่สุด โดยไม่ต้องรอให้ตำรวจหรือศาลชี้ก่อนว่าใครผิด

เมื่อคุณเข้าใจว่า พ.ร.บ. จ่ายอะไรและไม่จ่ายอะไร คุณจะรู้ทันทีว่าวันเกิดเหตุต้องยื่นเอกสารที่ไหน และส่วนไหนต้องพึ่งประกันภาคสมัครใจหรือเงินตัวเอง ด้านล่างไล่ตั้งแต่ตัวกฎหมาย วงเงิน ตัวอย่างคำนวณ ไปจนถึงเอกสารที่ควรเตรียมไว้ในรถ

กฎหมายบังคับอะไรเจ้าของรถบ้าง

พระราชบัญญัติฉบับนี้วางหน้าที่ไว้สามชั้น ชั้นแรก เจ้าของรถต้องจัดให้มีประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ ชั้นที่สอง ห้ามใครก็ตามนำรถที่ไม่มีประกันนี้ไปใช้ แม้คุณจะยืมรถคนอื่นมาขับ ก็มีหน้าที่ตามข้อนี้เช่นกัน ชั้นที่สาม หน่วยงานที่รับจดทะเบียนหรือรับชำระภาษีรถประจำปีจะไม่รับดำเนินการให้ ถ้าไม่มีหลักฐานว่ารถคันนั้นมีประกันภัยตามกฎหมาย

หน้าที่	ใครต้องทำ	ถ้าฝ่าฝืน
จัดทำประกันภัยตามกฎหมาย	เจ้าของรถ	ปรับไม่เกิน 10,000 บาท
ไม่นำรถที่ไม่มีประกันไปใช้	ผู้ใช้รถทุกคน	ปรับไม่เกิน 10,000 บาท
แสดงหลักฐานประกันตอนต่อภาษีหรือจดทะเบียน	เจ้าของรถ	ต่อภาษีไม่ได้ จดทะเบียนไม่ได้
ใช้เงินคืนกองทุนเมื่อกองทุนจ่ายแทน	เจ้าของรถที่ไม่ได้ทำประกัน	คืนเงินพร้อมเงินเพิ่มอีกร้อยละ 20

ข้อสุดท้ายในตารางมักถูกมองข้าม ถ้ารถของคุณไม่มี พ.ร.บ. แล้วไปชนคนเจ็บ กองทุนทดแทนผู้ประสบภัยจะจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้ผู้บาดเจ็บก่อน แล้วไล่เบี้ยเอาคืนจากคุณพร้อมเงินเพิ่มร้อยละ 20 ของเงินที่จ่ายไป กรณีที่ พ.ร.บ. เพิ่งขาดไม่เกิน 30 วันและไม่ได้ตั้งใจหลีกเลี่ยง นายทะเบียนงดหรือลดเงินเพิ่มให้ได้ แต่เงินต้นยังต้องคืน ผลรวมจึงหนักกว่าค่าปรับมาก

พ.ร.บ. จ่ายให้ใคร และจ่ายอะไร

คำว่าผู้ประสบภัยในกฎหมายหมายถึงคนที่ได้รับความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย หรืออนามัยเพราะรถ ครอบคลุมทั้งคนขับ ผู้โดยสาร และคนที่อยู่นอกรถ เช่น คนเดินถนนหรือคนขี่จักรยาน ส่วนที่ พ.ร.บ. ไม่แตะเลยคือทรัพย์สิน รถที่บุบ เสาไฟที่ล้ม หรือโทรศัพท์ที่แตกตอนรถคว่ำ ไม่มีบาทไหนมาจาก พ.ร.บ.

