ก่อนกู้เงินต้องดูอะไรบ้าง 8 ข้อที่ควรเช็กก่อนเซ็นสัญญา

ก่อนกู้เงิน ควรดูอย่างน้อยแปดเรื่อง ได้แก่ ภาระผ่อนเทียบรายได้ ประเภทสินเชื่อ ดอกเบี้ยแบบคงที่หรือลอยตัว วิธีคิดดอกเบี้ย ดอกเบี้ยผิดนัดและค่าใช้จ่ายอื่น ช่องทางชำระ ระยะเวลากู้ และคุณภาพการบริการของผู้ให้กู้ รายการนี้สรุปจากหน้าความรู้ "ก่อนกู้เงิน" และ "ภาวะหนี้สิน" ของธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหลักการทั่วไปที่ไม่ผูกกับปีใดปีหนึ่ง

1. ภาระผ่อนต่อเดือนเทียบรายได้

ธปท. แนะนำว่าภาระผ่อนหนี้ทั้งหมดไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้ต่อเดือน การนับรวมหนี้ทุกก้อน ไม่ใช่เฉพาะก้อนที่กำลังจะกู้ อ่านวิธีคำนวณและตัวอย่างได้ที่ ภาระหนี้ไม่ควรเกิน 1 ใน 3 ของรายได้

2. ประเภทสินเชื่อ

เลือกสินเชื่อให้ตรงวัตถุประสงค์ สินเชื่อบ้าน รถ ส่วนบุคคล และบัตรกดเงินสด มีโครงสร้างต่างกัน หลักประกัน ระยะเวลา และดอกเบี้ยจึงไม่เหมือนกัน ภาพรวมของสินเชื่อส่วนบุคคลอยู่ใน สินเชื่อส่วนบุคคลคืออะไร

3. ดอกเบี้ยคงที่หรือลอยตัว

ดอกเบี้ยคงที่ไม่เปลี่ยนตลอดช่วงที่กำหนด ส่วนดอกเบี้ยลอยตัวปรับตามอัตราอ้างอิง ผู้กู้ต้องรู้ว่าสัญญาของตัวเองเป็นแบบไหน และถ้าเป็นแบบลอยตัว ค่างวดอาจเปลี่ยนในอนาคต ควรเผื่อภาระไว้ล่วงหน้า

4. flat หรือ effective

ธปท. ให้ตรวจว่าอัตราดอกเบี้ยที่เสนอเป็นแบบ flat หรือ effective เพราะตัวเลขร้อยละเท่ากันให้ภาระจริงไม่เท่ากัน อธิบายด้วยตัวอย่างอยู่ใน ดอกเบี้ย flat กับ reducing ต่างกันอย่างไร เวลาเทียบสินเชื่อหลายเจ้า ให้เทียบด้วยฐานเดียวกัน ถ้าเจ้าไหนไม่ระบุ effective ให้ถามเป็นลายลักษณ์อักษร

5. ดอกเบี้ยผิดนัดและค่าใช้จ่ายอื่น

อ่านสัญญาส่วนที่ว่าด้วยการผิดนัด ว่าคิดดอกเบี้ยอัตราเท่าไร ธปท. ยังระบุค่าใช้จ่ายที่อาจมี ได้แก่ ค่าประเมินหลักประกัน ค่าจดจำนอง ค่าติดตามทวงถาม และอากรแสตมป์ ค่าเหล่านี้บางรายการเกิดครั้งเดียวตอนทำสัญญา ควรรวมเข้าไปในต้นทุนก่อนตัดสินใจ

6. ช่องทางชำระ

ดูว่าจ่ายได้ทางไหนบ้าง ทั้งหักบัญชี โอน เคาน์เตอร์ หรือแอป และมีค่าธรรมเนียมหรือไม่ ช่องทางที่สะดวกช่วยลดโอกาสจ่ายช้า

7. ระยะเวลากู้

ผ่อนนานทำให้ค่างวดต่ำลง แต่ดอกเบี้ยรวมมากขึ้น ผ่อนสั้นทำให้ภาระต่อเดือนสูงขึ้น ต้องหาจุดที่ค่างวดอยู่ในกรอบ 1 ใน 3 ของรายได้ โดยไม่ลากสัญญายาวเกินจำเป็น

