วิธียกเลิกประกันสะสมทรัพย์ เงินที่ได้คืน และภาษีที่ต้องรู้

การยกเลิกประกันสะสมทรัพย์ทำได้โดยแจ้งความประสงค์กับบริษัทประกันชีวิตที่ออกกรมธรรม์ แล้วรับมูลค่าเวนคืนตามที่ระบุในกรมธรรม์ แต่ก่อนยื่นเรื่อง สมาคมประกันชีวิตไทยเตือนไว้ชัดว่าการยกเลิกก่อนครบสัญญาเป็นทางออกที่ไม่ก่อประโยชน์ต่อผู้เอาประกันภัย และมีผลต่อภาษีด้วยถ้าเคยนำเบี้ยไปลดหย่อน ส่วนต่อไปไล่ให้เห็นว่าก่อนตัดสินใจควรตรวจอะไรบ้าง

ส่วนขั้นตอนและเอกสารที่ใช้ยื่นยกเลิก ไม่มีหน้าของหน่วยงานกลางที่กำหนดแบบเดียวกันทุกบริษัท แต่ละบริษัทมีแบบฟอร์มและช่องทางของตัวเอง เช่น สาขา ตัวแทน หรือระบบออนไลน์ ควรโทรถามบริษัทโดยตรงว่าต้องเตรียมอะไร และให้แจ้งตัวเลขมูลค่าเวนคืนเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนลงนาม

กรมธรรม์สะสมทรัพย์ต่างจากประกันอื่นตรงไหน

ประกันสะสมทรัพย์เป็นกรมธรรม์ที่รวมความคุ้มครองชีวิตกับการออมเข้าด้วยกัน ผู้เอาประกันจ่ายเบี้ยตามงวดไปจนครบกำหนด แล้วรับเงินก้อนตามเงื่อนไขในกรมธรรม์ รายละเอียดแบบกรมธรรม์อ่านเทียบได้ในบทความ ประกันสะสมทรัพย์คืออะไร ส่วนความต่างกับประกันที่คุ้มครองอย่างเดียวอยู่ใน ประกันชีวิตคืออะไร และ ประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลา

เพราะกรมธรรม์มีส่วนที่เป็นการออมสะสมอยู่ การยกเลิกกลางทางจึงมีเรื่องมูลค่าเวนคืนเข้ามาเกี่ยวข้อง สมาคมประกันชีวิตไทยระบุเพียงว่าผู้เอาประกันอาจเสียมูลค่าเวนคืนของกรมธรรม์บางแบบ จึงไม่มีสูตรกลางที่บอกว่าปีไหนได้คืนเท่าไร ต้องขอตัวเลขของกรมธรรม์ฉบับของตัวเองจากบริษัท

สิ่งที่อาจเสียเมื่อยกเลิก

จากข่าวประชาสัมพันธ์ของสมาคมฯ ลงวันที่ 8 ตุลาคม 2562 และ 28 กุมภาพันธ์ 2568 ผลเสียที่ยกไว้มีดังนี้

• ความคุ้มครองต่อเนื่องหายไปทันทีที่กรมธรรม์สิ้นผล
• ถ้าซื้อฉบับใหม่ เบี้ยจะสูงขึ้นตามอายุที่เพิ่ม
• ต้องแถลงสุขภาพใหม่ และบริษัทเริ่มนับระยะเวลาโต้แย้งใหม่ ถ้ามีโรคประจำตัวหรือปัญหาสุขภาพ บริษัทอาจปฏิเสธรับประกันหรือเรียกเบี้ยสูงขึ้น
• สัญญาเพิ่มเติมด้านสุขภาพต้องเริ่มนับระยะเวลารอคอยใหม่
• สิทธิลดหย่อนภาษีอาจได้รับผลกระทบ

สมาคมฯ ยังเตือนเรื่องการชักชวนให้ยกเลิกฉบับเก่าเพื่อซื้อฉบับใหม่ (twisting) ซึ่งมีให้เห็นต่อเนื่อง โดยอ้างว่าได้ผลตอบแทนหรือความคุ้มครองมากกว่า ถ้ามีคนเสนอแบบนี้ ให้ขอตารางเปรียบเทียบเป็นตัวเลขทั้งสองฉบับ และสอบถามบริษัทเดิมก่อนว่าจะเสียสิทธิอะไรบ้าง