ความคุ้มครองแบ่งเป็นสองก้อน ก้อนแรกเรียกว่าค่าเสียหายเบื้องต้น จ่ายเร็วโดยไม่สนว่าใครผิด ก้อนที่สองเป็นส่วนที่เกินค่าเสียหายเบื้องต้น จ่ายเมื่อพิสูจน์ได้แล้วว่าผู้ประสบภัยไม่ได้เป็นฝ่ายผิด หรือมีสิทธิ์ได้รับตามกฎหมาย รวมสองก้อนแล้วไม่เกินวงเงินสูงสุดที่กรมธรรม์กำหนด

วงเงินในกรมธรรม์ภาคบังคับ แยกเป็นรายการ

ตัวเลขด้านล่างมาจากแบบกรมธรรม์ประกันภัยคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถที่บริษัทกลางคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถเผยแพร่ไว้ ใช้เป็นมาตรฐานเดียวกันทุกบริษัท

รายการ	ค่าเสียหายเบื้องต้น (ไม่ต้องรอพิสูจน์ความผิด)	วงเงินสูงสุดรวมหลังพิสูจน์
ค่ารักษาพยาบาลจากการบาดเจ็บ	ไม่เกิน 30,000 บาทต่อคน	ไม่เกิน 80,000 บาทต่อคน
เสียชีวิต หรือทุพพลภาพถาวรสิ้นเชิง	35,000 บาทต่อคน	500,000 บาทต่อคน
สูญเสียมือ แขน เท้า ขา หรือตา ทั้งสองข้าง หรือข้างเดียวตั้งแต่ 2 กรณี	35,000 บาทต่อคน	500,000 บาทต่อคน
ทุพพลภาพอย่างถาวร	35,000 บาทต่อคน	300,000 บาทต่อคน
สูญเสียมือ แขน เท้า ขา หรือตา ข้างเดียว 1 กรณี	35,000 บาทต่อคน	250,000 บาทต่อคน
สูญเสียนิ้วตั้งแต่ข้อนิ้วขึ้นไป	35,000 บาทต่อคน	200,000 บาทต่อคน
ค่าชดเชยรายวันกรณีนอนโรงพยาบาลเป็นผู้ป่วยใน	ไม่มี	วันละ 200 บาท รวมไม่เกิน 20 วัน

ค่าเสียหายเบื้องต้นกรณีบาดเจ็บแล้วต่อมาเสียชีวิตหรือทุพพลภาพ รวมกันได้ไม่เกิน 65,000 บาทต่อคน คือค่ารักษา 30,000 บาทบวกค่าปลงศพหรือค่าทุพพลภาพ 35,000 บาท

ตัวอย่างสมมติ: คนเดินถนนถูกรถเก๋งชน

ตัวอย่างสมมติ คุณสมชายเดินข้ามทางม้าลายแล้วถูกรถเก๋งคันหนึ่งชน ขาหัก ต้องผ่าตัดและนอนโรงพยาบาล 12 วัน ค่ารักษาทั้งหมด 120,000 บาท รถเก๋งคันนั้นมีทั้ง พ.ร.บ. และประกันชั้น 1 ที่มีวงเงินความรับผิดต่อชีวิตร่างกายบุคคลภายนอก

1. ภายใน 7 วันหลังยื่นเอกสารครบ บริษัทที่รับทำ พ.ร.บ. ของรถเก๋งจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นค่ารักษา 30,000 บาท
2. เมื่อสอบสวนแล้วคนขับรถเก๋งเป็นฝ่ายผิด สิทธิ์ส่วนที่เกินเปิดขึ้น พ.ร.บ. จ่ายค่ารักษาเพิ่มจนครบ 80,000 บาท คือจ่ายเพิ่มอีก 50,000 บาท
3. ค่าชดเชยนอนโรงพยาบาล 12 วัน วันละ 200 บาท เท่ากับ 2,400 บาท
4. ค่ารักษาที่เหลือ 120,000 ลบ 80,000 เท่ากับ 40,000 บาท ไปเรียกจากประกันภาคสมัครใจของรถเก๋ง ในส่วนความรับผิดต่อชีวิตร่างกายบุคคลภายนอก ซึ่งจ่ายส่วนที่เกินจาก พ.ร.บ.

