ทวงหนี้ผิดกฎหมายแค่ไหน เวลาทวง ข้อห้าม และช่องทางร้องเรียน

การทวงหนี้ผิดกฎหมายคือการทวงที่ฝ่าฝืนพระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 เช่น ทวงนอกเวลา ทวงเกินวันละครั้ง ทวงกับคนที่ไม่เกี่ยวข้อง เปิดเผยหนี้ต่อสาธารณะ หรือข่มขู่ลูกหนี้ ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ ข้อมูลส่วนใหญ่ด้านล่างมาจากบทความของเจ้าหน้าที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อ 12 พฤษภาคม 2564 ซึ่งผู้เขียนระบุว่าเป็นความเห็นส่วนตัว ไม่ใช่ความเห็นของ ธปท. จึงควรใช้เป็นแนวทางทำความเข้าใจ และตรวจข้อกฎหมายเต็มจากหน่วยงานที่ดูแลอีกชั้น

เวลาและความถี่ที่ทวงได้

กฎหมายกำหนดช่วงเวลาไว้ดังนี้

วัน	เวลาที่ทวงได้
จันทร์ถึงศุกร์	08.00 ถึง 20.00 น.
วันหยุดราชการ	08.00 ถึง 18.00 น.

ความถี่คือไม่เกินวันละ 1 ครั้ง บทความของ ธปท. อธิบายวิธีนับว่า การโทรนับเป็นหนึ่งครั้งเมื่อลูกหนี้รับสายและผู้ทวงแจ้งเรื่องหนี้ชัดเจน ส่วนการส่งข้อความผ่านไลน์นับเมื่อลูกหนี้อ่านแล้ว สายที่ไม่มีคนรับ หรือทักทายโดยไม่พูดถึงหนี้ ไม่นับเป็นการทวง

บทความเดียวกันยังกล่าวถึงกรณีที่ผู้ทวงเป็นเพื่อนหรือคนรู้จัก ซึ่งบทความระบุว่าอาจเกินวันละครั้งได้

สิ่งที่ห้ามทำ

ผู้ทวงถามหนี้ต้องไม่ทำสิ่งต่อไปนี้ ตามที่ ธปท. สรุปไว้

ติดต่อบุคคลอื่นที่ไม่ใช่ลูกหนี้ ยกเว้นผู้ที่ลูกหนี้ระบุไว้เองว่าให้ติดต่อ
เปิดเผยเรื่องหนี้ให้คนอื่นรู้ ยกเว้นสมาชิกในครอบครัว หรือกรณีที่ถูกถามว่ามาทำไม
เขียนข้อความบนซองจดหมายหรือเอกสารที่ทำให้คนอื่นรู้ว่าเป็นเรื่องหนี้
หลอกลวงเพื่อให้ได้ที่อยู่หรือข้อมูลลูกหนี้
ข่มขู่ ใช้ความรุนแรง หรือใช้ถ้อยคำหยาบคายดูหมิ่น

มาตรา 12 ว่าด้วยการทวงถามหนี้ที่เป็นเท็จ และมาตรา 13 ว่าด้วยการทวงถามหนี้ที่ไม่เป็นธรรม มีโทษหนักกว่าฐานทั่วไป

ถ้าผู้ทวงเป็นตัวแทนของเจ้าหนี้ ลูกหนี้มีสิทธิขอให้แสดงหลักฐานว่าได้รับมอบอำนาจให้ทวง ก่อนให้ข้อมูลหรือจ่ายเงิน

ตัวอย่างสมมติ นับครั้งอย่างไร

สมมติว่าวันพุธ ผู้ทวงโทรเข้ามา 09.00 น. ไม่มีคนรับสาย 11.00 น. โทรอีกรอบ ลูกหนี้รับสายและผู้ทวงแจ้งว่าค้างชำระ 15.00 น. ส่งข้อความไลน์ที่ลูกหนี้เปิดอ่านแล้ว กรณีนี้รอบ 09.00 น. ไม่นับเพราะไม่มีคนรับ รอบ 11.00 น. นับเป็นหนึ่งครั้ง ข้อความตอนบ่ายเป็นครั้งที่สอง จึงเกินเกณฑ์วันละครั้งตามวิธีนับที่ ธปท. อธิบาย ตัวอย่างนี้สมมติเพื่อให้เห็นวิธีนับ แต่ละกรณีจริงมีรายละเอียดที่ต้องพิจารณาเอง ถ้าไม่แน่ใจให้ถามหน่วยงานที่ดูแลก่อนตัดสินว่าผิดหรือไม่

เมื่อเก็บหลักฐานเรื่องเวลาไว้ครบ การร้องเรียนจะชัดขึ้น เพราะผู้พิจารณาเห็นได้ว่าฝ่าฝืนช่วงเวลาหรือความถี่ข้อใด

ทวงแบบไหนยังถือว่าทำได้

การโทรหรือส่งข้อความแจ้งยอด วันครบกำหนด และช่องทางชำระ ภายในเวลาและความถี่ที่กำหนด ไม่ผิดกฎหมาย การส่งจดหมายทวงถามอย่างเป็นทางการเมื่อค้างชำระก็เป็นขั้นตอนปกติ สิ่งที่ผิดอยู่ที่วิธีและเวลา ไม่ใช่การทวงเอง ถ้าเจ้าหนี้ฟ้องคดี ขั้นตอนต่อไปอ่านที่ ถูกฟ้องหนี้ทำอย่างไร

ถ้าถูกทวงผิดวิธี ทำอย่างไร

เก็บหลักฐาน ได้แก่ ภาพหน้าจอข้อความ รายการสายเข้า วันและเวลา และไฟล์เสียงถ้าอัดไว้ได้
ขอให้ผู้ทวงแสดงหลักฐานการได้รับมอบอำนาจจากเจ้าหนี้
แจ้งเจ้าหนี้ตัวจริงว่ามีการทวงผิดวิธี และขอให้หยุด
ร้องเรียนต่อหน่วยงานที่ดูแล

ช่องทางร้องเรียนที่ ธปท. ระบุไว้ในบทความการทวงถามหนี้ คือคณะกรรมการกำกับการทวงถามหนี้ ทั้งระดับประเทศและระดับจังหวัด สำนักงานเขตหรืออำเภอ และสถานีตำรวจ หน้า "ก่อนกู้เงิน" ของ ธปท. ยังรวมช่องทางไว้อีก ได้แก่ กรมการปกครอง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (1359) ศาลากลางจังหวัด กองบัญชาการตำรวจนครบาล สถานีตำรวจ และที่ว่าการอำเภอ ถ้าเป็นสถาบันการเงินที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. ติดต่อศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน โทร 1213 ได้

ขั้นตอนร้องเรียนธนาคารโดยเฉพาะอยู่ใน ร้องเรียนธนาคารและสิทธิลูกค้า

ทวงโดยไม่ผิดกฎหมาย แต่ลูกหนี้ยังจ่ายไม่ไหว

การทวงที่ถูกกฎหมายไม่ได้ทำให้หนี้หายไป ถ้าจ่ายไม่ไหว ทางที่ยังเหลือคือเจรจาก่อนค้างนาน ลองเขียนขอผ่อนผันตาม จดหมายขอปรับโครงสร้างหนี้ และวางแผนปิดหนี้ตามลำดับใน วิธีปลดหนี้ ถ้าเป็นเงินกู้จากแอปที่ไม่แน่ใจว่าถูกกฎหมายหรือไม่ ตรวจก่อนที่ เช็กแอปกู้เงินถูกกฎหมาย