8. คุณภาพการบริการและแหล่งเงินกู้

ธปท. แนะนำให้ดูคุณภาพการบริการของผู้ให้กู้ และหลีกเลี่ยงเงินกู้นอกระบบ ซึ่งมักไม่มีเพดานดอกเบี้ยและไม่มีกลไกคุ้มครองผู้กู้เท่าสถาบันที่ถูกกำกับ สำหรับแอปกู้เงินออนไลน์ ควรตรวจก่อนว่าผู้ให้บริการถูกกฎหมายหรือไม่ และเทียบผู้ให้บริการอย่างน้อยสองเจ้าก่อนตัดสินใจ

เอกสารที่ผู้ให้กู้มักขอ และหลัก 5C

ผู้ให้กู้ใช้หลัก 5C ประเมินผู้กู้ ได้แก่ Character (ประวัติและความน่าเชื่อถือ) Capacity (ความสามารถชำระ) Capital (ทุนหรือสินทรัพย์) Collateral (หลักประกัน) และ Conditions (เงื่อนไขอื่น) เอกสารที่ขอแบ่งเป็นกลุ่ม ยืนยันตัวตน หลักฐานรายได้ เช่น หนังสือรับรองเงินเดือน สำหรับผู้ประกอบอาชีพอิสระใช้รายการเดินบัญชีย้อนหลัง 6 เดือน และนิติบุคคลใช้งบการเงิน 3 ปี รวมถึงเอกสารอื่นตามชนิดสินเชื่อ ประวัติเครดิตมักถูกนับเป็นส่วนของ Character จึงควรตรวจประวัติของตัวเองก่อนยื่นกู้

ถ้าสัญญามีผู้ค้ำประกัน ธปท. ระบุว่าต้องระบุวงเงินต้นที่ค้ำ และห้ามทำสัญญาค้ำประกันแบบไม่จำกัดวงเงิน อ่านความเสี่ยงของผู้ค้ำที่ ค้ำประกันเงินกู้เสี่ยงอย่างไร

ถ้าถูกปฏิเสธ

ผู้กู้มีสิทธิขอทราบเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษร เหตุผลที่พบบ่อยอ่านที่ ทำไมสินเชื่อไม่ผ่าน

เช็กลิสต์ก่อนเซ็น

ก่อนเซ็นให้ถามตัวเองว่า ค่างวดรวมหนี้เดิมเกิน 1 ใน 3 ของรายได้หรือไม่ ดอกเบี้ยที่เทียบเป็น effective เท่าไร ถ้าผิดนัดต้องจ่ายอะไรเพิ่ม และผ่อนไหวถ้ารายได้ลดลงสักช่วง ถ้าคำตอบข้อใดยังไม่ชัด ให้ขอให้ผู้ให้กู้อธิบายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนลงนาม และเก็บสำเนาสัญญาไว้ทุกครั้ง

ตัวอย่างสมมติเพื่อเห็นภาพ รายได้ 30,000 บาทต่อเดือน มีค่าผ่อนรถอยู่แล้ว 5,000 บาท กรอบ 1 ใน 3 คือ 10,000 บาท จึงเหลือที่สำหรับค่างวดใหม่ได้ไม่เกิน 5,000 บาท ถ้าเงินกู้ที่ตั้งใจจะกู้ต้องผ่อน 6,500 บาทต่อเดือน ก็เกินกรอบ ต้องลดวงเงิน ขยายระยะเวลา หรือเลื่อนการกู้ ตัวเลขนี้สมมติ ไม่ใช่เกณฑ์ปฏิเสธหรืออนุมัติของผู้ให้กู้รายใด

หลังเซ็นสัญญาแล้ว เก็บเอกสารสำคัญไว้ครบ ได้แก่ สัญญาฉบับจริง ตารางผ่อนชำระ และหลักฐานการจ่ายทุกงวด เมื่อปิดบัญชีให้ขอหนังสือยืนยันการปิดบัญชี เพื่อใช้ยืนยันภายหลังว่าไม่มีหนี้ค้าง