ผลรวม คุณสมชายได้เงินจาก พ.ร.บ. 82,400 บาท และได้อีก 40,000 บาทจากประกันภาคสมัครใจของคู่กรณี ถ้ารถเก๋งไม่มีประกันภาคสมัครใจ ส่วน 40,000 บาทนั้นต้องฟ้องเรียกจากคนขับหรือเจ้าของรถตามกฎหมายแพ่ง

เมื่อรถชนกันหลายคัน ใครจ่ายให้ใคร

กฎหมายวางหลักไว้ตรง ๆ เพื่อไม่ให้บริษัทโยนกันไปมา คนที่อยู่ในรถคันไหน บริษัทที่รับประกันรถคันนั้นจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นให้ ส่วนคนที่ไม่ได้อยู่ในรถคันใดเลย บริษัทของรถทุกคันที่เกี่ยวข้องเฉลี่ยจ่ายเท่า ๆ กัน

ลองนึกภาพรถกระบะชนรถเก๋ง แล้วรถเก๋งไถลไปชนคนขี่จักรยาน ผู้โดยสารในกระบะเบิกจาก พ.ร.บ. ของกระบะ ผู้โดยสารในเก๋งเบิกจาก พ.ร.บ. ของเก๋ง ส่วนคนขี่จักรยานได้จากทั้งสองบริษัทในสัดส่วนเท่ากัน เมื่อสอบสวนเสร็จและรู้ว่าใครผิด บริษัทต่าง ๆ ไปเคลียร์ระหว่างกันเอง คุณไม่ต้องรอเรื่องนั้น

กองทุนทดแทนผู้ประสบภัย ทางออกเมื่อหาคนจ่ายไม่ได้

มีบางสถานการณ์ที่ผู้บาดเจ็บไม่มีบริษัทประกันให้เบิก กฎหมายจึงตั้งกองทุนทดแทนผู้ประสบภัยไว้จ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นแทน กรณีที่กองทุนเข้ามาดูแลมีดังนี้

สถานการณ์	ใครจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้น	หลังจากนั้น
รถที่ก่อเหตุไม่มี พ.ร.บ.	กองทุนทดแทนผู้ประสบภัย	กองทุนเรียกคืนจากเจ้าของรถพร้อมเงินเพิ่มร้อยละ 20
รถถูกลักขโมยแล้วนำไปก่อเหตุ	กองทุนทดแทนผู้ประสบภัย	กองทุนติดตามผู้กระทำผิด
ชนแล้วหนี หรือไม่รู้ว่าเป็นรถคันไหน	กองทุนทดแทนผู้ประสบภัย	กองทุนติดตามเมื่อพบตัว
บริษัทประกันไม่จ่ายภายในเวลาที่กำหนด	กองทุนทดแทนผู้ประสบภัย	กองทุนเรียกคืนจากบริษัท

ถ้าคุณเจอเหตุชนแล้วหนีบนถนนเปลี่ยว อย่าคิดว่าค่ารักษาต้องออกเองทั้งหมด ให้แจ้งความไว้เป็นหลักฐาน แล้วยื่นขอค่าเสียหายเบื้องต้นจากกองทุน วิธีเตรียมตัวหลังเกิดเหตุแบบละเอียดอยู่ในหัวข้อสิ่งที่ต้องทำเมื่อเกิดอุบัติเหตุรถชน

ยื่นเบิกอย่างไร และต้องทำภายในกี่วัน

กรมธรรม์ภาคบังคับกำหนดให้ยื่นขอค่าเสียหายภายใน 180 วันนับแต่วันเกิดเหตุ ส่วนบริษัทต้องจ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับคำร้องและเอกสารครบ ในทางปฏิบัติ โรงพยาบาลส่วนใหญ่ช่วยทำเรื่องเบิกค่ารักษาส่วนแรกกับบริษัทประกันโดยตรง ผู้บาดเจ็บจึงไม่ต้องสำรองจ่ายในวงเงินนั้น

เอกสารที่มักต้องใช้ แยกตามประเภทความเสียหาย

• กรณีบาดเจ็บ ใช้ใบเสร็จค่ารักษาพยาบาลฉบับจริง สำเนาบัตรประชาชนของผู้บาดเจ็บ และถ้ามีบันทึกประจำวันของตำรวจให้แนบด้วย
• กรณีเสียชีวิต ใช้สำเนามรณบัตร สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ตายและทายาท และบันทึกประจำวันของตำรวจ
• กรณีทุพพลภาพหรือสูญเสียอวัยวะ ใช้ใบรับรองแพทย์ที่ระบุผลถาวร
• กรณีขอค่าชดเชยรายวัน ใช้ใบรับรองแพทย์ที่ระบุจำนวนวันที่นอนเป็นผู้ป่วยใน