ภาษี ถ้าเคยนำเบี้ยไปลดหย่อน

เบี้ยประกันชีวิตของกรมธรรม์ที่มีระยะเวลาคุ้มครองตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปนำมาลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 100,000 บาท รายละเอียดดูที่ ประกันชีวิตลดหย่อนภาษี

ปัญหาเกิดเมื่อยกเลิกก่อนครบเงื่อนไข กรมสรรพากรอธิบายในหน้า Clear Cut ว่าถ้ากรมธรรม์ระยะเกิน 10 ปีถูกยกเลิก ระยะเวลาจะสั้นกว่า 10 ปี ถือเป็นการผิดเงื่อนไข ผู้มีเงินได้ต้องยื่น ภ.ง.ด.91 แก้ไขของทุกปีที่ใช้สิทธิลดหย่อน และชำระภาษีเพิ่มถ้ามี ส่วนเงินที่ได้คืนจากเบี้ยประกันได้รับยกเว้นภาษีเงินได้

ข่าวของสมาคมฯ เมื่อ 28 กุมภาพันธ์ 2568 ระบุเพิ่มว่า ต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของภาษีที่ต้องจ่าย ข้อมูลส่วนเงินเพิ่มนี้มาจากสมาคมฯ เท่านั้น หน้าของกรมสรรพากรที่ผู้เขียนเปิดอ่านไม่ได้ระบุอัตราไว้ จึงควรสอบถามสรรพากรพื้นที่หรือโทร 1161 ว่ากรณีของคุณคิดอย่างไร

ตัวอย่างสมมติ คนที่ใช้สิทธิลดหย่อนเบี้ยประกัน 5 ปี แล้วยกเลิกในปีที่ 6 ต้องกลับไปแก้ ภ.ง.ด.91 รวม 5 ฉบับ ตัวอย่างนี้ตั้งขึ้นเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ตัวเลขของใครจริง

ทางเลือกก่อนยกเลิก

ถ้าสาเหตุคือจ่ายเบี้ยไม่ไหว สมาคมฯ แนะนำให้คุยกับบริษัทก่อน มีทางเลือกหลายทางที่ยังรักษาความคุ้มครองไว้ได้

1. มูลค่าเงินสำเร็จ (reduced paid-up) ใช้มูลค่าที่สะสมไว้ทำให้กรมธรรม์ต่อเนื่องโดยไม่ต้องจ่ายเบี้ยเพิ่ม แต่จำนวนเงินเอาประกันลดลง
2. มูลค่าขยายเวลา (extended term) ใช้มูลค่าที่สะสมไว้ซื้อความคุ้มครองระยะสั้นแทน
3. กู้ยืมเงินจากกรมธรรม์ ซึ่งบริษัทอาจแนะนำเมื่อผู้เอาประกันมีปัญหาการเงินชั่วคราว

เงื่อนไขของแต่ละทางเลือก เช่น วงเงินกู้ อัตราดอกเบี้ย และระยะที่ยังคุ้มครอง ต่างกันตามกรมธรรม์และบริษัท ผู้เขียนไม่มีตัวเลขกลางให้ ต้องถามบริษัท เรื่องจ่ายเบี้ยไม่ไหวโดยเฉพาะอ่านต่อได้ที่ จ่ายเบี้ยประกันชีวิตไม่ไหวทำอย่างไร

ก่อนยื่นยกเลิก ถามบริษัท 5 ข้อ

1. มูลค่าเวนคืน ณ วันที่ยกเลิกเท่าไร และเทียบกับเบี้ยที่จ่ายไปแล้วทั้งหมดเป็นอย่างไร
2. ถ้าใช้มูลค่าเงินสำเร็จหรือมูลค่าขยายเวลา ความคุ้มครองเหลือเท่าไร นานเท่าไร
3. มีสัญญาเพิ่มเติม เช่น สุขภาพหรืออุบัติเหตุ ที่จะสิ้นผลไปพร้อมกันหรือไม่
4. ต้องใช้เอกสารอะไรและจ่ายเงินคืนภายในกี่วัน ผ่านช่องทางไหน
5. มีผลต่อสิทธิลดหย่อนภาษีของปีที่ผ่านมาหรือไม่

ถ้าไม่ได้คำตอบที่ชัดเจน หรือสงสัยว่าถูกชักชวนให้เปลี่ยนกรมธรรม์ ติดต่อสมาคมประกันชีวิตไทย โทร 02-679-8080 หรือสอบถามบริษัทที่ออกกรมธรรม์ได้โดยตรง