พ.ร.บ. กับประกันภาคสมัครใจ ทำงานคู่กันอย่างไร

ประกันภาคสมัครใจ เช่น ประกันชั้น 1 หรือ ประกันชั้น 3 ไม่ได้มาแทน พ.ร.บ. แต่ต่อยอดจากมัน ส่วนความรับผิดต่อชีวิตร่างกายบุคคลภายนอกในประกันภาคสมัครใจจ่ายเฉพาะส่วนที่เกินจากวงเงิน พ.ร.บ. เท่านั้น ถ้ารถคุณไม่มี พ.ร.บ. ช่องว่างตรงกลางจะเกิดขึ้น และคุณต้องรับผิดชอบส่วนนั้นเอง

เรื่อง	พ.ร.บ.	ประกันภาคสมัครใจ
บังคับตามกฎหมาย	บังคับ	ไม่บังคับ
คนบาดเจ็บหรือเสียชีวิต	คุ้มครองตามวงเงินมาตรฐาน	คุ้มครองส่วนที่เกิน พ.ร.บ. ตามวงเงินที่ซื้อ
ทรัพย์สินของคนอื่น	ไม่คุ้มครอง	คุ้มครองตามวงเงิน
ตัวรถของคุณเอง	ไม่คุ้มครอง	ชั้น 1 คุ้มครองทุกกรณี ชั้นอื่นแล้วแต่แผน
จ่ายเร็วโดยไม่ต้องรอพิสูจน์ผิด	จ่ายค่าเสียหายเบื้องต้นภายใน 7 วัน	ขึ้นกับผลการพิสูจน์

คำสั่งนายทะเบียนฉบับเดือนสิงหาคม 2568 ยังกำหนดให้กรมธรรม์ภาคสมัครใจที่ทำตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 มีวงเงินความรับผิดต่อชีวิตร่างกายบุคคลภายนอกขั้นต่ำ 500,000 บาทต่อคน และ 20,000,000 บาทต่อครั้ง ในส่วนที่เกินจาก พ.ร.บ. เป็นอีกเหตุผลที่สองระบบนี้ต้องมีคู่กัน

ซื้อ พ.ร.บ. ได้ที่ไหน และใช้อะไรบ้าง

คุณซื้อ พ.ร.บ. ได้จากบริษัทประกันวินาศภัยที่ได้รับอนุญาต ตัวแทนหรือนายหน้า ที่ทำการไปรษณีย์ หรือจุดชำระภาษีบางแห่ง บริษัทกลางคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถเปิดช่องทางออนไลน์ผ่าน LINE @iRVP ใช้บัตรประชาชนและเล่มทะเบียนรถ ช่องทางนี้รับเฉพาะบุคคลธรรมดา สำหรับรถจักรยานยนต์ บริษัทกลางมีแผนคุ้มครอง 3 ปี 4 ปี และ 5 ปี ขายผ่านสาขาและตัวแทน

รายละเอียดเรื่องช่องทางต่ออายุและขั้นตอนออนไลน์มีอยู่ในหัวข้อต่อ พ.ร.บ. ที่ไหนได้บ้าง และถ้าคุณใช้มอเตอร์ไซค์ ราคาตามขนาดเครื่องยนต์อยู่ในราคา พ.ร.บ. มอเตอร์ไซค์

เงื่อนไขที่ทำให้คุณต้องคืนเงินบางส่วน

พ.ร.บ. ออกแบบมาให้จ่ายผู้ประสบภัยก่อนเสมอ ผู้บาดเจ็บจึงไม่เสียสิทธิ์เพราะเจ้าของรถทำผิดเงื่อนไข แต่เจ้าของรถเองต้องรับผิดชอบส่วนหนึ่ง ตัวอย่างที่ชัดในกรมธรรม์คือการใช้รถผิดประเภทจากที่ระบุไว้ เช่น แจ้งว่าใช้ส่วนบุคคลแต่นำไปรับจ้าง กรมธรรม์ให้ผู้เอาประกันใช้เงินคืนให้บริษัทในส่วนที่บริษัทจ่ายไป ไม่เกิน 2,000 บาท

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ พ.ร.บ. ผูกกับตัวรถ เมื่อคุณขายรถให้คนอื่น ความคุ้มครองตามกรมธรรม์ยังอยู่กับรถคันนั้นจนสิ้นอายุ ผู้ซื้อไม่ต้องซื้อใหม่ทันที เว้นแต่จะครบกำหนด

ข้อเข้าใจผิดที่เจอบ่อย

ข้อแรก หลายคนเชื่อว่ามี พ.ร.บ. แล้วไม่ต้องจ่ายอะไรเลยเมื่อชนรถคนอื่น ความจริงคือค่าซ่อมรถคู่กรณีไม่ได้มาจาก พ.ร.บ. สักบาท ถ้าคุณมีแค่ พ.ร.บ. ค่าซ่อมทั้งหมดเป็นภาระของคุณ

ข้อสอง เชื่อว่าคนขับได้วงเงินเต็ม 80,000 บาทเสมอ ความจริงคนขับที่เป็นฝ่ายผิดได้แค่ค่าเสียหายเบื้องต้น

ข้อสาม เชื่อว่าต้องรอตำรวจสรุปคดีก่อนถึงจะเบิกได้ ความจริงค่าเสียหายเบื้องต้นไม่ต้องรอการพิสูจน์ความผิด คำอธิบายสรุปสาระสำคัญของกฎหมายที่ คปภ. เผยแพร่ระบุเจตนารมณ์ไว้ชัดว่าต้องการให้ผู้ประสบภัยได้รับการชดใช้อย่างรวดเร็ว

ข้อสี่ เชื่อว่าได้ค่าเสียหายเบื้องต้นแล้วจะฟ้องคู่กรณีไม่ได้ กฎหมายเขียนไว้ว่าการรับค่าเสียหายเบื้องต้นไม่ตัดสิทธิ์ตามกฎหมายแพ่ง

เช็กลิสต์เอกสารที่ควรมีในรถ และในโทรศัพท์

ปิดท้ายด้วยรายการที่เจ้าหน้าที่ธนาคารคนหนึ่งแนะนำลูกค้าที่เพิ่งออกรถทุกคน ใช้เวลาเตรียมไม่ถึงสิบนาที แต่ช่วยได้มากในวันที่ต้องใช้

รายการ	เก็บไว้ที่ไหน	ใช้ตอนไหน
กรมธรรม์ พ.ร.บ. หรือรูปถ่ายหน้ากรมธรรม์	ช่องเก็บเอกสารในรถ และในโทรศัพท์	ยื่นโรงพยาบาลและบริษัทประกัน
สำเนาทะเบียนรถ	ในรถ	แจ้งเหตุและยื่นเบิก
เบอร์โทรแจ้งเหตุของบริษัทที่รับทำ พ.ร.บ.	บันทึกในโทรศัพท์	ทันทีหลังเกิดเหตุ
วันหมดอายุ พ.ร.บ.	ปฏิทินในโทรศัพท์ ตั้งเตือนล่วงหน้า 30 วัน	ก่อนต่อภาษีประจำปี
กรมธรรม์ภาคสมัครใจ ถ้ามี	ในโทรศัพท์	ค่ารักษาส่วนเกินและค่าซ่อม

ถ้ายื่นเบิกแล้วบริษัทจ่ายช้ากว่า 7 วันโดยไม่มีเหตุผล หรือคุณไม่แน่ใจว่ามีสิทธิ์ได้เงินก้อนไหน โทรสอบถามได้ที่สายด่วน คปภ. 1186 และถ้าเรื่องเกี่ยวกับกองทุนทดแทนผู้ประสบภัย ติดต่อสำนักงาน คปภ. จังหวัดที่เกิดเหตุได้โดยตรง